RWR-41/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-17/08/ZK Wroc ł aw, 5 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA RWR 41/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zamieszczenie przez ww. przedsi ę biorc ę we wzorcu umownym p.n. „Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” nast ę puj ą cych postanowie ń : • Tytu ł Rezygnacja: „W przypadku rezygnacji z uczestnictwa w podró ż y klient zobowi ą zany jest ponie ść koszty rezygnacji w wysoko ś ci okre ś lonej przez poni ż sze stawki procentowe, przy których obliczaniu uwzgl ę dniono zaoszcz ę dzone nak ł ady i mo ż liwo ś ci innego wykorzystania zarezerwowanych ś wiadcze ń : W przypadku podró ż y j ę zykowych: do 60 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 10%, jednak nie mniej ni ż 600 PLN; do 35 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 30%, jednak nie mniej ni ż 600 PLN; do 21 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 50%, do 10 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 60%, do 4 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 70%, do 3 dnia przed rozpocz ę ciem podró ż y 100% ceny podró ż y; w przypadku podró ż y krajoznawczych: do 60 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 20%, jednak nie mniej ni ż 670 PLN; do 35 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 40%, jednak nie mniej ni ż 670 PLN; do 25 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 60%, do 18 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 85%, J 1 od 17 dnia przed rozpocz ę ciem podró ż y 100% ceny podró ż y”; • Tytu ł Uczestnik w zast ę pstwie: „Do momentu rozpocz ę cia podró ż y klient ma prawo przenie ść prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy (nie dotyczy przelotu samolotem) na inn ą osob ę . (…) Op ł ata manipulacyjna przy zmianie uczestnika wynosi 430 PLN od osoby.”; • Tytu ł Podwy ż ka cen: „Przy podwy ż ce cen wy ż szej ni ż 5% klient ma prawo wypowiedzie ć umow ę bez ponoszenia op ł at(…).”; • Tytu ł Postanowienia ogólne: „Ewentualne spory powsta ł e w zwi ą zku z wykonywaniem umowy strony b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku braku porozumienia przez w ł a ś ciwy S ą d w Zielonej Górze.”, które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania . II. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze , kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 3.711 z ł (s ł ownie: trzy tysi ą ce siedemset jedena ś cie z ł otych) , p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. III. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – umarza si ę post ę powanie wszcz ę te z urz ę du w sprawie podejrzenia stosowania przez Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. „Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” nast ę puj ą cych zapisów: • Tytu ł Niewykorzystanie ś wiadcze ń : „W przypadku nie wykorzystania przez klienta pojedynczych ś wiadcze ń lub ich zmiany na miejscu Lisa! Polska do ł o ż y wszelkich stara ń by zaoszcz ę dzone nak ł ady zosta ł y zwrócone przez us ł ugodawców.”; • Tytu ł Odpowiedzialno ść / Ś rodki zaradcze: „(…) Je ś li skarga nie zostanie z ł o ż ona przez klienta na miejscu, mo ż e to skutkowa ć utrat ą prawa do rekompensaty lub odszkodowania z tytu ł u nienale ż ytego wykonania umowy. (…)”; co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej tak ż e Prezesem Urz ę du] zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi w zakresie organizowania us ł ug turystycznych, J 2 wroc ł awska Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzi ł a czynno ś ci kontrolne dotycz ą ce dzia ł alno ś ci Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze [zw . dalej tak ż e Lisa! sp. z o.o.]. Prezes Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. (dowód: akta sprawy RWR 402-1/08/KK/ZK ) W zwi ą zku z tym - Postanowieniem nr 100/2008 z dnia 15 kwietnia 2008 r. - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę Lisa! Sp. z o.o., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (...)] polegaj ą cej na umieszczeniu w postanowieniach wzorca umownego pn. „Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” [zw. dalej tak ż e Warunkami], zapisów, które s ą zbie ż ne z wpisanymi do rejestru postanowieniami wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. (dowód: karta 3-4) Ponadto — zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 100/2008 — Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y (142 karty) uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego (nr sygn. RWR 402-1/08/KK/ZK). (dowód: karta 3-4) W trakcie post ę powania Spó ł ka w pismach z dni 30 kwietnia oraz 19 maja 2008 roku odnios ł a si ę do zarzutów zawartych w Postanowieniu Nr 100/2008 wskazuj ą c, i ż dokona ł a ona odpowiedniej modyfikacji zakwestionowanego wzorca umownego, przedk ł adaj ą c jednocze ś nie nowy wzorzec umowny. (dowód: karta ) I . Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania: — Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego przy S ą dzie Rejonowym w Zielonej Górze, VIII Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000244294 (rejestracji dokonano dnia 31 pa ź dziernika 2005 r.) a przedmiotem jego dzia ł alno ś ci gospodarczej jest m.in. dzia ł alno ść organizatorów turystyki. W ramach tej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorca zawiera umowy w sprawie organizacji imprezy turystycznej z indywidualnymi klientami oraz pos ł uguje si ę wzorcem umownym pod nazw ą „Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” . (dowód: karta 14-17) 2. Pocz ą wszy od stycznia 2008 r. w zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą w wy ż ej wymienionym zakresie Lisa! sp. z o.o. wprowadzi ł a do obrotu i stosuje wzorzec umowny pn. „Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” który zawiera m.in. nast ę puj ą ce zapisy: • Tytu ł Rezygnacja: „W przypadku rezygnacji z uczestnictwa w podró ż y klient zobowi ą zany jest ponie ść koszty rezygnacji w wysoko ś ci okre ś lonej przez poni ż sze J 3 stawki procentowe, przy których obliczaniu uwzgl ę dniono zaoszcz ę dzone nak ł ady i mo ż liwo ś ci innego wykorzystania zarezerwowanych ś wiadcze ń : W przypadku podró ż y j ę zykowych: do 60 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 10%, jednak nie mniej ni ż 600 PLN; do 35 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 30%, jednak nie mniej ni ż 600 PLN; do 21 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 50%, do 10 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 60%, do 4 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 70%, do 3 dnia przed rozpocz ę ciem podró ż y 100% ceny podró ż y; w przypadku podró ż y krajoznawczych: do 60 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 20%, jednak nie mniej ni ż 670 PLN; do 35 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 40%, jednak nie mniej ni ż 670 PLN; do 25 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 60%, do 18 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 85%, od 17 dnia przed rozpocz ę ciem podró ż y 100% ceny podró ż y.”; • Tytu ł Uczestnik w zast ę pstwie: „Do momentu rozpocz ę cia podró ż y klient ma prawo przenie ść prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy (nie dotyczy przelotu samolotem) na inn ą osob ę . (…) Op ł ata manipulacyjna przy zmianie uczestnika wynosi 430 PLN od osoby.”; • Tytu ł Podwy ż ka cen: „Przy podwy ż ce cen wy ż szej ni ż 5% klient ma prawo wypowiedzie ć umow ę bez ponoszenia op ł at(…).”; • Tytu ł Postanowienia ogólne: „Ewentualne spory powsta ł e w zwi ą zku z wykonywaniem umowy strony b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku braku porozumienia przez w ł a ś ciwy S ą d w Zielonej Górze.”. (dowód: karta 10) 3. W Rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczono m.in. nast ę puj ą ce klauzule: • 359 „Organizator z uwagi na poniesione koszty ma prawo dokonania potr ą ce ń z wniesionych przez klienta op ł at, wed ł ug poni ż szych zasad: b)10% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie do 44-31 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 35% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 30-22 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 50% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 21-15 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 75% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 14-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, f)100% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy.”; • 258 „W przypadku gdy klient odst ę puj ą cy od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie turystycznej, która przyjmuje obowi ą zki wynikaj ą ce z tej umowy klient zobowi ą zany jest zap ł aci ć op ł at ę manipulacyjn ą .”; • 358 „Nie wykorzystywanie któregokolwiek ze ś wiadczenia zawartego w umowie z woli klienta nie upowa ż nia do zwrotu wp ł aconej kwoty.”; • 427 „Reklamacje nie zg ł oszone na miejscu podczas trwania turnusu w formie pisemnej w Agencji/Recepcji wydaj ą cej klucze lub u rezydenta Maxim-a nie b ę d ą rozpatrywane po powrocie do kraju.”; • 1045 „Wzrost cen powy ż ej 10% upowa ż nia Klienta do anulacji imprezy i uzyskania zwrotu ca ł o ś ci kwoty wp ł aconej do biura.”; J 4 • 309 „Kwestie sporne pomi ę dzy stronami b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby MAZUR POL.”. 4. W trakcie post ę powania Lisa! sp. z o.o. - w pismach z dni 30 kwietnia 2008 roku oraz 19 maja 2008 r. wskaza ł a, i ż wszelkie zastrze ż enia Prezesa Urz ę du zosta ł y uwzgl ę dnione i poprawione zgodnie z tre ś ci ą ustawy. Podnios ł a, i ż po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie wycofa ł a z obrotu kwestionowany wzorzec. Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł jednocze ś nie nowy, zmieniony wzorzec umowny. Podkre ś li ł , i ż nowy, zmieniony tekst Warunków zosta ł zamieszczony na stronie internetowej prowadzonej przez przedsi ę biorc ę , a zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych konsumenci, którzy dokonali rezerwacji, zostali poinformowani o wprowadzonych zmianach. Informacje zosta ł y wys ł ane poczt ą elektroniczn ą . W miejsce zakwestionowanych postanowie ń wzorca zosta ł y wprowadzone nowe w brzmieniu: • Tytu ł Rezygnacja: „Je ż eli klient zrezygnuje z uczestnictwa w imprezie turystycznej lub je ż eli nie rozpocznie imprezy z powodów niezale ż nych od organizatora, organizator zastrzega sobie prawo żą dania zap ł aty kwot stanowi ą cych równowarto ść rzeczywi ś cie poniesionych kosztów, w wysoko ś ciach nie wy ż szych ni ż okre ś lone poni ż ej, poniesionych przez organizatora w zwi ą zku z przygotowaniem imprezy. Organizator, obliczaj ą c koszty uwzgl ę dni koszty jakie zosta ł y zaoszcz ę dzone oraz mo ż liwo ść innego wykorzystania ś wiadcze ń . Klient ma prawo zwróci ć si ę do organizatora o przedstawienie indywidualnych wylicze ń kosztów, jakie zosta ł y przez niego poniesione. Klient jest zobowi ą zany do poniesienia kosztów rezygnacji, tak ż e wtedy, gdy nie stawi ł si ę na lotnisku lub w wyznaczonym miejscu zbiórki, lub je ż eli z przyczyn le żą cych po jego stronie rozpocz ę cie podró ż y lub uczestnictwo w niej nie jest mo ż liwe. Maksymalne koszty rezygnacji wynosz ą : W przypadku podró ż y j ę zykowych: do 60 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 10%, do 35 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 30%, do 21 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 50%, do 10 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 60%, do 4 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 70%, w przypadku podró ż y krajoznawczych/przygodowych: do 60 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 20%, do 35 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 40%, do 25 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 60%, do 18 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y 85%.”; • Tytu ł Osoba zast ę pcza: „Do momentu rozpocz ę cia podró ż y Klient ma prawo przenie ść na osob ę trzeci ą prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy. (…) Klient jest zobowi ą zany do poinformowania organizatora o zmianie osoby najpó ź niej na 21 dni przed rozpocz ę ciem podró ż y. Zawiadomienie wymaga formy pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci. Wszelkie dodatkowe koszty podró ż y rzeczywi ś cie poniesione przez organizatora z powodu zmiany osoby uczestnika, zostan ą naliczone dodatkowo. Za koszty te odpowiadaj ą solidarnie Klient i osoba zast ę puj ą ca. Na ż yczenia Klienta organizator przedstawi mu szczegó ł owe wyliczenie kosztów jakie powsta ł y w zwi ą zku ze zmian ą osoby.”; J 5 • Tytu ł Podwy ż ka cen: „Przy podwy ż ce ceny Klient ma prawo wypowiedzie ć umow ę bez ponoszenia op ł at (…)”; • Tytu ł Postanowienia ogólne: „Ewentualne spory powsta ł e w zwi ą zku z wykonywaniem umowy, strony b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku braku porozumienia przez w ł a ś ciwy s ą d powszechny.”. (dowód: karta 26, 35-45 II. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zagro ż enie interesu publicznoprawnego . Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (...) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwa ł a na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Lisa! sp. z o.o.. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). Przes ł anki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, i ż ‚„Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks post ę powania cywilnego. (...).„ Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wy ż ej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...)„ za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy J 6 postanowienia wzorca by ł y, czy te ż nie by ł zastosowane przy konkretnej umowie . Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie — S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(...) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kp.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (...) ”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(..) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (..). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.ok.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (..) „. Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy wzorca umownego pn. „Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” stosowanego przez Lisa! sp. z o.o. przy zawieraniu umów o organizacj ę imprezy turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego pod pozycjami mi ę dzy innymi: 359, 258, 358, 427, 1045, 309. W wyroku z dnia 10 listopada 2004r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 359 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci:„Organizator z uwagi na poniesione koszty ma prawo dokonania potr ą ce ń z wniesionych przez klienta op ł at, wed ł ug poni ż szych zasad: b)10% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi J 7 w terminie do 44-31 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 35% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 30-22 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 50% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 21-15 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 75% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 14-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, f)100% warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy.”. Pomocniczo wskaza ć mo ż na, i ż w wyroku z dnia 14 grudnia 2006r. (sygn. akt XVII Amc 152/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1054 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „W ka ż dej innej sytuacji, potr ą cane s ą nast ę puj ą ce kwoty od osoby: a/ 100 Euro potr ą cenia, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie 60 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b/ 20% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 59 do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c/ 30% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 29 do 22 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d/ 50% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 21 do 15 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e/ 75% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie od 14 do 7 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, f/ 95% ca ł kowitej warto ś ci imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi w terminie krótszym ni ż 7 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy nie mniej ni ż 100 Euro. W niniejszych przypadkach S ą d podnosi ł , i ż powy ż sze postanowienia naruszaj ą art. 385 3 punkt 12, 16, 17 k.c. i art. 385 1 § 1 k.c. Wy łą czaj ą one bowiem obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, nak ł adaj ą wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy oraz nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. S ą d wskaza ł , i ż zgodnie z art. 395§2 k.c. w przypadku odst ą pienia do umowy przez konsumenta przedsi ę biorcy s ł u ż y ć winno prawo do zwrotu jedynie równowarto ś ci poniesionych nak ł adów bez dodatkowego wynagrodzenia. W tym wypadku procentowy wzrost nale ż no ś ci nie podlegaj ą cej zwrotowi pozostaje w sprzeczno ś ci z unormowaniem art. 395§2 k.c. i prowadzi do przekonania, i ż wysoko ść p ł aconej kwoty odszkodowania jest niewspó ł mierna do poniesionych nak ł adów i utraconych korzy ś ci. Przedsi ę biorca zachowuje bowiem w opisanym wy ż ej przypadku prawo do ponownego zawarcia umowy z innym klientem. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Tytule „Rezygnacja” wzorca umownego stosowanego przez Lisa! sp. z o.o. równie ż przewiduje po stronie konsumenta obowi ą zek zap ł aty rycza ł towo okre ś lonej kwoty, jako odst ę pnego, na wypadek rezygnacji z wykonania zawartej umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Wskaza ć nale ż y, i ż cho ć przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e przy obliczeniu wysoko ś ci stosowanych stawek odst ę pnego uwzgl ę dni ł zaoszcz ę dzone nak ł ady i mo ż liwo ść innego wykorzystania zarezerwowanych ś wiadcze ń , to w uznaniu Prezesa Urz ę du s ą to twierdzenia bezpodstawne. Wysoko ść zastrze ż onego odst ę pnego zosta ł a bowiem w rzeczywisto ś ci okre ś lona w sposób oderwany od ka ż dorazowo poniesionej przez przedsi ę biorc ę szkody, co skutkowa ć mo ż e uzyskaniem przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Jest to niedopuszczalne w ś wietle wy ż ej powo ł anych orzecze ń S ą du, zgodnie z którymi przedsi ę biorcy s ł u ż y ć winno prawo do zwrotu jedynie równowarto ś ci poniesionych nak ł adów bez dodatkowego wynagrodzenia. Podkre ś li ć nale ż y, i ż obliczenie przez przedsi ę biorc ę równowarto ś ci poniesionych nak ł adów wymaga ć b ę dzie wylicze ń uwzgl ę dniaj ą cych okoliczno ś ci indywidualnego przypadku, nie za ś stosowania z góry za ł o ż onych procentowo warto ś ci. Stosowanie przez Lisa! sp. z o.o. przedmiotowego postanowienia prowadzi ć mo ż e, w zale ż no ś ci od rodzaju oferowanych ś wiadcze ń , w skrajnych wypadkach, to jest w przypadku rezygnacji konsumenta w terminie od 17 dnia przed rozpocz ę ciem podró ż y a nast ę pnie zawarcia umowy przez przedsi ę biorc ę z innym J 8 klientem, do uzyskania korzy ś ci w nawet podwójnej wysoko ś ci do faktycznie nale ż nej. Umieszczenie w Warunkach przedmiotowego postanowienia ś wiadczy o nadu ż ywaniu przez przedsi ę biorc ę w stosunkach z konsumentami swej uprzywilejowanej pozycji, co nale ż y oceni ć jako dzia ł anie nierzetelne i naruszaj ą ce interesy s ł abszej strony umowy. Podnie ść tak ż e nale ż y, i ż Warunki jak i pozosta ł e wzorce umowne stosowane przez Lisa! sp. z o.o. nie przewiduj ą analogicznego obowi ą zku zap ł aty okre ś lonej kary umownej czy te ż odst ę pnego na wypadek braku realizacji umowy przez przedsi ę biorc ę . Zdaniem Prezesa Urz ę du takie ukszta ł towanie wzajemnych praw i obowi ą zków stosunku pomi ę dzy stronami umowy stanowi prób ę przerzucenia na konsumentów ryzyka prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej i ra żą co narusza dobre obyczaje. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę uzna ć nale ż y, i ż skutek stosowania przez Lisa! sp. z o.o. zakwestionowanego postanowienia jest zatem identyczny ze skutkiem stosowania postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 359. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 19 pa ź dziernika 2004r. (sygn. akt XVII Amc 95/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 258 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „W przypadku gdy klient odst ę puj ą cy od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie turystycznej, która przyjmuje obowi ą zki wynikaj ą ce z tej umowy klient zobowi ą zany jest zap ł aci ć op ł at ę manipulacyjn ą ”. Pomocniczo wskaza ć równie ż mo ż na, i ż w wyroku z dnia 28 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 142/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1002 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „W przypadku wszelkich zmian dokonanych przez Klienta potr ą cona b ę dzie ka ż dorazowo op ł ata manipulacyjna na pokrycie kosztów organizacji imprezy w wysoko ś ci 50 z ł . Za zmiany poci ą gaj ą ce powy ż sze koszty nale ż y rozumie ć : zmian ę osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie, zmian ę typu zakwaterowania, zmian ę zakresu ś wiadcze ń .”. Wydaj ą c powy ż sze orzeczenia S ą d uzna ł za uzasadnion ą argumentacj ę Prezesa Urz ę du, zgodnie z któr ą przedmiotowe klauzule kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą jego interes poprzez obarczenie go obowi ą zkiem zap ł aty op ł aty manipulacyjnej, ustalonej w wysoko ś ci sta ł ej, w oderwaniu od rzeczywi ś cie poniesionych przez przedsi ę biorc ę kosztów. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Tytule „Uczestnik w zast ę pstwie” wzorca umownego stosowanego przez Lisa! sp. z o.o. równie ż przewiduje uprawnienie organizatora turystyki do pobrania rycza ł towo okre ś lonej kwoty w przypadku dokonania przez klienta zmiany osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie, zmiany typu zakwaterowania, zmiany zakresu ś wiadcze ń . Op ł ata manipulacyjna zosta ł a okre ś lona przez przedsi ę biorc ę w wysoko ś ci 430 z ł . Wskaza ć nale ż y, i ż op ł ata manipulacyjna nie tylko zosta ł a okre ś lona na z góry za ł o ż onym poziomie ale tak ż e brak jest wskazania, za jakie ś wiadczenie jest ona nale ż na. Podnie ść tak ż e nale ż y, i ż kwesti ę wzajemnego rozliczenia stron umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych w przypadku cesji uprawnie ń z niej wynikaj ą cych przez konsumenta na osob ę trzeci ą reguluje art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Wed ł ug przedmiotowego przepisu za nieuiszczon ą cz ęść ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy turystycznej klient i osoba przejmuj ą ca jego uprawnienia odpowiadaj ą solidarnie. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie jest zatem sprzeczne z art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych a jego zastosowanie mo ż e wywo ł a ć skutek podobny jak zastosowanie postanowienia zamieszczonego w rejestrze klauzul niedozwolonych pod nr. 258. Tym samym, mimo ró ż nic w J 9 sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 4 stycznia 2007r. (sygn. akt XVII Amc 8/06) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł równie ż za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1047 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Wzrost cen powy ż ej 10% upowa ż nia Klienta do anulacji imprezy i uzyskania zwrotu ca ł o ś ci kwoty wp ł aconej do biura”. Pomocniczo wskaza ć mo ż na, i ż w wyroku z dnia 24 listopada 2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 299 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci „Wzrost ceny imprezy o wi ę cej ni ż 15% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia MAZUR POL nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania zawiadomienia o zmianie ceny. Brak powiadomienia b ę dzie traktowane przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków.” W uzasadnieniu do ww, orzeczenia S ą d wskaza ł , i ż jest ona sprzeczna z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumenta. Tak bowiem zgodnie z tre ś ci ą przepisu art.385 1 § 1 k.c. i art.385 3 pkt 20 k.c. dozwolone jest stosowanie klauzul przewiduj ą cych mo ż liwo ść podniesienia ustalonej pierwotnie ceny wy łą cznie je ś li konsument ma zagwarantowane prawo odst ą pienia od umowy. Ograniczanie prawa odst ą pienia w takich przypadkach jest niedopuszczalne. Podobnie, tre ść postanowienia zamieszczonego w Tytule „Podwy ż ka cen” wzorca umownego stosowanego przez Lisa! sp. z o.o oznaczonego zastrzega dla konsumenta uprawnienie do odst ą pienia od umowy jedynie w przypadku, gdy wzrost cen przekroczy ł by poziom 5 %. W takim zatem zakresie, w jakim przedmiotowe postanowienie wy łą cza uprawnienie konsumenta do odst ą pienia od umowy (wzrost cen na poziomie ni ż szym ni ż zastrze ż ony) na wypadek podwy ż szenia ceny umówionej us ł ugi jest ono sprzeczne z art. 385 3 pkt 20 k.c. Skutek stosowania przez Lisa! sp. z o.o. omawianego postanowienia jest zatem to ż samy ze skutkiem stosowania postanowienia, które zosta ł o wpisane pod nr. 299 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 24 listopada 2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 309 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ Kwestie sporne mi ę dzy stronami b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla Mazur - Pol”. Taka tre ść postanowie ń narzuca w ł a ś ciwo ść s ą dow ą w przypadku wyst ą pienia sporów i jest niezgodna z art. 385³ pkt 23 k.c. Nale ż y wskaza ć , i ż kwesti ę w ł a ś ciwo ś ci s ą du w sprawach cywilnych okre ś laj ą przepisy k.p.c. i zgodnie z art. 385³ pkt 23 k.c. nie mog ą by ć one w tym zakresie wy łą czane, poniewa ż mog ą stanowi ć dodatkow ą dolegliwo ść dla kupuj ą cego a tak ż e ogranicza ć realizacj ę przys ł uguj ą cych mu praw. Tre ść postanowienia zamieszczonego w Tytule „Postanowienia ogólne” wzorca umownego stosowanego przez Lisa! sp. z o.o w ten sam sposób kszta ł tuje stosunki mi ę dzy stronami umowy w zakresie w ł a ś ciwo ś ci s ą dowej w przypadku wyst ę powania sporów tj. narzuca w ł a ś ciwo ść , która w poszczególnych przypadkach mo ż e by ć inna, ni ż ta wynikaj ą ca z w ł a ś ciwych przepisów k.p.c . W zwi ą zku z tym analiza porównawcza wskazuje na jednoznaczno ść tre ś ci porównywanych klauzul, której nie naruszaj ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z u ż ytych zwrotów i wyrazów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż kwestionowane a wskazane powy ż ej zapisy umowne mieszcz ą si ę w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do J 10 Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: - tre ść postanowienia zamieszczonego w tytule „Rezygnacja” wzorca umownego p.n. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych ” w klauzuli z poz. 359; - tre ść postanowienia zamieszczonego w tytule „Uczestnik w zast ę pstwie” wzorca umownego p.n. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych ” w klauzuli z poz. 258; - tre ść postanowienia zamieszczonego w tytule „Niewykorzystanie ś wiadcze ń ” wzorca umownego p.n. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych ” w klauzuli z poz. 358; - tre ść postanowienia zamieszczonego w tytule „Odpowiedzialno ść / Ś rodki zaradcze” wzorca umownego p.n. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych ” w klauzuli z poz. 427; - tre ść postanowienia zamieszczonego w tytule „Podwy ż ka cen” wzorca umownego p.n. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych ” w klauzuli z poz. 1045; - tre ść postanowienia zamieszczonego w tytule „Postanowienia ogólne” wzorca umownego p.n. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych ” w klauzuli z poz. 309; Zbiorowy interes konsumentów W my ś l art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) stosowanie postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie (...) nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów b ę d ą cych klientami Lisa! sp. z o.o., jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mog ą zawrze ć z nim umow ę o us ł ug ę turystyczn ą . Tak wi ę c, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Lisa! sp.z o.o. nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych kontrahentów przedsi ę biorcy. Reasumuj ą c, skoro wykazano powy ż ej, i ż kwestionowane zapisy umowy o organizacj ę imprezy turystycznej s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie (...)„ Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art.24. Podnie ść nale ż y, i ż w niniejszej sprawie przedsi ę biorca Lisa! sp.z o.o. wskazywa ł , i ż wzorzec umowny, którego postanowienia zosta ł y zakwestionowane, zosta ł wycofany z obrotu z dniem otrzymania zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego. Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł nadto nowy wzorzec umowny, który zgodnie z jego twierdzeniami zosta ł zamieszczony na stronie internetowej do niego nale żą cej. Wskaza ł , i ż klienci którzy dokonali J 11 rezerwacji zostali o dokonanych zmianach poinformowani drog ą elektroniczn ą . Podnoszone przez Lisa! sp. z o.o. okoliczno ś ci, nie mog ł y jednak przes ą dzi ć o rozstrzygni ę ciu niniejszej sprawy w oparciu o tre ść art. 27 ustawy o ochronie (…) to jest o wydaniu decyzji, uznaj ą cej praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania. Wskaza ć bowiem nale ż y, i ż zgodnie z art. 27 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie (…) ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów spoczywa na tym ż e przedsi ę biorcy. Stanowi to konsekwencj ę tego, i ż to przedsi ę biorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczno ś ci, o której mowa w przedmiotowym przepisie. Wskaza ć jednoznacznie nale ż y, i ż dla udowodnienia zaniechania przez przedsi ę biorc ę stosowania danej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów nie jest wystarczaj ą ce przed ł o ż enia nowego wzorca umownego, który nie zawiera ł by ju ż postanowie ń , które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Przez zast ą pienie kwestionowanych postanowie ń nowymi rozumie si ę stosowanie ich przy nowo podpisywanych umowach, oraz ich zmian ę w aktualnie obowi ą zuj ą cych umowach. Wskaza ć nale ż y, i ż Lisa! sp. z o.o. nie udowodni ł a w toku post ę powania zaistnienia ż adnej z wy ż ej wymienionych okoliczno ś ci. W szczególno ś ci nie przedstawi ł a ona dowodów wskazuj ą cych na fakt, i ż od dnia otrzymania zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego zawiera umowy ju ż z wykorzystaniem zmienionego wzorca umownego. Ponadto nie wykaza ł a dostatecznie aby aneksowa ł a ju ż lub cho ć by rozpocz ęł a proces aneksowania wszystkich umów istniej ą cych w obrocie. W tym bowiem zakresie Lisa sp. z o.o. ograniczy ł a si ę do poinformowania, i ż informacje dotycz ą ce zmiany Warunków ś wiadczenia us ł ug zosta ł y przes ł ane konsumentom drog ą elektroniczn ą . Co prawda, zgodnie z art. 61 § 2 k.c. o ś wiadczenie woli mo ż e by ć z ł o ż one w formie elektronicznej i jest z ł o ż one innej osobie z chwil ą , gdy wprowadzono je do ś rodka komunikacji elektronicznej w taki sposób, ż eby osoba ta mog ł a zapozna ć si ę z jego tre ś ci ą , to jednak, w niniejszej sprawie przedsi ę biorc ą nie wykaza ł ż adnym dokumentem, aby o ś wiadczenia te w rzeczywisto ś ci zosta ł y z ł o ż one a nadto aby zosta ł y one z ł o ż one w taki sposób aby konsumenci mogli zapozna ć si ę z ich tre ś ci ą . Ponadto, brak jest w stosowanych przez przedsi ę biorc ę wzorcach umownych zapisu, który potwierdza ł by dopuszczalno ść zmiany zawartych umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych w sposób przedstawiony przez przedsi ę biorc ę . Skoro zatem umowy te by ł y zawierane w formie pisemnej, to po my ś li art. 77 §1 k.c. równie ż wprowadzane do nich zmiany winny przybra ć form ę pisemnych aneksów. W toku post ę powania Lisa! sp. z o.o. nie przedstawi ł a za ś ż adnych tego rodzaju dowodów. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w pkt I sentencji. Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z tre ś ci przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny. W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du w ramach uznania administracyjnego decyduje czy zasadne jest w danej sprawie na ł o ż enie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie (…) jedynie wskazano, i ż ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia J 12 przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, ż e Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze naruszy ł a zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk. Spe ł niona jest zatem podstawowa przes ł anka warunkuj ą ca na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Prezes Urz ę du uzna ł wi ę c za uzasadnione w niniejszej sprawie, wobec kontynuowania przez Spó ł k ę tej praktyki na ł o ż enie na Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze , kary pieni ęż nej (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 3.711 z ł (s ł ownie: trzy tysi ą ce siedemset jedena ś cie z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi ……% przychodu Spó ł ki za rok 2007 r. (dane wg. zeznania o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. – CIT-8: karta 27-33), czyli …..% kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art.111 ustawy o ochronie (…). Przepis ten stanowi, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż przedsi ę biorca nie utrudnia ł post ę powania, dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, nadto, i ż niezw ł ocznie po zasygnalizowaniu przez Prezesa Urz ę du stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci przedsi ę wzi ął on czynno ś ci maj ą ce na celu ich usuni ę cie. Za okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce uznano stopie ń dolegliwo ś ci praktyk stosowanych przez przedsi ę biorc ę wobec konsumenta, który mo ż e by ć powa ż ny, poniewa ż w ka ż dym z zakwestionowanych postanowie ń dochodzi do pomniejszenia praw konsumenta na rzecz zwi ę kszenia uprawnie ń przedsi ę biorcy i mo ż e skutkowa ć dla klienta biura podró ż y konkretnymi dolegliwo ś ciami finansowymi. Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż Rejestr postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone prowadzony przez Prezesa Urz ę du jest rejestrem jawnym, co oznacza jego powszechn ą dost ę pno ść . Zawiera on wiele klauzul dotycz ą cych rynku organizowania us ł ug turystycznych. Klauzule wskazane w uzasadnieniu niniejszej decyzji, w wi ę kszo ś ci wpisane zosta ł y do przedmiotowego Rejestru na podstawie prawomocnych wyroków S ą du Okr ę gowego – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydanych ju ż w roku 2004. Stosowanie przez Lisa! sp. z o.o. postanowie ń to ż samych z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, pomimo wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci, ś wiadczy o wysokim stopniu zaniedbania przez tego przedsi ę biorc ę okre ś lonych obowi ą zków ci ążą cych na nim z tytu ł u profesjonalnego charakteru prowadzonej dzia ł alno ś ci. Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno- wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy. Przyjmuj ą c wspomniane ww. wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 3.711 z ł (s ł ownie: trzy tysi ą ce siedemset jedena ś cie z ł otych, po zaokr ą gleniu do 1 z ł ), co odpowiada … % kary maksymalnej. W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą jak i represyjn ą . J 13 Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w pkt II sentencji. Stosownie do art. 83, w zwi ą zku z art. 84 ustawy o ochronie (...), w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed Prezesem Urz ę du stosuje si ę – z wy łą czeniem spraw dotycz ą cych dowodów – przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego. Z kolei dyspozycja art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, i ż organ administracji pa ń stwowej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. W niniejszej sprawie postawiony zosta ł Lisa! sp. z o.o. zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym pn. „ Ogólne warunki uczestnictwa w podró ż ach j ę zykowych” nast ę puj ą cych postanowie ń : • Tytu ł Niewykorzystanie ś wiadcze ń : „W przypadku nie wykorzystania przez klienta pojedynczych ś wiadcze ń lub ich zmiany na miejscu Lisa! Polska do ł o ż y wszelkich stara ń by zaoszcz ę dzone nak ł ady zosta ł y zwrócone przez us ł ugodawców.”; • Tytu ł Odpowiedzialno ść / Ś rodki zaradcze: „(…) Je ś li skarga nie zostanie z ł o ż ona przez klienta na miejscu, mo ż e to skutkowa ć utrat ą prawa do rekompensaty lub odszkodowania z tytu ł u nienale ż ytego wykonania umowy. (…)”; co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po przeprowadzeniu, w toku post ę powania administracyjnego, dalszej analizy Warunków stosowanych przez przedsi ę biorc ę , stwierdzi ć nale ż y, i ż przedmiotowe postanowienia nie s ą to ż same z ż adnym z postanowie ń wpisanych na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zdaniem Prezesa Urz ę du maj ą one jedynie charakter informacyjny. Pierwsze z ww. postanowie ń wskazuje jedynie, i ż organizator us ł ugi podejmie okre ś lone dzia ł ania zmierzaj ą ce do odzyskania od swoich kontrahentów (np. hotelu, przewo ź nika) kwot, które ui ś ci ł na jego rzecz konsument w zwi ą zku z organizacj ą imprezy turystycznej. Drugie, informuje o obowi ą zku poinformowania przedsi ę biorcy przez konsumenta o zauwa ż onych nieprawid ł owo ś ciach, to jest o obowi ą zku J 14 analogicznym do okre ś lonego w art. 16 b ustawy o us ł ugach turystycznych. Z przedmiotowych postanowie ń nie wynikaj ą skutki, jakie wynikaj ą ze stosowania klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Tak bowiem, postanowienie zamieszczone w Tytule „Niewykorzystanie ś wiadcze ń ”, odmiennie od postanowie ń zamieszczonych w Rejestrze nie reguluje zasad przyznawania zwrotów niewykorzystanych ś wiadcze ń . Jego stosowanie nie przes ą dza automatycznie o ka ż dorazowym skutku w postaci pozbawienia konsumenta prawa do żą dania zwrotu zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, co przes ą dza tak ż e o tym, ż e nie mo ż na mu przypisa ć niedozwolonego charakteru w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Podobnie, postanowienie zamieszczone we wzorcu umownym w Tytule „Odpowiedzialno ść / Ś rodki zaradcze”, nie wywo ł uje analogicznych skutków do tych, które wynikaj ą z klauzul ju ż wpisanych do Rejestru. Podnie ść bowiem nale ż y, i ż u ż ycie przez Lisa! sp. z o.o. w przedmiotowym postanowieniu zwrotu „mo ż e skutkowa ć ” oznacza, i ż pomimo braku stosownego zawiadomienia przez konsumenta o spostrze ż onych uchybieniach, przedsi ę biorca nie b ę dzie móg ł w ka ż dym przypadku odrzuci ć wszystkich reklamacji bez ich merytorycznego rozpoznania. Tylko za ś takie postanowienia, zastrzegaj ą ce ka ż dorazowo „z góry” negatywne rozpatrzenie zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji na wypadek uchybienia z ł o ż enia ich w zakre ś lonym przez przedsi ę biorc ę krótkim terminie, postrzegane by ć mog ą jako to ż same z klauzulami ju ż wpisanymi do Rejestru. Poniewa ż przedmiotowe postanowienie wzorca umownego mówi jedynie o „ewentualnych” ujemnych skutkach nie mo ż na uzna ć równie ż aby mia ł o ono charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 §1 k.c. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, i ż zamieszczenie w Warunkach stosowanych przez Lisa! sp. z o.o. przedmiotowych postanowie ń nie mo ż e by ć poczytane za stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie…, a zatem prowadzenie post ę powania w omawianym zakresie sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do s ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Zbigniew Jurczyk Dyrektor UOKiK Del. Wroc ł aw otrzymuje: Lisa! Podró ż e J ę zykowe sp. z o.o. ul. Francuska 2/15 65-941 Zielona Góra J 15