I OW 144/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Stare Babice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Stare Babice a Wójtem Gminy Ostrów Mazowiecka przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku B. Ł. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy Stare Babice jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 23 LIPCA 2025 R. WÓJT GMINY STARE BABICE WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY OSTRÓW MAZOWIECKA W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU B. Ł., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O SKIEROWANIE DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana jest bezdzietną wdową zameldowaną na pobyt stały w K., gmina Ostrów Mazowiecka. Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności zainteresowana przebywała u swojej siostry, a po jej śmierci tymczasowo przebywa u siostrzeńca na terenie gminy Stare Babice. Z uwagi na brak możliwości samodzielnego funkcjonowania oraz niewystarczającą pomoc ze strony rodziny zainteresowana od 24 marca 2025 r. przebywa tymczasowo w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w S. W ocenie wnioskodawcy gmina Stare Babice nie ma podstaw prawnych do przejęcia odpowiedzialności za osobę będącą mieszkańcem innej gminy wyłącznie z powodu jej tymczasowego pobytu na terenie gminy. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Ostrów Mazowiecka wniósł o wskazanie Wójta Gminy Stare Babice jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana zamieszkiwała na terenie gminy Ostrów Mazowiecka do listopada 2024 r., tj. do czasu opiekującej się nią siostry. Od tego czasu przebywała u siostrzeńca na terenie gminy Stare Babice. Wójt wskazał także, że z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że zainteresowana przebywa w Centrum Opiekuńczo-Mieszkalnym w S. w trybie dziennego pobytu i codziennie wraca do domu swojego siostrzeńca. W jego ocenie ze wspomnianego wywiadu wynika, że miejsce zamieszkania zainteresowanej znajduje się na terenie gminy Stare Babice, a zainteresowana nie ma możliwości powrotu pod poprzedni adres miejsca pobytu w gminie Ostrów Mazowiecka. Zaznaczył przy tym, że meldunek w gminie Ostrów Mazowiecka ma znaczenie rejestracyjne i nie może decydować o miejscu zamieszkania zainteresowanej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy Stare Babice, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Ostrów Mazowiecka. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość gminy ustala się z kolei na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., w myśl którego właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zauważyć w tym miejscu należy, że przywołana ustawa wprawdzie posługuje się wyrażeniem "miejsce zamieszkania", ale nie definiuje go. Zgodnie z utrwalonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że prezentowanym w sprawach pomocy społecznej w związku z brakiem odrębnej definicji tego wyrażenia na gruncie ustawy o pomocy społecznej – ustalane w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, a w szczególności na podstawie art. 25 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozpoznawanej sprawie fakt zamieszkania zainteresowanej na terenie gminy Stare Babice związany był ze śmiercią siostry, która sprawowała opiekę nad zainteresowaną, i przejęciem tych obowiązków przez siostrzeńca. Przeprowadzka te w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miała zatem charakteru tymczasowego, a zatem uznać należało, że aktualne miejsce zamieszkania zainteresowanej niezależnie od jego długości i niedopełnienia obowiązku meldunkowego w nowym miejscu zamieszkania znajduje się na terenie gminy Stare Babice i to organ tej gminy jest właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.