Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OSK 1434/24

I OSK 1434/24 - Wyrok NSA z 2026-04-22

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Jolanta Górska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S., D.S., W.S., K.S., A.S. i P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1478/23 w sprawie ze skargi J.S., D.S, W.S., K.S., A.S. i P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1478/23 oddalił skargę J.S., D.S., W.S., K.S., A.S. i P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2023 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie umorzyło postępowanie w sprawie z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] października 1976 r., nr [...] o oddaniu O. w użytkowanie wieczyste działki nr [...] położonej w O. Sprawa była ponownie rozpatrywana przez organ z uwagi na uchylenie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 486/22, poprzednio wydanych przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie postanowień. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 106 § 3 i § 5 oraz 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 12, art. 28, art. 40 § 1 art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych we wniosku z dnia 6 maja 2021 r. skierowanym do Wojewody Małopolskiego o stwierdzenie nieważności decyzji dla ustalenia, że: a) decyzja Prezydium WRN w Krakowie z dnia [...] czerwca 1973 r. o wywłaszczeniu nieruchomości nr [...] została wydana nie wobec żyjących współwłaścicieli tej nieruchomości, lecz w stosunku do B.C., która w dacie wydania tej decyzji już nie żyła, a wymieniona została w niej jako nieznana z miejsca pobytu, była decyzją nieważną i skarżący złożyli w dniu 6 maja 2021 r. do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wniosek o stwierdzenie jej nieważności, b) powyższa wywłaszczona nieruchomość nie została użyta i była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w związku z czym podlegała ona zwrotowi na rzecz osób wywłaszczonych na podstawie art. 34 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1961 nr 18 poz. 94 z późn. zm.) i organ miał obowiązek zawiadomienia współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości o zamiarze jej zbycia i o możliwości wystąpienia o jej zwrot, jednakże tego nie uczynił, lecz zastępca Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz, który nie był organem, decyzją z dnia [...] października 1976 r. oddał ww. nieruchomość w użytkowanie wieczyste O. co pozbawiło współwłaścicieli - poprzedników prawnych skarżących - możliwości uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony i odwołania się od tej decyzji w celu odzyskania nieruchomości. 2) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że w nin. postępowaniu Sąd jest związany stanowiskiem WSA w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 486/22 stwierdzającym, że doręczenie w. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] października 1976 r. nastąpiło ponad 46 lat temu i należało uwzględnić treść art. 2 ust. 2 noweli k.p.a., który przez Kolegium został pominięty. Stanowisko to nie jest słuszne, gdyż na udokumentowanie tego stanowiska Sąd nie powołał żadnego dowodu, a nawet nie wypowiedział się komu ta decyzja została doręczona. W zaskarżonym obecnie wyroku Sąd bezpodstawnie przyjął, że ww. kwestionowana decyzja była doręczona O. w O. i zawiera klauzulę prawomocności z uwagi na niewniesienie od niej odwołania. Doręczenie tej decyzji O. w O. nie może być uznane za prawnie skuteczne, gdyż nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., bowiem stroną postępowania o oddanie w użytkowanie wieczyste wywłaszczonej nieruchomości powinni być poprzednicy prawni skarżących, będący współwłaścicielami tej nieruchomości, a nie O. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 1491) przez niewłaściwe zastosowanie i błędną jego wykładnię, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] października 1976 r. zostało wszczęte po około 45 latach od dnia doręczenia O. w O. tej decyzji i podlega umorzeniu z mocy prawa oraz że okoliczność, że decyzja ta nie była doręczona poprzednikom prawnym skarżących może świadczyć o wadliwości decyzji, ale nie wyłącza zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego bowiem w świetle treści tego przepisu niedopuszczalna byłaby taka jego wykładnia, że przepis ten znajduje zastosowanie tylko wtedy jeśli doręczenia dokonano wobec wszystkich stron w sensie materialnym, a w przypadku niedoręczenia decyzji którejś ze stron, dla tej strony lub jej następców prawnych, termin o jakim stanowi ww. przepis nie jest wiążący, chociaż jest rzeczą oczywistą, wynikającą z art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 i z art. 61 § 1 - § 3 i § 4 k.p.a., że w postępowaniu o zbyciu nieruchomości wywłaszczonej podlegającej zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli i ich następców prawnych osoby te powinny występować jako strony postępowania i ww. decyzja powinna być im doręczona, aby mogły się od niej odwołać, a skoro nie były uczestnikami tego postępowania i decyzja nie została im doręczona, brak jest podstaw do zastosowania art. 2 ust. 2 ww. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., bowiem przepis ten uzależnia umorzenie postępowania z mocy prawa od doręczenia decyzji po upływie 30 lat, a doręczenie jej musi być dokonane na rzecz poprzednich właścicieli wywłaszczonej, w dodatku bezprawnie, nieruchomości, a nie osobie trzeciej, 2) art. 2, art. 7, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1995.36.175/1) oraz art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2016/C202/02) na skutek wprowadzenia przez ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 1491) zmianę w art. 1 pkt 1 przepisu art. 156 § 2 k.p.a., na podstawie którego usunięto dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. sprzed nowelizacji oraz wprowadzono przepis art. 2 ust. 2 tej ustawy stanowiący, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją, umarza się z mocy prawa w wyniku czego skarżący, będący następcami prawnymi współwłaścicieli bezprawnie wywłaszczonej i zbytej nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] położoną w O. pozbawieni są prawa do odzyskania nieruchomości przejętej w PRL w sposób niezgodny z interesem publicznym oraz z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego, co stanowi obecnie akceptację ówczesnego bezprawia. Zarzucając powyższe, skarżący kasacyjnie wnieśli o: 1) wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego na mocy art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym co do zgodności art. 1 pkt 1) i art. 2 ust. 2) ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 1491) z art. 2, art. 7, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1995.36.175/1) oraz z art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2016/C202/02), 2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi do WSA w Krakowie lub uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, 3) zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz każdego ze skarżących [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania kasacyjnego. Wnoszący skargę kasacyjną zrzekli się przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła O. z siedzibą w O. wnosząc o: 1. rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym; 2. pominięcie żądania wystąpienia przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym; 3. oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako bezzasadnej; 4. zasądzenie na rzecz uczestnika niezbędnych kosztów postępowania, a to kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2, art. 7, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1995.36.175/1) oraz art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2016/C202/02) na skutek wprowadzenia przez ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 r. zmiany w art. 1 pkt 1 przepisu art. 156 § 2 k.p.a. Kontrolowane postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 10 maja 2021 r. Zgodnie zaś z treścią art. 2 ust. 1 i 2 ustawy 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491) do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą (ust. 1). Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Oznacza to, że wobec upływu trzydziestu lat od doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, do dnia złożenia wniosku wszczynającego to postępowanie, zaistniała podstawa do jego obligatoryjnego umorzenia. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 16 września 2021 r., organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy. Wskazać należy, że art. 156 § 2 k.p.a. (w brzmieniu przed nowelizacją) stanowił, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jeżeli natomiast decyzja była dotknięta pozostałymi – niewymienionymi w tym przepisie wadami, a więc wadami z pkt 2, 5 i 6 art. 156 § 1 k.p.a. – nie istniała żadna granica czasowa uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności decyzji. W tym stanie prawnym Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, podnosząc, że pozostaje to w interesie porządku publicznego. Nowelizacja k.p.a. dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją RP. Z treści powołanego wyroku wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał stwierdził, że ustawodawca ma obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności, przy jednoczesnym ustanowieniu odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Ustawodawca nie powinien bowiem z jednej strony stanowić o trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji. Te właśnie przyczyny stały się podstawą przyjętej przez ustawodawcę regulacji, którą w art. 158 § 3 k.p.a. wprowadzono cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. Z kolei, stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy, wobec upływu trzydziestu lat od ogłoszenia kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia do dnia złożenia wniosku inicjującego to postępowanie, zachodzi podstawa do jego obligatoryjnego umorzenia. Z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 16 września 2021 r. organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wypowiadał się na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ustawy (por. np. wyroki z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22, z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22, z dnia 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22, z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2499/20, z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2282/22, z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, z dnia 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22, z dnia 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 570/23, z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1240/23, z dnia 9 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 461/23, z dnia 18 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 1351/23, z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23, z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1620/23, z dnia 7 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1760/23, z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1848/23 oraz z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 2394/23). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w ww. wyrokach. Wyjaśnić nadto należy, że art. 1 Protokołu Nr 1 do ww. Konwencji, u którego podstaw leżą zasady praworządności i zasady legalizmu, wszedł z życie w stosunku do Polski z dniem 10 października 1994 r., zgodnie z treścią oświadczenia rządowego - Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 178). W myśl zaś postanowienia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 7 października 2008 r. nr 47550/06 Prussische Treuhand GmbH & Co KGA.A. przeciwko Polsce, państwo, będące stroną Konwencji dysponuje swobodą co do restytucji lub odszkodowania za uszczerbek wynikający ze zdarzeń o charakterze już historycznym (które miały miejsce przed datą ratyfikacji Konwencji). Ponadto, przepis art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wyznaczając granice ingerencji państw w prawo własności poprzez formułowanie zasad: poszanowania mienia, pozbawienia mienia i korzystania z prywatnej własności w interesie publicznym, chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia, a nie prawo do jego uzyskiwania czy nabywania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za niezasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, tj.: art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie dla wydania decyzji w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego istotne było ustalenie, że upłynęło trzydzieści lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Trzeba mieć także na uwadze, że ustawa, a zwłaszcza jej art. 2 ust. 2 nie zawiera przepisów, które wprowadzałyby jakiekolwiek ograniczenia w postępowaniu dowodowym prowadzonym w kierunku ustalenia faktu i daty doręczenia lub ogłoszenia kontrolowanego w trybie nieważnościowym orzeczenia. Obliczenia cenzusu upływu 30 lat dokonuje się "od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia". Powyższa redakcja opisywanej normy nie formułuje nakazu potwierdzenia przez organ administracji faktu doręczenia aktu każdej ze stron postępowania. Istotny i wystarczający jest bowiem sam fakt wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego. Za cel doręczenia uznać w tym kontekście należy zakomunikowanie (przekazanie) stronom treści rozstrzygnięcia, którego podjęcie następuje w chwili złożenia na projekcie aktu podpisu osoby uprawnionej. Taką właśnie koncepcję, opartą na włączeniu decyzji/postanowienia/orzeczenia do obrotu prawnego, wyraża przywołana regulacja ustawy. Ustawa zmieniająca wywołuje bowiem skutki prawne nawet w przypadku doręczenia którejkolwiek ze stron, co wynika z literalnego brzmienia jej art. 2 ust. 2. Rozpoczęcie biegu tego terminu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia następuje wraz ze skutecznym doręczeniem aktu co najmniej jednej ze stron postępowania. Wskazanie dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia jako dnia rozpoczynającego bieg terminu przedawnienia dopuszczalności ingerencji w byt prawny tej decyzji zostało przewidziane również w innych przypadkach określonych w przepisach postępowania administracyjnego - art. 156 § 2 i art.146 § 1 k.p.a. W szczególności zaś w odniesieniu do przepisu art. 146 § 1 k.p.a., dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego, w orzecznictwie wskazuje się, że skoro mowa w nim o doręczeniu lub ogłoszeniu decyzji" bez wskazywania adresata tej czynności procesowej, nie precyzując czy chodzi o doręczenie decyzji osobom biorącym udział w postępowaniu jako strony, to przyjąć należy, że termin w nim wskazany biegnie od momentu doręczenia decyzji ostatniej ze stron postępowania biorących w nim udział, bowiem ustawodawca nie wskazuje na doręczenie stronie pominiętej w postępowaniu ale stronie, która brała w nim udział. Przeciwna interpretacja jest sprzeczna z zasadą ochrony trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 k.p.a. Jak zaś ustalono w niniejszej sprawie, objęta postępowaniem nadzorczym decyzja została doręczona biorącej udział w postępowaniu o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i będącej jednocześnie adresatem tejże decyzji O. w O., a nadto zawiera klauzulę prawomocności z uwagi na niewniesienie od niej odwołania. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem odpis decyzji z dnia [...] października 1976 r., ze stwierdzeniem, że wobec niezaskarżenia decyzji stała się ona prawomocna z dniem 9 listopada 1976 r. Te okoliczności nie były kwestionowane w skardze kasacyjnej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, brak było postaw do zakwestionowania prawnej skuteczności doręczenia przedmiotowej decyzji O. w O. z uwagi na brak jej doręczenia poprzednikom prawnym skarżących. Prawidłowo przy tym stwierdził Sąd I instancji, że brak doręczenia decyzji poprzednikom prawnym skarżących może ewentualnie świadczyć o wadliwości decyzji, jednakże nie wyłącza zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Niewątpliwie Sąd I instancji, na podstawie art. 153 p.p.s.a., był związany wydany w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 486/22. Jednakże, jak wskazał Sąd I instancji, kwestia upływu 30-letniego terminu przewidzianego w art. 2 ust. 2 nie była w tymże wyroku przesądzona. Z wytycznych zawartych w uprzednio wydanym wyroku wynikał bowiem obowiązek zweryfikowania podstaw umorzenia postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 2 ust. 2. W ustalonym zaś w sprawie stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że od doręczenia kwestionowanej decyzji do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności, upłynęło ponad 30 lat. To zaś uzasadniało stwierdzenie, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa, stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Wskazać przy tym należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. akt K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W sytuacji zatem uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, strona, której postępowanie nieważnościowe zostało zakończone umorzeniem postępowania, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, będzie mogła żądać na podstawie art. 145a K.p.a. wznowienia postępowania, w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego. Sąd I instancji trafnie zaś ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący zrzekli się rozprawy a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia. W odniesieniu do wniosku uczestnika postępowania o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wskazać należy, że brak jest podstawy prawnej do zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz uczestnika, gdyż w razie oddalenia skargi kasacyjnej przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a. stanowi podstawę zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od strony, która wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji oddalającego skargę wyłącznie na rzecz organu.

Informacje o sprawie

Data wpływu
5 lipca 2024
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Jolanta Górska /sprawozdawca/ Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/ Piotr Przybysz

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny