I GZ 188/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Z. – kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu V. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2834/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2834/24 w sprawie ze skargi A. Z. – kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu V. R. na akt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia 3 lipca 2024 r. nr DK.SPA2.57.13.33.2022.AK(28) w przedmiocie kosztów postępowania z tytułu pełnienia funkcji kuratora w sprawie dotyczącej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania wynikające z umowy o dofinansowanie projektu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2834/24, działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), odmówił A. Z. - kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu V. R., przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2834/24, w sprawie ze skargi A. Z. - kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu V. R. na akt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (organ, PARP) z dnia 3 lipca 2024 r., nr DK.SPA2.57.13.33.2022.AK(28) w przedmiocie kosztów postępowania z tytułu pełnienia funkcji kuratora w sprawie dotyczącej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania wynikające z umowy o dofinansowanie projektu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że A. Z. (skarżący, kurator) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2025 r. uchylającego zaskarżony akt PARP z dnia 3 lipca 2024 r. Na posiedzenie w ww. sprawie skarżący nie stawił się. Do skarżącego zostało wysłane zawiadomienie o rozprawie z dnia 11 marca 2025 r., które zostało prawidłowo doręczone w dniu 17 marca 2025 r. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony 5 czerwca 2025 r. Następnie pismem z dnia 30 lipca 2025 r. (data wpływu do Sądu: 2 września 2025 r.) skarżący złożył wniosek o przywrócenie 14-dniowego terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że Sąd w pismach kierowanych do skarżącego nie pouczył kuratora o wszystkich przysługujących prawach strony nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności o trybie uzupełnienia wydanego orzeczenia przewidzianego w art. 157 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że argumentacja przedstawiona we wniosku nie pozwala na przywrócenie terminu. Nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku. Sąd I instancji wyjaśnił, że od 6 czerwca 2025 r. rozpoczął się bieg 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a zakończył się z dniem 13 czerwca 2025 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony 2 września 2025 r., tj. po upływie ustawowego 7- dniowego terminu. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. WSA powołał się na orzecznictwo sądu administracyjnego oraz treść art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań, a obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej. W rozumieniu tego przepisu potrzebną wskazówką jest taka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogłaby realizować swoich uprawnień, przez co pozbawiona byłaby prawa do sądu. Sąd poucza stronę zarówno o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinna ona podjąć, jak i skutkach prawnych niedokonania tych czynności w ogóle lub w określonym zakresie. Sąd I instancji uznał, że strona została prawidłowo pouczona o przysługujących prawach skarżącego. W konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i w miarę potrzeby rozpoznanie sprawy na nowo, ewentualnie w trybie art. 197 § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 185 § 1, 2 p.p.s.a. o uwzględnienie zażalenia poprzez zmianę zaskarżonego postanowienia o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku w wyniku rozpoznania zażalenia, jeżeli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, względnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie innemu sądowi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, iż kurator nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy kurator wskazał i wykazał, iż Sąd I instancji nie zawarł pouczenia o prawie strony nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu sądowoadministracyjnym w postaci uzupełnienia wydanego orzeczenia przewidzianego w art. 157 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że ani w piśmie datowanym na dzień 11 marca 2025 r., w którym Sąd zawiadamiał o rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r., ani w piśmie przewodnim datowanym na dzień 30 maja 2025 r. doręczając z urzędu uzasadnienie wyroku z dnia 16 kwietnia 2025 r. Sąd I instancji nie pouczył kuratora o "wszystkich przysługujących prawach strony nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym, w szczególności właśnie o trybie uzupełnienia wydanego orzeczenia przewidzianego art. 157 ppsa". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż podejmowane przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 181/09). Z treści art. 85 p.p.s.a. wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku bez swojej winy. Naczelny Sąd Administracyjny powyższy pogląd podziela, gdyż warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo swej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powoływane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu nie zasługują na uwzględnienie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że od 6 czerwca 2025 r. rozpoczął się bieg 7-dniowego terminu na złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu, a zakończył się z dniem 13 czerwca 2025 r. Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu (k. 52 akt sądowych) został złożony dopiero 2 września 2025 r., tj. po upływie ustawowego 7- dniowego terminu. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skarżący został prawidłowo pouczony o przysługujących mu prawach. Do skarżącego zostało wysłane zawiadomienie o rozprawie - prawidłowo doręczone w dniu 17 marca 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 29 akt sądowych). Również odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem - prawidłowo doręczono w dniu 5 czerwca 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 51 akt sądowych). W tym miejscu zwrócić należy uwagę na art. 6 p.p.s.a. (na który powołał się również Sąd I instancji), zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wprawdzie z mocy tego przepisu ciąży na sądzie administracyjnym tzw. obowiązek udzielania stronom niezbędnej pomocy prawnej, niemniej jednak Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się bowiem do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. Obowiązek ten nie dotyczy zatem instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań, w szczególności zachowań alternatywnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 r., sygn. akt II UKN 639/99, opubl. OSNP 2002/3/78). Z treści art. 6 p.p.s.a., przyjmuje się, że wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania i w powstałej sytuacji procesowej. Podkreśla się, że Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony (por. M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t.1, Warszawa 2003, s. 79), (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 53). Sąd nie jest inicjatorem postępowania, nie jest zatem jego rolą wskazywać stronie jakie pismo procesowe, w określonej sytuacji procesowej musi ona złożyć. Sąd jedynie udziela stronie potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt II OZ 80/13; publ. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja podniesiona w uzasadnieniu zażalenia, jakoby Sąd I instancji nie pouczył kuratora o "wszystkich przysługujących prawach strony nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym, w szczególności właśnie o trybie uzupełnienia wydanego orzeczenia przewidzianego art. 157 ppsa" jest niezasadna. W związku z powyższym należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku. Skarżący został prawidłowo pouczony przez Sąd o przysługujących mu prawach (zarówno przy piśmie z dnia 11 marca 2025 r., zawiadamiającym o terminie rozprawie, jak również przy piśmie z dnia 30 maja 2026 r., doręczającym odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem). Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, a zatem nie było podstawy do przywrócenia tego terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.