Sygnatura
I OSK 2013/24
I OSK 2013/24 - Wyrok NSA z 2026-05-20
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 20 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 369/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 grudnia 2022 r., nr KKU -48/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 369/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w W. (dalej również: "PKP", "przedsiębiorstwo", "spółka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (dalej również: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "KKU") z 15 grudnia 2022 r., nr KKU -48/22, uchylającą akt Wojewody L. (dalej również: "Wojewoda", "organ I instancji", "organ wojewódzki") z 17 lutego 2022 r., nr GN- IV.7532.114.2020.BM i stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., przez Gminę Miasto L. (dalej również: "Gmina"), prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w L. na szlaku kolejowym [...]-[...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr: [...] o pow. 129018 m2, obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka, kwestionując go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 1 ppsa, tj.: a) art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy prowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: "ustawa Przepisy wprowadzające...", "ustawa komunalizacyjna", "ustawa z 10 maja 1990 r."), przez cyt.: "(...) nieprawidłową wykładnię (brak dokonanie wykładni językowej i błędne przyjęcie, że w art 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do wymienionych w nim podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie faktycznym podczas gdy gramatyczna wykładnia słowa "należeć" oznacza: "wchodzić w skład jakiejś całości, w zakres czegoś lub być członkiem czegoś" (Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/sjp/nalezec;2486399html)"; b) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w zw. z art. 34a w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r., poz. 146 ze zm., dalej: "ustawa o komercjalizacji", "ustawa z 8 września 2000 r."), poprzez cyt.: "(...) ich niezastosowanie nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP, oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, a zatem niniejsze postępowanie komunalizacyjne jest z mocy prawa bezprzedmiotowe, co prowadziło do niezasadnego oddalenia skargi"; 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "kpa"), poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 61a § 1 kpa". Podnosząc powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W środku zaskarżenia zawarto również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie ww. zarzutów. Pismem z 9 sierpnia 2024 r., Gmina wywiodła odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie. Zdaniem uczestniczki postępowania, środek zaskarżenia wyroku WSA stanowi jedynie próbę polemiki PKP z ugruntowaną już oceną prawną, wyrażoną w uchwałach Naczelnego Sąd Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17 oraz w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony postępowania, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądały jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami, tj.: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Oznacza to, że podniesione w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej kwestionowanego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada ponownie całokształtu sprawy, a ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów zawartych w środku zaskarżenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzutom skargi kasacyjnej brak jest waloru zasadności. PKP powołało się na obie podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, jednakże istoty sprawy dotyczą zarzuty naruszenia prawa materialnego, sprowadzające się w zasadzie do próby podważenia konieczności udokumentowania stanu (faktycznego) posiadania przez spółkę objętego zaskarżonym aktem KKU gruntu. W tej sprawie skuteczność zarzutów procesowych pozostaje w bezpośrednim związku z oceną wad na gruncie art. 174 pkt 1 ppsa, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać je łącznie. Materialnoprawną podstawą weryfikowanej przez Sąd I instancji decyzji KKU był art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W myśl tego przepisu, cyt.: "(...) jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin." Wymienione w cytowanym przepisie przesłanki komunalizacji mienia należy oceniać na datę wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.). Przytoczona powyżej regulacja kreuje po stronie gminy uprawnienie żądania potwierdzenia przez właściwy organ w drodze decyzji o charakterze deklaratoryjnym wypełnienia, określonych w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., warunków nabycia z mocy prawa, danej nieruchomości. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie. Gmina, pismem z 24 marca 2020 r., wystąpiła z wnioskiem do Wojewody L. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, nieodpłatnie własności opisanej na wstępie działki. Organ I instancji postępowanie w ww. przedmiocie wszczął z urzędu. Już w tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w sprawie nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 61a § 1 kpa. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, może zostać wydane, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W skardze kasacyjnej PKP powołuje się zaś na wystąpienie stanu bezprzedmiotowości postępowania komunalizacyjnego. Wyjaśnia przy tym, że cyt.: "(...) nie ma przedmiotu postępowania, bo nieruchomość, która występuje w tej roli, z mocy samego prawa nie może być skomunalizowana, zatem Wojewoda L. (...) winien (...) odmówić wszczęcia postępowania...". Ww. argumentacja autorki skargi kasacyjnej jest z gruntu błędna. W tej sprawie właściwy podmiot (Gmina) wniosła do właściwego organu (Wojewody) żądanie o wydanie, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, aktu administracyjnego wobec skonkretyzowanej nieruchomości (działki nr: [...] o pow. 129018 m2, obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. w L., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych). Postulowana przez skarżącą kasacyjnie "bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego" w tej sprawie po pierwsze: nie występuje; po drugie: nie może polegać jedynie na postawieniu tezy, że dana działka nie podlega komunalizacji; i po trzecie: nie skutkuje wydaniem postanowienia z art. 61a § 1 kpa. Ocena objęcia konkretnej nieruchomości komunalizacją jest zagadnieniem stricte merytorycznym, co już z samej tej przyczyny wyłącza zastosowanie formalnoprawnego rozstrzygnięcia z art. 61a § 1 kpa. Weryfikacja przesłanek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające..., obliguje organ do wydania stosownego aktu (decyzji). Wyrażone przez PKP, jedynie subiektywne stanowisko w zakresie braku wypełnienia w tej sprawie warunków z ww. regulacji - odmienne od przyjętego przez KKU i WSA - nie stanowi w żadnym razie argumentacji świadczącej o zaistnieniu stanu "braku przedmiotu postępowania". W konsekwencji powyższe twierdzenie autorki środka zaskarżenia wyroku, uznać należy jedynie za nieskuteczną polemikę z przyjętym przez Sąd I instancji kierunkiem rozstrzygnięcia. Odnosząc się do prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd wojewódzki wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., Naczelny Sąd Administracyjny przypomina skarżącej kasacyjnie treść jednobrzmiących tez uchwał NSA z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, wiążących tak WSA jak i skład orzekający w tej sprawie (art. 269 § 1 ppsa), cyt.: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.)." Pogląd ten w pełni podziela skład orzekający, a ww. teza znajduje pełne odzwierciedlenie na gruncie tej sprawy. W konsekwencji ww. uchwał, brak udokumentowania przez spółkę - w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99 ze zm., dalej: "uggwn") -tytułu prawnego do danej nieruchomości prowadzi do wniosku, że nieruchomość ta na 27 maja 1990 r. należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., co implikowało jej ustawową komunalizację (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Przepisy wprowadzające...). Tak też przedstawia się prawidłowa wykładnia ww. przepisu - nieruchomości pozostające we władaniu PKP nie będą nieruchomościami "należącymi do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" jedynie w przypadku, gdy prawo do nich zostanie przez spółkę udokumentowane w zgodzie z ww. regulacją uggwn. Wyjaśnić dodatkowo należy, że w myśl art. 38 ust. 2 uggwn, w brzmieniu na datę istotną dla komunalizacji (27 maja 1990 r.), państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. PKP, dążąc do wyłączenia danej nieruchomości spod skutków art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, zobowiązane było przedłożyć stosowny do ww. wymogów dokument. Powinna to być zatem odpowiednia decyzja administracyjna o oddaniu nieruchomości w zarząd lub umowa: o przekazaniu tego gruntu pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi, czy potwierdzająca nabycie nieruchomości (protokół zdawczo – odbiorczy na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - Dz.U. z 1949 r., nr 27, poz. 197 ze zm. i przepisów wykonawczych: rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - Dz. U. z 1949 r., Nr 47, poz. 354). Jak już wielokrotnie wskazywał spółce Naczelny Sąd Administracyjny - co znajduje również potwierdzenie w ww. uchwałach - powstanie prawa zarządu, w rozumieniu przepisów prawno-administracyjnych, wymaga istnienia podstawy tego prawa przez cały okres trwania zarządu. Ponadto – jako szczególna forma władania nieruchomością – zarząd może powstać: 1) z mocy samego prawa (ex lege), bądź 2) na skutek wydania z ustawowego upoważnienia decyzji administracyjnej, konstytuującej to prawo na rzecz osoby trzeciej. Decyzja administracyjna staje się tu podstawą powstania oraz wykonywania zarządu przez jej beneficjenta - a więc podmiotu, który nie jest właścicielem gruntu. Powyższe implikuje konstytutywny charakter takiego aktu (chyba, że ustawa stanowi inaczej). Prawo ustanowione w drodze czynności administracyjnej trwa w tym przypadku do czasu pozostawania w obrocie decyzji je statuującej – w razie jej wyeliminowania – zarząd wygasa. Sąd I instancji analizujący tę sprawę, miał za zadanie - w ramach oceny dowodów przedstawionych przez PKP - zweryfikować okoliczność powstania i istnienia prawa spółki do danego (konkretnego) gruntu - co bez wątpienia prawidłowo uczynił. Wbrew twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, wykazaniem oddania danej nieruchomości w zarząd, bądź użytkowanie PKP na 27 maja 1990 r. nie będzie zatem wywodzenie takiego prawa z posiadania samoistnego spornego gruntu, czy wskazywanie na zajęcie danego terenu pod infrastrukturę kolejową. Nieprzekonującą pozostaje również - powielana już wielokrotnie przez spółkę w kolejnych środkach zaskarżenia wyroków Sądu wojewódzkiego - argumentacja o powstaniu zarządu (użytkowania) danej nieruchomości, pozostającej we władaniu skarżącej kasacyjnie, na mocy regulacji normujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego PKP. Akty ustanawiające status prawny przedsiębiorstwa oraz akty, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter unormowań ogólnych, wobec czego nie mogą określać stanu prawnego konkretnych nieruchomości. Mogą one jedynie stanowić dalszą podstawę dla podjęcia aktów indywidualnych, odnoszących się do poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego (poszczególnych działek w posiadaniu faktycznym PKP). Stanowisko wskazujące na wyłączenie domniemywania istnienia zarządu znajduje pełne odzwierciedlenie w ww. uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17 oraz w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide np. wyroki NSA: z 2 lutego 2006 r., I OSK 1295/05; z 23 lutego 2021 r., I OSK 2299/20; z 12 kwietnia 2023 r., I OSK 416/22; z 16 maja 2024 r., I OSK 2466/22 i I OSK 2467/22; z 20 listopada 2024 r., I OSK 2058/21; czy z 10 października 2025 r., I OSK 1965/22), a więc szczegółowe powielanie argumentacji w tym zakresie skład orzekający w tej sprawie uznaje za niecelowe. W kwestii postulowanego naruszenia art. 11 ust 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r., w myśl którego cyt.: "Składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli: należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponad wojewódzkim". Przepis ten konstytuuje upoważnienie dla Rady Ministrów, do określenia w drodze rozporządzenia, wykazu przedsiębiorstw i jednostek, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Dyspozycję tę zrealizowano, poprzez wydanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. z 1990 r., nr 51, poz. 301). Jak słusznie zauważył Sąd wojewódzki - PKP nie zostało uwzględnione w tym wykazie. Ponadto, zastosowanie tego przepisu wymagałoby odmiennego niż chce tego spółka odczytania określenia "należące do przedsiębiorstw państwowych" - jako przynależność danego mienia (nieruchomości) do tych podmiotów w sensie prawnym (poprzez wykazanie określonego tytułu prawnego), a nie jedynie faktycznym. Powyższe zdecydowało o bezzasadności zarzutu naruszenia tej normy ustawy komunalizacyjnej. Podobnie nietrafny jest zarzut oparty na niezastosowaniu art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie treścią ww. przepisów, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Grunty te nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Tak więc ww. przepisy ustawy o komercjalizacji nie dotyczą nieruchomości, które podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 1990 r. (vide np. wyrok NSA: z 8 kwietnia 2009 r., I OSK 526/08). Podobnie uznał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r., K 30/03, stwierdzając, że uwłaszczenie PKP, dokonywane w tym trybie, nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa (na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 1990 r.). Mienie to bowiem, już na 27 maja 1990 r., było własnością gmin. Konstatując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaprezentowane w skardze kasacyjnej twierdzenia PKP sprowadzają się do wadliwego wywodzenia wyłączenia spornej nieruchomości spod działania ustawy komunalizacyjnej w związku z jedynie faktycznym dysponowaniem przez spółkę sporną nieruchomością (położoną w L. na szlaku kolejowym [...]-[...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr: [...]). Skoro zaś PKP nie wykazała (poprzez przedłożenie stosownej decyzji o oddaniu w zarząd; zawartej za zezwoleniem państwowej jednostki organizacyjnej umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi; bądź umowy o nabyciu nieruchomości – art. 32 ust. 2 uggwn), przysługującego jej do tego gruntu prawa, skarga kasacyjna nie mogła zastać uwzględniona. Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przez dziesiątki lat spółka nie uregulowała stosunków prawnych dotyczących gruntów, na których posadowiono linie kolejowe. Spór w tej sprawie jest jedynie skutkiem braku takich działań, nie zaś wadliwej - jak twierdzi PKP - wykładni przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. Powyższe zauważył również Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu postanowienia z 26 stycznia 2015 r., sygn. Ts 116/14, stwierdził, że skoro PKP, jako posiadacz gruntu państwowego na 1 sierpnia 1988 r. nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu tego gruntu w formie przewidzianej prawem, miała możliwość wystąpienia z wnioskiem o uregulowanie stanu prawnego (art. 87 ust. 2 uggwn - w brzmieniu zmienionym przez ustawę z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz.U. z 1988 r., Nr 24, poz. 170, tj. od 20 lipca 1988 r.: "Decyzje ostateczne o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste lub o ustaleniu kandydata na nabywcę działki budowlanej na obszarze wsi, podjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowią podstawę do zawarcia odpowiednio umowy o użytkowanie wieczyste lub umowy sprzedaży działki budowlanej."). Powyższych działań spółka jednak nie podjęła, narażając się na skutek w postaci objęcia nieruchomości pozostających w jej posiadaniu komunalizacją z mocy prawa. Kwestie związane z udokumentowaniem praw spółki do danej nieruchomości w sposób umożliwiający wyłączenie takiego gruntu spod komunalizacji, zostały szczegółowo wyjaśnione w ww. uchwałach, wiążących tak sądy wojewódzkie jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Zagadnienie to było już wielokrotnie omawiane przez Sąd kasacyjny, wobec konsekwentnego kwestionowania wyroków sądów wojewódzkich przez PKP, przy - zdaje się bezrefleksyjnym - powielaniu ww., nietrafnej argumentacji. Na podstawie powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie brak było przeszkód do komunalizacji spornej nieruchomości, gdyż PKP nie miała tytułu prawnego do gruntu będącego jej przedmiotem. W tej zaś sytuacji uznać należało, że zarówno decyzja KKU, jak i zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, są zgodne z prawem, a skarga kasacyjna jest bezzasadna. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie sporządzono stosownie do art. 193 zdanie drugie ppsa.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 30 września 2024
- Symbol z opisem
- 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
- Hasła tematyczne
- Komunalizacja mienia
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Jerzy Siegień /przewodniczący/ Jolanta Rudnicka Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 pkt 2 · Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 · Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 184 · Dz.U. 2023 poz. 1634
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny