I GSK 6/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Piotr Piszczek Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 135/23 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 listopada 2022 r. nr DRC-VI.6643.27.2022.AM w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, Sąd I instancji) wyrokiem z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 135/23 po rozpoznaniu skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 3 listopada 2022 r. nr DRC-VI.6643.27.2022.AM w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w punkcie 1. uchylił zaskarżone postanowienie; w punkcie 2. zasądził od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł Minister Funduszy i Polityki Regionalnej zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 7 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (dalej: k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez uchylenie postanowienia organu w następstwie przyjęcia, że organ dokonał nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie uprawdopodobnienia braku winy strony przy niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy organ oceniając materiał dowodowy miał na uwadze dotychczasowy dorobek orzeczniczy, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujący na potrzebę zastosowania jako kryterium przy ocenie winy obiektywnego miernika staranności jaki zachować należy dbając należycie o swoje interesy, ponadto organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy w kontekście zaistnienia ustawowych przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. oraz dokonał wszechstronnej analizy sprawy i oceny dowodów, co czyni ustalenia organu za w pełni wystarczające; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 58 § 1 k.p.a. przez uchylenie postanowienia organu w następstwie przyjęcia, że strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że z obiektywnego punktu widzenia, uchybienie terminu nastąpiło wskutek niedochowania należytej staranności podczas prowadzenia spraw Spółki z o.o. przez Prezesa tej spółki, co stanowi okoliczność zawinioną i uniemożliwia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto organ zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. Sp. z o.o. w W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na aprobatę. W pierwszej kolejności odnosząc się do uzasadnienia skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę, że w tej sprawie nie wystąpiła jakakolwiek przeszkoda w odebraniu decyzji administracyjnej. W przypadku doręczania pism osobom prawnym krąg podmiotów upoważnionych do odebrania korespondencji jest z reguły szerszy niż krąg podmiotów upoważnionych do jej reprezentowania i podpisywania odwołania od takiej decyzji, co też miało miejsce w tej sprawie. Ponadto kwestia doręczenia decyzji nie była w ogóle w tej sprawie przedmiotem sporu. Skoro decyzja administracyjna została doręczona stronie oznacza to, że postępowanie administracyjne mogło zakończyć się i zostało zwieńczone skutecznym doręczeniem aktu administracyjnego, w której to czynności żadnego znaczenia nie odegrała choroba Prezesa Spółki. Choroba ta – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – miała natomiast bezpośredni wpływ na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W analizowanej sprawie termin do wniesienia odwołania upływał 19 maja 2022 r. Prezes Zarządu był hospitalizowany w dniach od 20 kwietnia do 25 kwietnia 2022 r. Okoliczność, że termin do wniesienia odwołania upłynął dopiero kilka tygodni po opuszczeniu szpitala nie niweczy zaistnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Otóż w sprawie uprawdopodobniono, że w okresie po hospitalizacji pojawiły się określone powikłania uniemożliwiające normalne funkcjonowanie, w tym również związane z reprezentowaniem Spółki. Okoliczności te objęły swoim okresem również termin, w którym nastąpił upływ terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności tych nie zakwestionował organ administracyjny w skardze kasacyjnej. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet przy zastosowaniu jako kryterium przy ocenie winy obiektywnego miernika staranności, jaki zachować należy dbając należycie o swoje interesy, pozostaje dojść do wniosku, że przeszkody z jakimi mierzył się Prezes Zarządu w tej sprawie powodują, że w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania nie stwierdzono jego winy. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podzielić stanowisko zaprezentowane w sprawie przez Sąd I instancji, zgodnie z którym skrajny formalizm nie tylko nie realizuje nałożonego na organy obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, może on wręcz prowadzić do sytuacji odwrotnej, tj. wzbudzenia poczucia uzasadnionej niesprawiedliwości, a co za tym idzie uniemożliwienia budowania zaufania do władzy publicznej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.