RKT-70/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 13.10.2006r. RKT-61-14/06/MI DECYZJA Nr RKT – 70/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 29.12.2005r. post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Strzeleckim Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 47-100 Strzelce Opolskie, ul. Mickiewicza 10, − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Strzeleckich Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich polegaj ą ce na: 1. naruszeniu § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) poprzez zamieszczenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę , postanowienia przewiduj ą cego, ż e odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub w ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy; 2. zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę , których tre ś ci stoj ą w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858) w ten sposób, ż e: a. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy, stanowi ą cym o wymogu podawania informacji o sposobie i terminach wzajemnych rozlicze ń , nie zawieraj ą postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów rozliczeniowych; b. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie zawieraj ą wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. 1 II. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Strzeleckim Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , polegaj ą ce na zamieszczeniu w tre ś ci wszystkich zawartych z konsumentami przed dniem 20.06.2006r. umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : − postanowie ń reguluj ą cych termin p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi w sposób zgodny z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886), − postanowie ń informuj ą cych o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia za pobrane us ł ugi, − postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy, postanawia si ę obci ąż y ć Strzeleckie Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 61 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t jeden). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) przeprowadzone zosta ł o z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Strzeleckich Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich (zwanych dalej „SWiK” lub „Spó ł k ą ”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku przedmiotowego post ę powania zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez SWiK z konsumentami w oparciu o wykorzystywane w obrocie konsumenckim wzorce umowne. Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 29.12.2005r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o z urz ę du przeciwko SWiK post ę powanie w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 1). Przedsi ę biorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 w/w ustawy poprzez podejmowanie bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z: 1. § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) w ten sposób, ż e zawieraj ą zapis, zgodnie z którym odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą 2 wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub w ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy; 2. przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) w ten sposób, ż e: a. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy, stanowi ą cym o wymogu podawania informacji o sposobie i terminach wzajemnych rozlicze ń , nie zawieraj ą postanowie ń reguluj ą cych d ł ugo ść okresów rozliczeniowych; b. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie zawieraj ą wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów SWiK podnios ł o, ż e faktury za pobrane przez konsumentów us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne wystawiane s ą co do zasady przez dokonuj ą cego odczytu pracownika Spó ł ki i dor ę czane bezpo ś rednio na miejscu odbiorcy. Jedynie w przypadku niezastania odbiorcy faktura jest przesy ł ana poczt ą listem zwyk ł ym, a termin nadania odnotowywany jest w ksi ąż ce nadawczej. Dodatkowo SWiK wskaza ł o, ż e nawet w razie nieterminowego regulowania nale ż no ś ci przez konsumentów, je ż eli wyst ą pi ą oni ze stosown ą pro ś b ą , nie s ą naliczane odsetki z tytu ł u opó ź nienia w zap ł acie (karta nr 35). SWiK podnios ł o równie ż , i ż sposób zg ł aszania reklamacji oraz ich rozpatrywania, jak równie ż d ł ugo ść okresów obrachunkowych okre ś la szczegó ł owo Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony przez Rad ę Miejsk ą w Strzelcach Opolskich uchwa łą Nr LX/422/2002 z dnia 25.09.2002r. Zgodnie z § 28 Regulaminu odbiorca ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za te us ł ugi. Reklamacje wnosi si ę na pi ś mie, osobi ś cie przez zainteresowanego w siedzibie przedsi ę biorcy listem poleconym lub za pomoc ą poczty elektronicznej i s ą rozpatrywane przez Zarz ą d Przedsi ę biorstwa. Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane do powiadomienia zainteresowanego o sposobie za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. Jednocze ś nie Spó ł ka poda ł a, i ż w okresie od maja 2003 roku, tj. w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie konsumenckim wzorcami umownymi obowi ą zuj ą cymi w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, nie wp ł yn ęł a do SWiK ż adna reklamacja. Wskaza ł a równie ż , i ż stosownie do § 14 Regulaminu ustalono jako minimalny jednomiesi ę czny okres obrachunkowy, a w rozliczeniach z konsumentami stosowany jest 2 – miesi ę czny okres rozliczeniowy, co jest wskazane ka ż dorazowo na fakturze. SWiK podnios ł o ponadto, i ż z tre ś ci ą Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków odbiorca zapoznaje si ę przed zawarciem umowy. Zgodnie z obowi ą zuj ą c ą w Spó ł ce procedur ą zawierania umów, po dokonaniu odbioru technicznego przy łą cza wodoci ą gowego lub kanalizacyjnego, przy łą czeniu go do sieci, wype ł nieniu za łą cznika do umowy – Warunków technicznych dostawy wody i odbioru ś cieków i zainstalowaniu wodomierza, odbiorca us ł ug zapoznaje si ę z Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, po czym wype ł niony zostaje formularz umowy na dostaw ę wody i odbiór ś cieków lub umowy na dostaw ę wody (karta nr 36). W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Strzeleckie Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Spó ł ka dzia ł a na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzonego 3 przez S ą d Rejonowy w Opolu pod numerem 0000131719, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 6-10). Dzia ł alno ść w powy ż szym zakresie SWiK prowadzi na terenie gminy Strzelce Opolskie oraz na terenie gminy Jemielnica. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej SWiK stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera z odbiorcami us ł ug umowy, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Ustalono, ż e w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania Spó ł ka w obrocie konsumenckim pos ł ugiwa ł a si ę w powy ż szym zakresie wzorcem Umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 25- 26 verte, 37-38 verte) oraz wzorcem Umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę (karty nr 23-24 verte, 39-40). Przedmiotowe wzorce stosowane by ł y przy zawieraniu umów z konsumentami w okresie od maja 2003 roku do dnia 20.06.2006r. (karta nr 5). Z ich wykorzystaniem zawartych zosta ł o ogó ł em […] umów, z czego […]% stanowi ą umowy zawarte z konsumentami (karta nr 109). Na potwierdzenie, ż e powy ż ej wymienione wzorce umowne faktycznie stosowane by ł y w obrocie, SWiK przedstawi ł o przyk ł adowe, zawarte z ich wykorzystaniem z konsumentami umowy: − Umow ę nr 110342 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 14.02.2006r. (karty nr 41-43 verte); − Umow ę nr 360165 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków 13.02.2006r. (karty nr 44-46 verte); − Umow ę nr 260111 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 07.02.2006r. (karty nr 47-49 verte); − Umow ę nr 115313 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 07.10.2004r. (karty nr 28-30 verte); − Umow ę nr340302 o zaopatrzenie w wod ę (karty nr 31-33 verte). Ustalono, ż e w tre ś ci przedmiotowych umów w zakresie odnosz ą cym si ę do terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi zawarte jest postanowienie przewiduj ą ce, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę w terminie wskazanym w fakturze, oznaczaj ą cym: a) 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy, b) 14 dni od daty wystawienia faktury u odbiorcy (§ 11 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ). Ustalono tak ż e, ż e umowy nie zawieraj ą postanowie ń informuj ą cych o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug. W ich tre ś ci brak jest równie ż zapisów dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie dotycz ą cym terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono, ż e dnia 20.06.2006r. SWiK wycofa ł o z obrotu wzorce umowne, o których mowa powy ż ej (karta nr 174). W tym dniu Spó ł ka wprowadzi ł a do obrotu nowe, zmodyfikowane wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, a mianowicie: − wzorzec Umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (umowa dla osób fizycznych) (karty nr 177-178 verte); − wzorzec Umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę (umowa dla osób fizycznych) (karty nr 181- 182 verte); − wzorzec Umowy nr … o odprowadzanie ś cieków (umowa dla osób fizycznych) (karty nr 183- 184 verte); − wzorzec Umowy nr … na odbiór ś cieków opadowych i roztopowych (karty nr 187-188 verte); 4 − wzorzec Umowy nr … na odbiór ś cieków opadowych i roztopowych (kanalizacja ogólnosp ł awna) (karty nr 189-190). SWiK przed ł o ż y ł o tak ż e przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami w oparciu o w/w wzory potwierdzaj ą ce, i ż zosta ł y one faktycznie wprowadzone do obrotu konsumenckiego: − Umow ę nr 111573 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 20.06.2006r. (karty nr 191-192 verte); − Umow ę nr 111556 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków datowan ą na dzie ń 16.06.2006r. (karty nr 193-194 verte) − Umow ę nr 111705 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków datowan ą na dzie ń 16.06.2006r. (karty nr 195-196); − Umow ę nr 410519 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 20.06.2006r. (karty nr 197-198 verte); − Umow ę nr 513873 o odprowadzanie ś cieków z dnia 05.07.2006r. (karty nr 199-200 verte); − Umow ę nr 440206 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 21.06.2006r. (karty nr 210-202 verte); − Umow ę nr 440206 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 21.06.2006r. (karty nr 205-206 verte). Na podstawie analizy zapisów przedmiotowych umów ustalono, ż e do ich tre ś ci wprowadzone zosta ł y nast ę puj ą ce zmiany: • W § 11 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, § 10 ust. 1 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz § 11 ust. 1 umów o odprowadzanie ś cieków zamieszczono postanowienie przewiduj ą ce, ż e odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty nale ż no ś ci wynikaj ą cej z faktury w terminie w niej wskazanym, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dor ę czenia; • Do § 10 ust. 1, 3 i 4 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o odprowadzanie ś cieków wprowadzono zapisy w nast ę puj ą cym brzmieniu: 1. Odczyt wodomierza i/lub urz ą dzenia pomiarowego dokonywany b ę dzie w okresach nie d ł u ż szych ni ż 6 miesi ę cy kalendarzowych. 3. W okresach, o których mowa w ust. 1 mog ą by ć równie ż pobierane op ł aty z tytu ł u prognozowanego zu ż ycia wody i/lub odprowadzanych ś cieków. 4. Konieczno ść wnoszenia op ł at na podstawie prognozowanego zu ż ycia wody i/lub odprowadzonych ś cieków nast ę puje nie cz ęś ciej ni ż co 1 miesi ą c. • Ponadto w § 16 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w § 17 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz w § 17 umów o odprowadzanie ś cieków zamieszczono postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: Dostawca jest uprawiony do zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi. Reklamacje mog ą by ć zg ł aszane ustnie b ą d ź pisemnie. W przypadku ustnego zg ł oszenia reklamacji przyjmuj ą cy j ą pracownik dostawcy sporz ą dza pisemn ą notatk ę . Dostawca rozpatruje zg ł oszon ą reklamacj ę w terminie 14 dni od daty zg ł oszenia i o jej wyniku zawiadamia odbiorc ę pisemnie. W uzasadnionych przypadkach termin rozpoznania reklamacji mo ż e zosta ć przed ł u ż ony o dalsze 14 dni, o czym Dostawca informuje Odbiorc ę pisemnie. Odbiorca jest uprawniony do zg ł aszania ustnych, pisemnych b ą d ź telefonicznych skarg lub żą da ń udzielenia informacji. W przypadku zg ł oszenia ustnego lub telefonicznego przyjmuj ą cy j ą pracownik Dostawcy sporz ą dza pisemn ą notatk ę . Dostawca jest zobowi ą zany do udzielenia odpowiedzi na zapytania i skargi w formie pisemnej w terminie 21 dni od dnia zg ł oszenia. W pi ś mie datowanym na dzie ń 22 sierpnia 2006r. Spó ł ka poda ł a, i ż w oparciu o w/w wzorce umowne zawarte zosta ł y ogó ł em […] umowy, z czego […] umów zast ą pi ł o umowy zawarte z konsumentami z wykorzystaniem wzorców umownych poprzednio znajduj ą cych si ę w obrocie gospodarczym (karta nr 174). W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , i ż na obszarze dzia ł alno ś ci SWiK obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków : 5 − Regulamin. Zasady korzystania z us ł ug w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków oraz obowi ą zki wobec odbiorców us ł ug stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr LX/422/02 Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 25 wrze ś nia 2002r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w gminie Strzelce Opolskie (karty nr 17-22); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XII/70/03 Rady Gminy Jemielnica z dnia 6 pa ź dziernika 2006r. ( www.bip.jemielnica.pl ). W zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków 1 Rady Gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci Spó ł ki uchwali ł y nowe Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. S ą to: Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony Uchwa łą Nr XLI/375/05 Rady Miejskiej w Strzelcach Opolskich z dnia 29 grudnia 2005r. (karty nr 131-144) oraz Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony na mocy Uchwa ł y Nr XXXII/201/05 Rady Gminy Jemielnica z dnia 2 grudnia 2005r. (karty nr 147-154). Nie wesz ł y one jednak w ż ycie z uwagi na zamiar ich zaskar ż enia przez Wojewod ę Opolskiego do Wojewódzkiego S ą du Administracyjnego w celu stwierdzenia ich niewa ż no ś ci (karta nr 158). W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , ż e Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków nie stanowi ą za łą czników do zawieranych z konsumentami przez SWiK umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Jak poda ł a Spó ł ka, konsumenci zapoznaj ą si ę z tre ś ci ą Regulaminu przed podpisaniem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzania ś cieków. Ponadto tekst Regulaminów jest dost ę pny do wgl ą du w ka ż dym czasie w siedzibie Spó ł ki, a tak ż e w Urz ę dzie Miejskim (karta nr 109). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga przes ł anka niezb ę dna do 1 Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729). 6 stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieokre ś lonej z góry liczby podmiotów. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosown ą definicj ę w tym zakresie zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . I.1. W przedmiotowej sprawie Strzeleckim Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na zamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia, zgodnie z którym odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub w ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy, co stanowi ć mog ł o naruszenie § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257), jakie obowi ą zywa ł o w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania. Z uwagi na fakt, ż e brzmienie tego przepisu uleg ł o zmianie w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006r. rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. o to ż samej nazwie o to ż samym zakresie regulacji (Dz.U. Nr 127, poz. 886), zakwestionowany warunek umowny nale ż y rozpatrzy ć w ś wietle aktualnie obowi ą zuj ą cych przepisów reguluj ą cych warunki p ł atno ś ci za dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wprowadzonych w/w rozporz ą dzeniem. Nale ż y podkre ś li ć , ż e Rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…) zast ą pi ł o poprzednio obowi ą zuj ą ce w tym zakresie rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury i ma na celu kontynuacj ę unormowania zawartego w tym akcie prawnym mi ę dzy innymi w zakresie warunków prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Obydwa rozporz ą dzenia reguluj ą kwesti ę zwi ą zane z terminami p ł atno ś ci za us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne, a § 17 ust. 1 obecnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia jest odzwierciedleniem i normuje ten sam zakres, co § 17 ust. 1 poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia. Dla stwierdzenia, ż e dosz ł o do naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść wykazania, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem powy ż szego zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Aktem prawnym okre ś laj ą cym zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż ej, zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera ć powinna m.in. postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii zawarte s ą natomiast w wydawanym przez ministra w ł a ś ciwego do spraw gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej na 7 podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę rozporz ą dzeniu wykonawczym do w/w ustawy okre ś laj ą cym warunki prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Aktualnie obowi ą zuj ą cym aktem prawnym okre ś laj ą cym warunki prowadzenie rozlicze ń z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków jest rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886), które wesz ł o w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006r. Przepis zawarty w § 17 ust. 1 tego rozporz ą dzenia stanowi, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. W dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów obowi ą zywa ł o natomiast w powy ż szym zakresie rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257). § 17 ust. 1 przedmiotowego rozporz ą dzenia przewidywa ł , ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia . Stosownie do § 17 ust. 1 aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, termin zap ł aty za us ł ugi z zakresu zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków okre ś lony w fakturze powinien wynosi ć co najmniej 14 dni licz ą c od dnia jej „wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób” konsumentowi. Minimalny obowi ą zek, jaki przepis ten nak ł ada na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne to wys ł anie faktury konsumentowi nie pó ź niej ni ż na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci wskazanym w rachunku. W zawieranych z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków SWiK pos ł uguje si ę postanowieniem przewiduj ą cym, i ż Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy. Przedmiotowe postanowienie umowne nak ł ada na konsumentów obowi ą zek uregulowania nale ż no ś ci w terminie okre ś lonym w fakturze niezale ż nie od tego, kiedy zostanie im ona wys ł ana lub dor ę czona. Jednocze ś nie z tre ś ci umowy nie wynika, w jakim terminie przedsi ę biorca zobowi ą zuje si ę wysy ł a ć faktury konsumentom. Rozwi ą zanie przyj ę te w analizowanym postanowieniu umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków daje zatem przedsi ę biorcy prawo do wysy ł ania rachunków w dowolnym czasie, skutkiem czego uprawnienia konsumentów wynikaj ą ce z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mog ą nie by ć respektowane. W/w zapis umowy nie gwarantuje bowiem, ż e dostawca us ł ug wy ś le (lub dor ę czy w inny sposób) faktur ę w terminie wynikaj ą cym z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Na jego podstawie faktura mo ż e zosta ć przes ł ana konsumentowi w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci podan ą na rachunku, co ś wiadczy o tym, ż e pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci zawieranych umów kwestionowanym postanowieniem umownym nosi znamiona bezprawno ś ci. Analizuj ą c tre ść zakwestionowanego postanowienia umownego z punktu widzenia § 17 ust. 1 poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf nale ż y stwierdzi ć , i ż brzmienie tego przepisu równie ż nie znajdowa ł o odzwierciedlenia w zawieranych z konsumentami umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Przepis ten zobowi ą zywa ł bowiem dostawc ę us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do dostarczania faktur konsumentom w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Natomiast zapis umowny reguluj ą cy termin p ł atno ś ci nale ż no ś ci stanowi, ż e odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy. Nie zapewnia ł zatem, ż e konsument otrzyma rachunek w odpowiednim czasie, co 8 ś wiadczy o bezprawno ś ci tego postanowienia umownego równie ż z punktu widzenia poprzednio obowi ą zuj ą cych przepisów. W analizowanym przypadku przedsi ę biorca samodzielnie ustala dat ę , od której rozpoczyna si ę bieg terminu na uiszczenie nale ż no ś ci przez konsumenta, jak równie ż sam decyduje o dacie wys ł ania (dor ę czenia) faktury konsumentowi. W du ż ej mierze od przedsi ę biorcy zale ż y zatem, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na uiszczenie nale ż no ś ci. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e w wyniku wys ł ania faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci, przys ł uguj ą cy konsumentom czas na uiszczenie nale ż no ś ci b ę dzie na tyle krótki, ż e konsument nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę dzie w stanie ui ś ci ć nale ż no ś ci w terminie podanym na rachunku. W skrajnych przypadkach faktura mo ż e zosta ć dor ę czona konsumentom nawet po terminie p ł atno ś ci. Nale ż y w omawianym kontek ś cie zwróci ć uwag ę na okoliczno ść , i ż zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 454 § 1 Kodeksu cywilnego, za dat ę dokonania zap ł aty uwa ż a si ę dat ę wp ł ywu ś rodków na rachunek bankowy przedsi ę biorcy. Cz ęść konsumentów uiszczaj ą c nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki dokonuje wp ł aty w placówkach bankowych lub pocztowych, co wi ąż e si ę z tym, i ż od momentu dokonania wp ł aty do momentu uznania rachunku bankowego dostawcy us ł ug up ł ywa okre ś lony okres czasu zwi ą zany z realizacj ą polecenia przelewu. Powy ż sze okoliczno ś ci dodatkowo przemawiaj ą za tym, aby tryb dor ę czenia faktury oraz termin na uiszczenie nale ż no ś ci zosta ł uregulowany w umowie w taki sposób, aby zapewni ć , ż e faktura zostanie wys ł ana konsumentowi w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Wówczas dokonuj ą c zap ł aty na poczcie lub w banku, konsument b ę dzie w stanie dochowa ć terminu wskazanego na fakturze. Te same argumenty pozostaj ą równie ż aktualne w odniesieniu do analizy kwestionowanego zapisu w ś wietle poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, i ż przepisy dotycz ą ce terminu zap ł aty nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki zawarte w § 17 ust. 1 zarówno aktualnie, jak i poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, nie znajduj ą odzwierciedlenia w brzmieniu zakwestionowanego postanowienia umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Dzia ł anie SWiK polegaj ą ce na stosowaniu w zawieranych z konsumentami umowach zapisu przewiduj ą cego, i ż odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub w ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy, obarczone jest zatem cech ą bezprawno ś ci w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotowy zapis umowny nie gwarantuje bowiem konsumentom co najmniej wys ł ania faktury przez us ł ugodawc ę na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci. Powy ż sze okoliczno ś ci wskazuj ą na to, i ż zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek (bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy) niezb ę dnych do wykazania, i ż SWiK stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y podnie ść równie ż , i ż zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci niezale ż nie od tego, jak w praktyce odbywa si ę dor ę czanie faktur konsumentom. Bez znaczenia dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie dosz ł o do naruszenia § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf pozostaje okoliczno ść , czy w rzeczywisto ś ci faktury wystawiane w siedzibie Spó ł ki wysy ł ane s ą odbiorcom w odpowiednim czasie. Maj ą c bowiem na wzgl ę dzie, i ż na podstawie umowy Spó ł ka mo ż e arbitralnie ustala ć termin, w którym dokonywa ć b ę dzie wysy ł ki faktur nie mo ż na w ż adnym wypadku wykluczy ć sytuacji, ż e nast ą pi to z naruszeniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Dla rozstrzygni ę cia przedmiotowej sprawy nie jest zatem istotne to, jak w rzeczywisto ś ci post ę puje przedsi ę biorca i czy wysy ł anie faktur odbywa si ę zgodnie z prawem. Istotne jest, i ż w oparciu o tre ść zawieranych w obrocie konsumenckim umów dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dzia ł ania z naruszeniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, w wyniku czego zagro ż one s ą interesów najs ł abszej grupy uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Dla bytu 9 praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów nie jest konieczne bowiem wyst ą pienie na rynku skutków dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa; ju ż sama mo ż liwo ść ich wyst ą pienia uzasadnia uruchomienie ustawowych sankcji przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Wynika to wprost z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ż e ustawy, zgodnie z którym jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, które wywo ł ywa ł y lub aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Powy ż ej wykazano, ż e kwestionowane zachowanie SWiK jest zachowaniem bezprawnym. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c przedmiotow ą kwesti ę nale ż y podnie ść , ż e z brzmienia zakwestionowanego w ramach rozpatrywanego zarzutu postanowienia umownego wynika, i ż wy łą cznie w gestii SWiK pozostaje kwestia daty wys ł ania rachunku konsumentowi. Jest to o tyle istotne, ż e termin wys ł ania faktury ma bezpo ś rednie prze ł o ż enie na to, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na dokonanie p ł atno ś ci. W umowach brak jest natomiast jakichkolwiek gwarancji dla konsumentów, ż e wysy ł ka faktur nast ą pi w terminie co najmniej 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Okoliczno ść , i ż na podstawie umowy to przedsi ę biorca ustala pocz ą tek biegu terminu na zap ł acenie nale ż no ś ci (w momencie wystawienia faktury w siedzibie dostawcy) ś wiadczy o tym, ż e w przedmiotowej sprawie zagro ż one s ą ekonomiczne interesy konsumentów. Dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż e bowiem doprowadzi ć do sytuacji, i ż konsumenci, nie z w ł asnej winy, nie b ę d ą w stanie terminowo wywi ą za ć si ę z obowi ą zku p ł atno ś ci na rzecz dostawcy. To z kolei wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą obci ąż enia ich odsetkami ustawowymi za opó ź nienie w zap ł acie; zgodnie z tre ś ci ą analizowanych umów w przypadku niedotrzymania terminów p ł atno ś ci okre ś lonych w fakturze dostawca b ę dzie obci ąż a ł odbiorc ę odsetkami ustawowymi. Wprowadzenie do tre ś ci umów postanowienia przewiduj ą cego, ż e termin p ł atno ś ci up ł ywa w 18 dniu od daty wystawienia faktury mo ż e prowadzi ć zatem do obci ąż enia konsumentów nieuzasadnionymi odsetkami za zw ł ok ę w p ł atno ś ci w przypadku, gdy nie uiszcz ą zap ł aty w terminie, a faktura wys ł ana zostanie w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą wskazan ą na rachunku. Bezpo ś redni ą konsekwencj ą pos ł ugiwania si ę w tre ś ci zawieranych umów kwestionowanym postanowieniem jest zatem mo ż liwo ść powstania po stronie konsumentów negatywnych skutków o charakterze finansowym. Opisana praktyka SWiK godzi zatem w ekonomiczne interesy konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż praktyka SWiK polegaj ą ca na zamieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowienia, zgodnie z którym us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury nosi znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w interesy konsumentów. I.2.a. W przedmiotowej sprawie Strzeleckim Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, i ż nie zawieraj ą postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów rozliczeniowych. Aby stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę opisan ą w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, nale ż y wykaza ć , ż e kwestionowane zachowanie przedsi ę biorcy jest bezprawne. Jak ju ż podniesiono powy ż ej, umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie 10 ś cieków, zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera ć powinna m.in. postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Postanowienia dotycz ą ce przedmiotowych kwestii zawarte s ą w Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, które – stosownie do art. 19 ust. 1 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – okre ś laj ą prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug w zakresie sposobu rozlicze ń w oparciu o ceny i stawki op ł at ustalone w taryfach. Zgodnie z w/w przepisem stosowne postanowienia w tym zakresie zamieszczono w tre ś ci Regulaminów obowi ą zuj ą cych na obszarze dzia ł alno ś ci SWiK. I tak, § 14 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Strzelce Opolskie przewiduje, ż e Ustala si ę jako minimalny jednomiesi ę czny okres rozliczeniowy pomi ę dzy Przedsi ę biorstwem a odbiorc ą . Analogiczny zapis zawarty w § 17 Regulaminu obowi ą zuj ą cego na terenie gminy Jemielnica stanowi, ż e Ustala si ę jednomiesi ę czny okres obrachunkowy. W uzasadnionych, okre ś lonych w umowie przypadkach op ł aty od Odbiorców mog ą by ć pobierane co dwa miesi ą ce lub raz na kwarta ł . Stosowne postanowienia odno ś nie przedmiotowych zagadnie ń zawieraj ą równie ż nowo uchwalone przez Rady w/w Gmin Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków (które nie maj ą jednak jeszcze mocy obowi ą zuj ą cej). § 18 pkt 1) Regulaminów uchwalonych przez Rady Gmin Strzelce Opolskie i Jemielnica stanowi, ż e Strony Okre ś laj ą w umowie okres obrachunkowy. Ponadto, § 2 pkt 7 tych Regulaminów przewiduje, ż e pod poj ę ciem „okresu obrachunkowego” nale ż y rozumie ć okres rozlicze ń za us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków okre ś lony w umowie. SWiK pos ł uguje si ę w obrocie z konsumentami wzorcami umów o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dostaw wody i odbioru ś cieków. Wzorce umowne, które s ą przeznaczone do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami wi ążą natomiast odbiorc ę indywidualnego – konsumenta na zasadach okre ś lonych w art. 384 – 385 3 Kodeksu Cywilnego. W obrocie konsumenckim zachodzi zatem konieczno ść dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Pogl ą d taki uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi warunkami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulaminy w zakresie odnosz ą cym si ę do warunków i terminów prowadzenia rozlicze ń mi ę dzy dostawc ą a odbiorc ą us ł ug precyzuj ą d ł ugo ść obowi ą zuj ą cych odbiorców i Spó ł k ę okresów obrachunkowych, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy zgodnie z postanowieniami Regulaminów. W zawieranych z konsumentami przez SWiK na podstawie wzorców umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie zamieszczono postanowie ń okre ś laj ą cych okresy rozrachunkowe. Jest to równoznaczne z tym, ż e w tre ś ci zawieranych przez Spó ł k ę umów brak jest pe ł nej informacji o wszystkich, wynikaj ą cych z Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków elementach umowy dotycz ą cych sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Zaniechanie zamieszczenia w tre ś ci umów postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów, w jakich wystawiane s ą faktury za pobrane us ł ugi jest zatem dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem w/w przepis zobowi ą zuje przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do wprowadzenia do tre ś ci umów postanowie ń dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń , a stosowne regulacje w tym zakresie odnosz ą ce si ę do d ł ugo ś ci okresów rozliczeniowych zawarte s ą w Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, to przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na wzgl ę dzie tre ść art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , jak równie ż wymagania zawarte w art. 384 § 1 i 2 11 K.c., powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w zawieranych z konsumentami umowach. Jest to tym bardziej oczywiste, je ż eli postanowienia Regulaminów (które wi ążą dostawc ę us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ) przewiduj ą wprost, ż e umowa ma okre ś la ć okresy obrachunkowe, tak jak ma to miejsce w przypadku Regulaminów nowo uchwalonych przez Rady Gmin Strzelce Opolskie i Jemielnica. Z powy ż szego wynika, i ż zaniechanie zamieszczenia w umowach postanowie ń okre ś laj ą cych wi ążą ce odbiorców okresy obrachunkowe jest dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania przez SWiK praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych regulacji powoduje, ż e konsument w chwili zawierania umowy, jak i w trakcie jej realizacji nie jest w stanie ustali ć na jej podstawie, w jakich terminach (okresach czasu) wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi oraz zwi ą zane z nimi odczyty wskaza ń wodomierza. Dostawca us ł ug mo ż e w zwi ą zku z tym w sposób arbitralny ustala ć d ł ugo ść cykli obrachunkowych, w których nast ę puj ą rozliczenia us ł ug i zwi ą zane z nimi odczyty urz ą dze ń pomiarowych. Prowadzi to po stronie konsumentów do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i ogranicza swobod ę w zakresie gospodarowania ś rodkami pieni ęż nymi w d ł u ż szym okresie czasu. Zamieszczenie w umowie odpowiednich zapisów odnosz ą cych si ę do terminów dokonywanych rozlicze ń spowoduje, ż e konsument otrzyma gwarancj ę regularno ś ci cykli rozliczeniowych, dzi ę ki czemu b ę dzie w stanie podporz ą dkowa ć im dokonywane wydatki i w odpowiednim czasie zabezpieczy ć ś rodki finansowe na pokrycie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Brak w tre ś ci umowy odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych okresów rozrachunkowych nie jest zatem dla konsumentów bez znaczenia i godzi w ich interesy rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego, które dotycz ą tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy konsumentem a dostawc ą us ł ug. Dysproporcja pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w tym wzgl ę dzie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą , jak ą posiada konsument mo ż e wywo ł a ć po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki. Dlatego uzna ć nale ż y, ż e zachowanie SWiK wi ąż e si ę z naruszeniem interesów konsumentów. I.2.b. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono SWiK w przedmiotowym post ę powaniu, jest zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w ten sposób, i ż nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy . Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy. Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) w/w ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji. 12 Zgodnie z z § 28 ust. 1 – 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w Gminie Strzelce Opolskie oraz stosownie do § 31 ust. 1 – 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w Gminie Jemielnica, Odbiorca us ł ug ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. Reklamacje, o których mowa w ust. 1 wnoszone s ą na pi ś mie osobi ś cie przez zainteresowanego w siedzibie przedsi ę biorstwa, listem poleconym lub za pomoc ą poczty elektronicznej i rozpatrywane s ą przez zarz ą d przedsi ę biorstwa. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zobowi ą zane jest do powiadomienia zainteresowanego o sposobie za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. Co do obowi ą zków dostawcy w zakresie udzielania odpowiedzi na skargi i za ż alenia odbiorców, § 26 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w Strzelcach Opolskich stanowi, ż e Je ż eli strony nie ustali ł y w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków inaczej, udzielanie informacji i odpowiedzi na żą danie odbiorców nast ę puje w ci ą gu: 7 dni – na pisemne żą danie usuni ę cia przerw i zak ł óce ń w ś wiadczeniu us ł ug, 14 dni – na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia wymagaj ą ce przeprowadzenia post ę powania wyja ś niaj ą cego. Analogiczny zapis zawarty w § 29 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Jemielnica przewiduje, ż e Je ż eli strony nie ustali ł y w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków inaczej, obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce wymagania w zakresie udzielania informacji i odpowiedzi, w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ś cieków: udzielenie informacji na żą danie odbiorców nast ę puje w ci ą gu a) 12 godzin – na telefoniczne żą danie okre ś lenia przewidywanego terminu usuni ę cia przerw i zak ł óce ń w ś wiadczeniu us ł ug; b) 7 dni – na pisemne żą danie usuni ę cia przerw i zak ł óce ń , o których mowa w pkt a; c) 14 dni – na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia, wymagaj ą ce przeprowadzenia post ę powania wyja ś niaj ą cego. Kwestie zwi ą zane ze standardami rozpatrywania reklamacji unormowane zosta ł y równie ż w tre ś ci Regulaminów dostarczania wody i doprowadzania ś cieków nowo uchwalonych przez Rady Gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci SWiK. W § 33 ust. 2 przewiduj ą one, ż e Przedsi ę biorstwo rozpatruje zg ł oszon ą relacj ę w terminie 14 dni od daty zg ł oszenia. W uzasadnionych przypadkach termin ten mo ż e zosta ć przed ł u ż ony o dalsze 14 dni, o czym Przedsi ę biorstwo winno pisemnie poinformowa ć Odbiorc ę . W tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków SWiK nie zamie ś ci ł o postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, które wynikaj ą z postanowie ń obowi ą zuj ą cych na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W obrocie konsumenckim zachodzi natomiast, jak ju ż podniesiono, potrzeba dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu, co wynika, z uwarunkowanej przez art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi warunkami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulamin zawiera postanowienia dotycz ą ce obowi ą zków dostawcy w zakresie sposobów za ł atwiania reklamacji oraz reagowania na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia odbiorców, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy. Niezamieszczenie w tre ś ci umów kwestii zwi ą zanych ze standardami za ł atwiania reklamacji i skarg sk ł adanych zg ł aszanych przez konsumentów jest równoznaczne z tym, ż e umowy nie informuj ą konsumentów o wszystkich, wynikaj ą cych z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, prawach i obowi ą zkach stron umowy. 13 Zaniechanie zamieszczenia w umowie przedmiotowych postanowie ń jest zatem dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych standardów i terminów udzielania informacji na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji i udzielania odpowiedzi na skargi i za ż alenia odbiorców mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywaj ą cych na nim obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, w jakie standardy obowi ą zuj ą w zakresie udzielania informacji na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz sk ł adania i rozpatrywania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszcze ń , co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Jak wykazano powy ż ej zachowania SWiK zakwestionowane w pkt I niniejszej decyzji, a polegaj ą ce na: − stosowaniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowienia, zgodnie z którym odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze lub w ksi ąż eczce op ł at, oznaczaj ą cym: 18 dni od daty wystawienia faktury w siedzibie dostawcy, − niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów rozliczeniowych; − niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, obarczone s ą cech ą bezprawno ś ci, gdy ż stoj ą w sprzeczno ś ci z – odpowiednio – § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf oraz art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Opisane praktyki godz ą równie ż w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej, wyczerpuj ą cej i prawdziwej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji), równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów oraz zgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Zaniechanie wprowadzenia do umów odpowiednich klauzul dotycz ą cych wzajemnych rozlicze ń oraz praw i obowi ą zków stron umowy oraz zamieszczenie w umowach postanowie ń umo ż liwiaj ą cych dostawcy post ę powanie 14 niezgodne z prawem, sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji o warunkach wzajemnych rozlicze ń , a tak ż e o obowi ą zkach przedsi ę biorcy, mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz postanowienia Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z kolei stosowanie w umowach bezprawnych zapisów dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów wymierne negatywne skutki finansowe. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dowiedziono zatem, ż e analizowane zachowania Strzeleckich Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. s ą bezprawne oraz godz ą w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania SWiK dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców przedsi ę biorstwa (konsumentów) do otrzymania w tre ś ci umów pe ł nej, wyczerpuj ą cej i zgodnej z prawem informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e zachowania Strzeleckich Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzelcach Opolskich b ę d ą ce przedmiotem omawianych zarzutów godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia przez w/w przedsi ę biorc ę art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y zatem łą cznie obydwie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawno ść dzia ł ania i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Jednocze ś nie podnie ść nale ż y, i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż SWiK zaniecha ł o stosowania zarzucanych mu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorca wprowadzi ł wprawdzie w dniu 20.06.2006r. do obrotu konsumenckiego nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków uwzgl ę dniaj ą ce postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty, jednak ż e nie wykaza ł , ż e umowy sporz ą dzone w oparciu o te wzorce dostarczone zosta ł y wszystkim konsumentom 15 korzystaj ą cym z us ł ug Spó ł ki. Zdaniem Organu Antymonopolowego fakt, ż e w obrocie konsumenckim nadal funkcjonuj ą umowy o tre ś ci zakwestionowanej w toku przeprowadzonego post ę powania ś wiadczy o tym, ż e stwierdzone praktyki nadal s ą kontynuowane, mimo ż e umowy zawierane na bie żą co zosta ł y w analizowanym zakresie zmodyfikowane w sposób zapewniaj ą cy ich zgodno ść z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1., I.2.a. i I.2.b. sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś lono w przedmiotowej sprawie zamieszczenie w tre ś ci wszystkich zawartych z konsumentami przed dniem 20.06.2006r. umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : − postanowie ń reguluj ą cych termin p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi w sposób zgodny z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886), − postanowie ń informuj ą cych o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia za pobrane us ł ugi, − postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów udzielania informacji i odpowiedzi na pisemne i telefoniczne żą dania, skargi i za ż alenia konsumentów oraz terminów i trybu wnoszenia i rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi, Powy ż sze zmiany powinny zosta ć wprowadzone do tre ś ci umów zawartych przed dniem 20.06.2006r. w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Celem okre ś lenia na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ś rodków usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym z wszystkimi konsumentami zawarte zostan ą umowy, których tre ść w sposób wyczerpuj ą cy informowa ć b ę dzie o wszystkich elementach umowy wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zwi ą zanych z terminami wzajemnych rozlicze ń oraz prawami i obowi ą zkami stron umowy, a tak ż e zawiera ć b ę dzie zgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa unormowanie terminu p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. III. Stosownie do tre ś ci art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Strzeleckim Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. w Strzelcach Opolskich w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I sentencji niniejszej decyzji uzna ł zasadno ść wszystkich 16 postawionych przedsi ę biorcy zarzutów i stwierdzi ł naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 61 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć SWiK kosztami przeprowadzonego post ę powania w kwocie 61 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t jeden). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 17