I GZ 182/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w Ł. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2026 r. sygn. akt V SPP/Wa 334/25 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 8 grudnia 2023 r. nr DIR-IX.6343.46.2023.AP.5 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 11 marca 2026 r., sygn. akt V SPP/Wa 334/25, pozostawił bez rozpoznania wniosek B. Sp. z o.o. w Ł. (skarżąca, spółka, strona) o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie prowadzonej pod sygn. akt V SA/Wa 339/24, ze skargi ww. skarżącej spółki na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (organ, Minister) z dnia 8 grudnia 2023 r., nr DIR-IX.6343.46.2023.AP.5 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu zarządzenia z dnia 11 marca 2026 r. Sąd I instancji podniósł, że ww. skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła z trzecim wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie prowadzonej pod sygn. akt V SA/Wa 339/24. Wniosek o prawo pomocy zarejestrowano pod sygn. akt V SPP/Wa 334/25. Z uwagi na to, że wniosek spółki nie został złożony na formularzu PPPr, zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2025 r. wezwano skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oznaczonym symbolem PPPr - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie wraz z drukiem formularza PPPr zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 11 grudnia 2025 r., więc należało je wykonać najpóźniej 18 grudnia 2025 r. WSA w Warszawie wyjaśnił, że w dniu 15 grudnia 2025 r. skarżąca nadesłała do Sądu pismo (datowane na dzień 11 grudnia 2025 r.) zatytułowane "zażalenie na zarządzenie z dnia 1 grudnia 2025 roku", w którym zarzuciła naruszenie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), wskutek jego niezastosowania, tj. zaniechanie zawieszenia postępowania, mimo istnienia obligatoryjnej ku temu przesłanki w postaci braków w składzie organu spółki, uniemożliwiających jej działanie (o czym pełnomocnik spółki informował w treści pisma z dnia 24 listopada 2025 r., wskazując na rezygnację z funkcji prezesa jedynego członka zarządu spółki – X. Y.). Sąd I instancji stwierdził, że do dnia wydania niniejszego zarządzenia strona skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr. Sąd dodał, że bez wpływu na obowiązek zastosowania art. 257 p.p.s.a. pozostawała argumentacja zawarta w piśmie złożonym w dniu 15 grudnia 2025 r. WSA w Warszawie wyjaśnił również, że wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie zawarty w piśmie z dnia 24 listopada 2025 r. został rozstrzygnięty odmownie postanowieniem Sądu z dnia 5 stycznia 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 339/24 z uwagi na nadużycie prawa przez spółkę. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd, relacjonując działania podejmowane przez stronę w toku postępowania uznał, że "wniosek o zawieszenie postępowania stanowi jedynie próbę wpływania na przebieg postępowania sądowoadministracyjnego poprzez wykorzystanie uprawnień przysługujących stronie ale realizowanych w sposób nieodpowiadający celowi, dla którego zostały one ustanowione. Podejmowane działania (żądanie zawieszenia postępowania połączone z ponownym wnioskiem o prawo pomocy) zmierzają w istocie do "blokowania" prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego, w trakcie którego strona korzysta z ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania wydanych wobec spółki decyzji (aż do uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę). Skierowany do Sądu wniosek o zawieszenie postępowania wraz z trzecim żądaniem przyznania prawa pomocy wpisuje się w założenia przyjętej taktyki procesowej, wydłużającej postępowanie sądowe i hamującej możliwość jego prawomocnego zakończenia. Strona wykorzystuje zmiany zachodzące w składzie zarządu spółki do torpedowania toczącej się procedury albo poprzez nieinformowanie o aktualnej sytuacji zarządu spółki albo samodzielne "żonglowanie" składem osobowym tego organu na potrzeby dokonywanych czynności procesowych (powołanie prezesa zarządu spółki tuż przed wniesieniem skargi kasacyjnej i złożenie rezygnacji z pełnionej funkcji po negatywnym rozpatrzeniu drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie kierowanie do sądu wniosku o rozpatrzenie kolejnego żądania o zwolnienie od kosztów sądowych, z jednoczesną informacją o niemożności działania przez spółkę z uwagi na braki w składzie zarządu)." Zdaniem Sądu I instancji, tezę o nieuprawnionym żądaniu zawieszenia postępowania sądowego i dokonywaniu zmian w składzie zarządu spółki jedynie w celu tamowania prawomocnego zakończenia sprawy, wspiera dodatkowo informacja pozyskana przez tut. Sąd z właściwego sądu rejestrowego. W piśmie z dnia 3 marca 2026 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy - XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego potwierdził, że na dzień udzielenia odpowiedzi nie odnotowano wpływu wniosku spółki w zakresie zmiany w organie uprawnionym do reprezentowania, tj. nie wpłynął wniosek zawierający informację o rezygnacji X. Y. z pełnienia funkcji prezesa zarządu skarżącej spółki. WSA w Warszawie stwierdził, że nie znalazł jakichkolwiek podstaw, by twierdzić, że strona nie miała obowiązku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr. W konsekwencji zarządził o pozostawieniu przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. Skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła zażalenia na powyższe zarządzenie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie ww. zarządzenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1. naruszenie art. 257 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przedwczesne orzeczenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania i niezastosowanie ww. przepisów, gdy pomimo zaistnienia obiektywnych okoliczności, Sąd powinien obligatoryjnie zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, co ma miejsce w zaistniałym stanie faktycznym, a braki w składzie organów skarżącej spółki wprost uniemożliwiają wykonanie wezwania z dnia 8 grudnia 2025 r., gdyż nie ma osoby, która byłaby w stanie wykonać nałożone zobowiązanie wynikające z ww. wezwania, a mimo stwierdzenia, że postępowanie powinno zostać zawieszone zgodnie z literą prawa, poszukiwane jest rozwiązanie które miałoby uniemożliwić zawieszenie postępowania do czasu wyłonienia nowych członków organów zarządu i torpeduje się możliwość przyznania prawa pomocy, czym odmawia się prawa do sądu; 2. naruszenie art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) poprzez ich niezastosowanie, gdy faktycznie do nadużycia prawa doszło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie istnieje podmiot, który byłby w stanie uzupełnić braki formalne wezwania z dnia 8 grudnia 2025 r., a mimo to Sąd doszedł do przekonania, że działanie jest sprzeczne z prawem, pomijając przy tym, że sytuacja finansowa spółki została przedstawiona w sposób dokładny, tj.: sama spółka nie posiada środków, ani żadnego majątku, który umożliwiłby wniesienie wpisu sądowego, nie ma też podmiotu, który ten wpis byłby w stanie uiścić za spółkę, o czym świadczą zajęcia na majątku spółki i chociażby oświadczenia wspólników, co również uzasadnia brak chęci działania w zarządzie spółki przez X. Y., a mimo to stwierdza się, że to działania spółki stanowią nadużycie prawa, gdy bezpodstawnie odmawia się jej przyznania prawa pomocy, czym de facto odmawia się prawa do sądu, bowiem ze względu na swoją ubogość, spółka nie dysponuje środkami na zapłatę wpisu; 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, co wynika z pisma z dnia 5 stycznia 2026 r. i zaskarżonego zarządzenia, iż: a. pełnomocnik posiadał obowiązek stawiennictwa na rozprawie dnia 10 stycznia 2025 r., gdy stawiennictwo było nieobowiązkowe; b. zmiany w składzie osobowym spółki nastąpiły przed dniem 10 stycznia 2025 r., gdy nastąpiły one dopiero w dniu 14 listopada 2025 r., dlatego też spółka nie miała możliwości poinformowania Sądu o tych zmianach osobowych w składzie zarządu spółki na rozprawie dnia 10 stycznia 2025 r., bowiem zmiany te miały dopiero nastąpić; c. spółka "żongluje" składem osobowym organu ze względu na objętą taktykę procesową i stosuje te praktyki na potrzeby dokonywanych czynności procesowych, gdy nie ma żadnych dowodów, by tak twierdzić, a takie stwierdzenie jest bezpodstawne i krzywdzące, ponieważ temu ustaleniu przeczy chronologia wydarzeń w sprawie oraz fakt, że [...] X. Y. posiadał prawo rezygnacji z pełnionej funkcji w spółce, która utraciła płynność finansową i nie ma środków na zapłatę wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, co uzasadnia złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ spółka nie posiada możliwości uzyskania środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, które to środki uprzednio uzyskała z tytułu pożyczki; d. uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia traktuje o wymogach formalnych wniosku kierowanego do sądu rejestrowego, gdy ocena formalnoprawna dokumentacji dotycząca rezygnacji z funkcji Prezesa zarządu podlega właśnie sądowi rejestrowemu, a także nie ma wpływu na prawidłowość złożonej rezygnacji, bowiem nie można uznać uchwały jedynego wspólnika o odwołaniu samego siebie z funkcji jedynego zarządcy za czynność prawną w rozumieniu art. 210 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (aktualnie: t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 18; dalej: k.s.h.); e. działania spółki są "pozorne", gdy że stanu faktycznego sprawy wprost wynika, że spółka posiada uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wobec zmian osobowych w składzie osobowym spółki, które nastąpiły po wniesieniu skargi kasacyjnej oraz kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy wobec zaistniałych zmian finansowych i osobowych, konieczne stało się złożenie wniosku o zawieszenie postępowania, bowiem nikt nie jest aktualnie zdolny do wykonania wspomnianego już wielokrotnie wezwania z dnia 8 grudnia 2025 r. Skarżąca spółka wskazała, że okoliczności podniesione w petitum i w treści uzasadnienia są tożsame z treścią poprzednich wniosków, bowiem pozostają one ciągle aktualne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być złożony na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Niezachowanie określonego w tym przepisie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. Nr 5, poz. 74). Osoba prawna składa wniosek na formularzu oznaczonym symbolem "PPPr" według wzoru z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1451). W myśl art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Z przepisu tego wynika, iż dla wywołania wskazanego w nim skutku w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania nieistotne są przyczyny, które spowodowały niezłożenie wniosku w sposób przepisany prawem. Wniosek taki nie może być przez Sąd merytorycznie rozpoznany. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2025 r. została wezwana do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu oznaczonym symbolem PPPr - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie (wraz z drukiem formularza PPPr) doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 11 grudnia 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 4 akt sądowych). Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania upływał 18 grudnia 2025 r. Skarżąca spółka nie wykonała powyższego zobowiązania. Nie nadesłała uzupełnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzenie Sądu I instancji z dnia 11 marca 2025 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania uznać należy za prawidłowe. Skarżąca spółka (pomimo prawidłowo doręczonego wezwania na adres jej pełnomocnika) nie wykonała wezwania Sądu. Nie nadesłała uzupełnionego wniosku. Sąd I instancji zasadnie uznał, że bez wpływu na obowiązek zastosowania art. 257 p.p.s.a. pozostawała argumentacja zawarta w piśmie złożonym przez skarżącą spółkę w dniu 15 grudnia 2025 r. Zasadności zastosowania kwestionowanego zarządzenie nie podważają również zarzuty i argumentacja zawarta w zażaleniu. Wyjaśnić należy, że wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie (tj. prowadzonej pod sygn. akt V SA/Wa 339/24) jest już trzecim wnioskiem złożonym w tej sprawie przez ww. skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wyjaśnił, że wniosek skarżącej spółki o zawieszenie postępowania sądowego został rozpoznany przez Sąd I instancji postanowieniem Sądu z dnia 5 stycznia 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 339/24 (k. 160 akt sądowych). Ww. postanowieniem Sąd I instancji odmówił zawieszenia postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia (opisane również na wstępie niniejszego postanowienia i w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia). Podejmowane działania (żądanie zawieszenia postępowania połączone z ponownym wnioskiem o prawo pomocy) zmierzają w istocie do "blokowania" prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego, w trakcie którego strona korzysta z ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania wydanych wobec spółki decyzji (aż do uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę). Wojewódzki Sąd Administracyjny uzyskał informację odnośnie reprezentacji skarżącej spółki z właściwego sądu rejestrowego. Pismem z dnia 3 marca 2026 r. (k.183 akt sądowych), Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy - XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego potwierdził, że na dzień udzielenia odpowiedzi nie odnotowano wpływu wniosku spółki w zakresie zmiany w organie uprawnionym do reprezentowania, tj. nie wpłynął wniosek zawierający informację o rezygnacji X. Y. z pełnienia funkcji prezesa zarządu skarżącej spółki. Podkreślić należy, że postępowanie sądowe, w tym także postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem sformalizowanym, gdyż ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji wobec dyspozycji art. 257 p.p.s.a. zasadnie pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., zażalenie jako bezzasadne należało oddalić.