I GZ 321/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1164/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za nieopodatkowane należności budżetowe postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/wa 1164/22, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935, dalej: p.p.s.a.) odmówił M. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 31 maja 2023 r. oddalającego skargę skarżącej na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2022 r., w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za nieopodatkowane należności budżetowe. W uzasadnieniu Sąd podał, że zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2023 r. strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W związku z nieuiszczeniem wpisu, postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną. Pismem z dnia 20 listopada 2023 r. strona skarżąca złożyła zażalenie oraz wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie XIV Wydział Karny sygn. [...] o wydanie kopii opinii psychiatrycznej wydanej na potrzeby sprawy karnej stwierdzającej, iż skarżąca cierpi na zaniki pamięci. Wskazano, że pełnomocnik przekazał skarżącej informację o zarządzeniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca natomiast błędnie zakładała, że ten wpis uiściła w dniu 10 września 2023 r., o czym poinformowała pełnomocnika, a go jednak nie uiściła. Podkreślono, że powyższe wynika z występujących u skarżącej zaników pomięci. Odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej WSA uzasadnił tym, że pełnomocnik w żaden sposób nie uprawdopodobnił twierdzeń zawartych we wniosku, odnoszących się do zaników pamięci występujących u skarżącej. Do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączono żadnego dokumentu, w tym wystawionego przez lekarza, z którego wynikałby stan zdrowia skarżącej. Sąd nie mógł uznać, że pełnomocnik, poprzez samo tylko wskazanie występowania zaników pamięci u swojej mocodawczyni, uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu po stronie skarżącej. WSA podkreślił również, że przy dokonywaniu oceny wniosku o przywrócenie terminu uwzględniał wiedzę i dochowanie należytej staranności działającego w imieniu skarżącej pełnomocnika. Wprawdzie, jak wynika z Kodeksy Etyki Radcy Prawnego, radca prawny nie jest obowiązany do ponoszenia za klienta opłat i wydatków, nie ponosi odpowiedzialności za skutki prawne, jakie mogą powstać w następstwie ich nieuiszczenia, jednakże regulacja ta kładzie nacisk na prawidłowe zawiadomienie mocodawcy o obowiązku wynikającym z wezwania, w tym konieczności podjęcia określonych czynności procesowych i skutkach ich zaniechania. Skoro w rozpoznawanej sprawie argumentacja przedmiotowego wniosku opiera się zasadniczo na problemach z pamięcią występujących u skarżącej, to na ustanowionym przez nią z wyboru pełnomocniku ciążył zatem szczególny obowiązek sprawdzenia podejmowanych przez stronę osobiście czynności. W niniejszej sprawie powinnością radcy prawnego było zweryfikowanie prawidłowości wykonania przez skarżącą przelewu w wyznaczonym terminie. Oczywiste jest, że pełnomocnik skarżącej, jako profesjonalista zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalistami. Z uzasadnienia wniosku wynika, że dopiero z postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej dowiedział się o faktycznym nieuiszczeniu wpisu sądowego w terminie przez skarżącą. Pełnomocnik nie sprawdził zatem wcześniej, czy przekazane skarżącej zarządzenie o wpisie zostało przez nią wykonane w terminie oraz w prawidłowej kwocie i na właściwy rachunek bankowy tut. Sądu, pomimo tego, że jako fachowy pełnomocnik musiał zdawać sobie sprawę z rygoru będącego konsekwencją nieprawidłowego wykonania tego zarządzenia tj. rygoru odrzucenia skargi kasacyjnej. Niedopuszczalne jest twierdzenie, że funkcja pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego może ograniczać się jedynie do odbioru i przekazywania korespondencji mocodawcy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez odmową przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy w uchyleniu terminu. Pełnomocnik nie zgodził się z argumentacją Sądu, jakoby pełnomocnik poza poinformowaniem i upewnienie się, że opłata została uiszczona w terminie, w postaci rozmowy telefonicznej powinien także żądać od strony udowodnienia tego faktu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik nie kwestionuje faktu uchybienia terminu. Nie zgadza się natomiast z argumentacją Sądu, że powinien niejako dokonać własnego, wewnętrznego dochodzenia sprawdzającego, czy jego klientka rzeczywiście dokonała wpisu do skargi kasacyjnej. Wskazuje, że art. 87 § 2 p.p.s.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie zaś jego udowodnienia, a pełnomocnik nie mógł zakładać, że skarżąca wpisu nie uiściła, pomimo przekonującej rozmowy o fakcie, że wpis uiściła. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie stanowisko strony nie jest słuszne. Należy podkreślić, że brak winy niewątpliwie wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w szczególności przy dokonywaniu czynności procesowych, dla skuteczności których określony jest termin. Odnosi się to także do pełnomocnika procesowego strony, upoważnionego do dokonywania czynności w imieniu strony, przy czym zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności obciążają stronę. Pełnomocnik skarżącej uchybienie terminu do wniesienia opłaty tłumaczył zanikami pamięci skarżącej. Sąd I instancji słusznie jednak zauważył, że okoliczność ta nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Tymczasem to na pełnomocniku, jako profesjonaliście powołującemu się na brak winy w uchybieniu terminu, ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności na to wskazujących. Wynikający z art. 87 § 2 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. Podkreślenia wymaga, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności, z których wnioskodawca chciałby wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie właśnie przedstawienie dokumentów, takich jak chociażby zaświadczenie lekarskie opisujące stan zdrowia skarżącej, uprawdopodabniałoby brak winy w uchybieniu terminu. Takiego dokumentu jednak nie przedłożono, a wręcz przeciwnie. To pełnomocnik wystąpił do WSA o zbadanie stanu zdrowia skarżącej poprzez zwrócenie się do Sądu Rejonowego o wydanie kopii opinii psychiatrycznej mocodawczyni. Jak słusznie zauważył WSA, wymóg uprawdopodobnienia braku winu należy do wnioskującego o przywrócenie terminu, a nie do sądu. Nie sposób również pominąć, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że pełnomocnik, wiedząc o zanikach pamięci swojej mocodawczyni i zachowując należytą staranność, winien był zweryfikować prawidłowość wykonania przez skarżącą przelewu w wyznaczonym terminie, chociażby telefonicznie z sekretariatem Sądu. Za prawidłowe uznać zatem należy stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji