RWR-39/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61 - 17/06/WS Wroc ł aw, 19.10.2006 r. Decyzja RWR 39/2006 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosowanie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Euro Bank S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : I. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Banku, okre ś lon ą w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), polegaj ą c ą na podaniu w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, informacji, i ż oprocentowanie kredytu wynosi 5% w skali roku przy jednoczesnym nie podaniu rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, co mog ł o stanowi ć reklam ę wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu, a tym samym stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 kwietnia 2006 r. II. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Banku, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na naruszeniu przez Euro Bank S.A. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.), poprzez brak podania - w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 kwietnia 2006 r. 2 Uzasadnienie 1.W kwietniu 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej równie ż „Prezesem Urz ę du” lub „organem antymonopolowym”, uzyska ł na podstawie w ł asnych analiz informacje o stosowaniu przez Euro Bank S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu, zwany dalej tak ż e „Bankiem”, reklamy mog ą cej wprowadzi ć klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzje co do nabycia kredytu w ramach produktu „Kredyt na PIT”, zwanego dalej równie ż „Kredytem”, w zakresie informacji o ca ł kowitym koszcie kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania. Informacje pochodzi ł y z „Rzeczpospolitej” z dnia 18 kwietnia 2006 r. jak równie ż stron internetowych w OnetPoczcie, informacji zamieszczonych na stronie www.kredytnapit.pl oraz ulotek reklamowych pozyskanych w siedzibie Banku przy ul. Ś w. Miko ł aja 72 we Wroc ł awiu. W ą tpliwo ś ci Prezesa Urz ę du wzbudzi ł zw ł aszcza sposób informowania o kredycie na stronach internetowych OnetPoczty, gdzie zamieszczono informacje, i ż oprocentowanie w ramach „Kredytu na PIT” wynosi 5%., nie zamieszczaj ą c informacji o rzeczywistej stopie oprocentowania oraz ca ł kowitym koszcie kredytu. W zwi ą zku z uzyskanymi informacjami Prezes Urz ę du postanowieniem Nr 89/06 z dnia 27 kwietnia 2006 r. wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie przez Euro Bank S.A. zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie, na skutek zamieszczania w reklamach produktu „Kredyt na PIT” wprowadzaj ą cych klientów w b łą d informacji odno ś nie ca ł kowitego kosztu kredytu i rzeczywistej rocznej stopie jego oprocentowania, co mo ż e stanowi ć czyn nieuczciwej konkurencji opisany w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) a tym samym stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W wyniku tego post ę powania Prezes Urz ę du postanowienie m nr 113/06 z dnia 22 czerwca 2006 r. wst ę pnie ustali ł , i ż opisane y ż ej dzia ł ania Banku mog ą stanowi ć tak ą praktyk ę (postanowienie k. 60-65 akt o sygn. Bankowi ost ę powanie sformalizowane w sprawie naruszenia przez Euro Bank S.A. zakazu t. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie onkurencji i konsumentów w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. naruszaj ą c ą biorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej równie ż „ustaw ą o ochronie (…)” w RWR 402-8/06/WS). 2. Wobec powy ż szych ustale ń Prezes Urz ę du postanowieniami nr 117/06 oraz postanowieniem nr 166/06, wszcz ął ostatecznie z urz ę du przeciwko p stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, na skutek : - podania w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, informacji, i ż oprocentowanie kredytu wynosi 5% w skali roku przy jednoczesnym nie podaniu rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, co mo ż e stanowi ć reklam ę wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu, a tym samym stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a us k o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, - naruszenia przez Euro Bank S.A. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081), poprzez brak podania - w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, co mo ż e stanowi ć praktyk ę z 3 ych w toku post ę powania yja ś niaj ą cego w sprawie o sygn. akt RWR 402-8/06/WS. ł pod adresem Banku zarzutów o prowadzeniu go w b łą d (pismo Banku k. 15-16). . Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny : Toruniu, Ł odzi, Zielonej Górze i Bia ł ymstoku. rzedmiotem jego dzia ł alno ś ci jest m.in. : anie lub z nadej ś ciem oznaczonego adów, ż nych, , owych, peracji przy ich u ż yciu, ywanie obrotu papierami warto ś ciowymi, inne. nkiem S.A. Przedrostek „euro” pochodzi zatem d nazwy banku udzielaj ą cego po ż yczki (postanowienia k. 1-2 i k.34-35). Jednocze ś nie w pkt. 2. postanowienia nr 117/06 na podstawie art. 65 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów ca ł o ść informacji uzyskan w 3. Odpowiadaj ą c na zarzuty Bank wyja ś ni ł , i ż jego zdaniem akcja promocyjna „Kredyt na PIT” nie wprowadza ł a klientów w b łą d przez co nie mo ż e by ć uznana za czyn nieuczciwej konkurencji ani za przejaw praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów . Zdaniem Banku ze wzgl ę du na ograniczenia, jakie narzucaj ą radio i Internet rodzaj informacji komunikowany klientowi mia ł wy łą cznie charakter sygnalizacyjny. W celu zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci pe ł nego zapoznania si ę z ofert ą Banku i podj ę cia ś wiadomej decyzji co do jej wyboru (lub odrzucenia) zarówno przy reklamie radiowej (spot ko ń czy ł si ę informacj ą : wi ę cej szczegó ł ów pod numerem 0 801 703 500) jak i w Internecie (reklamy by ł y zlinkowane ze stron ą g ł ówn ą produktu i klikaj ą c na baner internauta przenosi ł si ę na t ę stron ę ) Bank podj ął – we w ł asnej ocenie – dzia ł ania zapewniaj ą ce ochron ę praw konsumentów. W ocenie Banku stworzy ł on ka ż demu z konsumentów mo ż liwo ść samodzielnej weryfikacji uzyskanych informacji o Kredycie, za ś potwierdzeniem tego jest fakt, i ż ż aden z kilkuset klientów Banku, którzy ubiegali si ę o przedmiotow ą po ż yczk ę , nie zg ł osi w 4 4.1. Euro Bank Spó ł ka Akcyjna jest przedsi ę biorc ą maj ą cym swoj ą siedzib ę we Wroc ł awiu, zarejestrowanym w KRS w dniu 9 lipca 2001 r. Przedsi ę biorca posiada oddzia ł y w Opolu, Warszawie, Krakowie, P - przyjmowanie wk ł adów pieni ęż nych p ł atnych na żą d terminu oraz prowadzenie rachunków tych wk ł - prowadzenie innych rachunków bankowych, - udzielanie kredytów i po ż yczek pieni ę - udzielanie i potwierdzanie por ę cze ń , - przeprowadzanie bankowych rozlicze ń pieni ęż nych - wykonywanie operacji wekslowych i czekowych, - nabywanie i zbywanie wierzytelno ś ci pieni ęż nych, - przechowywanie przedmiotów i papierów warto ś ci - emitowanie bankowych papierów warto ś ciowych, - wydawanie kart p ł atniczych oraz wykonywanie o - dokon - Udzielanie po ż yczek pieni ęż nych jest podstawowym przedmiotem dzia ł alno ś ci Banku. Bank od pocz ą tku swojej dzia ł alno ś ci, tj. od wrze ś nia 2003 r. stosuje dla oznaczenia po ż yczek nazw ę „europo ż yczka”. Powodem s ą cele marketingowe, tj. wzgl ą d na to, aby klienci lepiej kojarzyli produkt z Euro Ba o 4 owód – odpis z KRS k. 22-27 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS, pismo Banku k. 13-14 akt chwa ł y. Uchwa łą nr C/72/2005 Zarz ą du Euro Banku S.A. z dnia 13 arca 2006 r. w sprawie zatwierdzenia nowej procedury Procedura promocji po ż yczki trudnienia. Od klienta rzedstawiaj ą cego PIT nie by ł o wymagane przedstawienie za ś wiadczenia o zatrudnieniu i ne w okresie promocyjnym, a kwot ę od 500 z ł do 120.000 z ł oraz w liczbie rat od 3 do 9 ocji „Kredyt na PIT” tj. op ł ata rzygotowawcza, prowizja bankowa, wysoko ść sk ł adki ubezpieczenia oraz formy wzgl ę dem standardowej uropo ż yczki, b ę d ą cej wcze ś niej w ofercie Banku d o sygn. RWR 402-8/06/WS, pismo Banku k. 7-8 akt o sygn. RWR 61-17/06/WS, zwanych dalej „aktami g ł ównymi”. 4.2. Uchwa łą nr D/67/2006 Zarz ą du Euro Banku S.A. z dnia 6 marca 2006 r. w sprawie zatwierdzenia zasad promocji europo ż yczki „Po ż yczka na PIT” Zarz ą d Banku zatwierdzi ł zasady ogólnopolskiej promocji europo ż yczki „Po ż yczka na PIT”, stanowi ą ce za łą cznik nr 1 do Uchwa ł y, wraz z Tabel ą oprocentowania op ł at i prowizji, stanowi ą c ą za łą cznik nr 2 do U m „Po ż yczka na PIT, znak DRP/KG/PRO/07” Zarz ą d Banku zatwierdzi ł procedur ę promocji po ż yczki dowód – Uchwa ł y k. 28 i 29 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS, Procedura obs ł ugi promocji k. 17-29 akt g ł ównych, za ł . nr 1 do Uchwa ł y nr D/67/2006 k. 30 akt g ł ównych. Po podj ę ciu ww Uchwa ł , Bank przeprowadzi ł ogólnopolsk ą promocj ę produktu kredytowego. Promocja odbywa ł a si ę pod nazw ą „Kredyt na PIT” i obowi ą zywa ł a w okresie od dnia 13.03.2006 r. do 30.04.2006 r. Promocja by ł a skierowana do klientów zainteresowanych zaci ą gni ę ciem po ż yczki gotówkowej, posiadaj ą cych dochody z tytu ł u umowy o prac ę . Warunkiem uprawniaj ą cym do skorzystania z promocji by ł o przedstawienie przez klienta, otrzymanego z zak ł adu pracy, formularza PIT-11/8B za rok 2005, potwierdzaj ą cego dochody oraz miejsce za p zarobkach. Promocj ą zosta ł y obj ę te umowy po ż yczki podpisa n dowód – pismo Banku k. 14 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS. W stosunku do klientów zastosowano obni ż one oprocentowanie nominalne po ż yczki, tj. 5% w skali roku, wobec standardowego oprocentowania pobieranego w wysoko ś ci 12% - 17,5%. Inne parametry finansowe po ż yczki w ramach prom p zabezpieczenia sp ł aty po ż yczki wyst ę powa ł y bez zmian e dowód – pismo Banku k. 15 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS. 4.3. Bank zamie ś ci ł reklamy produktu „Kredyt na PIT” w Gazecie Wyborczej z dnia 13,16,30 marca i 10, 11, 18 i 25 kwietnia 2006 r., w Gazecie Prawnej z dnia 13, 15, 22, 24 i 27 marca 2006 r., w Rzeczypospolitej z dnia 17, 23 i 30 marca 2006 r., jak równie ż na stronie internetowej Banku www.kredytnapit . E-mailing oraz banery reklamowe emitowane w Internecie odsy ł a ł y odbiorców bezpo ś rednio do strony internetowej Banku. Ponadto produkt reklamowany by ł równie ż na antenie radia TOK FM w terminach od 27 marca do 31 marca oraz od 3 do 7 kwietnia 2006 r. Spoty reklamowe by ł y emitowane o ró ż nych porach (w czasie przerw reklamowych). Łą cznie wyemitowano 30 spotów reklamowych. Ponadto w terminie 3-7 kwietnia 2006 r. na antenie radia TOK FM w czasie audycji pt. „EKG – Ekonomia, Kapita ł , Gosp odarka” odby ł si ę konkurs Euro anku S.A. i radia TOK FM, zwi ą zany z „Kredytem na PIT”. Pytania dotyczy ł y zasad B rocznych rozlicze ń podatkowych, za ś do wygrania by ł darmowy „Kredyt na PIT” (tj. bez op ł at i prowizji) lub plecak na laptop firmy Samsonite 5 06/WS, harmonogram ediowy k. 42 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS, dane ilo ś ciowe z kampanii reklamowej k. adiowych k. 59 kt o sygn. RWR 402-8/06/WS, pismo Banku k. 15 akt g ł ównych. ank reklamowa ł równie ż produkt w formie wydawnictw broszurowych wej www.onet.pl dowód – pismo Banku k. 15 i 21 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS oraz kserokopie reklam i wydruki ze strony internetowej k. 30-41 akt o sygn. RWR 402-8/ m 43 i 44 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS, p ł yta CD z nagraniem reklam r a B dowód – broszura reklamowa k. 7-8 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS. 4.4. Zarówno w wydawnictwach broszurowych, jak i w e-mailingach oraz banerach reklamowych emitowanych w Internecie umieszczano w widocznych miejscach informacje, i ż „atrakcyjne” oprocentowanie w ramach „Kredytu na PIT” wynosi 5%. W ulotkach reklamowych na przedostatniej stronie (ulotka liczy 4 strony) u do ł u drobnymi literami zapisano, i ż rzeczywista roczna stopa oprocentowania dla kredytu w wysoko ś ci 8 000 z ł sp ł acanego w 9 miesi ę cznych ratach wynosi 14,80 %. Informacji takiej nie by ł o w banerach reklamowych na stronie interneto , jak równie ż przesy ł anych ż ytkownikom OnetPoczty e-mailingach, natomiast mo ż na j ą by ł o uzyska ć po u „klikni ę ciu” w e-mailing i przej ś ciu do strony www.kredytnapit . Banery reklamowe i e- mailingi zawiera ł y m.in. nast ę puj ą ce tre ś ci : „ Nie potrzeba za ś wiadczenia o zarobkach. Wystarc zy mie ć ze sob ą PIT, aby otrzyma ć ę ki. Jak otrzyma ć n 0 801 703 666 acówk ę lub punkt kredytowy w centrum handlowym cy za rok 2005 otówk ę otrzymasz w pó ł godziny! atrakcyjne oprocentowanie 5% w skali roku i pieni ą dze prosto do r kredyt na PIT : - mo ż esz z ł o ż y ć wniosek przez telefo - odwied ź nasz ą pl - przynie ś ze sob ą PIT, który otrzyma ł e ś od pracodaw G Nie masz czasu ? Oddzwonimy do Ciebie. Zamów kontakt z doradc ą ” Spoty reklamowe w radio informowa ł y, i ż w zakresie rozlicze ń z Fiskusem „EuroBank rozwi ąż e Twój problem”oferuj ą c kredyt „wyj ą tkowo atrakcyjnie oprocentowany – tylko 5% w skali roku”. Spoty te nie informowa ł y o rzeczywistej stopie oprocentowania (jak równie ż np. o ca ł kowitym koszcie kredytu), odsy ł aj ą c po pe ł niejsze informacje o kredycie do „bezp ł atnej porady doradców” pod adresem www.pit.pl oraz do informacji telefonicznej pod nr (081) 703-500 (op ł ata jak za po łą czenie lokalne), nie informuj ą c jednak ż e, i ż odes ł anie dotyczy m.in. informacji o rzeczywistej stopie oprocentowania. Reklamy w Gazecie Prawnej i Rzeczypospolitej informowa ł y, i ż oprocentowanie w ramach „Kredytu na PIT” wynosi 5% (u ż yto okre ś lenia „atrakcyjne oproc entowanie 5%” pos ł uguj ą c si ę pogrubion ą czcionk ą ), natomiast u do ł u reklamy, drobnymi literami bez owód – wydruki e-mailingów, banerów reklamowych, reklam w prasie, ulotka 4.5. Rozliczenie ca ł kowitego kosztu kredytu w ramach „Kredytu na PIT” zale ż y od przyj ę tego wariantu, ró ż ni ą cego si ę zastosowan ą form ą sp ł aty po ż yczki : – pogrubienia zapisano, i ż rzeczywista roczna stopa oprocentowania dla kredytu w wysoko ś ci 8 000 z ł sp ł acanego w 9 miesi ę cznych ratach wynosi 14,80 % d reklamowa oraz p ł yta CD z nagraniem reklam radiowych i banerów k 30- . 59 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS. 6 nku .A., b ę d ą ce w ofercie Banku w ramach wspó ł pracy z TU Allianz Ż ycie Polska S.A., abezpieczenie sp ł aty po ż yczki w formie por ę czenia cywilnego przez dwóch or ę czycieli, ez kredytobiorc ę w innym warzystwie ubezpieczeniowym bez po ś rednictwa Banku. ytu 500 z ł , ilo ść rat 8 : Wariant A – zabezpieczenie sp ł aty po ż yczki w formie ubezpieczenia po ż yczki na wypadek ś mierci, trwa ł ego inwalidztwa i Medical Assistance zawartego w Euro Ba S Wariant B – z p Wariant C – zabezpieczenie sp ł aty po ż yczki w formie ubezpieczenia po ż yczki na wypadek ś mierci i trwa ł ego inwalidztwa zawartego prz to Przyk ł adowo : a) dla kwoty kred w wariancie A : - rzeczywista roczna stopa oprocento wania (APR) – 38,09% kredytu – 64,68 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie B : - rzeczywista roczna stopa oprocento wania (APR) – 30,08% kredytu – 37,28 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie C : - rzeczywista roczna stopa oprocento wania (APR) – 21,06% ca ł kowity koszt kredytu – 36,06 z ł dytu 10 000 z ł , ilo ść rat 9 : - b) dla kwoty kre w wariancie A : - rzeczywista roczna stopa oprocentow ania (APR) – 24,88% kredytu – 967,62 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie B : - rzeczywista roczna stopa oprocentow ania (APR) – 14,90% kredytu – 582,66 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie C : - rzeczywista roczna stopa oprocentow ania (APR) – 14,51% ca ł kowity koszt kredytu – 581,95 z ł dytu 50 000 z ł , ilo ść rat 9 : - c) dla kwoty kre w wariancie A : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 20,81% kredytu – 4 049,77 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie B : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 13,25% kredytu – 2 626,64 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie C : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 13,16% ca ł kowity koszt kredytu – 2 627,20 z ł dytu 80 000 z ł , ilo ść rat 9 : - d) dla kwoty kre w wariancie A : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 20,82% kredytu – 6 478,64 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie B : 7 ia (APR) – 13,23% kredytu – 4 201,64 z ł - rzeczywista roczna stopa oprocentowan - ca ł kowity koszt w wariancie C : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 13,17% ca ł kowity koszt kredytu – 4 201,58 z ł dytu 120 000 z ł , ilo ść rat 9 : - e) dla kwoty kre w wariancie A : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 20,81% kredytu – 9 718,63 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie B : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 13,21% kredytu – 6 301,14 z ł - ca ł kowity koszt w wariancie C : - rzeczywista roczna stopa oprocentowan ia (APR) – 13,16% ca ł kowity koszt kredytu – 6 303,83 z ł owód – pismo Banku k. 7-15 akt g ł ównych. nym nie odaniu rzeczywistej stopy jego oprocentowania ani ca ł kowitego kosztu kredytu owód – pismo Banku k. 15 akt g ł ównych. podawa ł zarówno rzeczywist ą stop ę oprocentowania jak i a ł kowity koszt po ż yczki owód – umowy po ż yczki k. 49-56 akt o sygn. RWR 402-8/06/WS. adze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co ast ę puje: .1.Okre ś lenie zarzutów post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów onsumentów w wyniku : . 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - d Bank nie otrzyma ł ż adnych reklamacji od klientów, których przedmiotem by ł yby zarzuty w zakresie informowania w reklamach o oprocentowaniu kredytu przy jednoczes p d 4.6. W umowach po ż yczki zawieranych z klientami w oparciu o kredyt konsumencki „Kredyt na PIT”, Bank c d 5. Maj ą c na uw n 5 Organ antymonopolowy wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie (…), przeciwko Bankowi, k - podania w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, informacji, i ż oprocentowanie kredytu wynosi 5% w skali roku przy jednoczesnym nie podaniu rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, co mog ł o stanowi ć reklam ę wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu, a tym samym stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art o - naruszenia przez Euro Bank S.A. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, poprzez brak podania - w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt 8 onsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. .2 . Naruszenie interesu publicznoprawnego . a na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej ustawy. cki. ynika st ą d wniosek, i ż w sprawie móg ł zosta ć naruszony interes publicznoprawny. .3. Status przedsi ę biorcy – Euro Bank S.A. zna ć nale ż y za przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy o ochronie (…). mog ł o stanowi ć reklam ę wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, co mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy k 5 Przede wszystkim rozwa ż enia wymaga, czy w sprawie niniejszej naruszony zosta ł interes publicznoprawny. Zgodnie z celem ustawy o ochronie (…) opisanym w art. 1 ust. 1, okre ś la ona m.in. „zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów (…) konsumentów”. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publiczny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Nale ż y zatem stwierdzi ć , ż e nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ww. ustawy. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochrone praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy o ochronie (…) ma za swój przedmiot ochron ę interesu publicznoprawnego, a wi ę c ma to miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawisk W niniejszej sprawie post ę powanie dotyczy zarzutów naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w wyniku bezprawnych dzia ł a ń Banku, w tym w zakresie reklamy wprowadzaj ą cej klientów w b łą d, a zatem potencjalnie skutkami zarzucanych dzia ł a ń dotkni ę ty móg ł by ć szeroki kr ą g uczestników rynku . Dotyczy to przede wszystkim potencjalnych klientów Banku, mog ą cych naby ć reklamowany kredyt konsumen W 5 Przedmiotem post ę powania s ą praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, przez które rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorców (art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie…). Definicja legalna poj ę cia „ przedsi ę biorca ” zawarta jest w art. 4 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z art. 4 pkt. 1 powo ł anego artyku ł u w zw. z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. ilekro ć . Nr 173, poz. 1808), ilekro ć w ustawie jest mowa o „przedsi ę biorcy” - rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę wedle przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - O swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z pó ź . zm.). Dzia ł alno ść bankowa jest dzia ł alno ś ci ą regulowan ą w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 9 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż Bank prowadzi dzia ł alno ść bankow ą na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz. U. 2002 r. Nr 72 poz. 665 ), skoro za ś tak u 5.4. Zarzut naruszenia art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, polegaj ą cego na podaniu w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, informacji, i ż oprocentowanie kredytu wynosi 5% w skali roku przy jednoczesnym nie podaniu rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, co 9 oprocentowania kredytu, a tym samym stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, 5.4.1. Przes ł anki zastosowania art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) -wprowadzenie. Zgodnie z art . 23a ust. 1. przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Stosownie do ust ę pu 2 powo ł anego wy ż ej art. 23, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci m.in. wprowadzaj ą c ą konsumentów w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. A zatem stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: 1. bezprawno ś ci dzia ł ania, 2. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. 5.4.2. Bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy. 5.4.2.1. Wprowadzenie. Bezprawno ść dzia ł ania oznacza sprzeczno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy z obowi ą zuj ą cym prawem. Z przyk ł adowego wyliczenia zawartego w art. 23 a ust. 2 wynika, i ż polega ć ona mo ż e m.in. na wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie i innych czynach nieuczciwej konkurencji. Podstawowym przepisem, maj ą cym znaczenie w niniejszej sprawie dla oceny tej przes ł anki jest art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Zgodnie z powo ł anym przepisem czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w szczególno ś ci reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi . W pi ś miennictwie podkre ś la si ę , ż e zakazana powo ł anym przepisem reklama musi spe ł nia ć jednocze ś nie dwie przes ł anki : wprowadza ć w b łą d (wywo ł a ć niezgodne z prawd ą wyobra ż enie na skutek nieprawdziwo ś ci, niepe ł no ś ci czy dwuznaczno ś ci przekazu) i „by ć zdolna” do spowodowania decyzji dotycz ą cej nabycia towaru i us ł ugi. Podkre ś lenia wymaga, i ż ocena obu elementów reklamy ma charakter abstrakcyjny, tj. nie wi ąż e si ę jej ani z osob ą konkretnego, wprowadzonego w b łą d konsumenta, ani z podj ę ciem konkretnej decyzji (Ewa Łę towska. Prawo umów konsumenckich. 2. wydanie. Wydawnictwo C.H. Beck 2002 r . s. 195). Pogl ą d powy ż szy uzna ć nale ż y ju ż za ugruntowany w doktrynie. Jako potwierdzenie tego faktu warto powo ł a ć równie ż tez ę , i ż aby dany przekaz reklamowy ze wzgl ę du na wprowadzaj ą c ą w b łą d tre ść lub form ę móg ł podlega ć negatywnej ocenie na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2, musi mie ć zdolno ść kierowania wyborem dokonywanym przez klienta, a wi ę c nosi ć znamiona istotno ś ci (zob. I. Wiszniewska, w: M. K ę pi ń ski i in.: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, J. Szwaja (red.), Warszawa 2000, s. 460 (…) Nie jest przy tym konieczne rzeczywiste nabycie towaru czy us ł ugi, omawiany przepis zakazuje bowiem prowadzenia reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w przypadku, gdy „mo ż e” ona wp ł yn ąć na decyzj ę klienta (Ewa Nowi ń ska, Micha ł du Vall. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji . Warszawa 2005 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Wydanie II). 10 5.4.2.2. Poj ę cie reklamy. W art. 16 powo ł anej wy ż ej ustawy nie zdefiniowano poj ę cia „reklama”. Syntetyczne okre ś lenie zawiera dyrektywa Rady nr 84/450/EWG z 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie zbli ż enia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych pa ń stw cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, gdzie za reklam ę uznano ka ż d ą wypowied ź , której celem jest promocja towarów lub us ł ug. Z uwagi na brak jednolitej definicji reklamy w aktach prawnych, orzecznictwo s ą dowe formu ł uje takie definicje przy okazji rozpatrywania konkretnych spraw. I tak np. Naczelny S ą d Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 1997 r. sygn. akt I S.A./Ka 192- 193/97 wyrazi ł pogl ą d, ż e reklama to dzia ł anie maj ą ce kszta ł towa ć popyt poprzez rozszerzenie wiedzy przysz ł ych nabywców o towarach w celu zach ę cenia ich do nabycia towarów od tego, Anie innego podmiotu gospodarczego. Reklama musi zawiera ć elementy warto ś ciuj ą ce towar lub zach ę caj ą ce do jego kupna, a za reklam ę mo ż na uzna ć wszystko, co zawiera informacje, które nie s ą niezb ę dne do zawarcia umowy. Z kolei w wyroku z 8 kwietnia 1997 r. sygn. akt S.A./Ka 2976/95 NSA uzna ł , ż e reklam ą jest ka ż da czynno ść zmierzaj ą ca do promocji sprzeda ż y towarów i us ł ug lub innych form korzystania z towarów i us ł ug. Reklama jest to rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, warto ś ci, miejscach i mo ż liwo ś ciach nabycia, chwalenie kogo ś , zalecanie czego ś przez pras ę , radio, telewizj ę i in. ś rodki (np. plakaty, napisy, og ł oszenia itp.) s ł u żą ce temu celowi. W orzeczeniu z 18 pa ź dziernika 1995 r. sygn. akt S.A./Ka 1894- 1295/94 NSA uzna ł , ż e poj ę cie reklamy jest na tyle pojemne, ż e obejmuje tak ż e poj ę cie promocji. Na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji za reklam ę nale ż y uzna ć ś wiadome dzia ł anie przedsi ę biorcy zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug przez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby u klientów (konsumentów) wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby (Ewa Nowi ń ska, Micha ł du Vall. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji . Warszawa 2005 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis. Wydanie II). Nale ż y wspomnie ć , i ż funkcj ą reklamy jest przede wszystkim przyci ą gni ę cie uwagi, wzbudzenie zainteresowania i sk ł onienie do zakupu reklamowanego towaru. Powstaje problem, wedle jakich kryteriów nale ż y przeprowadzi ć rozró ż nienie pomi ę dzy reklam ą a informacj ą handlow ą . Nale ż y podzieli ć pogl ą d, i ż rozpowszechniana wiadomo ść jest reklam ą , gdy nad warstw ą informacyjn ą przewa ż a zach ę ta do nabycia towaru (Praca zbiorowa pod red. prof. Janusza Szwaji. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2000, s. 421). W realiach niniejszej sprawy nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż w zakwestionowanych tre ś ciach podawanych w postaci e-mailingów oraz banerów reklamowych emitowanych w Internecie oraz w formie spotów reklamowych w radiu przewa ż a ł a zdecydowanie zach ę ta do nabycia towaru nad warstw ą informacyjn ą (u ż ycie odnosz ą cych si ę do emocji zwrotów typu „odwied ź nasz ą placówk ę ”, „przynie ś ze sob ą PIT”, „gotówk ę otrzymasz w pó ł godziny”, „atrakcyjne oprocentowanie”, „EuroBank rozwi ąż e Twój problem” i in.). W przekazach tych po ł o ż ono akcent na wzbudzenie zainteresowania i sk ł onienie do zakupu reklamowanego towaru . Zatem niew ą tpliwie owe tre ś ci kwalifikowane by ć musz ą jako reklama, nie za ś informacja handlowa. Doda ć nale ż y, i ż jest to tzw. reklama bezpo ś rednia, tj. reklama, obejmuj ą ca te wszystkie wypowiedzi, których celem jest nak ł onienie ich adresata do nabywania konkretnych towarów lub us ł ug. Odró ż ni ć j ą nale ż y od tzw. reklamy po ś redniej, która zachodzi w razie u ż ycia w dzia ł aniach 11 promocyjnych oznaczenia, które jest symbolem okre ś lonego produktu, dla wyró ż nienia towaru innego rodzaju. Skutek reklamowy jest w tym przypadku osi ą gany w sposób po ś redni, st ą d nazwa – reklama po ś rednia. Wypada wskaza ć , i ż reklama bezpo ś rednia mo ż e by ć emitowana nie tylko w tradycyjnych ś rodkach masowego przekazu, jak np. radio, ale tak ż e w Internecie (Praca zbiorowa pod red. prof. Janusza Szwaji. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 2000, s. 424-425). Oba powo ł ane wy ż ej sposoby emitowania reklamy mia ł y miejsce w niniejszej sprawie. 5.4.2.3. Istota bezprawno ś ci. Istot ą bezprawno ś ci dzia ł ania Banku jest, zdaniem organu antymonopolowego, fakt zastosowania reklamy wprowadzaj ą cej klientów w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na ich decyzj ę co do nabycia towaru w postaci kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT. Wprowadzenie klientów w b łą d dotyczy ł o jednej z najistotniejszych informacji o kredycie, tj. jego oprocentowania, w tym tzw. rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu. Rozwa ż aj ą c powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y odnie ść je do ci ążą cych na bankach obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz.1081 ze zm.). Zgodnie z art. 1. Ustawy, reguluje ona zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki. Przez umow ę o kredyt konsumencki rozumie si ę umow ę , na mocy której przedsi ę biorca w zakresie swojej dzia ł alno ś ci, zwany dalej „kredytodawc ą ” , udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci (art. 2 ust. 1 Ustawy). Wypada wskaza ć , i ż za umow ę o kredyt konsumencki uwa ż a si ę w szczególno ś ci umow ę po ż yczki (art. 2 ust. 2 pkt 1 Ustawy). A zatem, pomimo faktycznego charakteru przedmiotu reklamy „Kredyt na PIT” b ę d ą cej w istocie reklam ą po ż yczki, mo ż na i nale ż y kwalifikowa ć j ą jako reklam ę kredytu konsumenckiego. Zgodnie z art. 16 powo ł anej ustawy z dnia 20 lipca 2001 w ofertach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego kredytodawca lub podmiot po ś rednicz ą cy w zawarciu umowy s ą obowi ą zani podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania, wyliczon ą od ca ł kowitego kosztu kredytu. Podanie przez Bank oprocentowania „Kredytu na PIT” w wysoko ś ci 5% spe ł nia wymóg uznania, i ż w reklamach podano dane dotycz ą ce elementu kosztu kredytu konsumenckiego. Podane oprocentowanie stanowi element tzw. ca ł kowitego kosztu kredytu, albowiem zgodnie z art. 7 ust. 1 powo ł anej wy ż ej Ustawy ca ł kowity koszt kredytu oznacza wszystkie koszty wraz z odsetkami i innymi op ł atami i prowizjami, które konsument jest zobowi ą zany zap ł aci ć za kredyt (z wyj ą tkiem kosztów enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż Bank nie dope ł ni ł w reklamach internetowych oraz radiowych obowi ą zku informacyjnego w zakresie podania rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu. Podkre ś li ć nale ż y, i ż co do zasady niezastosowanie si ę do powy ż szego obowi ą zku stanowi dopuszczenie si ę czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu ustawy (…) o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (wyrok SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 r. sygn. akt XVII Ama 102/03). Aprobuj ą c powy ż sze stanowisko Prezes Urz ę du w niniejszej sprawie wskazuje, ż e kwestionowana reklama, zarówno w Internecie jak i radiu, mog ł a wprowadzi ć klientów Banku w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania realizuje w najpe ł niejszy sposób potrzeb ę zapewnienia przejrzysto ś ci umowy o kredyt konsumencki, tak by jej warunki mog ł y sta ć si ę przedmiotem ł atwego porównania przez konsumenta i tym samym elementem rzeczywistej konkurencji. W uzasadnieniu projektu rz ą dowego 12 ustawy o kredycie konsumenckim czytamy, ż e jednolity sposób obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania umo ż liwia konsumentom porównanie oferowanych im na rynku kredytów (Roman Trzaskowisk . Ustawa o kredycie konsumenckim . Warszawa 2005 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis). Wzory obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania okre ś la za łą cznik do powo ł anej Ustawy. W ocenie Prezesa Urz ę du silne akcentowanie przez Bank w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, informacji, i ż oprocentowanie kredytu wynosi 5% w skali roku przy jednoczesnym nie podaniu rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, mog ł a obiektywnie wprowadzi ć klientów w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu, a w konsekwencji równie ż co do oceny jego „atrakcyjno ś ci”. Skoro bowiem jedynym oferowanym przez Bank w kwestionowanych reklamach miernikiem tej „atrakcyjno ś ci” jest informacja, i ż „atrakcyjne” oprocentowanie w ramach „Kredytu na PIT” wynosi 5%, to w naturalny sposób konsumenci mogli uzna ć , ż e liczba „5%” stanowi wielko ść nadaj ą c ą si ę do porównywania z innymi, porównywalnymi ofertami banków w zakresie kredytów konsumenckich. Przyjmuj ą c model konsumenta jako „przeci ę tnego” nabywcy trudno wymaga ć od konsumentów, aby odró ż niali poj ę cie „rocznej stopy oprocentowania” w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 4 ustawy o kredycie konsumenckim – a tak nale ż y kwalifikowa ć podan ą w reklamach informacj ę o oprocentowaniu w wysoko ś ci „5%”- od poj ę cia rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania, a wi ę c od wielko ś ci przewidzianej przez ustawodawc ę jako jednolity miernik, który umo ż liwia konsumentom porównanie oferowanych im na rynku kredytów. Wypada wskaza ć , i ż nawet Prezes Urz ę du nie by ł pewien w pocz ą tkowej fazie post ę powania, jakie dane w istocie obrazuje podana przez Bank wielko ść 5% - czy chodzi o roczn ą stop ę oprocentowania czy te ż rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania kredytu. Obie wielko ś ci zasadniczo ró ż ni ą si ę nie tylko funkcj ą (jedynie rzeczywista roczna stopa oprocentowania ma spe ł nia ć rol ę uniwersalnego miernika porównawczego ofert kredytowych dla konsumentów) ale równie ż – co istotniejsze – wysoko ś ci ą . Godzi si ę przypomnie ć , i ż podana w broszurach reklamowych rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu w wysoko ś ci 8 000 z ł sp ł acanego w 9 miesi ę cznych ratach wynosi 14,80 %, podczas gdy roczna stopa oprocentowania kredytu – 5% . A zatem reklamy te posiada ł y cechy mog ą ce wywo ł a ć u ich odbiorców niezgodne z prawd ą wyobra ż enie co do rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu, a w konsekwencji równie ż co do oceny jego „atrakcyjno ś ci” na skutek niepe ł no ś ci i dwuznaczno ś ci przekazu. Konsumenci mogli zatem porównywa ć jedynie podan ą im do wiadomo ś ci wielko ść „5%” z ofertami innych banków, które z kolei pos ł uguj ą si ę cz ę sto informacj ą o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, która z regu ł y wynosi od kilkunastu – do ponad 20% (jest to fakt notoryjnie znany Prezesowi Urz ę du, ale mo ż na tu odwo ł a ć si ę równie ż do ustale ń w pkt 4.5. niniejszej Decyzji). A zatem, w ocenie organu antymonopolowego, niew ą tpliwie reklama kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT” co najmniej mog ł y wprowadzi ć konsumentów w b łą d odno ś nie rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania. Reklama te mia ł a tak ż e zdolno ść do spowodowania decyzji konsumentów dotycz ą cej nabycia towaru w postaci kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”. Jak ju ż wy ż ej podano, fakt nie podania informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania kredytu konsumenckiego i mo ż liwo ść przyj ę cia za t ę wielko ść informacji o oprocentowaniu 5%, mog ł a doprowadzi ć do porównywania przez konsumentów z ofertami innych banków wielko ś ci w istocie nieporównywalnych. Powy ż sze mog ł o w konsekwencji rodzi ć u odbiorców tych reklam (konsumentów) przekonanie o wyj ą tkowej atrakcyjno ś ci oferty Banku i w konsekwencji doprowadzi ć ich, przynajmniej teoretycznie, do podj ę cia decyzji o nabyciu kredytu. Powy ż szy pogl ą d wzmacnia zastosowany dobór sloganów reklamowych, np. „odwied ź nasz ą placówk ę ”, „przynie ś ze 13 sob ą PIT”, „gotówk ę otrzymasz w pó ł godziny”, „atrakcyjne oprocentowanie”. „EuroBank rozwi ąż e Twój problem” i in. Argumentacj ę Banku zmierzaj ą c ą do wykazania, i ż konsumenci mogli uzyska ć informacje o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania po „klikni ę ciu” w e-mailing i przej ś ciu do strony www.kredytnapit czy te ż w drodze informacji telefonicznej pod nr (081) 703-500 uzna ć nale ż y za nietrafn ą . Zdaniem Prezesa Urz ę du Bank ma obowi ą zek w ofertach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania bez odsy ł ania konsumentów do konieczno ś ci uzupe ł niania czy weryfikowania tej informacji w innych ź ród ł ach. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż nie wszyscy konsumenci, do których adresowana by ł a reklama radiowa, korzystaj ą z Internetu (a wi ę c nie mogli zweryfikowa ć informacji na stronie www.kredytnapit ), za ś informacja telefoniczna nie by ł a bezp ł atna (op ł ata jak za po łą czenie lokalne), co stanowi ł o dodatkow ą barier ę informacyjn ą dla konsumentów. Prezes Urz ę du uznaje, i ż informacja o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania jest na tyle istotna, ż e nie mo ż na jej „ukrywa ć ” przed konsumentem poprzez odsy ł anie go do innego miejsca uzyskania informacji oraz nie informuj ą c, i ż odes ł anie dotyczy równie ż rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. 5.4.3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów . Punkt 2 preambu ł y implementowanej do ustawy o ochronie (…) Dyrektywy 98/27/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 maja 1998 r. brzmi: „Zbiorowe interesy oznaczaj ą interesy, które nie stanowi ą skumulowanych interesów poszczególnych osób poszkodowanych z racji naruszenia”. Nie jest zatem zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów, cho ć by liczba pokrzywdzonych konsumentów by ł a bardzo du ż a. Powy ż szy zapis implementowany zosta ł w art . 23a ust. 1. ustawy o ochronie (…) stanowi ą cym, jak to ju ż powo ł ano w pkt. 5.4.1. uzasadnienia niniejszej Decyzji, i ż przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du oceniaj ą c dzia ł anie przedsi ę biorcy pod k ą tem tej przes ł anki nale ż y ustali ć , czy jego dzia ł ania mog ą narusza ć interesy tak ż e nieoznaczonego kr ę gu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wyst ą pi wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta, czyli gdy s ą powszechne. Zdaniem S ą du Najwy ż szego nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów (Wyrok SN z dnia 12 wrze ś nia 2003 r., I CKN 504/01.). W sprawie niniejszej zarzucane przedsi ę biorcy dzia ł anie mog ł o w oczywisty sposób dotkn ąć interesów wielu konsumentów, gdy ż jedynym ograniczeniem podmiotowego zakresu odbiorców reklam by ł o pozostawanie w stosunku zatrudnienia (ze wzgl ę du na konieczno ść posiadania PIT „otrzymanego od pracodawcy za 2005 r.”). Skoro tak, to przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów jest w sprawie spe ł niona 14 Reasumuj ą c, w ocenie Prezesa Urz ę du spe ł nione zosta ł y w sprawie przes ł anki do uznania dzia ł ania Banku - polegaj ą cego na podaniu w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, informacji, i ż oprocentowanie kredytu wynosi 5% w skali roku przy jednoczesnym nie podaniu rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania – za reklam ę wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d odno ś nie rzeczywistej stopy oprocentowania kredytu, a wi ę c czyn nieuczciwej konkurencji z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji , a tym samym za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, opisan ą w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…). Warto przy okazji powo ł a ć wyrok SOKiK, zgodnie z którym W konsekwencji organ antymonopolowy uzna ł w pkt. I niniejszej Decyzji opisan ą wy ż ej praktyk ę Banku za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 5.4.4. Zakres czasowy praktyki. Zgodnie z art. 23e ust. 1 ustawy o ochronie (…), nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Prezes Urz ę du stwierdzi ł w pkt. I. sentencji Decyzji, i ż Bank zaprzesta ł stosowania praktyki z dniem 30 kwietnia 2006 r. Powy ż sze stanowisko Prezesa wynika z faktu, i ż z t ą dat ą Bank zaprzesta ł promocji kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”. Wprawdzie, jak wynika to z ustale ń poczynionych w pkt. 4.3. niniejszej Decyzji, jedynie reklamy w Internecie trwa ł y przez ca ł y czas trwania promocji, za ś audycje radiowe trwa ł y od 27 marca do 31 marca oraz od 3 do 7 kwietnia 2006 r. – to jednak mog ł y pojawi ć si ę w ca ł ym okresie trwania promocji. Zatem o definitywnym zaprzestaniu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mo ż na mówi ć dopiero z dat ą zaprzestania promocji kredytu konsumenckiego. 5.5. Zarzut naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cego na naruszeniu przez Euro Bank S.A. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, poprzez brak podania - w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania. 5.5.1. Przes ł anki zastosowania art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) – wprowadzenie. Jak to ju ż wskazano wy ż ej (w pkt. 5.4.1.) zgodnie z art . 23a ust. 1. przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Ust ę p. 2 powo ł anego artyku ł u zawiera jedynie przyk ł adowy katalog narusze ń , zatem przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania mo ż e by ć odniesiona do 15 naruszenia przepisów innych ustaw. Jedn ą z takich ustaw jest niew ą tpliwie powo ł ywana ju ż wcze ś niej w uzasadnieniu niniejszej Decyzji ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. A zatem stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: 1. bezprawno ś ci dzia ł ania, 2. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. 5.5.2. Bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy. Jak to ju ż wskazano w pkt . 5.4.2.1. niniejszej Decyzji, bezprawno ść dzia ł ania oznacza sprzeczno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy z obowi ą zuj ą cym prawem. W sprawie niniejszej poj ę cie bezprawno ś ci dzia ł ania odnie ść nale ż y do powo ł ywanego ju ż w Decyzji art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001 o kredycie konsumenckim. Ponownie wskaza ć nale ż y, i ż zgodnie z powo ł anym zapisem w ofertach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego kredytodawca lub podmiot po ś rednicz ą cy w zawarciu umowy s ą obowi ą zani podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania, wyliczon ą od ca ł kowitego kosztu kredytu . Zatem warunkiem uznania kwestionowanego dzia ł ania Banku za bezprawne jest uprzednie wykazanie, i ż przekaz informacyjny spe ł nia warunek uznania go za ofert ę lub reklam ę kredytu, oraz, i ż nie zawiera on w sobie tre ś ci wymienionych w art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim . Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż zakwestionowane formy przekazu podawane w postaci e- mailingów oraz banerów reklamowych emitowanych w Internecie oraz w formie spotów reklamowych w radiu, kwalifikowane by ć musz ą jako reklama. W zakresie uzasadnienia tego pogl ą du organ antymonopolowy odwo ł uje si ę do pkt. 5.4.2.2. niniejszej Decyzji, podtrzymuj ą c wszystkie przedstawione w nim twierdzenia i wnioski. Zatem jest to tzw. reklama bezpo ś rednia, tj. reklama, obejmuj ą ca te wszystkie wypowiedzi, których celem jest nak ł onienie ich adresata do nabywania konkretnych towarów lub us ł ug. Stwierdzi ć nale ż y ponadto, i ż podanie przez Bank oprocentowania „Kredytu na PIT” w wysoko ś ci 5% spe ł nia wymóg uznania, i ż w reklamach podano dane dotycz ą ce elementu kosztu kredytu konsumenckiego. Jak ju ż podano w pkt. 5.4.2.3. niniejszej Decyzji, podane oprocentowanie stanowi element tzw. ca ł kowitego kosztu kredytu, albowiem zgodnie z art. 7 ust. 1 powo ł anej wy ż ej Ustawy ca ł kowity koszt kredytu oznacza wszystkie koszty wraz z odsetkami i innymi op ł atami i prowizjami, które konsument jest zobowi ą zany zap ł aci ć za kredyt (z wyj ą tkiem kosztów enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie). Wynika stad wniosek, i ż do przekazów reklamowych dotycz ą cych kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT” w pe ł ni posiada zastosowanie nakaz, sformu ł owany w ustawy o kredycie konsumenckim. Nie budzi w ą tpliwo ś ci równie ż fakt nie podania przez Bank w wy ż ej powo ł anych reklamach rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu. Funkcji tej nie spe ł nia w najmniejszym stopniu informacja, i ż oprocentowanie wynosi 5% w skali roku, albowiem dotyczy to rocznej stopy oprocentowania kredytu, która to wielko ść stanowi jedynie jeden ze sk ł adników tzw. ca ł kowitego kosztu kredytu, stanowi ą cego podstaw ę do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Wbrew Bankowi, funkcji informacyjnej o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania nie spe ł nia ł a mo ż liwo ść uzyskania informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania po „klikni ę ciu” w e- mailing i przej ś ciu do strony www.kredytnapit czy te ż w drodze informacji telefonicznej pod nr (081) 703-500. Zdaniem Prezesa Urz ę du przepis art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim wskazuje wyra ź nie, i ż podanie informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania ma nast ą pi ć w reklamach, w których podano jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego. Wynika st ą d wniosek, i ż wymogu 16 powy ż szego nie spe ł nia odes ł anie konsumentów do konieczno ś ci uzupe ł niania czy weryfikowania informacji w innych ź ród ł ach. W konsekwencji nale ż a ł o uzna ć , i ż przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania Banku zosta ł a spe ł niona. 5.5.3 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów . Jak ju ż wskazano wcze ś niej (pkt 5.4.3.) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Odno ś nie przedmiotowej praktyki, zarzucane Bankowi dzia ł anie mog ł o w oczywisty sposób dotkn ąć interesów wielu konsumentów z ca ł ego kraju, albowiem oferta, poza konieczno ś ci ą pozostawania w stosunku zatrudnienia potencjalnych kredytobiorców, nie by ł a ograniczona podmiotowo ani geograficznie . Skoro tak, to przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów jest w sprawie spe ł niona. 5.5.4. Zakres czasowy praktyki. Jak to wskazano ju ż w pkt. 5.4.4., zgodnie z art. 23e ust. 1 ustawy o ochronie (…), nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Prezes Urz ę du stwierdzi ł w pkt. II. sentencji Decyzji, i ż Bank zaprzesta ł stosowania praktyki z dniem 30 kwietnia 2006 r. W zakresie uzasadnienia powy ż szego stanowiska podtrzyma ć nale ż y w ca ł o ś ci twierdzenia i wnioski poczynione w powo ł anym ju ż pkt. 5.4.4. Reasumuj ą c, w ocenie Prezesa Urz ę du spe ł nione zosta ł y w sprawie przes ł anki do uznania dzia ł ania Banku - polegaj ą cego na naruszeniu art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim, poprzez brak podania w reklamach kredytu konsumenckiego „Kredyt na PIT”, zamieszczonych w Internecie oraz w radio, rzeczywistej rocznej stopy jego oprocentowania – a tym samym za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, opisan ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…). W konsekwencji organ antymonopolowy uzna ł w pkt. II niniejszej Decyzji opisan ą wy ż ej praktyk ę Banku za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk