DIH-55/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-51(5)/14/JN Warszawa, 17 lipca 2014 r. DECYZJA DIH-1/55/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r, poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 148), oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Rzeszowie z dnia 30 kwietnia 2014 r. (nr akt sprawy: Aś.8361.134.2013), którą zobowiązano ww. przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej jednej partii artykułu rolno-spoŜywczego o nazwie „Masło ekstra a`200g”, oznaczonego datą minimalnej trwałości: „najlepiej spoŜyć przed: 21.11” i nr partii produkcyjnej „110” oraz nazwą producenta „MASMAL DAIRY Sp. o.o., ul. Magazynowa 8, 86-300 Grudziądz”, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 12-15 listopada 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Rzeszowie – zwanego dalej „Podkarpackim WIIH” – w Hipermarkecie E.Leclerc w Rzeszowie przy ul. Rejtana 69, naleŜącym do przedsiębiorcy Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie – zwanego dalej równieŜ „ stroną ” – pobrano do badań laboratoryjnych m.in. próbkę produktu o nazwie „Masło ekstra a`200g” z datą minimalnej trwałości „21.11” i nr partii produkcyjnej „110”, oznaczonego nazwą producenta „MASMAL DAIRY Sp. o.o., ul. Magazynowa 8, 86-300 Grudziądz” – zwanego dalej „masłem” . Jednocześnie z tej samej partii i w tych samych ilościach pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, dodatkową próbkę kontrolną. PowyŜsze udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 15 listopada 2013 r. i Protokole pobrania próbki produktu Nr 086000 z dnia 12 listopada 2013 r. (nr akt kontroli: Aś.8361.134.2013). W dniu 15 listopada 2013 r. próbka produktu została przekazana w celu jej zbadania do Laboratorium Kontrolno-Analitycznego Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Strona 2 z 12 Olsztynie, zwane dalej „Laboratorium w Olsztynie” – co udokumentowano w protokole przyjęcia próbki do badań z dnia 15 listopada 2013 r. nr 409/2013 . Przeprowadzone w dniach 18-19 listopada 2013 r. badania w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, Ŝe masło nie odpowiadało wymaganiom zawartym w art. 114 i 115 (zał. XII i XV wraz z dodatkiem) Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. , ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku”) (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 z późn. zm.) – zwanego dalej „rozporządzeniem 1234/2007” – z uwagi na niedozwoloną obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (stwierdzono 65,33%±0,33% tłuszczu obcego), zawyŜoną zawartość wody (w granicach od 21,5% do 21,6%, zamiast wymaganych nie więcej niŜ 16%), zawyŜoną zawartość suchej masy beztłuszczowej (od 2,3% do 2,5%, zamiast nie więcej niŜ 2%), zaniŜoną zawartość tłuszczu (stwierdzono średnio 76%, zamiast 82% ± 1%), która to była takŜe niezgodna z deklaracją producenta oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającym niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2991/94 określającego normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. U. L 106 z 24.04.2007 r., str. 24) – zwanego dalej „rozporządzeniem 445/2007” . Badana próbka wykazywała teŜ niewłaściwe cechy organoleptyczne, tj. rozwarstwianie się, lekko luźną strukturę, konsystencję lekko lepką, ciągnącą się. PowyŜsze udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr 816/2013 z dnia 19 listopada 2013 r. – zwanym dalej „sprawozdaniem 816/2013” . Strona została zapoznana z wynikami badań laboratoryjnych masła przy piśmie z dnia 26 listopada 2013 r. Jednocześnie poinformowano stronę o prawie do przebadania próbki kontrolnej. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do przebadania próbki kontrolnej masła. W związku z powyŜszym, pismem z dnia 30 grudnia 2013 r., Podkarpacki WIIH, zawiadomił przedsiębiorcę Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego. Poinformował jednocześnie o przysługującym mu, na podstawie art. 10 Kpa, prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w sprawie oraz wezwał go do przekazania informacji o wysokości obrotów i przychodu w roku rozliczeniowym 2013. Strona w odpowiedzi na Ŝądanie Podkarpackiego WIIH, dotyczące przekazania informacji o wielkości obrotów i przychodów w roku 2013, pismem z dnia 27 lutego 2014 r. przesłała Ŝądane informacje w oparciu o zeznanie podatkowe CIT-8 (korektę). W dniu 3 kwietnia 2014 r. strona skorzystała z przysługującego jej prawa i stawiła się na przeglądanie akt sprawy i sporządziła fotokopie tychŜe akt. Strona 3 z 12 W piśmie z dnia 8 kwietnia 2014 r. strona wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania w całości. W uzasadnieniu podała, iŜ jej zdaniem brak jest faktycznych i prawnych podstaw do wymierzenie jaj kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. Pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. pełnomocnik producenta kwestionowanego masła wniósł o: przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań z badań 2190/14/GDY i 2187/14/GDY przeprowadzonych przez J.S. Hamilton Poland S.A. z siedzibą w Gdyni na próbkach produktów oznaczonych numerem tej samej partii, pochodzących z „biblioteczki” producenta (przesłanych pismem z dnia 20 stycznia 2014 r.) na okoliczność właściwej jakości handlowej produktu; przeprowadzenie dowodu z zeznań pracownika producenta zakwestionowanego produktu na okoliczność jego właściwej jakości. Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r., organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia ww. wniosków dowodowych, z uwagi na fakt, iŜ producent nie jest stroną prowadzonego przez niego postępowania oraz nie mają one znaczenia dla sprawy. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. r. (Nr akt: Aś.8361.134.2013), Podkarpacki WIIH, wymierzył przedsiębiorcy Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego. Pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej „Prezesem UOKiK” – odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, względnie o orzeczenie co do istoty sprawy i wymierzenie kary pienięŜnej w niŜszej wysokości. W odwołaniu przedsiębiorca zarzucił wydającemu decyzję organowi pierwszej instancji naruszenie:
art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez bezzasadne wymierzenie mu kary pienięŜnej za wprowadzenie do obrotu zafałaszowanego artykułu rolno- spoŜywczego w sytuacji braku ku temu podstaw faktycznych i prawnych, a w szczególności z uwagi na brak jego wpływu na powstanie stwierdzonych nieprawidłowości;
art. 40a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 40a ust.5 ustawy o jakości handlowej poprzez wymierzenie mu kary pienięŜnej w wygórowanej wysokości. Pismem z dnia 24 czerwca 2014 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie, iŜ przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym, na podstawie art. 10 Kpa przysługuje prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Strona 4 z 12 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 114 rozporządzenia 1234/2007, produkty Ŝywnościowe przeznaczone do spoŜycia przez ludzi moŜna wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII do tego rozporządzenia. Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przez co naleŜy rozumieć, Ŝe moŜna dodać do nich substancje konieczne do ich wytwarzania, pod warunkiem, Ŝe substancje te nie są uŜywane do zastąpienia w całości lub częściowo jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Do takich przetworów mlecznych naleŜy takŜe masło, do produkcji którego stosowanie tłuszczy innych niŜ mleczny jest zakazane. W myśl art. 115 ww. rozporządzenia oraz dodatkiem do załącznika XV do tego rozporządzenia, masło powinno charakteryzować się zawartością nie mniej niŜ 80 % i nie więcej niŜ 90 % tłuszczu mlecznego oraz zawartością nie więcej niŜ 16 % wody. Tylko taki produkt moŜe być oferowany pod nazwą „masło”, poza wyjątkami określonymi w pkt. I.2 załącznika XV do rozporządzenia 1234/2007. Warunki dla deklaracji zawartości tłuszczu w maśle określa rozporządzenie 445/2007. Rozporządzenie 1234/2007 od dnia 1 stycznia 2014 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L 347 z 20.12.2013), zwanym dalej „rozporządzeniem 1308/2013” . JednakŜe w myśl art. 230 ust. 1 pkt c. ww. rozporządzenia 1308/2013, art. 114 i 115 rozporządzenia 1234/2007 stosuje się do dnia rozpoczęcia stosowania odpowiednich przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu, które mają zostać ustanowione w drodze aktów delegowanych na podstawie art. 78 ust. 3 i 4 rozporządzenia 1308/2013. Oznacza to, Ŝe w niniejszej sprawie nadal mają zastosowanie przepisy rozporządzenia 1234/2007. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 4 ust. 1, Ŝe wprowadzane do obrotu artykuły rolno – spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jako cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Pojęcie „wprowadzania do obrotu” w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, oznacza posiadanie Ŝywności lub pasz w celu sprzedaŜy, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaŜy lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaŜ, dystrybucję i inne formy dysponowania. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji Strona 5 z 12 w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności lub pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze zafałszowane podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1 000 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, w myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Stosownie do powyŜszej definicji artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego, kaŜdy wyrób zafałszowany jest jednocześnie produktem nieodpowiadającym jakości handlowej. Postępowanie w niniejszej sprawie, zostało wszczęte w pierwszej instancji przez Podkarpackiego WIIH z uwagi na stwierdzenie w pobranej do badań laboratoryjnych próbce masła obecności tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (stwierdzono 65,33%±0,33% tłuszczu obcego), zawyŜonej zawartości wody (w granicach od 21,5% do 21,6%, zamiast wymaganych nie więcej niŜ 16%), wyŜszej zawartości suchej masy beztłuszczowej (od 2,3% do 2,5%), niŜszej zawartości tłuszczu (stwierdzono średnio 76%, zamiast 82% ± 1%) oraz niewłaściwych cech organoleptycznych. PowyŜsze zostało udokumentowane w sprawozdaniu 816/2013. W związku z tym Podkarpacki WIIH uznał, Ŝe masło nie odpowiadało wymaganiom jakościowym określonym w obowiązujących przepisach rozporządzenia 1234/2007 oraz rozporządzenia 445/2007, a takŜe w deklaracji producenta na opakowaniu i w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, wymierzył przedsiębiorcy Strona 6 z 12 Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie karę pienięŜną z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe strona (tj. Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie) nie skorzystała z prawa do przebadania próbki kontrolnej produktu, uznając tym samym za wiarygodne wyniki badań uzyskane przez Podkarpackiego WIIH. Stwierdzone nieprawidłowości, szczególnie obecność tłuszczu obcego niedozwolonego w maśle, zawyŜenie w sposób znaczący zawartości wody kosztem obniŜenia zawartości tłuszczu, jednoznacznie wskazują na zafałszowanie tego produktu, określone w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej. Uwidocznienie w oznakowaniu nieprawdziwej nazwy wyrobu, składu oraz nadanie produktowi wyglądu zgodnego z przepisami jest oczywistym wprowadzaniem w błąd konsumentów, a to jest równoznaczne – zdaniem Prezesa UOKiK – z istotnym naruszeniem ich interesów. Mając powyŜsze na uwadze, ponad wszelką wątpliwość stwierdzono wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno - spoŜywczego, co stanowiło czyn opisany w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. Odwołując się od wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, strona nie wniosła zastrzeŜeń co do zasadności uznania przedmiotowego produktu za zafałszowany, natomiast podniosła zarzut naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez bezzasadne wymierzenie jej kary pienięŜnej za wprowadzenie do obrotu zafałaszowanego artykułu rolno-spoŜywczego w sytuacji braku ku temu podstaw faktycznych i prawnych, a w szczególności z uwagi na brak jej wpływu na powstanie stwierdzonych nieprawidłowości. Strona wyraziła pogląd, zgodnie z którym odpowiedzialność z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 nie ma charakteru absolutnego i dotyczy wyłącznie zakresu i etapu działalności pozostającego pod kontrolą danego podmiotu, zatem nie moŜe odpowiadać on za nieprawidłowości powstałe w wyniku działania innego podmiotu, w tym przypadku producenta. Strona wskazała, Ŝe za zafałszowanie masła odpowiada producent a nie ona argumentując to uzasadnieniem do projektu zmiany do ustawy o jakości handlowej wprowadzającej do tej ustawy art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4. Strona podnosi równieŜ brak zaistnienia przesłanek pozwalających na przypisanie jej winy za stwierdzone nieprawidłowości, co jej zdaniem, wyklucza nałoŜenie na nią kary pienięŜnej. Zdaniem strony odpowiedzialność administracyjna na podstawie art. 40a jest odpowiedzialnością opartą na przesłance winy podmiotu wprowadzającego do obrotu. W ocenie strony, brak winy wyklucza całkowicie moŜliwość nałoŜenia kary a o braku winy świadczyć ma, Ŝe nieprawidłowości zostały wykryte w wyniku szczegółowych badań laboratoryjnych, a strona nie miała moŜliwości ich stwierdzenia we własnym zakresie. Z tego względu w opinii strony brak jest podstaw do wymierzenia jej kary pienięŜnej. Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe z powyŜszą argumentacją strony nie moŜna się zgodzić. W pierwszej kolejności naleŜy wyjaśnić czym jest „obrót” w rozumieniu ustawy o jakości handlowej, gdyŜ przywołany przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 tej ustawy posługuje się tym właśnie pojęciem. Zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej definicji „obrotu” naleŜy szukać w rozporządzeniu 178/2002. W myśl art. 3 ust. 8 tego rozporządzenia, „obrót” to wprowadzanie na rynek, które oznacza m.in. posiadanie Ŝywności w celu sprzedaŜy. Nie Strona 7 z 12 ulega wątpliwości, Ŝe w niniejszej sprawie strona posiadała zakwestionowane masło w celu dalszej jego sprzedaŜy swoim klientom, a tym samym wprowadzała go do obrotu. Mając na uwadze powyŜsze, w prawie Ŝywnościowym pojęcie „wprowadzania do obrotu” nie odnosi się jedynie do pierwszego wprowadzenia produktu na rynek, ale dotyczy kaŜdego etapu obrotu. Słusznie więc wskazał organ pierwszej instancji, Ŝe powyŜsze stanowisko znajduje uzasadnienie w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-315/05 wydanym w trybie prejudycjalnym. Z treści tego wyroku, wbrew stanowisku strony, jednoznacznie wynika, Ŝe odpowiedzialność za jakość wprowadzonego do obrotu produktu ponosi równieŜ jego dystrybutor. Trybunał stwierdził, „Ŝe prawo wspólnotowe nie ustanawia ogólnej zasady odpowiedzialności producenta za prawidłowość informacji znajdujących się na etykietach produktów (pkt 51 i 52). Na marginesie sprawy dodać naleŜy, Ŝe Trybunał nie przychylił się do opinii Rzecznika Generalnego, który podnosił w tej sprawie, iŜ odpowiedzialność podmiotów dystrybuujących produkt powinna mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy mają one faktyczną moŜliwość skontrolowania prawdziwości danych zamieszczonych na jego etykiecie. W wyroku tym Trybunał w sposób nie budzący wątpliwości wskazał, iŜ stwierdzone przez organ publiczny naruszenie przepisów przez podmiot wprowadzający do obrotu dany produkt, umoŜliwia nałoŜenie grzywny administracyjnej nawet w sytuacji, gdy ogranicza się on, jako zwykły dystrybutor, do wprowadzenia do obrotu tego produktu w postaci, w jakiej został mu on dostarczony przez producenta. Jak wynika z powyŜszego, obowiązek zapewnienia zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego spoczywa równieŜ na Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie, a tym samym ponosi on takŜe odpowiedzialność za wprowadzenie do obrotu produktu dostarczonego mu przez inny podmiot. NaleŜy dodać równieŜ, Ŝe w świetle przepisów prawa Ŝywnościowego, zwłaszcza art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Obowiązek zapewnienia zgodności środków spoŜywczych z wymaganiami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej spoczywa zatem na kaŜdym podmiocie działającym na rynku spoŜywczym, takŜe na etapie handlu detalicznego. Prezes UOKiK wskazuje równieŜ, Ŝe stronie została wymierzona kara za wprowadzenie do obrotu partii produktu , którą w trakcie kontroli zastano u kontrolowanego w naleŜącej do niego placówce (pozostającej pod jego kontrolą), a nie całej partii produkcyjnej , wobec czego nie moŜna mówić, iŜ jej odpowiedzialność ma tu charakter absolutny. Strona ponosi odpowiedzialność, gdyŜ wprowadziła do obrotu produkt rzeczywiście zafałszowany. Podsumowując, naleŜy wskazać, Ŝe strona cały swój wywód oparła o błędną interpretację przepisu art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, próbując dowieść w ten sposób, iŜ jej zakres odpowiedzialności za jakość Ŝywności ogranicza się wyłącznie do czynności związanych z dalszą jej odsprzedaŜą. Podkreślić naleŜy, Ŝe brak wiedzy, a nawet podejrzeń o niewłaściwej jakości produktu, w Ŝaden sposób nie wpływa na wyłączenie Strona 8 z 12 odpowiedzialności. Istotnym jest, Ŝe nieprawidłowość powstała i została ujawniona, a odpowiedzialność za to, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej ponosi podmiot, u którego zafałszowanie wykryto. Stanowisko w zakresie odpowiedzialności podmiotów działających na kaŜdym etapie obrotu za jakość handlową artykułów rolno–spoŜywczych znajduje równieŜ potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (przykładowo w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. [sygn. VI SA/Wa 894/10]; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. [sygn. II GSK 917/11]). Odnosząc się do argumentu strony, iŜ intencją ustawodawcy, wprowadzającego do ustawy o jakości handlowej art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4, było nakładanie na producentów wyŜszych sankcji za dokonywanie przez nich zafałszowania produktów, co zdaniem strony potwierdza słuszność przyjętej przez nią interpretacji art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, zgodnie z którą nie moŜe ona ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowości, które powstały na etapie innym niŜ sprzedaŜ, Prezes UOKiK stwierdza iŜ jest on chybiony. Zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy o jakości handlowej, producent oznacza osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która produkuje lub paczkuje artykuły rolno-spoŜywcze, lub wprowadza artykuły rolno-spoŜywcze do obrotu, jeŜeli działalność ta jest zarejestrowana na terytorium któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) — stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Jak wynika z powyŜszej definicji, ustawodawca pod pojęciem producenta rozumie równieŜ wprowadzającego do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze. Wymierzona kara jest za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego masła a nie za czyn fałszowania masła. Ustosunkowując się do argumentu strony, iŜ brak winy za stwierdzone nieprawidłowości wyklucza nałoŜenie na nią kary pienięŜnej, Prezes UOKiK zwraca uwagę na fakt, Ŝe przyjęte przez ustawodawcę brzmienie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, iŜ kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie ustalone, iŜ wprowadził do obrotu zafałszowany artykuł rolno – spoŜywczy podlega karze określonej w tym przepisie. Natomiast stopień zawinienia jest jedną z przesłanek uwzględnianych dopiero na etapie określania wysokości kary pienięŜnej. PowyŜsze stanowisko podzielił równieŜ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2010 r. (VI SA/Wa 894/10), wskazując, Ŝe samo tylko stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno - spoŜywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałoŜenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia, czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy teŜ nie. W innym orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 7 maja 2010 r. (VI SAlWa 126/10) stwierdził, iŜ powołany przepis (art. 40 a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej) nie uzaleŜnia nałoŜenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora, we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym Strona 9 z 12 przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką przyjęcia tej odpowiedzialności jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Mając powyŜsze na uwadze, Podkarpacki WIIH słusznie uznał przedsiębiorcę Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie za podmiot odpowiedzialny wprowadzenia do obrotu partii zafałszowanego masła i działając na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej zasadnie wymierzył karę pienięŜną. W odwołaniu strona zarzuciła równieŜ organowi pierwszej instancji wymierzenie kary bez uwzględnienia całokształtu przesłanek ustanowionych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej oraz wymierzenie kary pienięŜnej w wygórowanej wysokości. W związku z powyŜszym, Prezes UOKiK przeprowadził analizę prawidłowości uwzględnienia przez Podkarpackiego WIIH przesłanek wynikających z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i zwaŜył, co następuje: – zdaniem Prezesa UOKiK zasadnym było uznanie przez organ pierwszej instancji, stopnia szkodliwości czynu jako najwyŜszy z uwagi na wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego masła, co w istotny sposób naruszało prawa i interesy konsumentów, wprowadzając ich w błąd co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym w szczególności, jego nazwy i składu (ponad 65% stanowił tłuszcz obcy), uniemoŜliwiając im tym samym dokonanie właściwego, zgodnego z ich oczekiwaniami wyboru. Strona kwestionując ocenę stopnia szkodliwości czynu jako najwyŜszy wskazała, Ŝe ocena ta powinna uwzględniać jej pozytywną postawę po wykryciu nieprawidłowości, tj. wycofanie ze sprzedaŜy przedmiotowego masła i deklaracja zwracania większej uwagi na jakość oferowanych produktów, czego jej zdaniem Podkarpacki WIIH nie uczynił. Odnosząc się do powyŜszego zarzutu, Prezes UOKiK stwierdza, iŜ jest on bezpodstawny. Z uzasadnienia decyzji wynika, Ŝe organ pierwszej instancji uwzględnił działania naprawcze podjęte przez kontrolowanego. Dodaje przy tym, Ŝe o ile działania naprawcze są okolicznością łagodzącą to nie zmienia to faktu, iŜ konsumenci przez okres sprzedaŜy sprzed kontroli nabywali w rzeczywistości produkt inny niŜ oczekiwali, o niŜszej jakości. Biorąc pod uwagę rolę, jaką pełnią w Ŝyciu codziennym przetwory mleczne oraz powszechność ich spoŜycia stopień szkodliwości czynu naleŜało uznać za najwyŜszy; – odnośnie stopnia zawinienia Prezes UOKiK podziela stanowisko organu pierwszej instancji, w szczególności w zakresie uznania, Ŝe działanie przedsiębiorcy miało charakter niedbalstwa. Wbrew temu co podnosi w odwołaniu strona, uwzględniono okoliczność, iŜ wada powstała na etapie produkcji a tym samym strona mogła nie mieć wpływu na powstanie stwierdzonych nieprawidłowości. Nie zmienia to jednak faktu, Ŝe obowiązkiem przedsiębiorcy jest zwracanie szczególnej uwagi, aby do obrotu handlowego nie trafiały zafałszowane artykuły rolno – spoŜywcze. W opinii Prezesa UOKiK zapobiegnięcie wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego masła leŜało w mocy strony, zwłaszcza, Ŝe juŜ same cechy organoleptyczne produktu, nietypowe dla masła (luźna struktura, lepka, ciągnąca się konsystencja) mogły wzbudzić podejrzenia o niewłaściwej jego jakości bez konieczności wykonywania Strona 10 z 12 specjalistycznych badań laboratoryjnych. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, strona nie podjęła Ŝadnych dodatkowych działań, które byłyby wystarczająco skuteczne, w celu zapobieŜenia wprowadzenia do obrotu produktu niezgodnego z wymaganiami prawa. Prezes UOKiK uwaŜa, Ŝe bierne oczekiwanie, Ŝe towary wprowadzone do obrotu są właściwej jakości tylko z uwagi na fakt, Ŝe pochodzą od duŜego przedsiębiorcy produkującego wyroby mleczne, który funkcjonuje długi okres na rynku – jak uzasadnia w odwołaniu strona – nie jest wystarczające do wykazania zachowania naleŜytej staranności. Dodaje ponadto, Ŝe znane są liczne przypadki fałszowania przetworów mlecznych przez Masmal Dairy Sp. z o.o. z siedzibą w Grudziądzu, o czym strona mogła się dowiedzieć ze strony internetowej UOKiK, gdzie publikowane są decyzje wydane przez Prezesa UOKiK, m.in. wymierzające przedsiębiorcom kary pienięŜne za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spoŜywczych ; – zakres naruszenia naleŜało uznać za wysoki z punktu widzenia właściwości produktu oraz przepisów prawa. Przedmiotowy produkt nie powinien być oznaczony nazwą „masło”, gdyŜ właściwie był to miks tłuszczowy do smarowania. Oznaczenie go jako „masło” wprowadzało konsumentów w błąd i raŜąco naruszało ich interesy, poniewaŜ konsumenci nabywając przedmiotowy wyrób mieli prawo oczekiwać, Ŝe mają do czynienia z pełnowartościowym produktem o określonej przez prawo charakterystyce. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, strona dokonała zakupu (faktura VAT nr 40623/W0913 z dnia 7 listopada 2013 r.) 2250 szt. masła, natomiast w dniu kontroli na stanie placówki znajdowało się 250 szt. tego produktu. Zatem 2000 szt. produktu zostało juŜ sprzedane. MoŜna przyjąć, Ŝe oszukanych zostało juŜ 2000 konsumentów a mogłoby zostać oszukanych jeszcze 250. W związku z powyŜszym, w opinii Prezesa UOKiK, zakres naruszenia został właściwie określony przez organ pierwszej instancji; – Prezes UOKiK nie podziela stanowiska Podkarpackiego WIIH co do pierwszego naruszenia przez stronę przepisów o jakości handlowej. Przedsiębiorca był juŜ karany za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego masła innego producenta decyzją DIH-1-2-2010 z dnia 14 stycznia 2010 r. oraz decyzją DIH-1-17-2009 z dnia 12 listopada 2009 r., a zatem mógł się spodziewać, Ŝe ten rodzaj produktu bywa fałszowany i wprowadzić stosowne procedury by się uchronić przed tego typu nieprawidłowościami; – ostatnia z przesłanek dotycząca wielkości obrotu przy ustalaniu wymiaru kary została równieŜ uwzględniona przez organ pierwszej instancji, tj. oświadczenie strony o przychodzie ze sprzedaŜy za okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. (pismo z dnia 3 lutego 2014 r.). Podsumowując, Prezes UOKiK uwaŜa, Ŝe organ pierwszej instancji w sposób właściwy wykonał dyspozycję przepisu z art. 40 ust. 5 ustawy o jakości handlowej i nie widzi podstaw do kwestionowania ustaleń Podkarpackiego WIIH w tym zakresie. Strona 11 z 12 W przedmiotowej sprawie stronie została wymierzona kara, która, jej zdaniem, jest wygórowana i powinna zostać obniŜona do minimalnej wysokości , tj. do kwoty 1.000 zł. Zdaniem Prezesa UOKiK wymierzona przez organ pierwszej instancji kara została ustalona w prawidłowej wysokości oraz jest współmierna i proporcjonalna do stwierdzonych nieprawidłowości. Organ drugiej instancji nie widzi równieŜ podstaw do uwzględnienia wniosku strony o obniŜenie kary pienięŜnej. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być takŜe (oprócz proporcjonalności) skuteczne i odstraszające. Skuteczność kary przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca jej wysokość musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać takŜe funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Dodać naleŜy, Ŝe celem prawa Ŝywnościowego, zgodnie z art. 8 rozporządzenia 178/2002, jest ochrona interesów konsumentów, dlatego jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzanie na rynek zafałszowanej Ŝywności, która jest oznakowana w sposób sugerujący cechy produktu właściwej jakości, jak w przedmiotowej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru i narusza jego interes. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, dlatego teŜ kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ust. 5 ww. ustawy, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 769/10). Przypomnieć naleŜy, Ŝe podstawą wydania decyzji w przedmiotowej sprawie było stwierdzenie wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spoŜywczego, czyli czynu za który przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej przewiduje karę pienięŜną wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszą jednak niŜ 1.000 zł. Mając na uwadze oświadczenie przedsiębiorcy o przychodach, maksymalną karę jaką moŜna było wymierzyć w przedmiotowej sprawie to kwota [...] zł. W związku z powyŜszym, wymierzenie kary w wysokości takiej jak uczynił to organ pierwszej instancji (....% moŜliwej do wymierzenia w przedmiotowej sprawie), zdaniem Prezesa UOKiK, nie daje podstaw do kwestionowania prawidłowości jej wysokości. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Rzeszowie w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 Strona 12 z 12 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji do ww. Sądu za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nieuiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.). Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Marek Kimak Kancelaria Radców Prawnych Stöcker, Kimak i Wspólnicy Sp.k. ul. Twardowskiego 9 35-302 Rzeszów pełnomocnik Rzeszówdis Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie 2. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 3. a/a