I OSK 186/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku W. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 148/21 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 10 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 148/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 10 listopada 2020 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich uchylającej w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2012 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania w wysokości 6.518.000 zł za część przejętej - dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U Nr 50, poz. 279) - nieruchomości, położonej w Warszawie przy ul. [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako "[...]", w części dotyczącej dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz przekazującej temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie prowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków, biorąc pod uwagę fakt wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość o odmiennej treści niż w 2012 r., zaakceptowanej jako właściwe rozstrzygniecie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej kasacyjnie uzasadnienie wyroku Sądu skłoni uczestnika postępowania do podejmowania dalszych czynności w sprawie, mimo że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 17 marca 2022 r. odmawiająca przyznania odszkodowania nie jest ani ostateczna ani prawomocna czego przejawem są kierowane wezwania do zapłaty, a co biorąc pod uwagę znaczną kwotę o jakiej orzekał organ w decyzji ustalającej odszkodowanie w 2012 r. powoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mimo, ze skutki finansowe zawsze są dla stron niekorzystne, to przy tak znacznej kwocie odszkodowania wszczęcie egzekucji prowadzić może do zniweczenia możliwości prowadzenia działalności, normalnego funkcjonowania w życiu, w sytuacji gdy rzeczywiście w okresie pomiędzy wydaniem decyzji w 2012 r. przyznającej odszkodowanie w tak znacznej kwocie, a wydaniem decyzji w 2022 r. odmawiającej przyznania tego samego odszkodowania nie zaszły żadne nowe okoliczności w sprawie oraz nie ujawniły się żadne nowe okoliczności, o których organ nie mógłby mieć wiedzy w 2012 r., a także żadne okoliczności świadczące o tym, że to na skutek postawy strony i adresata decyzji należało orzec odmiennie, pozbawiając stronę wcześniej przyznanych uprawnień. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Tak więc w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 P.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., ale wymaga uwzględnienia art. 61 § 4 P.p.s.a. Odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie uniemożliwia zatem ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez Sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że postanowieniem z dnia 24 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, wskazując że wniosek ten jest bezzasadny. Zdaniem Sądu strona nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować miało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skutkami. Zwrot kwoty odszkodowania przyznanego za część przejętych dekretem z dnia 26 października 1945 r. nieruchomości, jak każde świadczenie finansowe, jest bowiem ze swej istoty czynnością "odwracalną" i w każdym czasie można otrzymać jej zwrot. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt I OZ 486/21. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, obecnie rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jest związany granicami oceny określonymi w art. 61 § 4 P.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności wniosku strony zawartego w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podobnie jak uprzednio złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji również na etapie postępowania kasacyjnego ograniczono się do sformułowania samego żądania oraz ogólnikowych twierdzeń, że ewentualny zwrot znacznej kwoty odszkodowania przyznanej decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 17 marca 2012 r. prowadzić może do zniweczenia możliwości prowadzenia działalności i normalnego funkcjonowania w życiu, brak jest natomiast uzasadnienia odnoszącego się do aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej. Ponownie strona odwołała się do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., wskazując że domaga się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w swoim majątku. Nie przedstawiono jednakże na tę okoliczność dodatkowych informacji potwierdzających zasadność wniosku. Skarżąca nie złożyła dokumentów źródłowych, w tym dokumentów dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej, pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne. W związku z powyższym brak jest podstaw aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych bądź prawnych uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2021 r. Podkreślić przy tym należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 998/14, z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1504/14, z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt I FSK 1989/21, z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt I OSK 2186/23, z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt I OSK 2358/23 oraz z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 3004/23). Brak szczegółowego uzasadnienia przez skarżącą wniosku poprzez odniesienie się do konkretnych zdarzeń, a także niewskazanie, ani nieudokumentowanie okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków powoduje, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony bowiem strona nie wykazała zmiany okoliczności, które z kolei można byłoby rozpatrywać w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można przy tym pominąć, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt I OZ 496/21, że decyzją Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 10 listopada 2020 r. nie nałożono na skarżącą obowiązku zwrotu jakiejkolwiek kwoty pieniężnej, a jedynie uchylono decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Tego rodzaju decyzja nie przyznaje stronie żadnych uprawnień, ani nie nakłada na nią obowiązków, które mogłyby być wykonane przez nią dobrowolnie lub w drodze przymusu, chociaż mogą się one ujawnić w toku dalszego postępowania. Innymi słowy akt administracyjny, który będzie podlegał ocenie sądu administracyjnego pod kątem legalności, nie nakłada na stronę powinności określonego zachowania się, jak również nie przyznaje jej żadnego uprawnienia. Decyzja tego rodzaju nie wywołuje skutków prawnych, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadniających zastosowanie instytucji wstrzymania jej wykonania, bowiem skutki prawne, o których mowa w powyższym przepisie, wystąpić mogą, co do zasady, dopiero wskutek wydania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną poprzez rozstrzygnięcie o nałożeniu obowiązku lub sankcji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.