I GZ 295/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 55/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 25 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 24 lutego 2026 r., I SA/Rz 55/26 po rozpoznaniu wniosku M. S. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego z 25 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. M. S. – dalej: skarżąca - wniosła skargę na wyżej wymienioną decyzję. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że wykonanie decyzji mogłoby wyrządzić skarżącej znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie organu, na mocy którego skarżąca została zobowiązana do zwrotu środków finansowych w znacznej wysokości. Realizacja tego obowiązku przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny skutkowałaby koniecznością niezwłocznego uiszczenia wskazanej kwoty, co mogłoby prowadzić do istotnego uszczerbku w sytuacji majątkowej skarżącej, a tym samym do powstania znacznej szkody. Ponadto wykonanie decyzji polegające na przymusowym zwrocie znacznych środków pieniężnych może rodzić trudne do odwrócenia skutki, w szczególności w sytuacji gdyby doszło do uchylania zaskarżonej decyzji. Ewentualny zwrot nienależnie pobranych kwot przez organ nie zawsze gwarantuje pełne i szybkie przywrócenia do stanu poprzedniego, zwłaszcza w kontekście utraty płynności finansowej, organicznej bieżącej działalności lub konieczności zaciągnięcia zobowiązań w celu wykonania decyzji. Skarżąca podkreśliła, że nie dysponuje kwotą aby uiścić należność wynikającą z zaskarżonej decyzji. Aby pozyskać te środki musiałaby zaciągnąć kredyt albo sprzedać mieszkanie, w związku z czym groziłaby jej szkoda (konieczność pokrycia kosztów kredytu, pozbycie się najcenniejszego składnika majątku) oraz trudne do odwrócenia skutki (brak możliwości "odkupienia" mieszkania). Skarżąca zaznaczyła, że nie posiada dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, co wynika z przedłożonej księgi przychodów i rozchodów. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Wniosek tego rodzaju wynika przede wszystkim z tego, że poza powołaniem się na niedysponowanie kwotą wynikającą z zaskarżonej decyzji oraz nieposiadaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie zaprezentowała swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podał, że na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów: księgi przychodów i rozchodów oraz księgi wieczystej nie jest możliwe dokonanie oceny czy natychmiastowe wykonanie decyzji wpłynie na położenie ekonomiczne skarżącej w stopniu, który powodowałby konieczność jej tymczasowego wstrzymania. Nie jest znana wysokość środków finansowych jakimi dysponuje skarżąca. Do wniosku nie dołączono bowiem stosownych dokumentów na podstawie których możliwe byłoby ustalenie wartości posiadanych środków pieniężnych (np. wyciągów z rachunków bankowych). Brak udokumentowanych informacji o dochodach skarżącej oraz o jej stanie posiadania nie pozwala na skonfrontowanie kwoty należności z jej faktycznymi możliwościami płatniczymi. Sąd I instancji nie kwestionował, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na finanse skarżącej, jednakże bez wykazania jaka jest jej rzeczywista sytuacja majątkowa nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnienie niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. To w gestii skarżącej, leżało przedstawienie dowodów popierających jej wniosek. Z tego obowiązku skarżąca, nie wywiązała się w sposób dokładny i rzetelny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia w całości oraz wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego z 25 listopada 2025 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas, gdy takie przesłanki istnieją. Argumentację ma poparcie powyższego zarzutu przedstawiono w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności (blisko 1,5 miliona zł). Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu I instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji ocenił, że skarżąca nie wykazała czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Do wniosku nie dołączono bowiem stosownych dokumentów na podstawie których możliwe byłoby ustalenie wartości posiadanych środków pieniężnych (np. wyciągów z rachunków bankowych). Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowo-administracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.