I FZ 150/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 143/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Katarzyny Wolnej-Kubickiej, Waldemara Inerowicza oraz asesora sądowego WSA Michała Ilskiego w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 143/25 rozpoznając wniosek A.L. (dalej: Skarżący/Strona) o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Katarzyny Wolnej-Kubickiej, Waldemara Inerowicza oraz asesora sądowego WSA Michała Ilskiego odmówił wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie. Sąd wskazał, że argumentacja przedstawiona we wniosku o wyłączenie sędziów nie zasługiwała na uwzględnienie, a okoliczność, że sędziowie reprezentują jakiś pogląd prawny, w ocenie Skarżącego jest dla niego niekorzystna, oraz że wydali odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcie w jego sprawach o sygn. akt I SA/Po 58/21 i I SA/Po 206/24 w przedmiocie podatku od towarów i usług, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziów. Taka sytuacja nie może być oceniania, jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący, nie zgadzając się ze stanowiskiem sądu i uznając je za krzywdzące i niesprawiedliwie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega oddaleniu. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa art. 18 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Z treści wniosku złożonego przez Stronę wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Za przesłankę określoną w cytowanym przepisie Strona uznaje fakt, że sędziowie, których dotyczył wniosek mają już wyrobiony pogląd na temat danej sprawy, ponieważ orzekali w sprawie Skarżącego sygn. akt I SA/Po 58/21 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. oraz w sprawie I SA/Po 206/24 dotyczącej odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r. oraz od kwietnia do grudnia 2013 r. dotyczącej tego samego stanu faktycznego, co w ocenie Strony wywołuje uzasadnione podejrzenie co do bezstronności sędziów w sprawie, a to powoduje konieczność ich wyłączenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 P.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może, bowiem stanowić okoliczność, że brał udział w rozpoznawaniu sprawy skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał określonej oceny prawnej w innej sprawie – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10). Stanowiłoby to wyraz poszukiwania składu sędziowskiego, który wyda wyrok po myśli Skarżącego. Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 P.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Strona nie przedstawiła w argumentacji zażalenia żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w niniejszej sprawie sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie (art. 19 P.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie. Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie jako bezzasadne.