RWR-3/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-35/07/ZR/ZK Wroc ł aw, 13 lutego 2008 r. DECYZJA RWR 03/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Budownictwa Spo ł ecznego „Nasze K ą ty” Spó ł ce z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Jugos ł owia ń skiej 65 d; - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu we wzorcu umownym p.n. „Umowa przedwst ę pna”, nast ę puj ą cych zapisów: • § 4 ust. 3 zd.2: „Nie stawienie si ę Kupuj ą cego w wyznaczonym terminie upowa ż nia Sprzedaj ą cego do dokonania odbioru jednostronnego i przekazania podpisanego protoko ł u, o którym mowa w ust. 1 Kupuj ą cemu” ; • § 6 ust. 1: „W przypadku nie wywi ą zania si ę przez Kupuj ą cego z zobowi ą zania do zawarcia mowy przyrzeczonej Sprzedawca jest uprawniony do naliczenia kary umownej w wysoko ś ci 10% kwoty umownej okre ś lonej w § 2 ust. 1” ; • § 6 ust. 4: „Sprzedawca nie b ę dzie zobowi ą zany od zap ł aty kary umownej w sytuacji, w której niemo ż no ść zawarcia umowy przyrzeczonej wynika ć b ę dzie z okoliczno ś ci, za które nie ponosi on winy umy ś lnej, a w szczególno ś ci w przypadku gdy opó ź nienie w zako ń czeniu inwestycji b ę dzie wynikiem dzia ł ania si ł y wy ż szej b ą d ź dzia ł a ń lub zaniecha ń podmiotów, za które Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci (osoby trzecie, organy administracji etc).”; • § 7 ust. 3: „Kupuj ą cy upowa ż nia Sprzedawc ę do wyznaczenia Zarz ą dcy nieruchomo ś ci ą 1 wspóln ą na okres 3 lat od dnia przekazania budynku do u ż ytkowania z wynagrodzeniem w wysoko ś ci 0,80 z ł /m 2 powierzchni u ż ytkowej (…).”; które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i przyj ę ciu zobowi ą zania przez Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego „Nasze K ą ty” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Jugos ł owia ń skiej 65 d, do zaniechania tych dzia ł a ń poprzez : 1) dokonanie zmiany tre ś ci zakwestionowanych postanowie ń w ten sposób, ż e w ich miejsce zostan ą wprowadzone nowe, w nast ę puj ą cym brzmieniu: • § 6 ust 3: „Kupuj ą cy upowa ż nia Sprzedawc ę do wyznaczenia Zarz ą dcy nieruchomo ś ci ą wspóln ą na okres 3 lat od dnia przekazania budynku do u ż ytkowania z wynagrodzeniem w wysoko ś ci … z ł /m 2 powierzchni u ż ytkowej, z zastrze ż eniem postanowie ń zawartych w ust ę pie 4 (…).”; • § 6 ust. 4: „Zapisy umowne pkt 6 § 3 nie stoj ą w sprzeczno ś ci z uprawnieniami Wspólnoty mieszkaniowej opisanymi w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 roku o w ł asno ś ci lokali (Dz.U 2000.80.903 – tekst jednolity z pó ź n. zm.).”; 2) wykre ś lenie zakwestionowanych postanowie ń wzorca umownego: § 4 ust. 3 zd. 2, § 6 ust. 1, § 6 ust. 4; nak ł ada si ę obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania do dnia 31 marca 2008 r. poprzez aneksowanie umów istniej ą cych ju ż w obrocie prawnym oraz poprzez zawieranie nowych umów zgodnie z przyj ę tym na siebie zobowi ą zaniem. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 134 poz. 939) ), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Budownictwa Spo ł ecznego „Nasze K ą ty” Spó ł ce z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Jugos ł owia ń skiej 65 d; - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego „Nasze K ą ty” Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Jugos ł owia ń skiej 65 d , obowi ą zek z ł o ż enia sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania do dnia 15 kwietnia 2008 r. UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej tak ż e Prezesem Urz ę du] zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez deweloperów, wroc ł awska Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzi ł a czynno ś ci kontrolne dotycz ą ce dzia ł alno ś ci Towarzystwa Budownictwa Spo ł ecznego „Nasze K ą ty” Spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Jugos ł owia ń skiej 65 d [zw . dalej tak ż e „TBS Nasze K ą ty” lub Spó ł k ą ]. Prezes Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 2 (dowód: karta 3) W zwi ą zku z tym - Postanowieniem nr 189/2007 z dnia 6 sierpnia 2007 r. - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę „TBS Nasze K ą ty”, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (...)] polegaj ą cej na umieszczeniu w postanowieniach §4 ust. 3 zd. 2, § 6 ust. 1, § 6 ust. 4 oraz §7 ust. 3 wzorca umownego p.n. „Umowa przedwst ę pna” [zw. dalej tak ż e Umow ą ], zapisów, które s ą zbie ż ne z wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. (dowód: karta 1-2) Ponadto — zgodnie z punktem 2. Postanowienia nr 189/2007 — Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y (37 kart) uzyskane podczas wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego (nr sygn. RWR 402-6/07/ZR). (dowód: karta 1 -2) W trakcie post ę powania Spó ł ka w pi ś mie z dnia 12 grudnia 2007 r. odnios ł a si ę do zarzutów zawartych w Postanowieniu Nr 189/2007 wskazuj ą c, i ż w zwi ą zku z wszcz ę tym post ę powaniem wprowadzi ł a do obrotu nowy wzorzec umowny, z którego zosta ł y usuni ę te zakwestionowane zapisy, a cze ść z nich uleg ł a odpowiedniej modyfikacji. Spó ł ka przed ł o ż y ł a nowy wzorzec umowny. (dowód: karta 44 - 47) I . Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania: — Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego „Nasze K ą ty”” sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu przy ul. Jugos ł owia ń skiej 65 d jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego przy S ą dzie Rejonowym dla Wroc ł awia-Fabrycznej we Wroc ł awiu, VI Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 00000468617 (rejestracji dokonano dnia 19 lipca 2006 r.) a przedmiotem jego dzia ł alno ś ci gospodarczej jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych z wznoszeniem budynków oraz kupno i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek. W ramach tej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorca zawiera umowy kupna-sprzeda ż y nieruchomo ś ci z indywidualnymi klientami. (dowód: karta 5-18) 2. Pocz ą wszy od 2006 r. w zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą w wy ż ej wymienionym zakresie Spó ł ka wprowadzi ł a do obrotu i stosuje wzorzec umowny pn. „Umowa przedwst ę pna”, który zawiera m.in. nast ę puj ą ce zapisy: • § 4 ust. 3 zd.2 „Nie stawienie si ę Kupuj ą cego w wyznaczonym terminie upowa ż nia Sprzedaj ą cego do dokonania odbioru jednostronnego i przekazania podpisanego protoko ł u, o którym mowa w ust. 1 Kupuj ą cemu” ; • § 6 ust. 1 " W przypadku nie wywi ą zania si ę przez Kupuj ą cego z zobowi ą zania do zawarcia mowy przyrzeczonej Sprzedawca jest uprawniony do naliczenia kary umownej w wysoko ś ci 10% kwoty umownej okre ś lonej w §2 ust. 1” ; • § 6 ust. 4 “ Sprzedawca nie b ę dzie zobowi ą zany od zap ł aty kary umownej w sytuacji, w której niemo ż no ść zawarcia umowy przyrzeczonej wynika ć b ę dzie z okoliczno ś ci, za 3 które nie ponosi on winy umy ś lnej, a w szczególno ś ci w przypadku gdy opó ź nienie w zako ń czeniu inwestycji b ę dzie wynikiem dzia ł ania si ł y wy ż szej b ą d ź dzia ł a ń lub zaniecha ń podmiotów, za które Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci (osoby trzecie, organy administracji etc).” ; • §7 ust. 3 “ Kupuj ą cy upowa ż nia Sprzedawc ę do wyznaczenia Zarz ą dcy nieruchomo ś ci ą wspóln ą na okres 3 lat od dnia przekazania budynku do u ż ytkowania z wynagrodzeniem w wysoko ś ci 0,80 z ł /m 2 powierzchni u ż ytkowej (…)”. (dowód: karta 19-22) 3. W Rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczono m.in. nast ę puj ą ce klauzule: - 364 „ W razie niestawiennictwa Kupuj ą cego w wyznaczonym terminie przekazania, sprzedaj ą cy dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i b ę dzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedaj ą cego umowy w tym zakresie. Strony zgodnie ustalaj ą , ż e w takim przypadku Sprzedaj ą cy upowa ż niony jest do wystawienia odpowiedniej faktury .” (wyrok SOKiK z dnia 22 listopada 2004 r. sygn. akt XVII Amc 55/03); - 365 „ W sytuacji okre ś lonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokó ł sporz ą dzony przez Sprzedaj ą cego zast ę puje protokó ł odbioru” (wyrok SOKiK z dnia 22 listopada 2004 r. sygn. akt XVII Amc 55/03); - 651 „ W przypadku rozwi ą zania umowy przez partycypanta PTBS sp. z o.o. zwróci wp ł acon ą kwot ę po potr ą ceniu 10% wp ł aconych kwot tytu ł em kosztów zawarcia umowy .” (wyrok SOKiK z dnia 25 lipca 2005r. sygn. Akt XVII Amc 13/05); - 928 „ W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Towarzystwu przys ł uguje prawo potr ą cenia 5% kwoty podlegaj ą cej zwrotowi ” (wyrok SOKiK z dnia 11 stycznia 2006r. sygn. Akt XVII Amc 12/05); - 882 „Opó ź nienia wywo ł ane decyzjami administracyjnymi lub ich brakiem, w wyniku zmiany przepisów oraz innych niezale ż nych od sprzedaj ą cego przeszkód spowoduj ą odpowiednie przesuni ę cie terminów rozpocz ę cia budowy i oddania przedmiotu budowy kupuj ą cemu” (wyrok SOKiK z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt XVII Amc 86/03); - 367 „Sprzedaj ą cy mo ż e by ć zwolniony od odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, je ż eli niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest nast ę pstwem si ł y wy ż szej. Zdarzeniami si ł y wy ż szej s ą takie zdarzenia, które stoj ą na przeszkodzie wykonania obowi ą zku Sprzedaj ą cego okre ś lonego w niniejszej umowie, które wyst ą pi ł y lub sta ł y si ę stronom znane po jej zawarciu, których nikt nie móg ł przewidzie ć w chwili zawarcia umowy, które s ą zewn ę trzne w stosunku do dzia ł alno ś ci Sprzedaj ą cego, a w szczególno ś ci: po ż ar, susza, powód ź , trz ę sienia ziemi, strajk, uszkodzenia maszyny i surowców niezb ę dnych do wykonania umowy i inne podobne zdarzenia” (wyrok SOKiK z dnia 2 listopada 2004r. sygn. Akt XVII Amc 55/03); - 893 „ Sprzedaj ą cy zobowi ą zuje si ę prowadzi ć odp ł atnie, na koszt mieszka ń ców i z ich upowa ż nienia administracj ę budynku przez 36 miesi ę cy od daty przekazania budynku do eksploatacji. Kupuj ą cy podpisuj ą c niniejsz ą Umow ę upowa ż nia Sprzedaj ą cego do powy ż szych czynno ś ci. Po up ł ywie tego terminu sposób administracji zostanie ustalony przez W ł a ś cicieli mieszka ń trybie wynikaj ą cym z ustawy z dnia 24 czerwca 1004 roku o w ł asno ś ci lokali (Dz.U Nr 85, poz. 388).” (wyrok SOKiK z dnia 18 maja 2005r., sygn. Akt XVII Amc 86/03). 4. W trakcie post ę powania „TBS Nasze K ą ty” - w pi ś mie z dnia 12 grudnia 2007 r. - wskaza ł , i ż wprowadzi ł do obrotu nowy wzorzec umowny, przedk ł adaj ą c jego wzór. Z tre ś ci nowego wzorca zosta ł y wyeliminowane zapisy zamieszczone w uprzednio stosowanym wzorcu w § 4 ust. 3 zd. 2, 4 § 6 ust. 1 i § 6 ust. 4. Nadto, regulacja uprzednio uj ę ta w tre ś ci § 7 ust. 3 zosta ł a przeniesiona do § 6 ust. 3 i § 6 ust. 4 którym nadano nast ę puj ą ce brzmienia: • § 6 ust 3 „Kupuj ą cy upowa ż nia Sprzedawc ę do wyznaczenia Zarz ą dcy nieruchomo ś ci ą wspóln ą na okres 3 lat od dnia przekazania budynku do u ż ytkowania z wynagrodzeniem w wysoko ś ci … z ł /m 2 powierzchni u ż ytkowej, z zastrze ż eniem postanowie ń zawartych w ust ę pie 4 (…).”; • § 6 ust. 4 „Zapisy umowne pkt 6 § 3 nie stoj ą w sprzeczno ś ci z uprawnieniami Wspólnoty mieszkaniowej opisanymi w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 roku o w ł asno ś ci lokali (Dz.U 2000.80.903 – tekst jednolity z pó ź n. zm.).” (dowód: karta 44-47) II. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (...) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami „TBS Nasze K ą ty”. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, i ż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks post ę powania cywilnego. (...).” Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wy ż ej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...)„ za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy 5 postanowienia wzorca by ł y, czy te ż nie by ł y zastosowane przy konkretnej umowie . Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie — S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(...) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(...) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (...). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.ok.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (...)”. Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy wzorca umownego „Umowa przedwst ę pna” stosowanego przez „TBS Nasze K ą ty” przy zawieraniu przedwst ę pnych umów kupna-sprzeda ż y nieruchomo ś ci, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego pod pozycjami mi ę dzy innymi: 364, 365, 651, 928, 882, 367, 893. W wyroku z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn.. akt XVII Amc 55/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienia umowne zapisy, które nast ę pnie zosta ł y wpisane pod poz. 364 i 365 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ W razie niestawiennictwa Kupuj ą cego w wyznaczonym terminie przekazania, sprzedaj ą cy dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i b ę dzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedaj ą cego umowy w tym zakresie. Strony zgodnie 6 ustalaj ą , ż e w takim przypadku Sprzedaj ą cy upowa ż niony jest do wystawienia odpowiedniej faktury” i „ W sytuacji okre ś lonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokó ł sporz ą dzony przez Sprzedaj ą cego zast ę puje protokó ł odbioru. ” W uzasadnieniu wyroku S ą d stwierdzi ł , i ż takie ukszta ł towanie praw i obowi ą zków stron umowy jest niedozwolone, gdy ż umo ż liwia przedsi ę biorcy bez obecno ś ci konsumenta dokona ć odbioru lokalu i zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy wobec niego, co w ś wietle art. 385 1 § k.c. stanowi niedozwolon ą klauzul ę , gdy ż ra żą co narusza interes konsumenta. S ą d podniós ł , i ż tak skonstruowany zapis umo ż liwia przedsi ę biorcy kosztem interesu konsumenta uznanie sporz ą dzonego pod jego nieobecno ść jednostronnego protoko ł u odbioru lokalu za równowa ż ny z tym podpisanym przez obie strony umowy. Równie ż § 4 ust. 3 zd.2 Umowy przewiduje, i ż przedsi ę biorca mo ż e dokona ć jednostronnego odbioru lokalu i sporz ą dzi ć stosowny protokó ł , co – jak wskaza ł S ą d w ww. orzeczeniu – narusza prawa konsumenta. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł wymienione wy ż ej zapisy za to ż same ze wskazanym postanowieniem, czego nie naruszaj ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porównywanych klauzul. W wyroku z dnia 25 lipca 2005 roku (sygn. akt XVII Amc 13/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 651 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ W przypadku rozwi ą zania umowy przez partycypanta PTBS sp. z o.o. zwróci wp ł acon ą kwot ę po potr ą ceniu 10% wp ł aconych kwot tytu ł em kosztów zawarcia umowy .” W uzasadnieniu do wyroku S ą d stwierdzi ł , i ż zapisy wzorca umownego przewiduj ą ce jedynie po stronie konsumenta sankcje za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy prowadz ą do jego dyskryminacji w stosunku umownym z przedsi ę biorc ą i s ą zaprzeczeniem ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy. Takie postanowienia s ą nadto, w uznaniu S ą du sprzeczne z tre ś ci ą art. 385 3 pkt 16 k.c. Równie ż tre ść § 6 ust.1 Umowy stosowanej przez „TBS Nasze K ą ty” rozpatrywana w ś wietle ca ł o ś ci uregulowa ń tego ż wzorca umownego, ustanawia jedynie po stronie przedsi ę biorcy prawo do domagania si ę zap ł aty kar umownych na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania umownego przez konsumenta nie przewiduj ą c analogicznej sytuacji w przypadku naruszenia zobowi ą zania przez przedsi ę biorc ę . Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł wymienione wy ż ej zapisy za to ż same, czego nie naruszaj ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porównywanych klauzul. Wskaza ć nadto nale ż y, i ż w wyroku z dnia 11 stycznia 2006 roku (sygn. akt XVII AMc 86/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 928 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Towarzystwu przys ł uguje prawo potr ą cenia 5% kwoty podlegaj ą cej zwrotowi ”. Tre ść § 6 ust. 1 Umowy podobnie jak wymieniony powy ż ej zapis umowny wpisany do rejestru, przewiduje kar ę umown ą odnosz ą c ą si ę do warto ś ci przedmiotu umowy i okre ś la ich wysoko ść na 10% tej ż e warto ś ci. Zastrze ż enie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, wzgl ę dnie okre ś lonej, sumy pieni ęż nej na wypadek odst ą pienia od umowy (odst ę pne) jest dopuszczalne na mocy art. 483 k.c. oraz 396 k.c. Przepisy kodeksowe nie precyzuj ą jednak sposobu naliczania powy ż szych sum, ani ich wysoko ś ci, poza art. 385 3 pkt 17 k.c. Na jego podstawie za niedozwolone postanowienie umowne uznaje si ę postanowienie, które nak ł ada na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. Nie podlega kwestionowaniu przez Prezesa UOKiK zasadno ść pobierania kary umownej powszechnie stosowanej w obrocie handlowym, a jedynie jej wysoko ść . Przedmiotem 7 ś wiadczenia „TBS Nasze K ą ty” jest budynek mieszkalny, typowy dla budownictwa wielorodzinnego, zawieraj ą cy mieszkania o zbli ż onym standardzie wyko ń czenia, które nie wymagaj ą dodatkowych szczególnych nak ł adów zwi ą zanych z ich budow ą lub wyko ń czeniem. Z tego powodu - w przypadku rozwi ą zania umowy z powodu nienale ż ytego jej wykonania przez konsumenta lub odst ą pienia przez niego od umowy - mog ą one by ć przedmiotem obrotu i znale źć nabywców bez wi ę kszych problemów. W takiej sytuacji przedsi ę biorca mo ż e znale źć kolejnego kontrahenta na miejsce tego, który odst ą pi ł od umowy, przy czym szkody, jakie ponosi z tytu ł u odst ą pienia od umowy, obejmuj ą koszty sporz ą dzenia stosownych dokumentów. Ponadto z uwagi na powszechnie stosowany sposób finansowania inwestycji przez konsumenta, przedsi ę biorca uzyskuje ś rodki finansowe, zanim konsument otrzyma mieszkanie. Pozwala mu to na rozporz ą dzanie ś rodkami konsumenta, obracanie nimi oraz uzyskiwanie korzy ś ci, np. w postaci odsetek od kwot zdeponowanych w banku. Zgodnie z orzecznictwem s ą dowym, wspomnianym powy ż ej, kary umowne, których wysoko ść wynosi 5% i wi ę cej s ą ra żą co wygórowane, zw ł aszcza przy obecnej wysoko ś ci stawek za 1 m 2 , i tym samym nie znajduj ą uzasadnienia ekonomicznego oraz naruszaj ą dobre obyczaje i interes konsumenta. Maj ą c powy ż sze na uwadze nie powinno budzi ć w ą tpliwo ś ci, i ż zastrze ż enie kary umownej na poziomie znacznie wy ż szym, tj. 10% warto ś ci przedmiotu umowy, równie ż ra żą co narusza dobre obyczaje oraz uzasadnione interesy konsumentów. Bez znaczenia przy tym pozostaj ą ró ż nice w zapisach wynikaj ą ce z u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, które nie wp ł ywaj ą na wyk ł adni ę klauzuli zawartej w tre ś ci § 6 ust. 1 przedmiotowej Umowy prowadz ą c do stwierdzenia jej to ż samo ś ci z klauzul ą wpisan ą do rejestru pod poz. 928. W wyroku z dnia 2 listopada 2004r. (sygn. akt XVII Amc 55/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienia umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 367 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Sprzedaj ą cy mo ż e by ć zwolniony od odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, je ż eli niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest nast ę pstwem si ł y wy ż szej. Zdarzeniami si ł y wy ż szej s ą takie zdarzenia, które stoj ą na przeszkodzie wykonania obowi ą zku Sprzedaj ą cego okre ś lonego w niniejszej umowie, które wyst ą pi ł y lub sta ł y si ę stronom znane po jej zawarciu, których nikt nie móg ł przewidzie ć w chwili zawarcia umowy, które s ą zewn ę trzne w stosunku do dzia ł alno ś ci Sprzedaj ą cego, a w szczególno ś ci: po ż ar, susza, powód ź , trz ę sienia ziemi, strajk, uszkodzenia maszyny i surowców niezb ę dnych do wykonania umowy i inne podobne zdarzenia”. Nadto, w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 86/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 882 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ Opó ź nienia wywo ł ane decyzjami administracyjnymi lub ich brakiem, w wyniku zmiany przepisów oraz innych niezale ż nych od sprzedaj ą cego przeszkód spowoduj ą odpowiednie przesuni ę cie terminów rozpocz ę cia budowy i oddania przedmiotu budowy kupuj ą cemu.”. W uzasadnieniu do wyroku S ą d stwierdzi ł , i ż taki zapis narusza (...) art. 385 3 pkt 2 k. c. Przepis ten stanowi, ż e w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które w szczególno ś ci wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Przedmiotowy zapis wy łą cza za ś odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Dotyczy to sytuacji, gdy niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy nast ę puje wprawdzie z przyczyn niezale ż nych, ale zawinionych przez przedsi ę biorc ę (np. wstrzymanie realizacji inwestycji przez organ nadzoru budowlanego na 8 skutek uchybie ń wykonawcy, opó ź nienie wydania zezwolenia na budow ę z przyczyn zawinionych przez wnioskodawc ę , np. z b łę dów projektu sporz ą dzonego przez osoby trzecie, konieczno ść przerwania robót na skutek mrozów z powodu nieosiagni ę cia planowanego stadium realizacji itp.). Zapis taki stanowi zatem sprzeczn ą z dobrymi obyczajami prób ę przeniesienia ryzyka gospodarczego na konsumenta. Tre ść § 6 ust. 4 Umowy stosowanej przez „TBS Nasze K ą ty” równie ż uprawnia przedsi ę biorc ę do zmiany terminu zako ń czenia inwestycji w przypadku zaistnienia identycznych, okre ś lonych przy tym zbyt ogólnikowo przes ł anek tj. dzia ł a ń lub zaniecha ń osób trzecich, dzia ł a ń lub zaniecha ń organów administracji, a zatem okoliczno ś ci niezale ż nych od Spó ł ki, których jednak ryzyko wyst ą pienia winna ona ponosi ć z tytu ł u swej zawodowej, gospodarczej dzia ł alno ś ci i które mog ą by ć przez ni ą zawinione. Nale ż y ponadto wskaza ć , i ż zarówno w przypadku klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, jak i klauzul stosowanych przez „TBS Nasze K ą ty” ulega ograniczeniu odpowiedzialno ść odszkodowawcza przedsi ę biorcy z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, co narusza art. 385 3 pkt 2 k. c. W zwi ą zku z powy ż szym analiza porównawcza kwestionowanych zapisów umownych z klauzulami wpisanymi do rejestru wskazuje na jednoznaczno ść tre ś ci porównywanych klauzul, której nie naruszaj ą odmienno ś ci w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, co pozwala na stwierdzenie ich to ż samo ś ci. W wyroku z dnia 18 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 86/03) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 893 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ Sprzedaj ą cy zobowi ą zuje si ę prowadzi ć odp ł atnie, na koszt mieszka ń ców i z ich upowa ż nienia, administracj ę budynku przez 36 miesi ę cy od daty przekazania budynku do eksploatacji. Kupuj ą cy podpisuj ą c niniejsz ą Umow ę upowa ż nia Sprzedaj ą cego do powy ż szych czynno ś ci. Po up ł ywie tego terminu sposób administracji zostanie ustalony przez W ł a ś cicieli mieszka ń w trybie wynikaj ą cym z ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o w ł asno ś ci lokali (Dz. U . Nr 85, poz. 388 )”. Zdaniem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zapis ten jest sprzeczny z art. 385 1 § 1 k.c., poniewa ż zmusza on nabywc ę lokalu do zgody na administrowanie nieruchomo ś ci ą przez okres 3 lat. Tak wi ę c otrzymanie ś wiadczenia wynikaj ą cego z umowy kupna lokalu zwi ą zane jest z zawarciem innej umowy o administrowanie nieruchomo ś ci ą przez 3 lata. Pozbawia to konsumenta swobody wyboru kontrahenta w zakresie administrowania nieruchomo ś ci ą . W konsekwencji konsument zmuszony jest do korzystania z us ł ug pozwanego w tym zakresie nawet w sytuacji, gdy wszyscy w ł a ś ciciele mieszka ń nie b ę d ą mieli zaufania, co do rzetelno ś ci pozwanego lub, gdy żą dane wynagrodzenie b ę dzie znacz ą co wy ż sze od cen rynkowych. Jest to sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza ekonomiczne interesy konsumenta. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż wskazane zapisy umowne mieszcz ą si ę w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: - tre ść § 4 ust 3 zd. 2 wzorca umownego p.n. „Umowa przedwst ę pna” w klauzuli z poz. 364 i 365; - tre ść § 6 ust. 1 wzorca umownego p.n. „Umowa przedwst ę pna” w klauzuli z poz. 651 i 928; - tre ść § 6 ust. 4 wzorca umownego p.n. „Umowa przedwst ę pna” w klauzuli z poz. 367 i 882; - tre ść § 7 ust 3 wzorca umownego p.n. „Umowa przedwst ę pna” w klauzuli z poz. 893. W my ś l art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) stosowanie postanowie ń wzorców 9 umowy uznanych za niedozwolone jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie (...) nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów b ę d ą cych klientami Spó ł ki „TBS Nasze K ą ty”, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mog ą zawrze ć z nim umow ę kupna-sprzeda ż y nieruchomo ś ci. Tak wi ę c, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych kontrahentów przedsi ę biorcy. Reasumuj ą c, skoro wykazano powy ż ej, i ż kwestionowane zapisy umowy kupna- sprzeda ż y nieruchomo ś ci s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i naruszaj ą interesy konsumentów – b ę d ą cych kontrahentami Spó ł ki, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie (…) , je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 tej ustaw, a przedsi ę biorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W toku post ę powania „TBS Nasze K ą ty” wskaza ł , i ż podj ął dzia ł ania zapobiegaj ą ce wzmiankowanym naruszeniom poprzez zmian ę zakwestionowanych postanowie ń wzorców umownych lub ich uchylenie. Analizuj ą c projekt zmian Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nie zawiera on ju ż zapisów mog ą cych godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Sporz ą dzaj ą c nowe postanowienia (patrz pkt 4 ustalonego stanu faktycznego, str. 4 decyzji), w miejsce kwestionowanych, „TBS Nasze K ą ty” uwzgl ę dni ł obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art. 385 i nast. k.c. Zdaniem Prezesa Urz ę du tak opracowane zapisy wzorców umownych mog ą zosta ć wprowadzone do obrotu konsumenckiego w miejsce dotychczas obowi ą zuj ą cych (patrz pkt I sentencji decyzji). Nale ż y jednak wskaza ć , i ż przez zast ą pienie kwestionowanych postanowie ń nowymi, zaakceptowanymi przez Prezesa Urz ę du, rozumie si ę nie tylko stosowanie ich w nowo podpisywanych umowach, ale tak ż e ich zmian ę w aktualnie obowi ą zuj ą cych umowach, co oznacza konieczno ść aneksowania wszystkich umów istniej ą cych w obrocie b ą d ź przynajmniej podj ę cia przez przedsi ę biorc ę udokumentowanych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zmiany wcze ś niej zawartych umów, polegaj ą cych na przedstawieniu wszystkim kontrahentom aneksów zawieraj ą cych nowe regulacje. 10 Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du nak ł ada na „TBS Nasze K ą ty” obowi ą zek z ł o ż enia w wyznaczonym w sentencji decyzji terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk otrzymuje: Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego Nasze K ą ty sp. z o.o. ul. Jugos ł owia ń ska 65 d 51-112 Wroc ł aw 11