Sygnatura
I OSK 682/24
I OSK 682/24 - Wyrok NSA z 2025-12-04
Wynik
Oddalono skargi kasacyjne
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 4 grudnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych S. W., A. D. i F. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1285/22 w sprawie ze skarg S. W., A. D., F. W. i W. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi kasacyjne.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1285/22 oddalił skargi S. W., A. D., F. W. i W. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydium Powiatowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suwałkach decyzją z dnia 13 kwietnia 1968 r. znak [...] orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. [...]ha, położonego we wsi Ż. (gm. [...], pow. suwalski, woj. podlaskie), stanowiącego własność spadkobierców F. R. (z postanowienia Sądu Powiatowego w Suwałkach z dnia 19 marca 1968 r. sygn. akt Ns II 27/68 wynika, że spadkobiercami dziedziczącymi gospodarstwo rolne po F. R. byli: S. W. i J. H.). Wnioskiem z dnia 28 października 2019 r. spadkobierca S. W. – W. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 31 maja 1968 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suwałkach z dnia 13 kwietnia 1968 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 21 marca 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazując, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2022r. Skargi kasacyjne wnieśli: S. W., A. D., F. W. i W. W. Skarga kasacyjna W. W. postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1285/22 została odrzucona. W skardze kasacyjnej wniesionej przez S. W. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, że decyzje zostały odebrane przez S W. w dniu 17 kwietnia 1968 r., zaś przez J. H. w dniu 3 maja 1968 r., podczas gdy ustalenia Sądu w tym zakresie dotyczą decyzji utrzymującej w mocy, zaskarżoną decyzję, a nie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w konsekwencji nie można ustalić, czy i kiedy decyzja została doręczona J. H. oraz S. W.; - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 156 § 1 w zw. z art. 109 i 110 k.p.a., mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieustalenie w sprawie daty odbioru zaskarżonej decyzji przez strony postępowania; - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1, art.. 77 ust. 2, art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, mające istotny wpływ, na wynik sprawy poprzez umorzenie postępowania z mocy prawa, a w konsekwencji uniemożliwienie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawach, w których wszczęte zostały postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 21 marca 2022 r. - w całości, ewentualnie o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich znak lV.7004.24.2021.MC do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie nieważności przepisów przejściowych z Konstytucją. Ponadto, skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozpatrzenia sprawy na rozprawie. W skardze kasacyjnej wniesionej przez A. D. również zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego a w konsekwencji uznanie, że decyzje zostały odebrane przez S. W. w dniu 17 kwietnia 1968 zł, zaś przez J. H. w dniu 3 maja 1968 r., podczas gdy ustalenia Sądu w tym zakresie dotyczą decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję a nie decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w konsekwencji nie można ustalić, czy i kiedy decyzja została doręczona J. H. oraz S. W.; - naruszenie przepisów postępowania, tj. 156 § 1 w zw. z art. 109 i 110 k.p.a., mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieustalenie w sprawie daty odbioru zaskarżonej decyzji przez strony postępowania, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez umorzenie postępowania z mocy prawa, a w konsekwencji uniemożliwienie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawach, w których wszczęte zostały postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji Skarżąca kasacyjnie także wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji nr [...] wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 21 marca 2022 r.,- w całości, ewentualnie o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich znak IV.7004.24.2021.MC do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie nieważności przepisów przejściowych z Konstytucją. W skardze kasacyjnej wniesionej przez F. W. zarzucono natomiast: 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wadliwe dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontroli zgodności z prawem decyzji organu z dnia 21 marca 2022 r. polegające na niezasadnym przyjęciu, że nie naruszała ona przepisów postępowania administracyjnego, podczas gdy organ błędnie zastosował art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491; dalej: "ustawa zmieniająca"), umarzając na jego podstawie postępowanie w sprawie, podczas gdy: a) działając na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP organ powinien był, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji RP, uznać, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej narusza art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP; b) dostrzegając rażące naruszenie prawa organ powinien był stwierdzić nieważność decyzji; c) uchybienie to miało bezpośredni istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia skargi skarżącego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię wymienionych przepisów polegającą na uznaniu, że wzorce konstytucyjne w nich wyrażone nie stanowią podstawy do odmowy zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego niezastosowania tych przepisów Konstytucji w stopniu rzutującym na wynik sprawy, pozbawiając skarżącego prawnej ochrony do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym organu władzy publicznej. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, wnoszę o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych; 3) z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. wnoszę o odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienie tego zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego; Ponadto, skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia przepisów postępowania jak i naruszenia przepisów prawa materialnego. W zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania w tym przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. zarzucano brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie, że decyzje zostały odebrane przez S. W. w dniu 17 kwietnia 1968 r. zaś przez J. H. w dniu 3 maja 1968 r., podczas gdy są to daty odbioru decyzji organu II instancyjnego, a nie decyzji organu I instancji, której dotyczył wniosek. Zarzuty te są bezzasadne. W sprawie bezsporne jest, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku została wydana 31 maja 1968 r. i jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru doręczona spadkobiercom F. R., uprawnionym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, tj. S. W. 17 kwietnia 1968 r. oraz J. H. w dniu 3 maja 1968 r. Decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suwałkach z dnia 13 kwietnia 1968 r. Wbrew stanowisku skarżących skoro kwestionowana decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 31 maja 1968 r. rozstrzygała o decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suwałkach z dnia 17 kwietnia 1968 r. i organ II instancyjny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to należy przyjąć, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona, a strony skorzystały z możliwości jej zaskarżenia. Nadto w takiej sytuacji decyzja Prezydium Rady Narodowej w Suwałkach nie mogła być przedmiotem odrębnego postępowania nieważnościowego. Stąd też wniosek o stwierdzenie nieważności złożony przez W. W. w dniu 28 października 2019 r. (do organu właściwego wpłynął 30 grudnia 2019 r.) dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 31 maja 1968 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suwałkach z dnia 13 kwietnia 1968 r. Bezsporna tym samym jest okoliczność, że wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło po ponad 50 latach od wydania decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku, którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Suwałkach. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., zgodnie z którym, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Natomiast druga grupa zarzutów zawartych w skargach kasacyjnych związana jest z oceną samego rozwiązania zawartego w art. 2 ust. 2 ustawy między innymi z powołanymi przepisami Konstytucji. Odnosząc się do tych zarzutów skarg kasacyjnych, to przede wszystkim wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wypowiadał się na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ustawy nowelizującej (por. np. wyroki z: 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22, 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22, 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22, 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2499/20, 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2282/22, 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22, 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23, 30 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 2495/23, 24 października 2025r. sygn. akt I OSK 2249/22 oraz 5 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 83/23) prezentując w tych orzeczeniach stanowisko o domniemanej zgodności powołanego przepisu z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym w powołanych orzeczeniach, stąd też odwołuje się do podnoszonych w nich argumentacji, a szczególnie w wyroku z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 83/23. W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r., a zmiana stanu prawnego nastąpiła w toku postępowania. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r. (druk sejmowy nr 1090) dokonana nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 którym Trybunał stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Należy zwrócić uwagę, że żadna z zasad wynikająca z art. 2 Konstytucji nie ma charakteru absolutnego. Ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji. W omawianej ustawie nowelizującej k.p.a. ustawodawca przyjął, że wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. Jest to bowiem - jak podkreślono w uzasadnieniu projektu tej ustawy - okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, co znalazło wyraz w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Trzeba mieć też na uwadze, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Dokonując wykładni art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, który do tej pory nie był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, to dla udzielenia odpowiedzi na pytanie o zgodność z Konstytucją RP określonego przepisu prawa, istotne mogą okazać się treści zawarte w innych orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza tych, które dotyczyły przepisów regulujących zagadnienia zbliżone do tego, które regulują przepisy, których zgodność z ustawą zasadniczą jest aktualnie kwestionowana. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc uznać, że oceniając konstytucyjność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, zwrócić należy uwagę na pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99 (OTK 2000/4/110). W uzasadnieniu wyroku z 15 maja 2000 r. Trybunał w sposób jasny wyraził bowiem pogląd, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw, nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych. Ponadto wzruszaniu tego rodzaju decyzji Trybunał przeciwstawił też trudności dowodowe w prowadzeniu nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a wynikające z upływu czasu. Z tego powodu - zdaniem składu orzekającego - nie powinno zatem dziwić, że w niektórych rodzajach postępowań administracyjnych ustawodawca - już co do zasady - wyłączył możliwość wzruszania decyzji administracyjnej w jakimkolwiek postępowaniu nadzwyczajnym, czy też ją ograniczył w czasie. Upływ czasu może również wpływać na sferę praw prywatnych, prowadząc niejednokrotnie do utraty prawa własności, a wymaga tego konieczność stabilizacji prawnej stosunków faktycznych czemu służą między innymi takie instytucje jak: zasiedzenie, przemilczenie, przedawnienie. Z tego właśnie powodu ustawodawca dokonując nowelizacji w 2011 r. zdecydował się na wprowadzenie w § 3 art. 158 k.p.a. cezury czasowej uniemożliwiającej wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat. Konsekwencją tego jest przyjęcie, że nie mogą obecnie zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy będące w toku, czego wyrazem jest ustanowiony przepis przejściowy omawianej nowelizacji, to jest art. 2 ust. 2, dotyczący umorzenia z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z kolei, zgodnie z powołanym przez skarżących kasacyjnie art. 32 ust. 1 Konstytucji, Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji zasada równości wymaga, by organy stosujące prawo dokonywały konkretyzacji norm generalno-abstrakcyjnych w normy konkretno-indywidualne bez nieuzasadnionego różnicowania. Innymi słowy, by nie traktowały odmiennie osób ze względu na takie ich cechy, które nie są prawnie relewantne. Podmiotem prawa do równego traktowania jest każda osoba fizyczna i prawna. Podmiotem tego prawa nie są jednak osoby prawne prawa publicznego. Przedmiotem prawa jest wskazane powyżej równe traktowanie. Podstawowymi uprawnieniami wynikającymi z art. 32 ust. 1 Konstytucji są: prawo żądania stanowienia prawa o takiej samej treści względem wszystkich podmiotów podobnych oraz żądanie zaprzestania nieuzasadnionego różnicowania. Z kolei art. 64 ust. 2 Konstytucji konkretyzuje ogólną zasady równości (art. 32 Konstytucji) w odniesieniu do prawa własności, innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia. Przepis ten zrywa z wcześniejszym modelem szczególnej ochrony własności społecznej. Równa dla wszystkich ochrona prawna obowiązuje w ramach poszczególnych kategorii praw wymienionych w art. 64 ust. 2. Przepis ten nie zrównuje zatem ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych, bo ta jest zróżnicowana (zob. wyrok TK z dnia 2 czerwca 1999 r. sygn. akt K 34/98). Konstytucja nie gwarantuje "prawa do nabycia własności" ponieważ art. 64 chroni własność istniejącą (zarówno w postaci prawa własności sensu stricto, jak i innych praw majątkowych), nie zaś nadzieję czy przypuszczenie, że dany podmiot stanie się w przyszłości podmiotem własności lub innego prawa majątkowego. Ochrona przewidziana w art. 64 Konstytucji nie rozciąga się zatem "na etap poprzedzający samo istnienie własności" (zob. wyrok TK z dnia 29 września 2003 r. sygn. akt K 5/03, pkt II.5). Z przepisu tego nie można zatem wyprowadzić roszczenia o uzyskanie tytułu własności czy też określonego prawa majątkowego. "Konstytucja gwarantuje m.in. wolność nabywania własności, nie gwarantuje natomiast prawa do uzyskania własności, które mogłoby stanowić podstawę do wysuwania roszczeń dotyczących nabycia określonych składników majątkowych od innych podmiotów" (zob. wyrok TK z dnia 5 września 2006 r. sygn. akt K 51/05, pkt III.2.3). Prawo własności przysługujące tym "innym" podmiotom obejmuje bowiem także uprawnienie do swobodnego kształtowania stosunków prawnych dotyczących danej rzeczy oraz zbywania tej rzeczy na zasadach określonych w sposób wolny od ingerencji podmiotów trzecich (zob. wyrok TK z dnia 5 września 2006 r. sygn. akt K 51/05, pkt III.3.1). Mając zaś na uwadze art. 77 Konstytucji RP zauważyć należy, że zakaz zamykania drogi sądowej nie ma charakteru absolutnego i nie oznacza, że w każdym czasie i w każdym stadium danej sprawy droga ta ma być otwarta (zob. wyrok TK z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt SK 41/04). Trybunał Konstytucyjny przyjmuje, że "nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom i które w konsekwencji stwarzałoby uprawnionemu nieograniczoną możliwość ochrony swych praw na drodze sądowej. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, jak w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasada legalizmu czy zaufanie do prawa" (zob. wyrok TK z dnia 4 listopada 2003 r. sygn. akt SK 30/02). Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W sytuacji natomiast uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, strona, której postępowanie nieważnościowe zostało zakończone umorzeniem postępowania, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, będzie mogła żądać wznowienia postępowania, w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - art. 145a k.p.a. Biorąc zatem pod uwagę przedstawioną wyżej argumentację oraz tożsame stanowiska prezentowane w szeregu powołanych wcześniej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że zarzuty skarg kasacyjnych są niezasadne i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargi kasacyjne. Zgodnie z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Skargi kasacyjne zostały rozpoznane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 27 marca 2024
- Symbol z opisem
- 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Sędziowie
- Dariusz Chaciński Elżbieta Kremer /sprawozdawca/ Maciej Dybowski /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
art. 2 ust. 2 · Dz.U. 2021 poz. 1491
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny