I OW 146/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Chorzowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Chorzowa a Burmistrzem Miasta Cieszyna przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku R. F. o udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych postanawia wskazać Burmistrza Miasta Cieszyna jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 24 LIPCA 2025 R. PREZYDENT MIASTA CHORZOWA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA CIESZYNA W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU R. F., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O UDZIELENIE POMOCY W POSTACI USŁUG OPIEKUŃCZYCH. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana z uwagi na swój stan zdrowia przebywa u swojej córki w C. W ocenie wnioskodawcy fakt zameldowania czy posiadania mieszkania na terenie miasta C.1 nie są okolicznościami przesądzającymi o właściwości miejscowej organu orzekającego o przyznaniu usług opiekuńczych. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Cieszyna wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana zamieszkiwała całe swoje życie w C.1. Z córką zamieszkałą w C. utrzymywała dobre stosunki, przebywając u niej okresowo. Zaznaczył, że w związku z narastającymi problemami z pamięcią w kwietniu 2024 r. pozostała w C. W dniu 3 czerwca 2025 r. trafiła do szpitala w C. z powodu złamania szyjki kości udowej. Z dniem wypisu ze szpitala została objęta przez córkę opieką. Zainteresowana nadal posiada na terenie C.1 lokal własnościowy spółdzielczy, który jest w dalszym ciągu opłacany i nie został wynajęty. Zainteresowana nie posiada meldunku w C., a świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otrzymuje z oddziału w C.1. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Chorzowa, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta Cieszyna. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o udzielenie pomocy w postaci usług opiekuńczych. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja, w której znalazła się zainteresowana nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego. Zainteresowana znajduje się pod opieką rodziny, a celem uzyskania świadczenia przez zainteresowaną jest wspomożenie rodziny zainteresowanej w sprawowanej opiece. Oznacza to, że zastosowanie w sprawie nie może znaleźć art. 101 ust. 3 u.p.s., a zatem organ właściwy w sprawie wniosku zainteresowanej nie może być wyznaczony zgodnie z miejscem pobytu zainteresowanej. Oznacza to, że właściwość organu w niniejszej sprawie powinna zostać wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s. tj. zgodnie z miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W tym miejscu należy wskazać, że przepisy przywołanej ustawy nie definiują wyrażenia "miejsce zamieszkania", w związku z czym – zgodnie z utrwalonym poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrażeniu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozpoznawanej sprawie zainteresowana z uwagi na stan zdrowia od kwietnia 2024 r. przebywa u swojej córki w C., która sprawuje faktyczną opiekę nad matką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta wskazuje na cechę stałości pobytu zainteresowanej u córki, który to pobyt nabiera cech charakterystycznych dla przyjęcia określonej miejscowości za miejsce zamieszkania. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że zainteresowana posiada w C.1 lokal mieszkalny, do którego ma spółdzielcze własnościowe prawo, nie wynajęła tego lokalu innej osobie i nadal uiszcza opłaty związane z tym lokalem. Kwestie prawa do lokalu mieszkalnego, w których nie przebywa osoba posiadająca prawo do tego lokalu, nie decydują o miejscu zamieszkania tej osoby. Również fakt pobierania świadczenia z określonego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie może być traktowany jako okoliczność przesądzająca o ustaleniu miejsca zamieszkania zgodnie z siedzibą tego oddziału. Podobnie niedopełnienie obowiązku meldunkowego mającego walor rejestracyjny nie może zostać uznane za okoliczność powodującą, że określona miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu, nie może zostać uznana za miejsce zamieszkania. W tak ustalonym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.