I GZ 190/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2022 r.; sygn. akt I SA/Ke 183/22 w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z [...] października 2021 r. nr [...] w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 183/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek A Sp. z o.o. w K. o wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z [...] października 2021 r. nr [...] w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji wskazał, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z [...] października 2021 r. nr [...] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego wniesioną skargą. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, że chociaż działa w formie spółki prawa handlowego prowadzi obecnie działalność leczniczą (wykonanie badań TK i MR) w K. na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia i wszelkie posiadane środki przeznacza na leczenie chorych oraz utrzymanie bieżącego świadczenia opieki zdrowotnej. Spółka działa również w branży badawczo-rozwojowej ograniczając jednak swoją działalność w tym zakresie. W przypadku konieczności natychmiastowej egzekucji kwoty rzędu miliona złotych spółka straci nagle możliwość działania. Sąd I instancji podniósł w kwestii wstrzymania wykonania aktu działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Podzielając ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz odnosząc ją do niniejszej sprawy sąd stwierdził, że wniosek skarżącej spółki nie spełnia wyżej wskazanych wymagań. Strona skarżąca nie uzasadniła wniosku. Za takie uzasadnienie nie można uznać lakonicznego opisania formy i profilu działalności spółki oraz wskazania przypuszczenia nagłej utraty możliwość działania w razie konieczności natychmiastowej egzekucji kwoty rzędu miliona złotych. Strona skarżąca nie wykazała tym samym, czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2013 r. II OZ 1403/14). Sąd zauważył, że wniosek o wstrzymanie nie dotyczył zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania, lecz decyzji Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z [...] października 2021 r. nr [...], po wydaniu której strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego zmianę w całości poprzez wstrzymanie wykonania decyzji nr [...] Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2022 r. wydanej w sprawie znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] października 2021 r. (znak [...]). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez stwierdzenie, że skarżący nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji objętej skargą, podczas gdy uzasadnienie wniosku zostało w skardze przedstawione, a zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w przypadku egzekucji przymusowej kwoty rzędu miliona złotych istnieje uzasadnione ryzyko utraty możliwość dalszego funkcjonowania większości funkcjonujących w obrocie przedsiębiorców. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności (998.639 zł). Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o oddaleniu wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wykazała swojej sytuacji finansowej, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącej (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Zażalenie, powołujące analogiczne co wniosek, jak też niczym niepoparte twierdzenia, nie pozwala na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie. Trudno bowiem uznać, że ogólne twierdzenia skarżącej, że "w przypadku konieczności natychmiastowej egzekucji kwoty rzędu miliona złotych, straci nagle możliwość działania" stanowią uprawdopodobnienie wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA ocenił, że skarżący nie wykazał czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak jest podstaw by stwierdzić, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wnioskowanie takie uznać należy, za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości sytuacji finansowej skarżącej spółki, tym bardziej, że skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 9987 zł. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem o wstrzymanie również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.