RPZ-30/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ-402/24 /06/KCh Pozna ń , dnia 17 pa ź dziernika 2006 r. DECYZJA Nr RPZ - 30/2006 Na podstawie art. 100b ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach, w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez Paw ł a Karnowskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export z siedzib ą w Poznaniu postanowie ń wzorca umownego, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowie ń zawartych w: 1. pkt 4 Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych o tre ś ci: „Op ł aty pobierane s ą w terminie do 15-go dnia ka ż dego miesi ą ca za miesi ą c bie żą cy, na podstawie aktualnego Cennika”, 2. pkt.41 Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych o tre ś ci: „W przypadkach nieuzasadnionego wezwania serwisu Dostawcy us ł ug, w tym w szczególno ś ci w przypadkach zg ł aszania Usterek lub braku sygna ł u telekomunikacyjnego b ę d ą cych nast ę pstwem ingerencji Abonenta lub osób niepowo ł anych w sie ć telekomunikacyjn ą lub Urz ą dzenia, pobiera si ę op ł at ę zgod ą z aktualnym Cennikiem”, 3. pkt 49 Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych o tre ś ci: „Abonent przyjmuje do wiadomo ś ci, ż e podczas wy ł adowa ń atmosferycznych sprz ę t u ż ywany przez Abonenta winien by ć od łą czony od zasilania energetycznego oraz od gniazdka sieci telekomunikacyjnej Dostawcy us ł ug”. UZASADNIENIE W dniu 10 sierpnia 2006 r. wp ł yn ął do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach (dalej: Wnioskodawca) o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez operatora telewizji kablowej Paw ł a Karnowskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export z siedzib ą w Poznaniu, ś wiadcz ą cego w Obornikach us ł ugi z dziedziny telewizji kablowej (dalej: Przedsi ę biorca), niedozwolonych postanowie ń wzorca umownego wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 269 z pó ź n. zm): 1. w pkt 4 Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych (dalej: Regulamin): „Op ł aty pobierane s ą w terminie do 15-go dnia ka ż dego miesi ą ca za miesi ą c bie żą cy, na podstawie aktualnego Cennika”. 2. w pkt 18 Regulaminu: „Dostawca us ł ug zastrzega sobie prawo do przerw w dostawie us ł ugi telekomunikacyjnej, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 12 godzin dziennie i nie wi ę cej ni ż 36 godzin w miesi ą cu, spowodowanych konieczno ś ci ą prowadzenia prac konserwacyjnych sieci telekomunikacyjnej i Urz ą dze ń . W przypadku przekroczenia wskazanego okresu Dostawca us ł ug obni ż y o 1/15 wysoko ść op ł aty abonamentowej nale ż nej za kolejny miesi ą c rozliczeniowy, za ka ż dy kolejny dzie ń , w którym wyst ą pi ł brak sygna ł u. Odszkodowanie uznane zostanie na podstawie pisemnego wniosku Abonenta i odpowiedzi na pi ś mie uprawniaj ą cej do zni ż ki” (wpisanych do rejestru pod nr 207, 500, 563, 682) 3. w pkt 19: „Abonent zobowi ą zany jest do: • uiszczenia, gotówk ą op ł aty instalacyjnej przed dokonaniem monta ż u Urz ą dze ń , w wysoko ś ci i na zasadach okre ś lonych w aktualnie obowi ą zuj ą cym Cenniku, • terminowego i bez uprzedniego wezwania, op ł acania nale ż no ś ci wynikaj ą cych z Umowy i aktualnie obowi ą zuj ą cego Cennika. Dniem uregulowania nale ż no ś ci jest dzie ń uznania rachunku bankowego Dostawcy us ł ug pe ł n ą kwot ą danej nale ż no ś ci. Obowi ą zek op ł acenia ww. nale ż no ś ci realizuje si ę nawet w przypadku nieotrzymania faktury lub ksi ąż eczki op ł at abonamentowych (wpisanych do rejestru pod nr 597) 4. w pkt 20: „W przypadku opó ź nienia w zap ł acie op ł at abonamentowych okre ś lonych w aktualnym Cenniku o ponad 30 dni, Dostawca us ł ug uprawniony jest do zawieszenia ś wiadczenia us ł ug do czasu uregulowania wszystkich zaleg ł ych nale ż no ś ci przez Abonenta. Ponowne rozpocz ę cie ś wiadczenia us ł ug wymaga wniesienia przez Abonenta op ł aty aktywacyjnej w wysoko ś ci wskazanej w aktualnym Cenniku” (wpisanych do rejestru pod nr 498, 499, 599, 635) 5. w pkt. 41: „W przypadku nieuzasadnionego wezwania serwisu Dostawcy us ł ug, w tym w szczególno ś ci w przypadkach zg ł aszania Usterek lub braku sygna ł u telekomunikacyjnego b ę d ą cych nast ę pstwem ingerencji Abonenta lub osób niepowo ł anych w sie ć telekomunikacyjn ą lub Urz ą dzenia, pobiera si ę op ł at ę zgodn ą z aktualnym Cennikiem”. 6. w pkt. 44: „Dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia sygna ł u telekomunikacyjnego wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej. Dotyczy to równie ż zak ł óce ń przekazu satelitarnego, zmiany satelity, zmiany systemu nadawania, zaprzestania nadawania przez nadawc ę programu, konserwacji urz ą dze ń nadawczych, przerw w dostawie pr ą du oraz innych zdarze ń , które pozostaj ą poza kontrol ą Dostawcy us ł ug. Dostawca nie ponosi równie ż odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w emisji sygna ł u telekomunikacyjnego spowodowane nadajnikami pracuj ą cymi w pobli ż u sieci Dostawcy us ł ug (wpisanych do rejestru pod nr 636, 680, 683, 797) 2 7. w pkt. 45: „Dostawca us ł ug zastrzega sobie prawo do zmiany oferty programowej tzn. zmiany uk ł adu programów, zmiany rodzaju programów oraz zmiany pasm nadawania bez konieczno ś ci wypowiedzenia umowy” (wpisanych do rejestru pod nr 571) 8. w pkt. 46: „Zmniejszenie liczby programów mo ż e nast ą pi ć z przyczyn prawnych, technicznych lub organizacyjnych, które mog ą by ć niezale ż ne od Dostawcy us ł ug” (wpisanych do rejestru pod nr 571) 9. w pkt 49: „Abonent przyjmuje do wiadomo ś ci, ż e podczas wy ł adowa ń atmosferycznych sprz ę t u ż ywany przez Abonenta winien by ć od łą czony od zasilania energetycznego oraz od gniazdka sieci telekomunikacyjnej Dostawcy us ł ug”. Wnioskodawca zarzuci ł Przedsi ę biorcy naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga wi ę c spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania oraz naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten wymienia mi ę dzy innymi stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296) Kodeks post ę powania cywilnego. W oparciu o art. 479 45 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzi, na podstawie prawomocnych wyroków uwzgl ę dniaj ą cych powództwo, rejestr (dalej: Rejestr) postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, których stosowanie w obrocie z konsumentami jest zakazane. Zgodnie z uchwa łą S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (art. 23 a ust 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów). S ą d Najwy ż szy uznaje, i ż je ż eli SOKiK uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 uokik dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. Wprowadzaj ą c instytucj ę nieuczciwych klauzul umownych oraz szczególne post ę powanie odr ę bne w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone ustawodawca kierowa ł si ę wzgl ę dami ochrony interesu konsumentów oraz bezpiecze ń stwa i nale ż ytego poziomu etycznego obrotu gospodarczego (wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt I CK 297/05, nie publ.). Natomiast wprowadzaj ą c instytucj ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca krajowy, wzorem ustawodawcy wspólnotowego, zamierza ł zwi ę kszy ć skuteczno ść zakazu stosowania klauzul umownych, które zosta ł y wpisane do rejestru nieuczciwych postanowie ń umownych. 3 W ś wietle powy ż szego wyroku mo ż liwe jest zatem wszcz ę cie post ę powania przeciwko Przedsi ę biorcy, który w stosowanych wzorcach umownych pos ł uguje si ę klauzulami analogicznymi do znajduj ą cych si ę w Rejestrze. Niemniej jednak wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach jest zasadny tylko co do cz ęś ci wyszczególnionych postanowie ń . W Rejestrze brak jest bowiem postanowie ń wzorców umów zawieraj ą cych takie postanowienia jak zawarte w pkt 4, 41 i 49 Regulaminu, wymienionych we wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż brak postanowie ń podobnych, a maj ą cych to ż sam ą tre ść . Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Obornikach kwestionuje zawarty w pkt 4 Regulaminu zapis, brzmi ą cy: „Op ł aty pobierane s ą w terminie do 15-go dnia ka ż dego miesi ą ca za miesi ą c bie żą cy, na podstawie aktualnego Cennika”, powo ł uj ą c si ę na klauzul ę wpisan ą do rejestru pod nr 597, tymczasem brzmi ona: „Op ł ata za korzystanie z us ł ug jest pobierana z góry za dany okres rozliczeniowy i nale ż y j ą ui ś ci ć w terminie wskazanym na fakturze/ksi ąż eczce op ł at. Operator zastrzega, ż e nie dor ę czenie faktury lub ksi ąż eczki op ł at do Abonenta nie zwalnia Abonenta z obowi ą zku uiszczenia op ł at abonamentowej”. Kwestionuje równie ż pkt 41 Regulaminu w brzmieniu: „W przypadku nieuzasadnionego wezwania serwisu Dostawcy us ł ug, w tym w szczególno ś ci w przypadkach zg ł aszania Usterek lub braku sygna ł u telekomunikacyjnego b ę d ą cych nast ę pstwem ingerencji Abonenta lub osób niepowo ł anych w sie ć telekomunikacyjn ą lub Urz ą dzenia, pobiera si ę op ł at ę zgodn ą z aktualnym Cennikiem”, powo ł uj ą c si ę na szereg klauzul, które jednak maj ą odmienne brzmienie. S ą to klauzula nr 28: „Za rozpatrzenie nieuzasadnionej reklamacji 20,00 z ł ”, nr 29: „Je ż eli po zako ń czeniu procesu reklamacyjnego reklamacja Posiadacza karty nie zosta ł a w ca ł o ś ci lub cz ęś ci uznana, PKO BP S.A. ma prawo do obci ąż enia rachunku kosztami jej wyja ś nienia”, nr 30: „Je ż eli po zako ń czeniu procesu reklamacji reklamacja posiadacza karty nie zosta ł a w ca ł o ś ci lub cz ęś ci uwzgl ę dniona, PKO BP S.A. ma prawo do obci ąż enia rachunku kwot ą nale ż nych op ł at z dat ą obci ąż enia” oraz klauzula nr 31: „Je ż eli po zako ń czeniu post ę powania reklamacyjnego reklamacja Posiadacza karty nie zosta ł a w ca ł o ś ci lub cz ęś ci uznana, PKO BP S.A. ma prawo do obci ąż enia rachunku kwot ą nale ż nych op ł at”. W przypadku postanowienia zawartego w pkt 49 Regulaminu nie wskazano podstawy umieszczenia go we wniosku. W Rejestrze brak jest równie ż postanowie ń o to ż samej tre ś ci wpisanych pod innymi pozycjami ni ż podane przez Rzecznika. Reasumuj ą c, ze wzgl ę du na tre ść postanowie ń Regulaminu, które nie zawieraj ą postanowie ń wpisanych do Rejestru, nie ma podstaw do uznania, i ż Przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą ce na stosowaniu niedozwolonych klauzul umownych wpisanych do Rejestru, w zakresie postanowie ń zawartych w pkt 4, 41 i 49 Regulaminu. Z uwagi na powy ż sze, brak jest bezprawno ś ci dzia ł ania Przedsi ę biorcy, a wi ę c brak przes ł anki uzasadniaj ą cej wszcz ę cie post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w tym zakresie. Zgodnie z art. 100b ust. 1 Ustawy Prezes Urz ę du mo ż e odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z informacji zawartych we wniosku wynika w sposób oczywisty, i ż zbiorowe interesy konsumentów nie zosta ł y naruszone. Wobec oczywistego braku przes ł anek koniecznych do stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 i 2 Ustawy w ww. zakresie, organ antymonopolowy orzek ł , jak w sentencji. W pozosta ł ym zakresie wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach sta ł si ę podstaw ą do wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez operatora 4 telewizji kablowej EAST & WEST Import – Export z siedzib ą w Poznaniu, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje: Powiatowy Rzecznik Konsumentów Urszula Bak ul. 11 Listopada 2a 64 – 600 Oborniki 5