I OW 256/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Jabłonna Lacka o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Jabłonna Lacka a Wójtem Gminy Gorlice przez wskazanie organu właściwego do wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego postanawia wskazać Wójta Gminy Jabłonna Lacka jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 17 GRUDNIA 2024 R. WÓJT GMINY JABŁONNA LACKA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY GORLICE W SPRAWIE WYPŁACENIA ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO R. W. PRZEBYWAJĄCEMU W SCHRONISKU Z USŁUGAMI OPIEKUŃCZYMI "[...]" W GMINIE JABŁONNA LACKA. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany nie posiada adresu zameldowania na pobyt stały, a jedynie na pobyt czasowy w M. Wnioskodawca uznał zatem, że pobyt zainteresowanego w gminie Jabłonna Lacka nie wskazuje na fakt posiadania miejsca zamieszkania w tej gminie. W odpowiedzi na wniosek Wójtem Gminy Gorlice wskazał, że zainteresowany posiada miejsce ostatniego zameldowania na terenie Miasta G., a nie Gminy Gorlice w związku z czym nie jest on podmiotem, który powinien występować jako strona w sporze o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy Jabłonna Lacka, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Gorlice. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do wypłacania zainteresowanemu zasiłku pielęgnacyjnego. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.), dalej; u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny należy do świadczeń rodzinnych. W odniesieniu do spraw z zakresu świadczeń rodzinnych właściwość organu została określona w art. 20 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy. Z kolei w myśl postanowień art. 3 pkt 11 u.ś.r. organem właściwym jest organ wykonawczy gminy (odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że stosownie do treści art. 25 ust. 5 u.ś.r. w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Odnotować przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", w związku z czym, kierując się postulatem spójności systemu prawnego, wyrażeniu temu należy przypisać rozumienie wynikające z art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2025 r., sygn. akt I OW 224/24). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, zainteresowanemu decyzją z 3 marca 2022 r. Wójt Gminy M. przyznał zasiłek pielęgnacyjny. Od 6 września 2024 r. zainteresowany przebywa natomiast w ośrodku dla bezdomnych na terenie gminy Jabłonna Lacka, w którym to schronisku zamierza pozostać na stałe. Oznacza to, że za miejsce zamieszkania zainteresowanego należy uznać gminę Jabłonna Lacka i to organ tej gminy jest właściwy na podstawie art. 25 ust. 5 u.ś.r. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego zainteresowanemu. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że pismem z 23 stycznia 2025 r. Wójt Gminy Jabłonna Lacka poinformował, że zakres wniosku z 17 grudnia 2024 r. został błędnie zakreślony, zaś prawidłowo stronami postępowania powinien być Wójt Gminy Jabłonna Lacka oraz Burmistrz Miasta G. Tego rodzaju modyfikacja podmiotowa w trwającym już postępowaniu nie jest jednak dopuszczalna. Zakres postępowania w sprawie został bowiem określony w treści wniosku z 17 grudnia 2024 r. Wskazać należy, że sprawa sądowoadministracyjna składa się z elementu podmiotowego i przedmiotowego, zaś zmiana któregokolwiek z tych elementów oznacza co do zasady powstanie nowej sprawy sądowoadministracyjnej. Zmiana elementu podmiotowego – nie na zasadzie sukcesji, a jedynie oceny wnioskodawcy, że stroną postępowania powinien być inny organ niż pierwotnie wskazany we wniosku – oznaczałaby zatem de facto powstanie nowej sprawy sądowoadministracyjnej w której od początku należałoby przeprowadzić wszystkie czynności w sprawie, co wiązałoby się również z koniecznością złożenia nowego wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Ponadto, z uwagi na ustalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Jabłonna Lacka, okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.