I OSK 2752/19

Dnia 18 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 32/19 w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. odstępuje od zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz R.M. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/Gd 32/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę R. M.na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2018 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Geodety Miejskiego – Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 9 stycznia 1990 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości – działki nr [...], położonej w [...] przy ulicy [...]. W skardze kasacyjnej R. M. oświadczył, że (cyt.): " W oparciu o art. 16 par. 1 pkt. 2 w zw. z art. 21 Ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995r, art. 3 par. 2 Ustawy Prawo o ustroju Sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002r/Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 125/, w zw. z art. 15 par. 1 pkt. 1 Ustawy z 30 sierpnia 2002r Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 tekst jednolity/" zaskarża w całości opisany wyżej wyrok, zarzucając mu obrazę przepisów prawa materialnego: (cyt.): "1/ obrazę art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady orzekania przez sąd I Instancji w oparciu o przepisy prawa, przez bezpodstawne uznanie, że w sprawie nie miało miejsca nawet nie tylko złamanie , ale rażące naruszenie przepisów Ustawy 1,3,4 w zw. z art. 8 i 8a , oraz art. 11 i 20 w zw. z art. 38 pkt. 1 i 2 Ustawy z 15.02.1962r o ochronie dóbr kultury / Dz.U. nr 10 z 1962tr poz.48/ i wydanie decyzji bez zajęcia stanowiska przez organ zobowiązany do wyrażenia zgody na podział nieruchomości wpisanej do obszaru chronionego jako szczególnie cennego wpisanego do rejestru zabytków przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku nie stanowi o rażącym naruszeniu przepisów prawa. 2/ obrazę art. 12 UGN z 1985r / Dz.U. nr 22 poz.99z 1985r / poprzez dowolne uznanie, można było podzielić nieruchomość uznaną prawomocną decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku / z dn.12.02.1979r/ nr [...] mimo uznania iż nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] stanowi szczególnie cenny zespół urbanistyczno - krajobrazowy, w granicach i ze strefami ochrony, nadto a/ art. 2 ustawy z 30 grudnia 1950r o wydawaniu Dziennika Ustaw i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej ‘ Monitor Polski" / Dz.U. nr 58 z 1951 r poz.523,524/, w zakresie nie ogłoszenia treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru i rewaloryzacji miasta [...] zatwierdzonego uchwałą nr XXIX/112/88 Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 28.01.1988r w Dzienniku Urzędowym Województwa Gdańskiego, bowiem w przywołanym nr 9 poz.61 istnieje wyłącznie zapis informacyjny, że podjęto taką uchwałę bez wskazania treści uchwały, co stanowi rażącą obrazę przywołanego przepisu. 3/ Rażącą obrazę przepisu procedury art. 28 Kpa poprzez nie powiadomienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku o toczącym się postępowaniu i uniemożliwienie wstąpienia do sprawy, pomimo oczywistego interesu prawnego w tym zakresie i uniemożliwienie jemu zajęcia stanowiska w zakresie czy w sprawie miało miejsce tylko złamanie przepisów prawa czy rażące złamanie podstawowych zasad i przepisów prawa skutkujące unieważnieniem dokonanego podziału wbrew ustawie mającej na celu ochronę dziedzictwa narodowego i ochronę skarbów kultury polskiej". Wskazując na powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania - względnie orzeczenie co do istoty wraz zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania wg norm przewidzianych Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Zarządzeniem Przewodniczącego I Wydziału Izby Ogólnoadministracyjnej - wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – skarga kasacyjna została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przypadki nieważności postępowania przed sądem określa natomiast art. 183 § 2 p.p.s.a., który w pkt 2 stanowi, iż nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej (...) a w pkt 5 przyjmuje, iż taki stan rzeczy ma także miejsce, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W przedmiotowej sprawie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Geodety Miejskiego – Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 9 stycznia 1990 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości – działki nr [...], położonej w [...] przy ulicy [...], wniósł R. M.. Tym niemniej stroną postępowania, które kończyła zaskarżona decyzja, był także P. R.. W związku z tym – zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. – przysługiwał mu również status strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego powodu zostało też do P. R. wysłane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiadomienie o wyznaczeniu rozprawy. Zawiadomienie to zostało zwrócone do Sądu przez urząd pocztowy z informacją, iż korespondencja ta była awizowana, ale nie podjęto jej w terminie. Z uwagi na powyższe Sąd Wojewódzki uznał, że doręczenie w/w zawiadomienia spełniało wymogi doręczenia zastępczego a okoliczność ta uprawniała Sąd do wydania w sprawie orzeczenia merytorycznego. W postępowaniu kasacyjnym okazało się jednak, że uczestnik postępowania – P.R. zmarł w dniu 27 listopada 2017 r. a zatem jeszcze przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę, skład orzekający z urzędu więc uznał, że w przedstawionej sytuacji, zachodził przypadek nieważności postępowania, które kończył zaskarżony wyrok. Postępowanie przed Sądem Wojewódzkim toczyło się bowiem z jedynie formalnym "udziałem" osoby, która z racji tego, że już nie żyła, nie mogła być traktowana jako mająca zdolność sądową i procesową (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z racji tego natomiast, iż nie brali w tym postępowaniu spadkobiercy P. R., wypadało uznać, że byli oni pozbawieni w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Powyższe oznaczało zatem, że skarga kasacyjna musiała być w takich warunkach uznana za skuteczną mimo, że nie podnoszono w niej zarzutów związanych z brakiem udziału P. R. w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim. Okoliczność tę jednak – jak wyżej wspomniano – Naczelny Sąd Administracyjny był obowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. W takim stanie rzeczy zaskarżony wyrok musiał podlegać uchyleniu bez badania zasadności zarzutów, sformułowanych w skardze kasacyjnej, gdyż ocena ich – na tym etapie sprawy i w takich warunkach – była niedopuszczalna. W zaistniałym zatem stanie faktycznym Sąd Wojewódzki ponownie więc przeprowadzi całe postępowanie sądowe, wywołane wniesieniem skargi przez R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2018 r. nr [...], oczywiście już z zagwarantowaniem wszelkich praw procesowych przysługujących wszystkim stronom tego postępowania. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 183 § 2 pkt 2 i 5 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 207 § 2 p.p.s.a., gdyż uchylenie zaskarżonego wyroku nie było spowodowane uznaniem zasadności skargi kasacyjnej lub jej braku. W takiej zatem sytuacji każda ze stron – zgodnie z generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego – była zobowiązana ponieść koszty tego postępowania związane ze swoim w nim udziałem.