RWR-41/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-18/06/ZR/ Wroc ł aw, 27 pa ź dziernika 2006 DECYZJA RWR 41 /2006 Na podstawie art. 23c ust. 1, 2 i 100e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , wskazan ą w art. 23a ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , dzia ł anie przedsi ę biorcy Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą we Wroc ł awiu , polegaj ą ce na: braku podania - we wzorcu umownym pn. „Umowa o przyznanie limitu kredytowego i Umowa o wydanie i korzystanie z karty kredytowej Maxima Plus” - informacji na temat zasad sp ł aty kredytu zaci ą ganego w zwi ą zku z korzystaniem z karty „Maxima Plus”, co stanowi naruszenie art.4 ust.2 pkt 3) ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . II. jako ś rodek usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji okre ś la si ę : - uzupe ł nienie przez przedsi ę biorc ę Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą we Wroc ł awiu powy ż szego wzorca umownego o informacje na temat zasad sp ł aty kredytu zaci ą ganego w zwi ą zku z korzystaniem z karty „Maxima Plus”, w szczególno ś ci precyzyjne wskazanie warunków jakie musi spe ł ni ć klient, aby nie ponosi ć kosztów odsetek z tytu ł u transakcji bezgotówkowych oraz precyzyjne wskazanie zasad na jakich b ę d ą naliczane odsetki od transakcji bezgotówkowych w sytuacji gdy te warunki nie b ę d ą spe ł nione. Uzupe ł nienia wzorca umownego o przedmiotow ą informacj ę nale ż y dokona ć tak ż e we wszystkich umowach zawartych przed dat ą uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. III. maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I i II rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. UZASADNIENIE I. W zwi ą zku z nap ł ywaj ą cymi do urz ę du informacjami od konsumentów dotycz ą cymi istnienia mo ż liwo ś ci naruszenia przez Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna (zw. dalej Bankiem) z siedzib ą we Wroc ł awiu przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , a zw ł aszcza art. 23a tej ustawy w zw. z art. art.5a ust.2 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.) w zakresie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej i pe ł nej informacji w ramach produktu „Karta Maxima Plus” - Prezes Urz ę du przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w wyniku którego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść Banku w ww. zakresie mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zw. dalej Prezesem Urz ę du), wszcz ął w przedmiotowej sprawie – postanowieniem nr 122/2006 z dnia 28 czerwca 2006 r. (zmienionym postanowieniem nr 165/2006) - post ę powanie administracyjne w sprawie naruszenia przez Bank zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, na skutek: naruszenia art.4 ust.2 pkt 3) ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim - stanowi ą cego ż e „ Umowa [o kredyt konsumencki], powinna zawiera ć nast ę puj ą ce dane: (...) 3) zasady i terminy sp ł aty kredytu” , poprzez brak podania - we wzorcu umownym pn. „Umowa o przyznanie limitu kredytowego i umowa o wydanie i korzystanie z karty kredytowej Maxima Plus” - informacji na temat zasad sp ł aty kredytu zaci ą ganego w zwi ą zku z korzystaniem z karty „Maxima Plus”, co mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . (dowód: karta 1 i 7) Ponadto – zgodnie z punktem 2. postanowienia nr 122/2006 – Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów, wszystkie materia ł y uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego (nr sygn. RWR 402-9/06/ZR). (dowód: karta 1) 2. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, w pi ś mie z dnia 17 lipca 2006 r. Bank nie zgodzi ł si ę z zarzutem Prezesa Urz ę du dotycz ą cym braku podania przez Bank we wzorcach umownych: umowy o przyznanie limitu kredytowego i umowy o wydanie i korzystanie z karty kredytowej Maxima plus, „ informacji na temat warunków sp ł aty kredytu zaci ą gni ę tego w zwi ą zku z korzystaniem z karty Maxima P ł us a wi ę c naruszenia tym samym art.4 ust.2 pkt) 3 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim ( zw. dalej u.k.k.). Bank podniós ł , i ż przez podanie zasad sp ł aty kredytu nale ż y rozumie ć okre ś lenie w umowie: • czy kredyt zostanie sp ł acony jednorazowo czy w ratach, na ile rat zostanie roz ł o ż ona sp ł ata; • jak wysokie b ę d ą poszczególne raty, • czy raty b ę d ą sta ł e czy malej ą ce, • struktury rat, • czy sp ł ata b ę dzie dokonywana na rachunek kredytodawcy, czy tez bezpo ś rednio w jego siedzibie, • numeru rachunku kredytodawcy, na który maja by ć sp ł acane raty W opinii Banku, z uwagi na fakt, i ż Maxima Plus jest kart ą kredytow ą nie jest mo ż liwe podanie przez Bank wszystkich wskazanych wymogów. W tym bowiem przypadku bank mo ż e ustali ć jedynie kwot ę minimaln ą sp ł acanej raty, struktur ę raty oraz odst ę py 2 czasowe w jakiej sp ł aty te b ę d ą dokonywane. Zatem w tym przypadku Bank mo ż e poda ć w umowie tylko te informacje, których zamieszczenie jest mo ż liwe. W zwi ą zku z tym niepodanie informacji o liczbie rat oraz o tym, czy raty s ą sta ł e, czy malej ą ce, “nie stanowi naruszenia dyspozycji art.4 ust.2 pkt 3 u.k.k. i nie skutkuje wyst ą pieniem sankcji z art.15 ust.l u.k.k.”. Stopa oprocentowania kredytu zosta ł a wskazana w § 4 Umowy. Równie ż terminy dokonywania sp ł aty kredytu zosta ł y okre ś lone w § 5 „Umowy o przyznanie limitu kredytowego jako okresy miesi ę czne. Konkretna data oraz wysoko ść sp ł aty minimalnej podawana jest w wyci ą gu z rachunku kredytowego, poniewa ż nie jest mo ż liwe okre ś lenie w umowie dok ł adnej kwoty do sp ł acenia, warto ść ta jest zmienna (zale ż y od kwoty wykorzystanej przez klienta w limicie karty, obowi ą zuj ą cego oprocentowania). Tak wi ę c, zdaniem Banku § 4 i 5 ww. „Umowy o przyznanie limitu Maxima Plus” spe ł nia wymogi zawarte w art.4 ust.2 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim. II. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania – Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą we Wroc ł awiu jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art.4 pkt 1 ustawy o ochronie …, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki akcyjnej, zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze S ą dowym przy S ą dzie Rejonowym dla Wroc ł awia-Fabrycznej we Wroc ł awiu, VI Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000039887. Przedmiot dzia ł ania przedsi ę biorcy zosta ł okre ś lony jako „pozosta ł a dzia ł alno ść bankowa”. Wed ł ug informacji zamieszczonych na w ł asnej stronie internetowej, Bank posiada placówki handlowe na obszarze ca ł ego kraju. (dowód: karta 5-12 akt RWR-402-9/06/ZR). 2. Na mocy postanowienia Zarz ą du Banku Nr 25/2005 z dnia 6 maja 2005 r., z dniem 9 maja 2005 r. wprowadzono do oferty nowy produkt – kart ę kredytow ą Maxima Plus, której nabycie od tego dnia sta ł o si ę mo ż liwe we wszystkich placówkach Banku na terenie kraju. Zgodnie z pkt 3 przytoczonego zarz ą dzenia „Wprowadzana karta Maxima PLUS jest kart ą mi ę dzynarodow ą wydawan ą w ramach organizacji VISA International. Umo ż liwia - zarówno w Polsce jak i za granic ą — dokonywanie w ramach dost ę pnego limitu wyp ł at gotówkowych z bankomatów oraz p ł atno ś ci bezgotówkowych w punktach handlowo-us ł ugowych akceptuj ą cych karty oznaczone symbolem VISA (…)”. Ponadto, zgodnie z pkt 3 b) ww. zarz ą dzenia „Maxima PLUS posiada tzw. okres bezodsetkowy („grace period”) je ś li klient dokona transakcji bezgotówkowych p ł ac ą c w sklepach lub punktach us ł ugowych, a nast ę pnie sp ł aci ca ł o ść zad ł u ż enia wykazanego na wyci ą gu dotycz ą cego okresu rozliczeniowego, w którym transakcje zosta ł y wykonane od tych transakcji Bank nie pobierze odsetek; okres bezodsetkowy trwa maksymalnie 54 dni (…)”. (dowód: karta 14-15 akt RWR-402-9/06/ZR). Na potrzeby obs ł ugi karty Maxima PLUS, na mocy uchwa ł y Zarz ą du LUKAS Banku nr 01/22/05 dnia 22 kwietnia 2005 roku, wprowadzono nast ę puj ą ce wzory dokumentów: a) Wzór umowy o przyznanie limitu i wydanie karty kredytowej Maxima PLUS (oznaczonej symbolem: ek/lb/max+/um/1), b) Regulamin przyznawania i korzystania z limitu kredytowego i karty kredytowej Maxima PLUS (symbol: reg/maxplus/01), c) Tabel ę Op ł at i Prowizji dla karty kredytowej Maxima PLUS (symbol: TO1P/maxplus/01). (dowód: karta 16-18 i 28 -B), -E), -F) akt RWR-402-9/06/ZR). Ustalono tak ż e, i ż wszystkie ww. dokumenty wymienione w niniejszym zarz ą dzeniu b ę d ą dost ę pne na firmowych stronach intranetowych. (dowód: karta 15 akt RWR-402-9/06/ZR). 3 Szczegó ł owe zasady obs ł ugi kart kredytowych uj ę to tak ż e w dokumencie wewn ę trznym Banku pn. „Procedura ZP 36/2006 z dnia 28 lutego 2006 r. – Zasady obs ł ugi kart kredytowych Maxima Plus w CTUB”. (dowód: karta 89-148 akt RWR-402-9/06/ZR). Kwestia sp ł aty zad ł u ż enia karty Maxima Plus jest uregulowana we wzorcu umownym pod nazw ą „„Umowa o przyznanie limitu kredytowego Nr <> i Umowa o wydanie i korzystanie z karty kredytowej Maxima PLUS Nr <>”, w punkcie I § 4 i 5 stanowi ą cych, ż e: - „Oprocentowanie nominalne od wykorzystanego limitu kredytowego jest zmienne w okresie obowi ą zywania Umowy limitu i na dzie ń zawarcia Umowy limitu wynosi <stopa umowna tr. gotówkowych> % dla transakcji gotówkowych w stosunku rocznym oraz <stopa umowna tr. bezgotówkowych> % dla transakcji bezgotówkowych w stosunku rocznym. Warunki zmiany oprocentowania okre ś la Regulamin limitu” (pkt I § 4 Umowy); - „Sp ł ata limitu kredytowego nast ę powa ć b ę dzie w okresach miesi ę cznych poprzez dokonywanie przez Posiadacza rachunku kredytowego sp ł at na rachunek wskazany w § 1, których wysoko ść oraz termin b ę d ą okre ś lone w wyci ą gu z rachunku generowanym ka ż dego <dzie ń miesi ą ca> dnia miesi ą ca i wysy ł anym na adres korespondencyjny Posiadacza rachunku kredytowego. Wskazana na wyci ą gu wymagana sp ł ata minimalna stanowi 5% kwoty wykorzystanego kapita ł u oraz nale ż ne bankowi op ł aty, prowizje i odsetki 5% kwoty przyznanego limitu <w zale ż no ś ci od wyboru klienta>” (pkt I § 5 Umowy). (dowód: karta 16 akt RWR-402-9/06/ZR). Z kolei, zgodnie z rozdz. VI § 2 pkt 3 i 4 „Regulaminu przyznawania i korzystania z limitu kredytowego i karty kredytowej Maxima PLUS” – „Sp ł ata ca ł o ś ci zad ł u ż enia, wykazanego na wyci ą gu dotycz ą cym ostatniego okresu rozliczeniowego, w terminie okre ś lonym w ust.1, powoduje nieobci ąż enie rachunku kredytowego z tytu ł u odsetek od transakcji bezgotówkowych dokonanych w okresie rozliczeniowym, którego dotyczy wyci ą g. W przypadku, gdy Posiadacz rachunku kredytowego nie dokona sp ł aty ca ł o ś ci zad ł u ż enia w terminie okre ś lonym w ust. 1, wszystkie transakcje bezgotówkowe dokonane w ostatnim okresie rozliczeniowym s ą oprocentowane zgodnie z rozdz. III.1 § 7 ust. 3”. Tak wi ę c, zgodnie z powy ż szymi zasadami, ka ż da cz ęś ciowa sp ł ata zad ł u ż enia karty w okresie rozliczeniowym (tj. bez ż adnych opó ź nie ń ) powoduje naliczanie odsetek od ca ł ej kwoty zad ł u ż enia z tytu ł u transakcji bezgotówkowych, w danym okresie rozliczeniowym. (dowód: karta 28 B) akt RWR-402-9/06/ZR). 3. Zgodnie z art.4 ust.2 pkt 3) ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki, powinna zawiera ć „ zasady i terminy sp ł aty kredytu ”. Jak ustalono, tekst wzorca umownego pod nazw ą „Umowa o przyznanie limitu kredytowego Nr <> i Umowa o wydanie i korzystanie z karty kredytowej Maxima PLUS Nr <>” (zw. dalej: Umow ą ), nie zawiera cytowanej wy ż ej informacji na temat zasad rozliczenia karty Maxima PLUS uj ę tych szczegó ł owo w rozdz. VI § 2 pkt 3 i 4 „Regulaminu przyznawania i korzystania z limitu kredytowego i karty kredytowej Maxima PLUS”. W swoich wyja ś nieniach Bank stan ął na stanowisku, i ż zapisy pkt I § 4 i pkt I § 5 Umowy wyczerpuj ą wymagania zawarte w art.4 ust.2 pkt 3) u.k.k. (dowód: karta 3-4) III. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Podstaw ą do rozstrzygni ę cia danej sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1 tej ustawy, którym jest okre ś lenie 4 warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie …. Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie … stanowi, ż e „ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy ”, tak wi ę c do stwierdzenia praktyki o której mowa art. 23a ustawy o ochronie … konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, 2) godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Aktem prawnym, który ma zastosowanie do oceny przedmiotowej sprawy jest przywo ł ana wy ż ej ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim . Stosownie do art. 4 ust.2 tej ustawy – w ś ród innych wymienionych w tym przepisie elementów - umowa o kredyt konsumencki powinna zawiera ć informacje na temat zasad i terminu sp ł aty kredytu (art. 4 ust.2 pkt 3 u.k.k.) Z tre ś ci powy ż szego przepisu jasno wynika, ż e postanowienia w nim zawarte dotycz ą umowy o kredyt konsumencki a nie regulaminu. Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tj. Dz.U. z 2002 Nr 72, poz.665 ze zm.) wyra ź nie rozró ż niaj ą zakres postanowie ń umownych jakie powinny znajdowa ć si ę w umowie o kredyt, a jakie w regulaminie. Art. 69 Prawa bankowego stanowi, i ż : 1. Przez umow ę kredytu bank zobowi ą zuje si ę odda ć do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwot ę ś rodków pieni ęż nych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowi ą zuje si ę do korzystania z niej na warunkach okre ś lonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach sp ł aty oraz zap ł aty prowizji od udzielonego kredytu. 2. Umowa kredytu powinna by ć zawarta na pi ś mie i okre ś la ć w szczególno ś ci: (…) 4) zasady i termin sp ł aty kredytu, Odr ę bna regulacja dotycz ą ca regulaminu zawarta jest z kolei w art. 109 Prawa bankowego: 1. Bank w zakresie swojej dzia ł alno ś ci mo ż e wydawa ć ogólne warunki umów lub regulaminy okre ś laj ą ce: 1) warunki otwierania i prowadzenia rachunków bankowych, 2) rodzaje udzielanych kredytów oraz warunki umów kredytu i umów po ż yczki, 3) warunki udost ę pniania skrytek sejfowych, 4) warunki wykonywania innych czynno ś ci us ł ugowych banku. Przytoczone art. 68 i 109 Prawa bankowego wyra ź nie wskazuj ą wi ę c jakie informacje powinny by ć zawarte w umowie o kredyt konsumencki, a jakie w regulaminie (ogólnych warunkach umów). Nale ż y w tym miejscu zaznaczy ć , ż e zgodnie z art 78a Prawa bankowego „ przepisy ustawy [Prawo bankowe] stosuje si ę do umów kredytu i po ż yczki pieni ęż nej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie ”. 5 Jak wspomniano, Bank wskaza ł – co w jego opinii - nale ż y rozumie ć przez podanie zasad sp ł aty kredytu, wymieniaj ą c nast ę puj ą ce kwestie: czy kredyt zostanie sp ł acony jednorazowo czy w ratach, na ile rat zostanie roz ł o ż ona sp ł ata, jak wysokie b ę d ą poszczególne raty, czy raty b ę d ą sta ł e czy malej ą ce, struktury rat, czy sp ł ata b ę dzie dokonywana na rachunek kredytodawcy, czy te ż bezpo ś rednio w jego siedzibie oraz okre ś lenie numeru rachunku kredytodawcy, na który maj ą by ć sp ł acane raty. Prezes Urz ę du nie podziela argumentacji Banku w tym zakresie, wskazuj ą c, i ż pod poj ę ciami „zasady sp ł aty kredytu” nale ż y rozumie ć wszystkie istotne informacje dotycz ą ce sp ł aty kredytu. W tym przypadku wybór opcji sp ł aty karty Maxima Plus wi ąż e si ę ze znacz ą cymi konsekwencjami ekonomicznymi dla konsumenta, który w przypadku sp ł aty 100% zad ł u ż enia karty z tytu ł u transakcji bezgotówkowych – w ogóle nie zap ł aci od tych transakcji odsetek, natomiast w sytuacji sp ł aty tylko okre ś lonej cz ęś ci zad ł u ż enia – zap ł aci odsetki od wszystkich transakcji, przyk ł adowo: przy sp ł acie 90% zad ł u ż enia karty – klient nie zap ł aci odsetek od pozosta ł ych 10%, ale od sumy wszystkich transakcji bezgotówkowych dokonanych w danym okresie rozliczeniowym. Ponadto Bank podniós ł , i ż z uwagi na fakt, i ż Maxima Plus jest karta kredytow ą nie jest mo ż liwe podanie przez Bank wszystkich wskazanych wymogów. W tym bowiem przypadku bank mo ż e ustali ć jedynie kwot ę minimaln ą sp ł acanej raty, struktur ę raty oraz odst ę py czasowe w jakiej sp ł aty te b ę d ą dokonywane. Zatem w tym przypadku Bank mo ż e poda ć w umowie tylko te informacje, których zamieszczenie jest mo ż liwe. W opinii Prezesa Urz ę du, powy ż sze stanowisko Banku nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie, poniewa ż zasady naliczania odsetek z tytu ł u zad ł u ż enia powsta ł ego w wyniku dokonywanych przez klienta transakcji bezgotówkowych s ą uregulowane w cytowanym wy ż ej rozdz. VI § 2 pkt 3 i 4 „Regulaminu przyznawania i korzystania z limitu kredytowego i karty kredytowej Maxima PLUS”. Nie ma zatem ż adnych obiektywnych przeszkód, by taka regulacja zosta ł a zawarta w tek ś cie Umowy, W odniesieniu do wyja ś nie ń Banku, ż e „niepodanie informacji o liczbie rat oraz o tym, czy raty s ą stale, czy malej ą ce, “nie stanowi naruszenia dyspozycji art.4 ust.2 pkt 3 u.k.k. i nie skutkuje wyst ą pieniem sankcji z art.15 ust.l u.k.k.”, Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, i ż w przypadku karty kredytowej - podanie stopy oprocentowania kredytu wskazanej w § 4 Umowy oraz terminów dokonywania sp ł aty kredytu okre ś lonych w § 5 Umowy, by ł oby wystarczaj ą c ą informacj ą , gdyby naliczanie odsetek nast ę powa ł o od faktycznego zad ł u ż enia istniej ą cego w momencie zamkni ę cia okresu rozliczeniowego. Jak ju ż wspomniano, przy karcie Maxima PLUS, system naliczania odsetek jest odmienny, gdy ż w przypadku braku sp ł aty ca ł o ś ci zad ł u ż enia karty za dany okres rozliczeniowy – odsetki naliczane s ą od kwoty ca ł kowitej sumy zad ł u ż enia karty w tym okresie. W opinii Prezesa Urz ę du, informacja w tym zakresie powinna znajdowa ć si ę w Umowie. Nale ż y w tym miejscu przytoczy ć tak ż e wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 20 czerwca 2006 r. (sygn. Akt. III SK/06), gdzie w uzasadnieniu stwierdzono, i ż „(…) prawid ł owa wyk ł adnia art.4 ust.2 ustawy o kredycie konsumenckim prowadzi do wniosku, ż e obligatoryjne postanowienia (essentialia negoti) umowy o kredyt konsumencki, które zosta ł y wymienione w tym przepisie powinny by ć w umowie uzgodnione literalnie, wyra ź nie, bezpo ś rednio i wyczerpuj ą co, czego nie gwarantuje odes ł anie w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci tych postanowie ń do informacji zawartych w abstrakcyjnych wzorcach umownych, regulaminach lub inaczej nazwanych ogólnych warunkach stosowanych przy zawieraniu umów kredytowych (…)”. Reasumuj ą c, w rozpatrywanej sprawie bezprawno ść dzia ł ania polega na naruszeniu przez Bank art. 4 ust.2 pkt 3) u.k.k. w ten sposób, i ż Bank nie zamie ś ci ł w tek ś cie Umowy 6 wszystkich istotnych informacji na temat zasad sp ł aty kredytu udzielanego w zwi ą zku z korzystaniem z karty „Maxima Plus” – zgodnie z wymaganiami powo ł anego przepisu. Tak wi ę c nale ż y uzna ć , ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza z wymienionych wy ż ej przes ł anek stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Ad 2) Analizuj ą c drug ą przes ł ank ę nale ż y wyja ś ni ć , w jaki sposób opisane wy ż ej bezprawne dzia ł ania godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Niew ą tpliwie naruszenie interesu konsumentów nast ę puje wówczas, gdy przedsi ę biorca dzia ł a sprzecznie z przepisami prawa, reguluj ą cymi prawa konsumentów, a tak ż e, gdy nie otrzymuj ą oni od przedsi ę biorcy pe ł nej informacji o swoich prawach i obowi ą zkach. W rozpatrywanym stanie faktycznym dzia ł anie Spó ł ki bezpo ś rednio godzi w interesy konsumentów w chwili, gdy klient – nabywca produktu Karty Maxima PLUS – nie dokona pe ł nej sp ł aty zad ł u ż enia karty, powsta ł ego w danym okresie rozliczeniowym z tytu ł u dokonywanych transakcji bezgotówkowych. Jak wspomniano tekst Umowy podpisywanej przez klienta, nie informuje go o warunkach „bezodsetkowej” sp ł aty kredytu. Z tre ś ci skarg konsumenckich kierowanych do Banku jasno wynika, i ż klienci przyst ę puj ą cy do Umowy z Bankiem zawierali j ą w b łę dnym przekonaniu, i ż odsetki z tytu ł u zad ł u ż enia karty b ę d ą naliczane tylko od kwoty faktycznego zad ł u ż enia na koniec danego okresu rozliczeniowego, a nie od ca ł o ś ci zad ł u ż enia powsta ł ego w danym okresie rozliczeniowym. Do materia ł u dowodowego zgromadzonego w sprawie do łą czono przyk ł adowe skargi konsumenckie, jednoznacznie to potwierdzaj ą ce: • - „ Uprzejmie prosz ę o wyja ś nienie w jaki sposób zosta ł y naliczone odsetki w wysoko ś ci 16 z ł ” (skarga konsumencka: karta 38 akt RWR-402-9/06/ZR); • - „ Sk ł adam reklamacj ę z wyci ą gu rachunku nr … za okres rozliczeniowy … z powodu naliczenia odsetek ” (skarga konsumencka: karta 47 akt RWR-402-9/06/ZR); • - „ Niniejszym sk ł adam reklamacj ę dot. wyci ą gu rachunku nr … za okres rozliczeniowy … . Kwestionuj ę wysoko ść odsetek 49,52 z ł . Dnia 22.12.2005 dokona ł em wp ł aty 2000 z ł , pozosta ł a kwota 22 z ł 63 gr – nie mo ż e powodowa ć kwoty odsetek 49,92 z ł . Umowa o takim naliczeniu nic nie mówi. Prosz ę o korekt ę kwoty odsetek ” (skarga konsumencka: karta 51 akt RWR-402-9/06/ZR); • - „ W dniu 2.03.2006 sp ł aci ł em kredyt nr karty …. tytu ł em sp ł acenia zad ł u ż enia na karcie. Z aktualnego wyci ą gu wynika ż e zosta ł y naliczone odsetki. W zwi ą zku z tym prosz ę o umorzenie odsetek, z tego wynika ż e sp ł ata ca ł kowicie zosta ł a dokonana przed terminem ” (skarga konsumencka: karta 54 akt RWR-402-9/06/ZR); • -„ Reklamacja dotyczy karty ….. Mianowicie sp ł aty dokonywane s ą w terminie, mimo to potr ą cane s ą odsetki. Uprzejmie prosz ę o weryfikacj ę ” (skarga konsumencka: karta 56 akt RWR-402-9/06/ZR); • „ Zwracam si ę z uprzejm ą pro ś b ą o zwrot odsetek (…) ” (skarga konsumencka: karta 58 akt RWR-402-9/06/ZR); • „(…) Prosz ę o wyja ś nienie z jakiego tytu ł u zosta ł y naliczone odsetki w tej kwocie (…) ” (skarga konsumencka: karta 64 akt RWR-402-9/06/ZR); Łą cznie, ilo ść skarg konsumenckich dotycz ą cych zasadno ś ci naliczania odsetek z tytu ł u korzystania z karty Maxima Plus jakie wp ł yn ęł y do Banku od dnia uruchomienia produktu do 10 lipca br. wynios ł a 212. Dodatkowo nale ż y wzi ąć pod uwag ę okoliczno ść , i ż cz ęść klientów mog ł a zaniecha ć pisemnego z ł o ż enia skargi z uwagi na stosunkowo niewielk ą kwot ę naliczanych odsetek, a jeszcze inna grupa klientów mo ż e w ogóle nie posiada ć wiedzy co do zasad naliczania odsetek. 7 Generalnie, odpowied ź Banku na ww. skargi konsumenckie sprowadza ł a si ę do nast ę puj ą cych stwierdze ń : 1. „ Zgodnie z Regulaminem przyznawania i korzystania z limitu kredytowego rozdz. VI § 2 sp ł ata ca ł o ś ci zad ł u ż enia, wykazanego na wyci ą gu dotycz ą cym ostatniego okresu rozliczeniowego, w terminie wskazanym na wyci ą gu powoduje nieobci ąż anie rachunku kredytowego z tytu ł u odsetek od transakcji bezgotówkowych dokonanych w okresie rozliczeniowym, którego dotyczy wyci ą g (…)”; 2. „ Je ż eli Kredytobiorca nie dokona sp ł aty ca ł o ś ci zad ł u ż enia w terminie wskazanym na wyci ą gu, wszystkie transakcje dokonane w poprzednim okresie rozliczeniowym oprocentowane s ą zgodnie z rozdz. III.1.§7. Obci ąż enie rachunku karty dokonywane jest z dat ą ksi ę gowania transakcji przez bank i od tego dnia naliczane s ą odsetki od kwoty wykorzystanego limitu kredytowego. Odsetki naliczane s ą od kwoty transakcji w trybie dziennym, pocz ą wszy od daty zaksi ę gowania transakcji na rachunku kredytowym do dnia sp ł aty zad ł u ż enia ( …)”. Z tre ś ci przytoczonych skarg jasno wynika, i ż na podstawie tre ś ci Umowy klient nie móg ł zapozna ć si ę ze wszystkimi warunkami sp ł aty zad ł u ż enia powsta ł ego w wyniku dokonywania transakcji bezgotówkowych przy u ż yciu karty Maxima PLUS, co potwierdza zreszt ą tak ż e sam Bank w swoich odpowiedziach kierowanych do skar żą cych, powo ł uj ą c si ę w swoich wyja ś nieniach nie na tre ść Umowy, ale tylko na postanowienia „Regulaminu przyznawania i korzystania z limitu kredytowego”. Do materia ł u dowodowego do łą czono przyk ł adowe odpowiedzi Banku na reklamacje klientów, zawieraj ą ce ten sam zwrot: „ W odpowiedzi na pismo dotycz ą ce naliczenia odsetek na rachunku Karty Kredytowej Maxima Plus, wyja ś niamy: Zgodnie z Regulaminem przyznawania i korzystania z limitu kredytowego rozdz. VI § 2 sp ł ata ca ł o ś ci zad ł u ż enia wykazanego na wyci ą gu dotycz ą cym ostatniego okresu rozliczeniowego, w terminie wskazanym na wyci ą gu (…). Je ż eli Kredytobiorca nie dokona sp ł aty ca ł o ś ci zad ł u ż enia w terminie wskazanym na wyci ą gu, wszystkie transakcje dokonane w poprzednim okresie rozliczeniowym oprocentowane s ą zgodnie z rozdz. III .1 § 7 (…)”. (dowód, odpowiedzi Banku na reklamacj ę klienta - karty: 39, 44, 50, 52, 55, 57, 62 akt RWR- 402-9/06/ZR). Powy ż sze ustalenia potwierdzaj ą fakt, i ż informacja na temat zasad sp ł aty kredytu zosta ł a zamieszczona w Umowie w sposób niespe ł niaj ą cy wymogów art.4 ust.2 pkt 3) u.k.k., poniewa ż nie stwarza mo ż liwo ś ci podj ę cia racjonalnej decyzji przez konsumenta, który – nie dostaj ą c pe ł nej informacji na temat zasad sp ł aty kredytu - pozostaje w b łę dnym prze ś wiadczeniu co do mechanizmu naliczania odsetek i ponosi w zwi ą zku z tym nieprzewidziane koszty z tytu ł u naliczanych odsetek. W tym zakresie dzia ł anie Banku niew ą tpliwie godzi w interesy konsumentów - posiadaczy karty Maxima PLUS. Z kolei mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie … nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów, klientów Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna, zarówno tych którzy skorzystali z oferty Banku (do 10 lipca br. zawarto 180 947 umów o kart ę Maxima PLUS), jak i tych którzy potencjalnie mog ą z tej oferty skorzysta ć (Bank posiada placówki oferuj ą ce ww. kart ę , na obszarze ca ł ego kraju). 8 Wobec powy ż szego, nale ż y stwierdzi ć , i ż bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu us ł ugobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy klientów Banku. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż opisane dzia ł ania Banku godz ą w zbiorowy interes konsumentów, a tym samym zosta ł a spe ł niona druga z wymienionych wy ż ej przes ł anek do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku ze spe ł nieniem obu przes ł anek - nale ż a ł o zachowanie przedsi ę biorcy Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna, uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. IV. Ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du w decyzji mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu jej stosowania. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du uzna ł za konieczne zobowi ą zanie Banku do uzupe ł nienia wzorca umownego pn.„Umowa o przyznanie limitu kredytowego i Umowa o wydanie i korzystanie z karty kredytowej Maxima Plus” o informacje na temat zasad sp ł aty kredytu zaci ą ganego w zwi ą zku z korzystaniem z karty „Maxima Plus”, w szczególno ś ci precyzyjne wskazanie warunków jakie musi spe ł ni ć klient, aby nie ponosi ć kosztów odsetkek z tytu ł u transakcji bezgotówkowych oraz precyzyjne wskazanie zasad na jakich b ę d ą naliczane odsetki od transakcji bezgotówkowych w sytuacji gdy te warunki nie b ę d ą spe ł nione. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. V. Rygor natychmiastowej wykonalno ś ci Art. 100e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym i bezpiecze ń stwie konsumenta. Przepisy prawa ze swego za ł o ż enia maj ą za zadanie regulowa ć stosunki uczestników obrotu handlowego, ale równie ż maj ą zabezpiecza ć interesy s ł abszych jego uczestników przed bezprawnymi, nieuczciwymi praktykami. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z relacj ą profesjonalisty – przedsi ę biorcy (Banku) z konsumentem. Zgodnie z za ł o ż eniami ustawy antymonopolowej, przedsi ę biorca ma zapewni ć konsumentom rzeteln ą , prawdziw ą i pe ł n ą informacj ę o warunkach umowy oraz produkcie, a tak ż e zapewni ć pewno ść warunków realizacji umowy zgodnych z przepisami prawa. Natomiast w przedmiotowym przypadku, dosz ł o do pog łę bienia ró ż nicy si ł y stron kontraktu, przez pomini ę cie w Umowie informacji na temat zasad naliczania odsetek z tytu ł u przeprowadzonych transakcji bezgotówkowych w ramach korzystania z karty „Maxima Plus”. Dlatego te ż - poniewa ż brak wiedzy w powy ż szej kwestii mo ż e nara ż a ć konsumentów na dodatkowe i nieprzewidziane koszty, co godzi w ich 9 interes ekonomiczny - konieczne jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci w punktach I i II decyzji. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: Lukas Bank Spó ł ka Akcyjna pl. Orl ą t Lwowskich 1 53-605 Wroc ł aw 10