DIH-47/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-39(3)/14/AnŁ Warszawa, 16 czerwca 2014 r. DECYZJA DIH-1/47/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 148), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Dominiki Tatarczyk prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą ADAKA Dominika Tatarczyk we Wrocławiu od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2014 r. (nr akt: KBP-śG.8361.200.2013), którą wymierzono temu przedsiębiorcy w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669) karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii „ekologicznej konfitury malinowej” w ilości czterech opakowań á 280 g o wartości 42,76 zł, oznaczonej datą minimalnej trwałości „11.03.2014”, numerem partii produkcyjnej „11.03.2014” i nazwą producenta „wyprodukowano w Polsce przez PL-EKO- 02-001279 dla Batom.pl, ul. Fieldorfa-Nila 17, Kraków”, nieodpowiadającej jakości handlowej określonej w deklaracji producenta zamieszczonej na opakowaniu jednostkowym, uchyla zaskarŜoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 26 do 29 listopada 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu, zwanego dalej równieŜ „Dolnośląskim WIIH” , w sklepie internetowym MarketBio.pl przy ulicy Jerzmanowskiej 19 we Wrocławiu, naleŜącym do przedsiębiorcy Dominiki Tatarczyk prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą ADAKA Dominika Tatarczyk we Wrocławiu, zwanej dalej równieŜ „stroną” , pobrano do badań w zakresie jakości handlowej m.in. reprezentatywną próbkę z jednej partii „ekologicznej konfitury malinowej” á 280 g, liczącej 4 opakowania o łącznej wartości 42,76 2 zł, oznaczonej datą minimalnej trwałości „11.03.2014”, numerem partii produkcyjnej „11.03.2014” i nazwą producenta „wyprodukowano w Polsce przez PL-EKO-02-001279 dla Batom.pl, ul. Fieldorfa-Nila 17, Kraków” oraz oznakowanej informacją o łącznej zawartości cukru 40 g na 100 g produktu – zwanej dalej „ ekologiczną konfiturą malinową ”. Równocześnie pobrano próbkę kontrolną ww. produktu, którą pozostawiono w kontrolowanej placówce pod nadzorem kontrolowanego podmiotu. PowyŜsze udokumentowano w protokole kontroli z dnia 29 listopada 2013 r. (nr akt kontroli: KBP-śG.8361.200.2013) oraz protokole pobrania próbki nr 089255 z dnia 28 listopada 2013 r. Badania próbki ekologicznej konfitury malinowej przeprowadzone w Laboratorium Kontrolno-Analitycznym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu wykazały niŜszą zawartość ekstraktu ogólnego w produkcie w odniesieniu do wymagań w oznakowaniu. Stwierdzono 34,8% (niepewność wyniku 0,3), a powinno być 40%. PowyŜsze udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr 430/2013 z dnia 5 grudnia 2013 r., doręczonym następnie kontrolowanemu przedsiębiorcy oraz producentom ekologicznej konfitury malinowej tj. Agacie Piechocie – Sad Danków w Dankowie DuŜym (podmiotowi, który rzeczywiście wyprodukował konfiturę) oraz przedsiębiorcy Batom.pl z siedzibą w Krakowie (zleceniodawcy producenta). Kontrolowany przedsiębiorca poinformował Dolnośląskiego WIIH w piśmie z dnia 12 grudnia 2013 r., Ŝe nie będzie składać wniosku o zbadanie próbki kontrolnej. Pismem z dnia 5 stycznia 2014 r. przedsiębiorca Agata Piechota – Sad Danków w Dankowie DuŜym wyjaśniła, Ŝe niezgodność stwierdzona przez Dolnośląskiego WIIH wyniknęła najprawdopodobniej z błędu pomiaru podczas badania produktu w dniu przetwarzania. Jednocześnie podkreśliła, Ŝe zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej dŜemów, konfitur, galaretek, marmolad, powideł śliwkowych oraz słodzonego przecieru z kasztanów jadalnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1398 z późn. zm.) zakwestionowana ekologiczna konfitura malinowa odpowiada pod względem zawartości ekstraktu ogólnego oznaczonego refraktometrycznie wyrobom określonym tam jako „konfitury niskosłodzone”. Pismem z dnia 31 marca 2014 r., Dolnośląski WIIH poinformował przedsiębiorcę Dominikę Tatarczyk prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą ADAKA Dominika Tatarczyk we Wrocławiu o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia jej kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669) – zwanej dalej „ ustawą o jakości handlowej ” – z tytułu wprowadzenia do obrotu ekologicznej konfitury malinowej oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z tego prawa. 3 Pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r., na wniosek Dolnośląskiego WIIH, strona przekazała informację o wysokości obrotu w 2013 roku wynoszącej […] zł. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 25 kwietnia 2014 r. (nr akt: KBP-śG.8361.200.2013), Dolnośląski WIIH, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, wymierzył stronie karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych). Pismem z dnia 7 maja 2014 r., Dominika Tatarczyk prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą ADAKA Dominika Tatarczyk we Wrocławiu złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji. Strona uznała wymierzoną jej karę za zbyt wysoką i nieadekwatną do popełnionego czynu. Ponadto strona zakwestionowała sposób, w jaki Dolnośląski WIIH dokonał oceny wszystkich przesłanek do wymierzenia kary pienięŜnej w oparciu o przepis art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej. Zdaniem odwołującej się strony, nie była ona odpowiedzialna za powstanie stwierdzonej wady produktu. Podniosła, Ŝe Ŝaden konsument nie zakupił w jej sklepie ekologicznej konfitury malinowej z ww. partii. Strona wskazała, Ŝe prowadzi działalność gospodarczą na rynku artykułów rolno-spoŜywczych od przełomu wiosny i lata 2012 roku, a nie – jak stwierdził organ w zaskarŜonej decyzji – od 10 października 2011 roku. Podkreśliła równieŜ, Ŝe pomimo deklarowanego obrotu za rok 2013 (w wysokości […] zł – przyp. Prezesa UOKiK), jej przedsiębiorstwo jest wciąŜ w fazie rozwoju i przynosi straty. Strona nie sprecyzowała w odwołaniu Ŝądania co do sposobu załatwienia sprawy. Pismem z dnia 20 maja 2014 r., Prezes UOKiK poinformował ww. przedsiębiorcę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Jakość handlowa według art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, to cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania – nieobjęte jednak wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez 4 producenta. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z definicji jakości handlowej zawartej w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jest jednym z jej elementów. Na podstawie § 28 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.) – zwanego dalej „ rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych ” – w oznakowaniu konfitur wskazuje się zawartość owoców w produkcie gotowym do spoŜycia, obliczonej po odliczeniu masy wody uŜytej do sporządzenia ekstraktu wodnego, przy uŜyciu wyraŜenia „sporządzono z ... g owoców na 100 g produktu” oraz zawartość cukru w produkcie gotowym do spoŜycia, przy uŜyciu wyraŜenia „łączna zawartość cukru ... g na 100 g produktu”. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 178/2002”, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności lub pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Środki i kary z tytułu nieprzestrzegania ww. obowiązku powinny być, jak stanowi art. 17 ust. 2 tego rozporządzenia, skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. KaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno- spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na podstawie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W przedmiotowej sprawie, strona wprowadziła do obrotu jedną partię ekologicznej konfitury malinowej, w której rzeczywista zawartość ekstraktu ogólnego była niezgodna z deklaracją zamieszczoną na etykiecie. Według sprawozdania z badań przeprowadzonych w Laboratorium Kontrolno-Analitycznym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu, zawartość ekstraktu ogólnego wynosiła 34,8% z niepewnością wyniku 0,3, zaś na etykiecie zadeklarowano 40% (deklaracja ta została wyraŜona zgodnie z § 28 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych jako „Łączna zawartość cukru 5 40g na 100 g produktu”). Mając powyŜsze na uwadze, Dolnośląski WIIH uznał, iŜ ekologiczna konfitura malinowa nie odpowiada jakości handlowej określonej w deklaracji producenta i wymierzył stronie karę pienięŜną w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, w kwocie 500 zł. W odwołaniu strona nie podwaŜyła wyniku badań laboratoryjnych zakwestionowanego produktu. Wniosła natomiast zastrzeŜenia do zasadności wymierzenia jej kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia ww. produktu do obrotu w sytuacji, gdy nie miała ona wpływu na powstanie wady w produkcie (zaniŜonej zawartości ekstraktu ogólnego). W oparciu o ten sam zarzut, strona odwołująca się podwaŜyła równieŜ prawidłowość oceny przesłanek do wymierzenia ww. kary dokonanej przez Dolnośląskiego WIIH. Odnosząc się do powyŜszego Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe kary pienięŜne przewidziane w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej dotyczą wszystkich przedsiębiorców, którzy wprowadzili do obrotu w swoim przedsiębiorstwie produkt charakteryzujący się niewłaściwą jakością handlową. Wynika to zarówno z treści ww. przepisu, jak i ogólnych zasad odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spoŜywczym ustanowionych w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002. KaŜdy podmiot w podległym mu przedsiębiorstwie ma prawny obowiązek zapewnienia zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów, tj. w niniejszej sprawie, przedsiębiorca Dominika Tatarczyk była odpowiedzialna za zapewnienie właściwej jakości handlowej ekologicznej konfitury malinowej wprowadzonej do obrotu w prowadzonym sklepie internetowym MarketBio.pl. Stwierdzenie przez organ urzędowej kontroli Ŝywności niewłaściwej jakości tego produktu powoduje konieczność nałoŜenia kary pienięŜnej, niezaleŜnie od tego na jakim etapie nieprawidłowość powstała. Jak potwierdza judykatura, sam fakt wymierzenia kary nie jest uzaleŜniony od stwierdzenia winy przedsiębiorcy wprowadzającego produkt do obrotu, a jego odpowiedzialność ma charakter obiektywny, przy czym przesłanką przyjęcia tej odpowiedzialności jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Wskazuje się, Ŝe cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest załoŜenie stosowania jej automatycznie względem podmiotu ponoszącego odpowiedzialność obiektywną za naruszenie przepisów. Sankcja administracyjna ma przede wszystkim funkcję prewencyjną, ale teŜ dyscyplinująco-represyjną, co skutkuje tym, iŜ adresat decyzji administracyjnej, którą nałoŜono na niego sankcję administracyjną z tytułu naruszenia przepisu ustawowego ponosi odpowiedzialność obiektywną. Odpowiedzialność podmiotu wprowadzającego zafałszowany artykuł rolno-spoŜywczy do obrotu porównywana jest do odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi (art. 556 Kodeksu cywilnego), która to ma charakter absolutny, tzn. sprzedawca nie moŜe się z niej zwolnić i obciąŜa go ona niezaleŜnie od tego, czy to on spowodował wadliwość rzeczy, czy ponosi w tym zakresie jakąkolwiek winę, a nawet czy w ogóle wiedział lub mógł wiedzieć o tym, Ŝe sprzedawana rzecz jest wadliwa. Wobec powyŜszego, brak wiedzy, choćby nawet elementarnej, czy nawet podejrzeń w Ŝaden sposób nie wpływają na wyłączenie odpowiedzialności czy jej ograniczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 6 2012 r., sygn. II GSK 917/11). Słuszność powyŜszego stanowiska potwierdza wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-315/05 wydanego w trybie prejudycjalnym. Z treści uzasadnienia tego wyroku w sposób niebudzący wątpliwości wynika, Ŝe za jakość oferowanego produktu odpowiada nawet przedsiębiorca, który jako zwykły dystrybutor ogranicza się jedynie do wprowadzenia do obrotu tego produktu w postaci, w jakiej został mu dostarczony przez producenta. NiezaleŜnie od przedstawionych rozwaŜań na temat odpowiedzialności strony odwołującej się, Prezes UOKiK doszedł do wniosku, Ŝe w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarŜonej decyzji oraz umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, poniewaŜ stwierdzona w toku kontroli niezgodność zawartości ekstraktu ogólnego przedmiotowej konfitury z deklaracją w oznakowaniu nie dawała podstaw do jednoznacznego stwierdzenia nieodpowiedniej jakości handlowej produktu. NaleŜy przy tym podkreślić, Ŝe Prezes UOKiK nie ma wątpliwości co do wiarygodności samego wyniku, a do jego oceny. NiŜsza zawartość ekstraktu ogólnego w konfiturze malinowej mogła świadczyć o niŜszej zawartości cukru – składnika konfitury albo cukru pochodzącego z malin. Niezgodność ta nie wpłynęła negatywnie na smak produktu, o czym świadczy przeprowadzona ocena organoleptyczna produktu na tej samej próbce, w której sprawdzono zawartość ekstraktu ogólnego. W ww. sprawozdaniu z badań nr 430/2013 z dnia 5 grudnia 2013 r. smak i zapach próbki określono jako „kwaskowo-słodki, bez obcych posmaków i zapachów” (pkt III sprawozdania) oraz stwierdzono, Ŝe „próbka wykazuje właściwe cechy organoleptyczne” (pkt IV sprawozdania). W związku z powyŜszym, zdaniem Prezesa UOKiK, w celu jednoznacznego potwierdzenia niewłaściwej jakości handlowej ww. produktu z puntu widzenia konsumentów, naleŜałoby wykazać, Ŝe produkt zawiera niedostateczną ilość owoców, a nie cukru dodanego. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wysnucie takiego wniosku i na obecnym etapie postępowania nie ma moŜliwości przeprowadzenia dowodu z próbki kontrolnej (Dolnośląski WIIH zwolnił ją z zabezpieczenia w dniu 30 grudnia 2013 r.). W opinii Prezesa UOKiK umorzenie kary pienięŜnej Dominice Tatarczyk prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą ADAKA Dominika Tatarczyk we Wrocławiu będzie w niniejszej sprawie zasadne. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. 7 Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Dominika Tatarczyk prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą ADAKA Dominika Tatarczyk ul. Jerzmanowska 19, 54-530 Wrocław 2. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej we Wrocławiu 3. a/a