I OSK 216/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 840/17 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 840/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego, oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne: Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], przyznał skarżącemu zasiłek okresowy od dnia [...] maja 2016 r. do dnia [...] lipca 2016 r. w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł i niższa niż [...] zł, a ponadto kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rzeczywistym. Kryterium dochodowe u skarżącego wynosiło [...] zł, natomiast dochód [...] zł, zatem różnica między tymi kwotami wynosi [...] zł z czego 50% tej kwoty to [...] zł. Ponieważ dochód wnioskodawcy jest niższy od kryterium dochodowego, a ponadto jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, spełnia warunki do przyznania zasiłku okresowego. Jednakże z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769), zwanej dalej u.p.s., kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż [...] zł miesięcznie, przyznano wnioskodawcy zasiłek w tej wysokości. Na skutek wniesionego odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że skarżący posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony do dnia [...] marca 2018 r., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie, który stanowi jego źródło utrzymania. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. Kryterium dochodowe w przypadku skarżącego nie zostało przekroczone i przy uwzględnieniu treści art. 38 ust. 1 i 2 u.p.s. zaistniały przesłanki do przyznania mu zasiłku okresowego w wysokości [...] zł. W skardze na powyższą decyzję skarżący powołał się na swą trudną sytuację życiową, co potwierdziły załączone do skargi dokumenty, z których wynikało m.in., że skarżący jest niezdolny do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 706/16, oddalił skargę. Na skutek wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 566/17, uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. NSA za usprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a. NSA wskazał, że WSA w Poznaniu w uzasadnieniu swego wyroku nie odniósł się do żadnego z zarzutów sformułowanych we wniesionej doń skardze, w szczególności do jego zastrzeżeń co do zasadności przyznania mu zasiłku okresowego w najniższej z możliwych wysokości. Sąd pierwszej instancji nie wskazał ponadto, z jakich przyczyn uznał, że kontrolowane decyzje nie naruszają prawa także w tym zakresie. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., wskazując, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 38 ust. 1-5, art. 8 ust. 1 u.p.s. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058) wskazał, że w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy "przysługuje" wnioskodawcy, a więc winien być mu przyznany. Do uznania organu pozostawiono jedynie ustalenie wysokości przyznanego świadczenia - jednakże w ściśle określonych granicach - oraz okresu, na jaki to świadczenie ma być przyznane. Ponadto Sąd pierwszej instancji zwięźle przedstawił sytuację osobistą oraz materialną skarżącego. W dalszej kolejności Sąd wskazał, że kwota zasiłku okresowego w wysokości [...] zł została obliczona prawidłowo. Chociaż uzasadnienie decyzji organu I instancji było niedoskonałe, to jednak wskazywało na motywy, którymi kierował się organ wydając takie orzeczenie. Motywem przyznania zasiłku w takiej wysokości był stan zdrowia skarżącego, a przede wszystkim jego niepełnosprawność. Następnie Sąd poddał ocenie zaskarżoną decyzję, którą ocenił jako prawidłową bowiem organ odwoławczy poddał decyzję organu I instancji realnej kontroli instancyjnej. Sąd podkreślił, że decyzje organów mają charakter związany i w tej mierze organy słusznie dostrzegły konieczność przyznania świadczenia wobec ziszczenia się ustawowych przesłanek. Co do wysokości przyznanej pomocy oraz okresu na jaki została przyznana stwierdzić należy, że mieszczą się one w ramach wyznaczonych przepisami dla uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że uchybienia w zakresie uzasadnienia decyzji nie miały wpływu na wynik postępowania. Jednocześnie skarżący nie podniósł w żadnym piśmie argumentów, które przemawiałyby za uznaniem, że organy dopuściły się przekroczenia granic uznania administracyjnego. Główny argument skarżącego dotyczący jego trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej jest dobrze znany organom, które objęły skarżącego permanentną pomocą, co wynika z akt sprawy. Konkludując Sąd stwierdził, że pomimo braków uzasadnienia, w całokształcie opisanych okoliczności należy stanąć na stanowisku, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie przekracza granic uznania administracyjnego, a organ II instancji słusznie, choć również w formie niedoskonałej, utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący zarzucając mu naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz nieuwzględnienie okoliczności, którymi kierował się organ I instancji przy ocenie kryteriów uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem nie naruszono wskazanych w jej podstawie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na wybiórczym przedstawieniu stanu sprawy oraz nie odniesieniu się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z wyżej wymienionych, ustawowych warunków. Ponadto omawiany przepis może stanowić podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie, a wada ta uniemożliwia dokonanie przez sąd kasacyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie warunki, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiono stan faktyczny sprawy, zarzuty podniesione w skardze oraz wskazano i w dostateczny sposób wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia można wywieść przesłanki jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji podejmując rozstrzygnięcie, co pozwoliło na jego skontrolowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozumieniu powołanego przepisu nie stanowi naruszenia prawa zawarcie w uzasadnieniu wyroku innej oceny legalności zaskarżonych orzeczeń, niż ocena postulowana przez skarżącego kasacyjnie. Przy pomocy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać przyjętego przez sąd wojewódzki stanu faktycznego. W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut uznać należało za niezasadny. W tej sytuacji skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast druga strona postępowania nie zażądała jej przeprowadzenia.