I GSK 1129/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 3013/24 w sprawie ze skargi Z. M. S. X. sp. z o.o. w restrukturyzacji w Y. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr 36/CE/D/GROiW/2021/ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 4 grudnia 2024 r. V SA/Wa 3013/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Z. M. S. X. sp. z o.o. w restrukturyzacji w Y. (dalej: "Zarządca", "strona skarżąca"), uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 28 kwietnia 2022 r. nr 36/CE/D/GROiW/2021/ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej ze środków unijnych oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z 21 października 2021 r. nr 9007/6750/96/21, umorzył postępowanie administracyjne, a także orzekł o kosztach postępowania sądowego. Uzasadnienie tego orzeczenia zostało udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (adres strony internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Od powyższego wyroku Prezes ARiMR wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zażądano uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) art. 151 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez: a) wyrażenie oceny prawnej sprzecznej z oceną prawną zawartą w wyroku z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt I GSK 989/23 w zakresie rodzaju nieprawidłowości, której dopuścił się skarżący, a w konsekwencji rodzaju reguł relewantnych do ustalenia terminu uprawnienia do wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków, b) zaniechanie wykonania wytycznych zawartych w wyroku z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt I GSK 989/23 w zakresie kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji, w szczególności kwestii upływu terminu uprawnienia do wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków, przy przyjęciu za punkt wyjścia, że nieprawidłowości dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego, 2) art. 151 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez wyrażenie oceny prawnej sprzecznej z oceną zawartą w wyroku z 25 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 457/22 w zakresie rodzaju nieprawidłowości, której dopuścił się skarżący, a także upłynięcia terminu uprawnienia do wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków, 3) art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. gdyż uzasadnienie wyroku jest wadliwe z uwagi na: a) wewnętrzną sprzeczność polegającą na przyjęciu, że nieprawidłowość, której dopuścił się skarżący, stanowi jednocześnie nieprawidłowość jednostkową i nieprawidłowość, której dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego, b) brak wskazania, kiedy zdaniem Sądu upłynął termin uprawnienia do wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków, c) brak wyjaśnienia podstawy prawnej umorzenia postępowania administracyjnego, d) brak wyjaśnienia podstawy prawnej uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, e) brak przedstawienia stanowiska organu, 4) art. 151 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego w sposób odmienny niż w zaskarżonej decyzji, w tym rodzaju nieprawidłowości, II. przepisów prawa materialnego, a w szczególności naruszenia: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 2. w zw. z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez niezastosowanie art. 3 ust. 1 akapit 2. ww. rozporządzenia skutkujące przyjęciem, że decyzje obu instancji zapadły w warunkach przedawnienia, gdyż Sąd błędnie ustalił rodzaj nieprawidłowości, której dopuścił się skarżący i nie obalił ustaleń decyzji obu instancji stwierdzających, że w dacie ich wydania nie doszło do upływu terminu wygaśnięcia uprawnienia organu do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 4. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. w zw. z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przyjęcie, że art. 3 ust. 1 akapit 4. ww. rozporządzenia, znajduje zastosowanie do zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach programu wieloletniego, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię prezentowaną przez organ, według której art. 3 ust. 1 akapit 4. ww. rozporządzenia może znajdować zastosowanie tylko w przypadkach, gdy termin przedawnienia jest ściśle określony w treści przepisu i można go podwoić, a w konsekwencji nie może znajdować zastosowania w przypadku dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej w ramach programu wieloletniego ze względu na brak ściśle określonego liczbą terminu przedawnienia w treści przepisu i wydłużenie terminu przedawnienia - na podstawie art.3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. w zw. z art. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia - stosownie do terminu wygaśnięcia programu, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 3. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przyjęcie, że czynności przerywające bieg terminu przedawnienia nie odnoszą skutku wobec upływu terminu 8-letniego określonego w art. 3 ust. 1 akapit 4. ww. rozporządzenia, gdy za prawidłową należy przyjąć wykładnię prezentowaną przez organ, według której "ostateczne zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. ww. rozporządzenia nie oznacza upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu, jeżeli przed jego upływem miały miejsce zdarzenia, które przerwały bieg tego terminu, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 poprzez umorzenie postępowania administracyjnego pomimo braku przesłanek zastosowania art. 145 § 3 p.p.s.a. Szczegółową argumentację zawarto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zwrócono uwagę m.in. na to, że Sąd pierwszej instancji przyjął, że Spółka dopuściła się nieprawidłowości polegającej na zawyżeniu kosztów inwestycji skutkującej potrzebą ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków w części, nieprawidłowość miała charakter jednostkowy i wystąpiła w ramach programu wieloletniego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Jednak te dwie ostatnie kwestie są ze sobą sprzeczne i niezgodne z oceną prawną wyrażoną w wyroku o sygn. akt I GSK 989/23, w którym oddzielono nieprawidłowość jednorazową od nieprawidłowości, której dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego. Rodzaj nieprawidłowości, której dopuściła się Spółka, ma zaś istotne znaczenie dla ustalenia terminu uprawnienia do wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków. Gdyby Sąd pierwszej instancji uwzględnił oceny prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego, to po przyjęciu, że Spółka otrzymała pomoc finansową w ramach programu wieloletniego, nie mógłby dojść do przekonania, że stwierdzona nieprawidłowość miała charakter jednostkowy. Powinno to doprowadzić Sąd do wniosku, że decyzje nie zostały wydane w warunkach przedawnienia, a skarga powinna zostać oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie oddzielił nieprawidłowość jednorazową od nieprawidłowości, której dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego. Ustalenie, że nieprawidłowości dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego stanowiło, zgodnie z wytycznymi, dopiero punkt wyjścia do dalszej analizy i ustalenia najwcześniejszego momentu przedawnienia i zdarzeń powodujących jego przerwanie. Kwalifikacja Sądu nieprawidłowości jako jednostkowej odbiega od wytycznych odnoszących się do nieprawidłowości, których dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego. Sąd poprzestał na ustaleniu dopuszczenia się nieprawidłowości jednostkowej i nie kontynuował zagadnienia reguł przedawnienia właściwych dla nieprawidłowości, których dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego, z uwzględnieniem daty ostatecznego zakończenia programu wieloletniego. Podniesiono również, że w uzasadnieniu wyroku nie przedstawiono stanowiska organu, które wyrażono w złożonych do akt pismach i do protokołu rozprawy przeprowadzonej 4 grudnia 2024 r. M.in. we wcześniejszej skardze kasacyjnej powołano się na wyrok o sygn. akt V SA/Wa 457/22, który dotyczył nieprawidłowości polegającej na zawyżeniu kosztów kwalifikowalnych we wniosku o przyznanie pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw w ramach tego samego Planu Dochodzenia do Uznania, lecz innego okresu rozliczeniowego, w którym Sąd nie zakwestionował kwalifikacji o nieprawidłowości popełnionej w ramach programu wieloletniego, ani wygaśnięcia uprawnienia organu do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków. Oceny prawne wyrażane w wyrokach wydawanych w identycznych sprawach powinny być jednakowe i Sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić stanowisko wyrażone w ww. wyroku. Sprzeczność uzasadnienia wyroku przejawia się przyjęciem, że nieprawidłowość jednostkowa mogła wystąpić w toku realizacji programu wieloletniego. Zagadnienie to jest istotne z tego powodu, że przyjęcie, że nieprawidłowości dopuszczono się w toku realizacji programu wieloletniego, oznacza konieczność zastosowania art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, a po uwzględnieniu daty ostatecznego zakończenia programu wieloletniego i zdarzeń przerywających bieg terminu tego przedawnienia powinny doprowadzić do wniosku, że decyzje nie zostały wydane w warunkach przedawnienia. Sąd nie wskazał przy tym, kiedy upłynął termin uprawnienia do wydania przez organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków. W sprawie wystąpiły zdarzenia przerywające bieg terminu przedawnienia, czego skutkiem było jego przesunięcie poza pierwotny termin ostatecznego zakończenia programu wynikający art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i poza datę wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków. Sąd stanowiska tego nie uwzględnił, ale nie wskazał, kiedy upłynął termin, do którego organ mógł wydać decyzję, choć przyjął, że wydano ją po upływie terminu przedawnienia. Chociaż uznał, że miały miejsce zdarzenia przerywające bieg terminu przedawnienia, które przesunęły termin poza pierwotny termin ostatecznego zakończenia programu wynikający art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95, to jednak nie wyliczył najwcześniejszego terminu przedawnienia. Nie wyjaśnił również podstawy prawnej umorzenia postępowania administracyjnego. Z części podsumowującej uzasadnienia wynika wprawdzie, że podstawę umorzenia stanowił art. 145 § 3 p.p.s.a. i Sąd stwierdził brak podstaw do jego kontynuowania poprzez wydanie decyzji merytorycznej, to jednak zabrakło przytoczenia treści tego przepisu i wyjaśnienia jego zastosowania, a w szczególności ziszczenia się przesłanek w nim określonych, które w ocenie organu nie wystąpiły. Biorąc pod uwagę charakter prawny umorzenia postępowania administracyjnego, wyjaśnienie podstawy prawnej takiego umorzenia powinno zawierać analizę wpływu określonego przepisu prawa materialnego na istnienie lub kształt stosunku administracyjnego. Wskazana wada uniemożliwia kontrolę instancyjną i w tożsamych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I GSK 3186/18 uwzględnił zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. Kontrola instancyjna nie jest również możliwa odnośnie do braku wyjaśnienia podstawy prawnej uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący kasacyjnie wskazał też, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a nie dokonywanie ustalań faktycznych. Tymczasem ustaleń takich Sąd dokonał odnośnie do rodzaju nieprawidłowości, które nie były zgodne z ustaleniami organu. Sąd ustalił bowiem, że Spółka dopuściła się nieprawidłowości jednorazowej, podczas gdy organ wskazywał, że nieprawidłowości dopuszczono się w ramach programu wieloletniego. Z tego powodu Sąd nie zastosował art. 3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, co miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ wpłynęło na odmienną ocenę terminu przedawnienia. Powołany przepis powinien znaleźć zastosowanie w okolicznościach rozstrzygniętej przez orany sprawy. Organ podkreślił, że pomoc finansowa dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw została ustanowiona na podstawie art. 103a ust. 1 rozporządzenia (UE) 1234/2007. W rozporządzeniu (UE) nr 1308/2013 pomocy tej nie kontynuowano, ale w art. 231 ust. 2 postanowiono, że kontynuowane będą programy wieloletnie przyjęte przed 1 stycznia 2014 r. aż do ich wygaśnięcia; zgodnie z art. 125e ust. 1 akapit 3. tego rozporządzenia, okres przejściowy nie mógł przekraczać pięciu lat. Skoro ostatnie wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw zakończyły realizację swoich Planów Dochodzenia do Uznania w 2018 r., dopuszczalność złożenia wniosku o uznanie organizacji producentów i przyznania płatności za ostatni okres realizacji Planu w roku 2019 upłynął 31 marca 2019 r. Ponieważ rozpatrzenie wniosku, zgodnie z art. 45 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011, powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy, ostatnia płatność powinna być zrealizowana do 30 września 2019 r. Z kolei termin na rozliczenie przez Komisję Europejską sprawozdań finansowych akredytowanych agencji płatniczych upływał 31 maja 2020 r. i datę tę należy traktować jako ostateczne zakończenie programu wieloletniego. Natomiast jako zdarzenie powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia należy traktować doręczenie 19 kwietnia 2018 r. decyzji Prezesa ARiMR nr 95/16/18 z 16 kwietnia 2018 r., które przedłużyło termin przedawnienia do 16 kwietnia 2022 r. Z kolei 2 września 2021 r. doręczono stronie zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania, zakończonego przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z 21 października 2021 r., które przedłużyło termin przedawnienia do 2 września 2025 r. Wskazuje to, że decyzje organów obu instancji zostały wydane przed upływem terminu przedawnienia. Biorąc zaś pod uwagę, że w świetle art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, do której to ustawy odesłanie zawarte jest w art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do powstania zobowiązania wystarczające było doręczenie Spółce decyzji organu pierwszej instancji. Przede wszystkim jednak, w przypadku programów wieloletnich nie stosuje się terminu wskazanego w art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, lecz jedynie art.3 ust. 1 akapit 2. zdanie 2.i akapit 3. tego rozporządzenia, co znajduje potwierdzenie w wyroku TSUE w sprawie C-436/15 (pkt 43-44). Błędna interpretacja tego uregulowania dokonana przez Sąd pierwszej instancji była wynikiem powołania się na nieadekwatne co do przedmiotu wykładni wyroki TSUE w sprawie C-52/14 i NSA o sygn. akt I GSK 10/20. Przepis art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 ma zastosowanie jedynie do przypadku wydania decyzji o wymierzeniu kary administracyjnej. Ponieważ w okolicznościach sprawy ostateczne zakończenie programu miało miejsce 31 maja 2020 r., a przed tym terminem dochodziło do przerywania terminu przedawnienia, to nie można było uznać, że do upływu terminu przedawnienia doszło 3 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., tak jak w rozpoznawanej sprawie, to związany był granicami skargi kasacyjnej. Ta nie zawierała natomiast usprawiedliwionych podstaw. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Szczególną uwagę organ zwrócił na dwa zagadnienia. Pierwsze dotyczyło wykonania przez Sąd pierwszej instancji wytycznych z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I GSK 989/23 oraz wyrażenia oceny prawnej sprzecznej z oceną prawną zawartą w tym wyroku i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. V SA/Wa 457/22. Drugie natomiast odnosiło się do zagadnienia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w kontekście terminu do wydania przez organ decyzji nakazującej beneficjentowi zwrot nienależnie pobranej pomocy ze środków unijnych. W nawiązaniu do obu tych zagadnień organ kontestował też dokonane przez Sąd pierwszej instancji kwalifikacje odnośnie do charakteru nieprawidłowości, jaką przypisano beneficjentowi, jak i wadliwość uzasadnienia. W świetle powyższego przed przedstawieniem zasadniczych motywów rozstrzygnięcia odnoszących się do przedawnienia uregulowanego w rozporządzeniu Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, niezbędne było w pierwszej kolejności zajęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska odnośnie do tego, czy Sąd pierwszej instancji zastosował się do ocen prawnych z powołanych wyroków, w szczególności wydanego w granicach niniejszej sprawy o sygn. akt I GSK 989/23. Jak bowiem wynika z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast powołany w podstawie kasacyjnej art. 153 p.p.s.a. (znajdujący zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym poprzez odesłanie z art. 193 p.p.s.a.) stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Także z art. 170 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że skarga kasacyjna zawiera niezbyt precyzyjne określenie podstawy kasacyjnej, ponieważ nie obejmowała swym zakresem art. 190 p.p.s.a. Niemniej, w świetle uchwały o sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty te zostały na tyle precyzyjnie uzasadnione, że intencja autora skargi kasacyjnej mogła zostać jednoznacznie zidentyfikowana. Na tle dyspozycji art. 190 p.p.s.a. podkreśla się w literaturze prawniczej i orzecznictwie sądowym, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne i procesowe, jak i ocenę prawną ustaleń faktycznych, a jest nią związany także Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA o sygn. akt II FSK 3060/13, II FSK 24/22). Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz (do art. 190), wyd. IX, WKP 2024). Z uzasadnienia wyroku o sygn. akt I GSK 989/23 wynikało, że skarga kasacyjna została uwzględnia z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Ta podstawa kasacyjna musiała zatem stanowić punkt wyjścia dla oceny sformułowanych aktualnie zarzutów kasacyjnych. W wyroku o sygn. akt I GSK 989/23 zwrócono uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał jednoznacznie, jaki stan faktyczny sprawy przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, co uznał za nieprawidłowość, czy było nią dokonanie płatności w pełnej wysokości czy w części, czy była to nieprawidłowość jednostkowa czy ciągła, co ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia początku biegu terminu przedawnienia. Ustalenie, czy wystąpiła nieprawidłowość mająca charakter jednostkowy oderwany od programu wieloletniego albo przyjęcie, że mamy do czynienia z programem wieloletnim, ma wpływ na ustalenie terminu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił też, czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia i nie ocenił pod tym kątem znaczenia postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej. Zwrócono przy tym uwagę, że początek biegu terminu przedawnienia determinowany jest charakterem zaistniałej nieprawidłowości. Przepisy unijne instytucję przedawnienia regulują w sposób autonomiczny, pozostawiając państwom członkowskim tylko możliwość przedłużenia tego terminu, ale już nie zdarzeń powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił także stanowisko odnoszące się do przepisów art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, opierając się na wykładni tych przepisów dokonanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-436/15, C-59/14, C-52/14 i C-734/22. Zajmując stanowisko w powyższych kwestiach Sąd pierwszej instancji przyjął, że w kontrolowanej sprawie doszło do nieprawidłowości skutkującej potrzebą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w części, ponieważ część środków została wypłacona Spółce w zawyżonej wysokości. Nieprawidłowość ta ma charakter jednostkowy i doszło do niej w chwili wypłaty środków w dniu 3 października 2012 r., od kiedy rozpoczął bieg termin przedawnienia. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana po upływie terminu przedawnienia pomimo, że ulegał on przerwaniu wskutek doręczenia Spółce decyzji wznowieniowej z 19 września 2016 r. i decyzji z 16 kwietnia 2018 r. Pomoc została przyznana w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, a ostateczne jego zakończenie miało miejsce 31 maja 2020 r. Termin przedawnienia dla stwierdzonej nieprawidłowości wynosił 4 lata, z zastrzeżeniem, że w przypadku realizacji programu wieloletniego termin ten może ulec wydłużeniu maksymalnie do 8 lat w przypadkach określonych w art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Po upływie 8 lat organ nie może już ustalić kwoty do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności. Termin 8 lat upłynął 3 października 2020 r., zatem decyzje z 21 października 2021 r. i 28 kwietnia 2022 r. zostały wydane po tym terminie, w warunkach przedawnienia. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odczytał i wykonał wskazania co do dalszego postępowania z wyroku o sygn. akt I GSK 989/23. Nie wyrażono w nim przesądzającego stanowiska co do rodzaju nieprawidłowości, której dopuściła się Spółka, ani nie zanegowano możliwości wystąpienia nieprawidłowości jednostkowej w toku realizacji programu wieloletniego. Cytowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego ("ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowością mającą charakter jednostkowy oderwany od programu wieloletniego, a z drugiej strony na przyjęciu, że w sprawie mamy do czynienia z programem wieloletnim ma wpływ na ustalenie terminu przedawnienia") nie miała charakteru wskazania prawnego (wykładni), lecz rozważania na temat istotnego dla sprawy zagadnienia, które nie zostało, choć wymagało, pogłębionej analizy Sądu pierwszej instancji. Została ona przeprowadzona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które aktualnie odpowiada wymaganiom wynikającym z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wypowiedział się odnośnie do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia uznając, że pomoc finansowa została przyznana Spółce w toku realizacji programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i w części wypłacona w zawyżonej wysokości, a stwierdzona nieprawidłowość miała charakter jednorazowy i wystąpiła w dniu wypłacenia Spółce przyznanej pomocy, od którego to zdarzenia należało liczyć bieg czteroletniego terminu przedawnienia, który po przerwaniu nie mógł trwać dłużej niż osiem lat. Ponieważ decyzje organów obu instancji wydano po upływie maksymalnego terminu przedawnienia uznano, że zostały wydane z naruszeniem prawa wymagających ich uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wsparcie finansowe dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw realizowane było w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Jego podstawy prawne tkwiły w przepisach art. 103a, art. 122 i art. 125a-art. 125j rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych, przedłużonym do stosowania na mocy art. 231 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007. Realizacja programu była zapewniona w krajowych przepisach m.in. ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego (tekst jedn. na datę uzyskania przez Spółkę statusu wstępnie uznanej grupy producentów Dz. U. z 2008 r. Nr 11, poz. 70 ze zm.) oraz przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Finansowanie programu zapewnione było natomiast w rozporządzeniu Rady (UE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, uchylonego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. Z treści art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 wynika, że: Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji oparte na wykładni zaczerpniętej z wyroków TSUE w sprawach C-436/15, C-59/14, C-52/14 i C-734/22, co do oceny zagadnień związanych z biegiem terminu przedawnienia, jak i zaprezentowanej w wyroku o sygn. akt I GSK 989/23. Podstawowy termin przedawnienia dla każdej nieprawidłowości wynosi 4 lata, ponieważ w przepisach krajowych nie wprowadzono regulacji szczególnych wobec art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. W przypadku programów wieloletnich początek terminu przypada na dzień, w którym dopuszczono się nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W okolicznościach kontrolowanej sprawy stanowiły ją środki pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Termin ten kończy bieg najpóźniej w momencie ostatecznego zakończenia programu, który wynika z przepisów normujących dany program, jak to określił TSUE w wyroku w sprawie C-436/15 (por. także wyroki NSA o sygn. akt I GSK 379/18, I GSK 1909/19, I GSK 1815/21, I GSK 455/23), co w okolicznościach kontrolowanej sprawy oznacza 31 maja 2020 r. Dopóki jednak program wieloletni nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach jego wykonywania, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Ostateczne zakończenie programu nie jest bezwzględnie równoznaczne z upływem terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie jego wdrożenia. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad 4 lata przed ostatecznym zakończeniem programu. Jeśli w tak zakreślonym okresie 4 lat doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, to po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegł na nowo. Ale niezależnie od liczby zdarzeń przerywających okres przedawnienia, upływ terminu przedawnienia następuje zawsze najpóźniej w dniu, w którym mija okres 8 lat od nieprawidłowości, tj. podwójny termin okresu przedawnienia, wynikający z art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Art. 3 ust. 3 rozporządzenia nie zezwala państwom członkowskim na odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 3 ust. 1 akapit 4. tego rozporządzenia, zgodnie z którym termin przedawnienia dla wydania decyzji nakładającej karę jest w każdym przypadku równy maksymalnie dwukrotności terminu przedawnienia w odniesieniu do wszczęcia postępowania. Nie można na gruncie unormowań unijnych wynikających z rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 recypować rozwiązań prawnych i metodyki ich stosowania wynikających z doświadczeń stosowania Ordynacji podatkowej poprzez odesłanie zawarte w art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa, w tym art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Przepisy prawa wspólnotowego limitują czas podejmowania działań na rzecz ochrony interesów finansowych Unii i ustalania nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego odmiennie od przepisów krajowych. W okolicznościach kontrolowanej sprawy za dzień wyrządzenia szkody w budżecie Unii przyjęto 3 października 2012 r., kiedy wypłacono Spółce środki pomocowe i ustalenie to nie zostało podważone. Zatem tego dnia rozpoczął biegł 4-letni termin przedawnienia, który ulegał przerywaniu, ale ostatecznie, jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, nie mógł on być przedłużony więcej niż do 8 lat, a więc do 3 października 2020 r. Zauważyć przy tym należy, że Sąd pierwszej instancji przyjął też, że datą końcową zakończenia programu wieloletniego był 31 maja 2020 r. Oznacza to, że przy zaprezentowanej wykładni i przy uwzględnieniu literalnej treści art. 3 ust. 1 akapit 2. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, termin przedawnienia biegł do momentu ostatecznego zakończenia programu, a więc faktycznie zakończył się przed 3 października 2020 r., ponieważ 4-letni termin przedawnienia rozpoczął bieg w okresie dłuższym niż 4 lata przed wskazaną datą zakończenia programu wieloletniego, a podwójny okres przedawnienia upłynął przed dniem wydania decyzji organu pierwszej instancji (21 października 2021 r.) i organu odwoławczego (28 kwietnia 2022 r.). Przywołane przez organ i uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji zdarzenia w postaci doręczenia Spółce decyzji wznowieniowej z 19 września 2016 r. i decyzji z 16 kwietnia 2018 r., które uznano za spełniające kryteria do uznania ich za "akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości", nie mogły spowodować wydłużenia terminu przedawnienia na okres dłuższy niż do 3 października 2020 r., kiedy upłynął podwójny okres przedawnienia liczony od 3 października 2012 r. Decyzje organów obu instancji wydano po 3 października 2020 r. i po dacie uznanej za kończącą program wieloletni. Organy powinny były te okoliczności uwzględnić z urzędu i zakończyć postępowanie w sposób wynikający z art. 105 § 1 (organ pierwszej instancji) lub art. 138 § 1 pkt 2 (organ odwoławczy) k.p.a. Upływ terminu przedawnienia musi bowiem być uwzględniany przez organ administracji publicznej z urzędu na każdym etapie prowadzonego postępowania. Oznacza to, że zarzuty oznaczone pkt I.1), I.2), II.1), II.2), II.3) i II.4) skargi kasacyjnej okazały się niezasadne. Do powyższego dodać należy, że bez znaczenia dla biegu terminu przedawnienia jest to, kiedy organy administracji krajowej powzięły wiadomość o danej nieprawidłowości (por. wyroki TSUE w sprawach C-52/14 i C-59/14), ani jakie instrumenty prawne wykorzystały do dochodzenia nienależnie wypłaconych środków. Postępowanie administracyjne powinno zakończyć się decyzją ostateczną przed upływem nieprzekraczalnego terminu przedawnienia, ponieważ dopuszczenie możliwości zakończenia postępowania po jego upływie stanowiłoby jednoznaczne wykroczenie przeciwko dyspozycji art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił także zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. W świetle uchwały o sygn. akt II FPS 8/09, powołany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie przyjmuje się też, że o zasadności jego naruszenia można mówić także wtedy, gdy uzasadnienie wprawdzie zawiera wszystkie elementy wymagane w art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest nieczytelne, wewnętrznie niespójne i nie pozwala prześledzić toku rozumowania Sądu (por. wyroki NSA o sygn. II OSK 949/25, III OSK 536/23, III FSK 464/25, II GSK 825/25, I GSK 1643/22). Powyższe okoliczności w kontrolowanej sprawie nie zachodziły. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Pozbawione jest ono wprawdzie wskazań co do dalszego postępowania, ale było to wynikiem rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. sentencji, ponieważ Sąd postanowił o umorzeniu postępowania administracyjnego, które nie będzie mogło być już kontynuowane. Nie zawiera natomiast tego rodzaju braków, które uniemożliwiałyby jego poddanie kontroli instancyjnej w zakresie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanego orzeczenia, ani uniemożliwiających autorowi skargi kasacyjnej sformułowania trafnych zarzutów kasacyjnych. Zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja pozwala prześledzić przesłanki, którymi Sąd pierwszej instancji kierował się podejmując to orzeczenie. Nie zawierało zarzucanej sprzeczności, ponieważ nieprawidłowość jednorazowa może wystąpić także w ramach realizacji programu wieloletniego. Na jego podstawie możliwa była też weryfikacja wskazanego przez Sąd początkowego terminu przedawnienia oraz maksymalnego okresu, do którego mógł ten termin biec po zdarzeniach go przerywających. W sposób kompleksowy przyjęto, że nieprawidłowość powstała w dniu wypłaty środków (3 października 2012 r.), przez co maksymalny termin 8 lat musiał ukończyć bieg najpóźniej 3 października 2020 r. Wprawdzie w uzasadnieniu wyroku nie wyjaśniono powodów umorzenia postępowania administracyjnego, ale naruszenie to nie mogło mieć istotnego naruszenia prawa, ponieważ wskutek upływu terminu przedawnienia organ utracił możliwość wydania decyzji określającej kwotę nienależnie pobranych płatności. Z powołania przez Sąd, jako podstawy prawnej umorzenia postępowania administracyjnego, art. 145 § 3 p.p.s.a., a także całości jego wypowiedzi, można było ustalić powody rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2. wyroku. Warto przy tym zaznaczyć, że umorzenie postępowania administracyjnego nie zależy od woli (uznania) sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Takie natomiast okoliczności bezsprzecznie wystąpiły, skoro decyzje wydano po upływie terminu przedawnienia. Opisana sytuacja okazała się zatem odmienna od tej, która legła u podstaw przywołanego w skardze kasacyjnej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I GSK 3186/18. Z tego też powodu, choć również bez wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu wyroku, uchyleniu podlegała decyzja organu pierwszej instancji, skoro po dniu 3 października 2020 r. prowadzenie postępowania administracyjnego stało się bezprzedmiotowe. Tylko na marginesie należało wskazać, że naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 3 i art. 135 p.p.s.a. nie objęto podstawą kasacyjną, ani nie wykazano istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Uzasadnienie kontrolowanego wyroku zawiera także zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, w ramach którego zaprezentowane zostało stanowisko organów wynikające z wydanych decyzji. Wprawdzie przedstawienie "stanowisk pozostałych stron" może obejmować także stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę i innych pismach procesowych w toku postępowania sądowego, ale przede wszystkim powinno zawierać zwięzłe zaprezentowanie stanowisk "pozostałych stron", a więc uczestników postępowania i podmiotów na prawach stron, innych niż strona skarżąca i organ. Jak już wskazano wyżej, uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce tylko w razie wykazania przez skarżącego kasacyjnie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego nie zaprezentowano, czego organ nie wykazał. Zauważyć przy tym należy, że powołany w podstawach kasacyjnych wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt V SA/Wa 457/22, był orzeczeniem wydanym poza granicami niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, o których mowa w art. 134 § 1 i art. 3 § 2 p.p.s.a. Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choć zarzut oznaczony pkt I.3 okazał się częściowo zasadny, to jednak nie zawierał usprawiedliwionej podstawy w rozumieniu art. 184 p.p.s.a. do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Niezasadny okazał się także zarzut oznaczony pkt I.4. Sąd pierwszej instancji nie czynił odrębnych ustaleń od tych, które organ zaprezentował w zaskarżonej decyzji, lecz kontrolował (oceniał) zgodność z prawem (prawidłowość) ustaleń organów i przebiegu postępowania zakończonego decyzjami administracyjnymi. Ocena prawna co do rodzaju nieprawidłowości, której dopuściła się Spółka, nie była elementem stanu faktycznego, lecz wynikiem procesu subsumpcji. Dlatego przyjęcie przez Sąd kwalifikacji, że przypisana Spółce nieprawidłowość, miała charakter jednorazowy, nie świadczyło o zarzucanym naruszeniu tylko z tego powodu, że organ oceniał ją odmiennie. Wskazać jednak należy, że stanowisko organu oceniane na tle refulacji z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 zawiera poważną wadę, ponieważ nie wskazuje, jaki rodzaj nieprawidłowości został przypisany Spółce. Samo powołanie się na to, że nieprawidłowość ta związana jest z programem wieloletnim nie byłoby wystarczające dla określenia zdarzenia, w oparciu o który określa się początkowy bieg terminu przedawnienia, skoro "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu". W każdym przypadku, do którego zastosowanie mają przepisy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, nieprawidłowość musi być zidentyfikowana jako jednostkowa, ciągła lub powtarzająca się. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wykładnię przepisów art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej ocenił jako niezasadne. Do nieprawidłowości popełnionych w toku realizacji programów wieloletnich ma zastosowanie termin 4-letni, jak i 8-letni. Zakończenie programu wieloletniego nie oznacza jednak, że termin przedawnienia upłynął w odniesieniu do wszystkich nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie jego wdrażania. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad 4 lata przed ostatecznym zakończeniem programu. Niezależnie zaś od liczby zdarzeń przerywających okres przedawnienia, upływ terminu przedawnienia następuje zawsze najpóźniej w dniu, w którym mija okres 8 lat, będący podwójnym terminem okresu przedawnienia, wynikającym z art. 3 ust. 1 akapit 4. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, także wtedy, gdy nieprawidłowość została popełniona w toku realizacji programu wieloletniego. Z tych powodów skarga kasacyjna została oceniona jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw, przez co podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 184 p.p.s.a.