RWA-9/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-01/03/MS Warszawa, dn. 16 kwietnia 2004 r. DECYZJA Nr RWA - 9/2004 I. Na podstawie art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdza si ę , ż e stosowanie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie praktyki polegaj ą cej na wprowadzeniu przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie informacji telefonicznej p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej, w zakresie informowania o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów; II. Na podstawie art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdza si ę , ż e stosowanie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, praktyki polegaj ą cej na ograniczaniu konsumentom dost ę pu do informacji o rozk ł adach jazdy ww. Przedsi ę biorstwa, w zwi ą zku z likwidacj ą telefonicznej informacji o przedmiotowych rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów; III. Na podstawie art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdza si ę , ż e stosowanie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie praktyki polegaj ą cej na ograniczaniu konsumentom dost ę pu do informacji o rozk ł adach jazdy przewo ź ników, innych ni ż Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych eksploatowanych przez ww. Przedsi ę biorstwo, w zwi ą zku z likwidacj ą telefonicznej informacji o przedmiotowych rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. UZASADNIENIE Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie (dalej tak ż e: PPKS; Przedsi ę biorstwo), w dniu 20 czerwca 2002 r. uruchomi ł o p ł atn ą infolini ę , informuj ą c ą o rozk ł adach jazdy komunikacji autobusowej. Fakt ów, wywo ł a ł niezadowolenie konsumentów, którzy z powodu zwi ę kszonych ni ż dotychczas trudno ś ci w dodzwonieniu si ę pod funkcjonuj ą cy jako jedyny numer informacyjny (94-33), zmuszeni zostali do korzystania z infolinii dodatkowo p ł atnej tj. wg stawki 2 z ł + VAT. Dzia ł ania PPKS sta ł y si ę powodem wszcz ę cia post ę powania wyja ś niaj ą cego w przedmiotowej sprawie. W toku ww. post ę powania, PPKS udzieli ł o wyja ś nie ń dotycz ą cych wprowadzenia p ł atnej infolinii. Przedsi ę biorstwo poinformowa ł o, i ż realizuje wszystkie na ł o ż one przez przepisy prawa obowi ą zki w zakresie podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adów jazdy. Dodatkowo, jako jedyne Przedsi ę biorstwo w kraju udziela tak ż e informacji o ogólnokrajowym rozk ł adzie jazdy. Jako jeden z powodów wprowadzenia p ł atnej infolinii, PPKS poda ł o wysokie koszty utrzymania dotychczasowej linii informacyjnej. Bior ą c pod uwag ę materia ł y zgromadzone w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie uznania, i ż wprowadzenie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie p ł atnej informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, PPKS odrzuci ł o zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, podkre ś laj ą c, i ż PPKS ma pe ł n ą swobod ę co do prowadzenia odp ł atnej informacji lub zaniechania jej prowadzenia, a tak ż e, i ż wprowadzenie p ł atnej infolinii by ł o jedynym sposobem zapewnienia rzeczywistej mo ż liwo ś ci uzyskania telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy autobusów, bez jednoczesnego naruszania interesów finansowych konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug PPKS. Jednocze ś nie, Przedsi ę biorstwo wnios ł o o wydanie decyzji stwierdzaj ą cej, ż e wprowadzenie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie p ł atnej informacji 2 telefonicznej o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c na uwadze, i ż przedstawione w ramach post ę powania dokumenty i informacje stanowi ł y materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, Prezes Urz ę du zawiadomi ł PPKS o zako ń czeniu post ę powania dowodowego. Jednocze ś nie, zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z aktami niniejszej sprawy. W dniu 20 marca 2003 r. w siedzibie Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegaturze w Warszawie stawi ł si ę pe ł nomocnik PPKS i zapozna ł si ę z zebranym w aktach sprawy materia ł em dowodowym. Po zapoznaniu si ę z zebranym materia ł em dowodowym, PPKS nie z ł o ż y ł o dodatkowych wniosków dowodowych i podtrzyma ł o dotychczasowe stanowisko (pismo z dnia 26 marca 2003 r.). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie, decyzj ą Nr RWA-4/2003 z dnia 6 czerwca 2003 r., uzna ł wprowadzenie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie p ł atnej – wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej – INFOLINII o rozk ł adach jazdy Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie oraz przewo ź ników, którzy wykonuj ą pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych eksploatowanych przez ww. Przedsi ę biorstwo, przy jednoczesnym braku zapewnienia mo ż liwo ś ci uzyskania informacji o ww. rozk ł adach jazdy pod numerem informacji telefonicznej p ł atnym jak za zwyk ł e po łą czenie, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i nakaza ł zaniechanie stosowania ww. praktyki. Od powy ż szej decyzji Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie odwo ł a ł o si ę do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wnosz ą c o jej zmian ę i orzeczenie, ż e wprowadzenie przez PPKS p ł atnej wed ł ug specjalnej jednostki taryfikacyjnej informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy przewo ź ników korzystaj ą cych z obiektów dworcowych PPKS nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. PPKS zarzuci ł o przedmiotowej decyzji: a) naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez przyj ę cie, ż e obowi ą zek udzielania konsumentom informacji mo ż e wynika ć z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego przy braku ustanawiaj ą cych go przepisów szczególnych; b) naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 50, poz. 601 ze zm.) przez przyj ę cie, ż e wymieniony tam obowi ą zek dotyczy równie ż informowania o rozk ł adach jazdy stosowanych przez innych przewo ź ników, albo te ż , ż e obowi ą zek ten mo ż e obci ąż a ć inne podmioty ni ż przewo ź ników, a w szczególno ś ci podmioty zarz ą dzaj ą ce dworcami autobusowymi; c) naruszenie art. 2 ust. 2 Prawa przewozowego przez przyj ę cie, ż e do okre ś lonego tam obowi ą zku znajduj ą zastosowanie regu ł y okre ś lone w art. 2 ust. 1 tego aktu. Po rozpatrzeniu wniesionego przez PPKS odwo ł ania, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w niniejszej sprawie istniej ą podstawy do jego uwzgl ę dnienia i uchylenia decyzji Nr RWA- 4/2003 z dnia 6 czerwca 2003 r. Za uzasadniony nale ż a ł o bowiem uzna ć podniesiony przez PPKS zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, przez przyj ę cie, i ż wymieniony tam obowi ą zek dotyczy równie ż informowania o rozk ł adach jazdy stosowanych przez innych przewo ź ników, albo te ż , ż e obowi ą zek ten mo ż e obci ąż a ć inne podmioty ni ż przewo ź ników, a w szczególno ś ci podmioty zarz ą dzaj ą ce dworcami autobusowymi. 3 Uwzgl ę dniaj ą c jeden z zarzutów podniesionych przez PPKS w odwo ł aniu uznano tak ż e, i ż niezb ę dne jest uzupe ł nienie materia ł u dowodowego, które pozwoli na precyzyjne ustalenie relacji PPKS z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z infrastruktury dworców eksploatowanych przez PPKS, dotycz ą cych zakresu obowi ą zku PPKS do udzielania informacji o rozk ł adach jazdy tych przewo ź ników. Stwierdzono, i ż analiza dodatkowo zebranego materia ł u dowodowego w sprawie oraz ponowne dokonanie interpretacji przepisów prawa pozwoli na prawid ł ow ą subsumpcj ę ustalonego stanu faktycznego. Dlatego te ż , na mocy decyzji Nr RWA-13/2003 z dnia 17 pa ź dziernika 2003 r. uchylono decyzj ę Nr RWA-4/2003 w ca ł o ś ci oraz postanowiono kontynuowa ć post ę powanie administracyjne w sprawie uznania, i ż wprowadzenie przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie p ł atnej informacji telefonicznej w zakresie informowania o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zw. z ust. 1 powo ł anego artyku ł u ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po uprawomocnieniu si ę ww. decyzji, postanowieniem z dnia 28 listopada 2003 r. rozszerzono prowadzone post ę powanie o nast ę puj ą ce zarzuty: punkt II postanowienia z dnia 6 lutego 2003 r. podejrzenia stosowania przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez ograniczenie konsumentom dost ę pu do informacji o rozk ł adach jazdy PPKS w Warszawie w zwi ą zku z likwidacj ą telefonicznej informacji o przedmiotowych rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; punkt III postanowienia z dnia 6 lutego 2003 r. podejrzenia stosowania przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez ograniczenie konsumentom dost ę pu do informacji o rozk ł adach jazdy przewo ź ników, innych ni ż PPKS w Warszawie, wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych eksploatowanych przez ww. Przedsi ę biorstwo, w zwi ą zku z likwidacj ą telefonicznej informacji o przedmiotowych rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o rozszerzeniu zarzutów post ę powania, pismem z dnia 18 grudnia 2003 r. PPKS wnios ł o o wydanie decyzji, ż e: a) wprowadzenie przez PPKS w Warszawie p ł atnej informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy pasa ż erskie z dworców PPKS w Warszawie, b) likwidacja przez PPKS w Warszawie informacji telefonicznej, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie o w ł asnych rozk ł adach, c) likwidacja przez PPKS w Warszawie informacji telefonicznej, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, o rozk ł adach jazdy innych przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy 4 z obiektów dworcowych eksploatowanych przez PPKS w Warszawie, nie stanowi ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. PPKS podtrzyma ł o swoje stanowisko wyra ż one w odwo ł aniu od decyzji Nr RWA- 4/2003 z dnia 6 czerwca 2003 r., a tak ż e ustosunkowa ł o si ę do zarzutów postanowienia Prezesa Urz ę du z dnia 28 listopada 2003 r. W zakresie punktu I postanowienia z dnia 6 lutego 2003 r., PPKS podkre ś li ł o, i ż brak przepisów zakazuj ą cych przedsi ę biorcom udzielania informacji o us ł ugach swoich i innych podmiotów w formie p ł atnej infolinii. W odniesieniu do punktu II, PPKS wskaza ł o, i ż zmiana brzmienia art. 2 ustawy Prawo przewozowe z dniem 1 stycznia 2004 r. b ę dzie skutkowa ć brakiem obowi ą zku przewo ź ników do udzielania konsumentom informacji o rozk ł adach jazdy w sposób zwyczajowy. W stosunku za ś do zarzutu III, PPKS wyja ś ni ł o, i ż jedynie ok. 17% umów zawartych przez PPKS z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z dworców eksploatowanych przez Przedsi ę biorstwo przewiduje zobowi ą zanie PPKS do telefonicznego informowania o rozk ł adach jazdy kontrahentów. W zwi ą zku z tym, i ż PPKS zawiera ł o z przewo ź nikami umowy, z których wynika ł o, i ż Przedsi ę biorstwo zobowi ą zuje si ę do udzielania w punktach informacji telefonicznej i ustnej, informacji o rozk ł adzie jazdy danego przewo ź nika, Prezes Urz ę du, pismami z dnia 23 stycznia 2004 r. zwróci ł si ę do trzech wybranych przewo ź ników o udzielenie wyja ś nie ń w jaki sposób, w ocenie danego przewo ź nika, PPKS winien realizowa ć owo zobowi ą zanie, w szczególno ś ci, czy udzielanie przez PPKS informacji o rozk ł adach jazdy przy pomocy infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej uznaj ą oni za prawid ł owy sposób realizacji przedmiotowych zobowi ą za ń . Trzej przewo ź nicy (Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Ł odzi, Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Przemy ś lu oraz Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej „Connex Sanok” Sp. z o.o. w Sanoku), odpowiednio w dniu 3, 4 i 5 lutego 2004 r. przekazali stosowne informacje. Prezes Urz ę du poinformowa ł o przed ł u ż eniu, z powodu konieczno ś ci dokonania analizy i ko ń cowej oceny materia ł ów dowodowych zgromadzonych w toku przedmiotowego post ę powania, terminu jego zako ń czenia do dnia 31 marca 2004 r. (pismo UOKiK z dnia 2 marca 2004 r.). Maj ą c na uwadze, i ż przedstawione w ramach niniejszego post ę powania dokumenty i informacje stanowi ą materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, Prezes Urz ę du zawiadomi ł PPKS o zako ń czeniu post ę powania dowodowego (pismo UOKiK z dnia 18 marca 2004 r.). W dniu 24 marca 2004 r. w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie stawi ł si ę radca prawny - Pan Marcin Krajewski, pe ł nomocnik PPKS w Warszawie w celu zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zebranym w aktach post ę powania. W toku post ę powania dowodowego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie utworzone zosta ł o w dniu 1 lipca 1990 r. na mocy Zarz ą dzenia Nr 132 Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie utworzenia pa ń stwowego przedsi ę biorstwa pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie i dzia ł a na podstawie ustawy z dnia 25 wrze ś nia 1981 r. o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 98 ze zm.). PPKS jest jednym ze 174 przedsi ę biorstw 5 przewozowych powsta ł ych w wyniku podzia ł u przedsi ę biorstwa pa ń stwowego „Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowa Komunikacja Samochodowa”. PPKS dzia ł a na zasadach przedsi ę biorstwa u ż yteczno ś ci publicznej (§ 2 statutu PPKS, kwiecie ń 2002 r.). Przedmiotem dzia ł ania PPKS jest prowadzenie publicznej komunikacji samochodowej, prowadzenie mi ę dzynarodowych przewozów pasa ż erskich, prowadzenie dzia ł alno ś ci us ł ugowej w zakresie napraw pojazdów, sprzeda ż paliw, materia ł ów technicznych i cz ęś ci zamiennych, import ś rodków transportowych dla potrzeb w ł asnych, wynajem i wydzier ż awianie lokali i powierzchni nieruchomo ś ci b ę d ą cych w zasobach przedsi ę biorstwa, prowadzenie dzia ł alno ś ci hotelarskiej, a tak ż e prowadzenie innej dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z rozwojem i funkcjonowaniem dzia ł alno ś ci w zakresie prowadzenia publicznej komunikacji samochodowej (przedmiot dzia ł ania PPKS, odpis z Krajowego Rejestru S ą dowego). Rola PPKS sprowadza si ę nie tylko do jego dzia ł alno ś ci w zakresie ś wiadczenia us ł ug przewozu osób w publicznej komunikacji samochodowej, ale tak ż e do jego aktywno ś ci jako przedsi ę biorstwa organizuj ą cego ś wiadczenie us ł ug przewozu osób na lokalnym rynku Miasta Sto ł ecznego Warszawy, poprzez fakt, i ż zarz ą dza ono dworcami autobusowymi: Warszawa Zachodnia oraz Warszawa Stadion. Na mocy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 31 grudnia 2003 r.) „przewo ź nik jest obowi ą zany poda ć do publicznej wiadomo ś ci – w sposób zwyczajowo przyj ę ty – zakres dzia ł ania, a w szczególno ś ci adresy punktów odprawy i sposób zawierania umowy przewozu” (art. 2 ust. 1 ww. ustawy) , za ś art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, i ż „przewo ź nik osób w regularnej komunikacji publicznej jest obowi ą zany w szczególno ś ci poda ć do wiadomo ś ci publicznej rozk ł ad jazdy ś rodków transportowych.” Z dniem 1 stycznia 2004 r. przepis art. 2 ustawy Prawo przewozowe zosta ł zmieniony przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) i otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „1. Przewo ź nik jest obowi ą zany poda ć do publicznej wiadomo ś ci zakres swojego dzia ł ania, a w szczególno ś ci adresy punktów odprawy i sposób zawierania umowy przewozu. 2. Przewo ź nik wykonuj ą cy regularne przewozy osób jest obowi ą zany w szczególno ś ci poda ć do publicznej wiadomo ś ci rozk ł ad jazdy ś rodków transportowych przez zamieszczenie informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozk ł adzie jazdy. 3. Przewo ź nicy wykonuj ą cy regularne przewozy osób s ą obowi ą zani do okresowej aktualizacji i publikowania informacji o wykonywanej komunikacji.” Do dnia 20 czerwca 2002 r., PPKS realizowa ł o ustawowy obowi ą zek podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adu jazdy w formie og ł osze ń wywieszonych w punktach odprawy osób i rzeczy oraz w punktach sprzeda ż y biletów, a tak ż e poprzez udzielanie informacji telefonicznej pod numerem 94-33 (op ł ata za po łą czenie wg cennika po łą cze ń lokalnych), informacj ę ustn ą , jak równie ż informacje umieszczone na stronach internetowych (www.pkspolonus.pl; www.pks.warszawa.pl). Na mocy umowy zawartej ze spó ł k ą Media Net Interactive Sp. z o.o. w Warszawie (dalej tak ż e: MNI), pocz ą wszy od dnia 20 czerwca 2002 r. Przedsi ę biorstwo zacz ęł o informowa ć o rozk ł adach jazdy autobusów przy pomocy p ł atnej infolinii (umowa z dnia 30 kwietnia 2002 r.). Mo ż liwo ść uzyskania informacji o rozk ł adach jazdy autobusów za po ś rednictwem informacji telefonicznej, za któr ą konsument ponosi op ł at ę jak za zwyk ł e po łą czenie, jest praktyk ą faktyczn ą , utrzymuj ą c ą si ę w ś rodowisku przewo ź ników wywodz ą cych si ę z by ł ego PPKS. W ś wiadomo ś ci konsumentów, istnieje g łę boko zakorzenione prze ś wiadczenie, i ż taka telefoniczna informacja nie wymaga ponoszenia przez nich kosztów wi ę kszych ni ż zwyczajowo przyj ę te. Dowodem na taki stan rzeczy s ą powszechnie dost ę pne numery informacji telefonicznej przedsi ę biorstw wywodz ą cych si ę z by ł ego PPKS. Przyk ł adowo, 6 wiadomo ś ci o numerach informacji takich przewo ź ników dost ę pne s ą w Biurze Numerów TP S.A., w podr ę cznych informatorach, np. Panoramach Firm, czy Polskich Ksi ąż kach Telefonicznych, a tak ż e na informacyjnych portalach internetowych, jak równie ż na stronie PPKS (por. przyk ł adowe wydruki stron internetowych przedsi ę biorstw przewozowych z numerami telefonów, pod którymi udzielana jest informacja o rozk ł adach jazdy; strona www.pks.polonus.pl → kontakt → dane innych przewo ź ników). Nale ż no ść za po łą czenie z tymi numerami jest taka sama jak za po łą czenie lokalne. Zdaniem PPKS natomiast, nie mo ż e by ć mowy o istnieniu zwyczaju telefonicznego informowania o rozk ł adach jazdy pod numerem p ł atnym jak za zwyk ł e po łą czenie, ze wzgl ę du na fakt, i ż ów zwyczaj nie dotyczy wi ę kszej liczby podmiotów, aby mo ż na by ł o uzna ć go za obowi ą zuj ą cy. W trakcie post ę powania, PPKS poinformowa ł o, i ż jedynie cz ęść przedsi ę biorstw PPKS posiada informacj ę telefoniczn ą o rozk ł adzie jazdy. Wed ł ug PPKS informacji takiej nie maj ą np. przedsi ę biorstwa PKS w Le ż ajsku, Raciborzu i Pabianicach, czy Garwolinie (pisma PPKS z dnia 29 pa ź dziernika 2003 r. i z dnia 27 marca 2003 r.). Prezes Urz ę du ustali ł telefonicznie, i ż informacj ę telefoniczn ą o rozk ł adzie jazdy PKS w Le ż ajsku mo ż na uzyska ć dzwoni ą c pod numer (+17) 242-02-95, w Raciborzu (+32) 415- 30-81, w Pabianicach (+42) 215-55-17, a w Garwolinie (+25) 682-20-55. Od dnia 20 czerwca 2002 r., na mocy umowy z MNI, Przedsi ę biorstwo rozpocz ęł o udzielanie informacji o rozk ł adzie jazdy autobusów pod numerami telefonów 0-701-674-483 (zmieniony na numer 0-701-474-483, pó ź niej na numer 0-701-374-444) dla telefonów stacjonarnych. Informacji udzielano równie ż pod numerami 0-700-683-083 (dla telefonów sieci Era i Plus) i 0-720-883-083 (dla telefonów sieci Idea). Op ł ata za po łą czenie pod wskazanymi numerami p ł atnej infolinii ustalona zosta ł a w wysoko ś ci 2 z ł + VAT za minut ę po łą czenia. W toku post ę powania Przedsi ę biorstwo podkre ś li ł o, i ż zarówno pod numerem 94-33, jak i numerami p ł atnej infolinii, konsumenci uzyskiwali informacje o kursach z dworców PPKS w Warszawie, jak równie ż informacje o kursowaniu autobusów na terenie ca ł ego kraju, a tak ż e mogli dokona ć rezerwacji biletów autobusowych na przewozy realizowane z dworców PPKS w Warszawie (pismo PPKS z dnia 17 wrze ś nia 2002 r., s. 1). Wed ł ug PPKS udzia ł informacji krajowej wynosi oko ł o 60 % ogó ł u udzielanych informacji (pismo PPKS z dnia 29 pa ź dziernika 2002 r., s. 2). W toku przedmiotowego post ę powania, Prezes Urz ę du ustali ł , i ż twierdzenie Przedsi ę biorstwa, ż e udziela ono ogólnokrajowej informacji o rozk ł adach jazdy jest nieprawdziwe, bowiem pod numerami p ł atnej infolinii udzielana jest wy łą cznie informacja o rozk ł adzie jazdy autobusów kursuj ą cych z autobusowych dworców: Warszawa Zachodnia i Warszawa Stadion (notatka s ł u ż bowa z dnia 31 marca 2003 r.). Bior ą c pod uwag ę techniczn ą stron ę obs ł ugi informacji telefonicznej, Przedsi ę biorstwo ju ż od kilku lat zdawa ł o sobie spraw ę z konieczno ś ci zautomatyzowania udzielania informacji. W toku post ę powania argumentowa ł o, i ż du ż a liczba po łą cze ń przychodz ą cych pod numer 94-33, sprawi ł a, i ż PPKS podj ęł o kroki zmierzaj ą ce do zwi ę kszenia wydolno ś ci informacji. Czynno ś ci te mia ł y polega ć na dokonaniu zakupu centrali telefonicznej, do której przy łą czono by urz ą dzenie typu IVR, pozwalaj ą ce na udzielenie żą danej informacji dzi ę ki nagranym wcze ś niej komunikatom (dzwoni ą cy wybiera ł by informacj ę odpowiednimi klawiszami telefonu). Zbyt du ż a ilo ść komunikatów, które musia ł yby zosta ć nagrane, spowodowa ł aby jednak trudno ś ci w sprawnym funkcjonowaniu systemu. W zwi ą zku z tym podj ę to dzia ł ania zmierzaj ą ce do stworzenia metody informowania opartej o system informatyczny. Prace w tym zakresie (trwaj ą ce w latach 1999 – 2002) nie zako ń czy ł y si ę powodzeniem, ponownie ze wzgl ę du na zbyt du żą ilo ść danych, która musia ł aby zosta ć wprowadzona do systemu. Analizowano równie ż mo ż liwo ść uruchomienia dodatkowej, cyfrowej centrali telefonicznej wraz ze specjalnym, 30-to kana ł owym łą czem ISDN 30B+D. 7 Umo ż liwia ł aby ona odbieranie jednocze ś nie 30-tu telefonów. Zbyt du ż e koszty zakupu kolejnej centrali telefonicznej i konieczno ść zatrudnienia kilkudziesi ę ciu nowych konsultantów sta ł y si ę powodem rezygnacji PPKS z tej koncepcji (szacowany przez PPKS koszt wprowadzenia tego rozwi ą zania to 80.000 z ł miesi ę cznie). W toku post ę powania PPKS wyja ś ni ł o, i ż z powodu strat Przedsi ę biorstwa w latach 2000 i 2001, a tak ż e prognozowanej sytuacji ekonomicznej w roku 2002, zosta ł wdro ż ony program naprawczy, którego podstawowym za ł o ż eniem by ł o zwi ę kszenie przychodów Przedsi ę biorstwa przy jednoczesnym znacznym zmniejszeniu kosztów jego dzia ł ania. PPKS poinformowa ł o, i ż ca ł kowity koszt funkcjonowania informacji telefonicznej w dotychczasowej formule zamyka ł si ę kwot ą ok. 20.000 z ł miesi ę cznie (koszty kadrowe oraz koszty zakupu aktualnych rozk ł adów jazdy, które kompiluje i sprzedaje Polska Izba Gospodarcza Transportu Samochodowego i Spedycji w Warszawie). Jako ż e unowocze ś nienie niewydolnego systemu informowania wi ą za ł oby si ę z konieczno ś ci ą poniesienia wi ę kszych kosztów ni ż dotychczas, w obliczu trudno ś ci finansowych Przedsi ę biorstwa, PPKS rozwa ż a ł o zlikwidowanie informacji ogólnokrajowej, b ą d ź te ż znalezienie sposobu na wygenerowanie ś rodków pozwalaj ą cych na pokrycie, cho ć w cz ęś ci dzia ł ania informacji. PPKS uzna ł o jednak, ż e dzia ł anie przynajmniej jednej informacji ogólnokrajowej jest niezb ę dne ze wzgl ę du na potrzeby podró ż nych. Aby zrealizowa ć powy ż sz ą koncepcj ę i pozyska ć ś rodki, które mog ł yby pokry ć koszty funkcjonowania dotychczasowej informacji, PPKS uruchomi ł o informacj ę SMS dla posiadaczy telefonów komórkowych, dzia ł aj ą c ą pod numerem 7117, a tak ż e wprowadzi ł o pod numerem 0-701 „dodatkow ą (poza numerem 94-33) informacj ę telefoniczn ą ogólnokrajow ą ”. Zgodnie z umow ą zawart ą z operatorem infolinii, PPKS otrzymuje 25-27 % netto nale ż no ś ci za ka ż de po łą czenie pod numer 0-701. Przedsi ę biorstwo oszacowa ł o miesi ę czny przychód z tego tytu ł u na kwot ę oko ł o 6.000 z ł . Wed ł ug twierdze ń PPKS, wysoko ść op ł at za po łą czenie pod numerem 0-701 wynika z umowy zawartej pomi ę dzy MNI a Telekomunikacj ą Polsk ą S.A. (TP S.A.) i jest skalkulowana na podstawie cennika TP S.A., zatem PPKS nie ma mo ż liwo ś ci ingerencji w wysoko ść naliczanych op ł at (pismo PPKS z dnia 17 wrze ś nia 2002 r.). W toku post ę powania PPKS podnios ł o, i ż p ł atna infolinia funkcjonuje równolegle z numerem 94-33. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e po łą czenie z numerem 94-33, by ł o utrudnione, gdy ż pod tym numerem obok telefonistek, dzia ł a ł y równie ż automatyczne sekretarki, które w łą cza ł y si ę , gdy w wyniku przeci ąż enia linii informator nie móg ł odebra ć telefonu. Sekretarki w łą cza ł y si ę po 10 sekundach oczekiwania przez osob ę dzwoni ą c ą . W nagranym komunikacie powiadamiano konsumenta o mo ż liwo ś ci uzyskania informacji poprzez ponowne po łą czenie lub skorzystanie z numeru 0-701. Wed ł ug stanu na dzie ń 17 wrze ś nia 2002 r. (pismo PPKS z dnia 17 wrze ś nia 2002 r., s. 4), PPKS zatrudnia ł o 12 informatorów, pracuj ą cych na trzy zmiany (po 4 informatorów na zmian ę ). Konsultanci obs ł ugiwali po łą czenia przychodz ą ce pod numer 94-33. Z umowy zawartej w dniu 30 kwietnia 2002 r. pomi ę dzy PPKS a MNI wynika, i ż spó ł ka MNI zobowi ą za ł a si ę do utrzymania 55 konsultantów udzielaj ą cych informacji (§ 2 ust. 1 powo ł anej umowy), natomiast „PPKS wyznaczy 3 swoich pracowników, którzy b ę d ą pracowali w centrum informacyjnym PPKS jako konsultanci infolinii. Konsultanci wyznaczeni przez PPKS udzielaj ą informacji na numerach infolinii po za ł atwieniu równoczesnych po łą cze ń przychodz ą cych na numer 94-33” (§ 3 ust. 1). Zgodnie z ust ę pem 2 w § 3 „Koszt pracy konsultantów wskazanych w ust. 1 ponosi PPKS.” Tym samym, system informowania o rozk ł adach jazdy funkcjonowa ł w ten sposób, i ż spo ś ród 4 informatorek na zmianie, jedna odbiera ł a wy łą cznie po łą czenia przychodz ą ce pod numer 94-33, natomiast pozosta ł e 3 odbiera ł y zarówno po łą czenia przychodz ą ce pod numer 94-33, jak i pod numer 0-701. Po łą czenia pod numer 0-701, które, wg PPKS, nie zosta ł y niezw ł ocznie odebrane przez informatorów PPKS, automatycznie przekierowywano do „call-center” Spó ł ki Media Net 8 Interactive. Faktyczne „przeci ąż enie” numeru 94-33, po wprowadzeniu p ł atnej infolinii, spowodowane by ł o przede wszystkim organizacj ą systemu informowania, gdy ż w istocie tylko jeden informator na zmianie obs ł ugiwa ł numer 94-33. W toku post ę powania, PPKS poinformowa ł o Prezesa Urz ę du o prowadzeniu „prac koncepcyjnych” zmierzaj ą cych do „wydzielenia informacji” o kursach odbywaj ą cych si ę z dworców PPKS w Warszawie oraz informacji o kursowaniu autobusów na terenie ca ł ego kraju. PPKS ocenia ł o wówczas, ż e wdro ż enie rozwi ą za ń informatycznych umo ż liwiaj ą cych takie wydzielenie b ę dzie zrealizowane do ko ń ca roku (pismo PPKS z dnia 29 pa ź dziernika 2002 r., s. 2). Pomimo wy ż ej wskazanych zapowiedzi, w kolejnym pi ś mie skierowanym do Prezesa Urz ę du PPKS oznajmi ł o, i ż zorganizowanie pracy informacji w sposób umo ż liwiaj ą cy rozdzielenie informacji o po łą czeniach realizowanych z dworców PPKS w Warszawie, oraz informacji o wszystkich innych po łą czeniach, okaza ł o si ę niemo ż liwe, m.in. z uwagi na brak mo ż liwo ś ci finansowych i technologicznych po stronie PPKS. Jednocze ś nie, Przedsi ę biorstwo poinformowa ł o, i ż rozwa ż ane s ą ró ż ne rozwi ą zania: od utrzymania istniej ą cego stanu rzeczy, po likwidacj ę której ś z linii informacyjnych. Zdaniem Przedsi ę biorstwa najefektywniejszym i „najsprawiedliwszym” rozwi ą zaniem b ę dzie wprowadzenie bezpo ś redniej odp ł atno ś ci za us ł ug ę udzielania informacji, stosownie do jej zakresu, nie za ś obci ąż anie kosztami funkcjonowania informacji wszystkich podró ż nych poprzez podwy ż szanie ceny biletów za przejazd (pismo PPKS z dnia 20 lutego 2003 r., s. 1). W dniu 3 marca 2003 r. w „ Ż yciu Warszawy” ukaza ł si ę komunikat o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Informacja o kursowaniu autobusów z Dworców PKS Warszawa Zachodnia i Warszawa Stadion dzia ł aj ą ca dotychczas pod nr. tel. 94 33 zostaje zlikwidowana z dniem 5 marca 2003 r. Informacji w ww. zakresie udziela ć b ę dziemy pod nr. tel. 0 701 474 483. Pod ww. nr tel. mo ż na równie ż dokonywa ć rezerwacji biletów (koszt po łą czenia 2 z ł /1 min + 22 % VAT).” Dopiero w dniu 4 marca 2003 r. (data wp ł yni ę cia do Urz ę du pisma PPKS z dnia 27 lutego 2003 r.), PPKS poinformowa ł o formalnie UOKiK o likwidacji z dniem 5 marca 2003 r. informacji dzia ł aj ą cej pod numerem 94-33. Bezpo ś rednio po zaprzestaniu udzielania informacji pod numerem 94-33, konsumenci, dzwoni ą c pod ów numer, za po ś rednictwem nagranego komunikatu uzyskiwali wiadomo ść o mo ż liwo ś ci otrzymania informacji o rozk ł adach jazdy wy łą cznie pod numerem infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej. Aktualnie (stan na dzie ń 30 marca 2004 r.), przedmiotowy numer zosta ł ostatecznie zlikwidowany. Zgodnie z wyja ś nieniami Przedsi ę biorstwa, decyzja taka zosta ł a podyktowana faktem, i ż osoby telefonuj ą ce pod numer 94-33 uskar ż a ł y si ę , ż e nie mog ą uzyska ć oczekiwanej informacji o rozk ł adzie jazdy, wys ł uchuj ą c za to informacji o numerze p ł atnej infolinii, za co by ł y obci ąż ane kosztem impulsu telefonicznego. Dalej PPKS wyja ś nia, i ż od 5 marca 2003 r. informacje o rozk ł adzie jazdy b ę d ą udzielane wy łą cznie pod nr 0-701. O powy ż szym fakcie poinformowano w prasie, na stronie internetowej PPKS, a tak ż e w Biurze Numerów TP S.A. Wed ł ug stanu na chwil ę obecn ą (30 marca 2004 r.), informacja telefoniczna PPKS czynna jest w godzinach od 6.00 do 21.00, za ś op ł ata za minut ę po łą czenia z infolini ą wynosi 2,06 z ł ( łą cznie z podatkiem VAT). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (RWA-53/15/2002/MS), Prezes Urz ę du wezwa ł Przedsi ę biorstwo do przedstawienia zasad korzystania przez innych ni ż PPKS przewo ź ników z obiektów dworcowych, których w ł a ś cicielem lub zarz ą dzaj ą cym jest PPKS. W odpowiedzi, PPKS wyja ś ni ł o, i ż zasady korzystania z dworców przez przewo ź ników okre ś lane s ą w drodze umów cywilnoprawnych. Z informacji przekazanych przez PPKS wynika ł o, i ż umowy takie okre ś laj ą równie ż zasady informowania o rozk ł adach jazdy przewo ź ników (pismo PPKS z dnia 17 wrze ś nia 2002 r., s. 2). W za łą czeniu do pisma z dnia 29 pa ź dziernika 9 2002 r., PPKS przekaza ł o Prezesowi Urz ę du kopi ę umowy zawartej z przewo ź nikiem korzystaj ą cym z obiektów dworcowych PPKS. Przedsi ę biorstwo przed ł o ż y ł o ow ą umow ę jako umow ę przyk ł adow ą , obrazuj ą c ą standardowy sposób regulacji praw i obowi ą zków stron podobnych umów. Tak ustalony stan rzeczy sugerowa ł , i ż zgodnie z zawartymi z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z dworców PPKS w Warszawie umowami, PPKS zobowi ą za ł o si ę do telefonicznego informowania o ich rozk ł adach jazdy. W za łą czeniu do pisma z dnia 27 lutego 2003 r. Przedsi ę biorstwo przedstawi ł o kopi ę przyk ł adowej umowy z przewo ź nikiem korzystaj ą cym z obiektów dworcowych PPKS, w ś wietle której PPKS, w zakresie obowi ą zków informacyjnych dotycz ą cych podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adów jazdy, zobowi ą zane jest jedynie do umieszczenia odpowiedniej informacji na dworcu autobusowym, jednocze ś nie wyja ś niaj ą c, i ż w ś wietle tre ś ci wi ę kszo ś ci umów zawartych przez PPKS z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z obiektów dworcowych zarz ą dzanych przez Przedsi ę biorstwo, PPKS nie jest zobowi ą zane do udzielania telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy tych przewo ź ników. W wykonaniu wezwania z dnia 28 listopada 2003 r., PPKS przedstawi ł o wykaz przewo ź ników korzystaj ą cych z dworca PKS Warszawa Stadion oraz Warszawa Zachodnia (za łą cznik nr 1 oraz 3 pisma PPKS z dnia 18 grudnia 2003 r.) oraz umowy zawarte z tymi przewo ź nikami (za łą czniki 2 oraz 4 do ww. pisma). Z przedmiotowego materia ł u dowodowego wynika, i ż z dworca Warszawa Stadion korzysta 58 przewo ź ników, za ś z dworca Warszawa Zachodnia 95. Aktualnie obowi ą zuj ą ce umowy zawierane z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z dworców zarz ą dzanych przez PPKS, uwzgl ę dniaj ą c kryterium zakresu zobowi ą zania PPKS do udzielania informacji o rozk ł adach jazdy danego przewo ź nika, mo ż na podzieli ć w nast ę puj ą cy sposób: Zasady udzielania informacji o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy z obiektów dworcowych zarz ą dzanych przez PPKS w Warszawie. Zobowi ą zanie do umieszczenia informacji o kursach przewo ź nika na tablicach dworcowych i przystankowych oraz do udzielania informacji o kursach przewo ź nika. Zobowi ą zanie do umieszczenia informacji o kursach na rozk ł adach jazdy oraz zorganizowania informacji telefonicznej i ustnej w punktach informacyjnych PPKS. Zobowi ą zanie do umieszczenia informacji o kursach na rozk ł adach jazdy oraz udzielania w punktach informacji telefonicznej i ustnej, informacji o rozk ł adzie jazdy przewo ź nika na zasadach obowi ą zuj ą cych w PPKS Warszawa. Zobowi ą zanie do umieszczenia informacji o rozk ł adzie jazdy przewo ź nika na dworcu autobusowym. Brak zapisów umownych reguluj ą cych sposób informowania o rozk ł adzie jazdy przewo ź nika. Liczba umów 14 20 8 7 96 Poniewa ż z analizy cz ęś ci umów przekazanych przez PPKS umów wynika ł o, i ż Przedsi ę biorstwo zobowi ą za ł o si ę do udzielania w punktach informacji telefonicznej i ustnej, informacji o rozk ł adzie jazdy danego przewo ź nika, Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do 10 trzech wybranych przewo ź ników o udzielenie wyja ś nie ń w jaki sposób, w ocenie danego przewo ź nika, PPKS winien realizowa ć owo zobowi ą zanie, w szczególno ś ci, czy udzielanie przez PPKS informacji o rozk ł adach jazdy przy pomocy infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej uznaj ą oni za prawid ł owy sposób realizacji przedmiotowych zobowi ą za ń . Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Ł odzi wyja ś ni ł o, i ż podpisuj ą c umow ę z PPKS dotycz ą c ą zasad sprzeda ż y biletów oraz zasad korzystania z Dworca Autobusowego PKS Warszawa Zachodnia, pod poj ę ciem „informacji telefonicznej” rozumia ł o udzielanie informacji w sposób zwyczajowo przyj ę ty, nie za ś udzielanie jej przy pomocy infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej (pismo PKS Ł ód ź z dnia 3 lutego 2004 r.). Jednocze ś nie spó ł ka PKS Ł ód ź powiadomi ł a, i ż udziela informacji telefonicznej o swoich rozk ł adach jazdy pod numerem 631-97-06. Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Przemy ś lu poinformowa ł o, i ż umowa zawarta z PPKS nie zawiera ł a okre ś lenia w jaki sposób b ę dzie udzielana informacja telefoniczna, niemniej jednak uwa ż a, i ż PPKS prawid ł owo wywi ą zuje si ę z zawartej umowy (pismo PKS Przemy ś l z dnia 4 lutego 2004 r.). Spó ł ka PKS Przemy ś l w powo ł anym pi ś mie, zakomunikowa ł a tak ż e, i ż „obs ł uga dworca pracuje w systemie ca ł odobowym i udziela informacji ustnie i telefonicznie. Nr informacji telefonicznej podany jest do wiadomo ś ci publicznej. Nie prowadzimy informacji telefonicznej poprzez infolini ę .” Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej „Connex Sanok” Sp. z o.o. w Sanoku wyja ś ni ł o, i ż ze wzgl ę du na brak skarg i sygna ł ów od pasa ż erów nie sprawdza ł o sposobu wykonania umowy zawartej z PPKS w zakresie zorganizowania informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy „Connex Sanok”, jednocze ś nie podkre ś laj ą c, i ż nie jest upowa ż nione do „wydawania opinii o uznaniu lub nie za prawid ł owy sposób realizacji umowy przy pomocy p ł atnej infolinii” (pismo PKS „Connex Sanok” z dnia 5 lutego 2004 r). „Connex Sanok” powiadomi ł o tak ż e, i ż udziela telefonicznej informacji dla podró ż nych o rozk ł adzie jazdy autobusów w punktach informacyjnych na dworcach administrowanych przez „Connex Sanok” tj. na dworcach w Sanoku, Lesku oraz Ustrzykach Dolnych. Przedmiotowa informacja dotyczy rozk ł adów jazdy na terenie ca ł ego kraju. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów.” Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy „Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (...).” Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23a ustawy nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, i ż by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale tak ż e niepotrzebnie ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego 11 decyzjach w sprawie niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z uzasadnieniem projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r., nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów „Same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23c lub 23d ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Odno ś nie punktu I sentencji decyzji. Przes ł ankami zastosowania art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 powo ł anej ustawy jest wykazanie: 1. bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, 2. godzenia tych dzia ł a ń w interes konsumentów, 3. a tak ż e naruszania zbiorowego interesu konsumentów. Maj ą c na wzgl ę dzie powo ł ane wy ż ej stanowisko ustawodawcy odno ś nie interpretacji poj ę cia bezprawno ś ci w kontek ś cie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w opinii Prezesa Urz ę du, jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść , w rozumieniu przepisów z zakresu ochrony zbiorowych interesów konsumentów, jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega jednak nie tylko na jego sprzeczno ś ci z normami prawa, ale tak ż e zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, b ą d ź dobrych obyczajów bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy zatem ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa, zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego czy dobrymi obyczajami. Sformu ł owanie zarzutu wskazuje, i ż w toku prowadzonego post ę powania ocenie podlega ł a praktyka PPKS polegaj ą ca na wprowadzeniu p ł atnej – wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej – infolinii informuj ą cej o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy z obiektów dworcowych PPKS w Warszawie. Zatem, struktura praktyki wymaga ł a wykazania, i ż wprowadzenie ww. p ł atnej infolinii stanowi ł o bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Obowi ą zuj ą ce przepisy prawa przewozowego nak ł adaj ą na przewo ź ników wykonuj ą cych regularne przewozy autobusowe szereg obowi ą zków. Jak ju ż wskazano w cz ęś ci ustalaj ą cej, do takich obowi ą zków nale ż y m.in. nakaz podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adu jazdy w okre ś lony sposób. Podkre ś lenia wymaga fakt, i ż aktualne przepisy ustawy Prawo przewozowe istotnie zmieni ł y obligatoryjne formy realizacji wy ż ej wymienionego obowi ą zku. Podczas gdy na mocy stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2004 r. przewo ź nik zobligowany by ł poda ć do publicznej wiadomo ś ci rozk ł ad jazdy w sposób zwyczajowy, aktualne przepisy prawa 12 ograniczaj ą obowi ą zkowe formy podawania rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci do zamieszczania informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozk ł adzie jazdy. Dodatkowo, nale ż y wskaza ć , i ż konsekwencj ą dokonanych zmian w ustawie Prawo przewozowe, by ł o tak ż e wprowadzenie nowego rozporz ą dzenia – w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych (rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 grudnia 2003 r.; Dz. U. Nr 232, poz. 2332). Na mocy § 2 ust. 1 zd. 2 przedmiotowego rozporz ą dzenia „Rozk ł ad jazdy mo ż e by ć ponadto podany do publicznej wiadomo ś ci w inny sposób zwyczajowo przyj ę ty, w szczególno ś ci w formie ksi ąż ek, broszur, ulotek, na no ś nikach elektronicznych lub w formie informacji telefonicznej.” Zasadnicza ró ż nica brzmienia aktualnego rozporz ą dzenia w stosunku do rozporz ą dzenia obowi ą zuj ą cego uprzednio (rozporz ą dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 wrze ś nia 2000 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych; Dz. U. Nr 82, poz. 933) polega na tym, i ż wcze ś niejszy akt wykonawczy nie wymienia ł mo ż liwych form podawania rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci. Chocia ż ocena czy zarzucana PPKS praktyka wype ł nia przes ł ank ę bezprawno ś ci, konieczn ą do uznania dzia ł a ń za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, musi zosta ć dokonana w oparciu o przepisy prawa obowi ą zuj ą ce w momencie rozpocz ę cia stosowania przedmiotowej praktyki, niemniej jednak, mo ż na wskaza ć , i ż zarówno nieobowi ą zuj ą ce ju ż przepisy prawa przewozowego, jak i przepisy aktualne, nie konstytuuj ą zakazów, które uniemo ż liwia ł yby przewo ź nikom udzielanie informacji o rozk ł adach jazdy w sposób odmienny od wskazanego w ustawie Prawo przewozowe, b ą d ź w aktach wykonawczych. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, w opinii Prezesa Urz ę du, nale ż y zgodzi ć si ę pogl ą dem PPKS, zgodnie z którym „ ż aden przepis ustawy ani aktu ni ż szego rz ę du nie zakazuje podmiotom gospodarczym udzielania informacji o us ł ugach swoich i innych podmiotów, nawet je ż eli za tak ą informacj ę mia ł aby by ć pobierana op ł ata” (pismo PPKS z dnia 18 grudnia 2003 r., s. 2). Zakaz wprowadzenia informacji o rozk ł adach jazdy przy pomocy infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej stanowi ł by ograniczenie wolno ś ci dzia ł alno ś ci gospodarczej, które stosownie do art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r.; Dz. U. Nr 78, poz. 483) jest „dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze wzgl ę du na wa ż ny interes publiczny.” Zatem, skoro przepisy prawa obowi ą zuj ą ce zarówno w momencie rozpocz ę cia stosowania przez PPKS praktyki polegaj ą cej na udzielaniu informacji o rozk ł adach jazdy przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy autobusowe z dworców zarz ą dzanych przez PPKS przy pomocy p ł atnej infolinii, jak i przepisy aktualne, nie przewiduj ą jakichkolwiek ogranicze ń w zakresie dopuszczalnych form udzielania przedmiotowej informacji, praktyka ta nie mo ż e zosta ć uznana za bezprawn ą . W niniejszym przypadku nie jest tak ż e mo ż liwe uznanie, i ż wprowadzenie przez PPKS p ł atnej infolinii stanowi naruszenie zasad wspó łż ycia spo ł ecznego czy dobrych obyczajów, gdy ż pozostawa ł oby to w sprzeczno ś ci z powo ł anymi zapisami Konstytucji, albowiem niedopuszczalne jest poszukiwanie ogranicze ń swobody dzia ł alno ś ci gospodarczej w ź ród ł ach pozaustawowych. Reasumuj ą c, w sprawie opisanej w punkcie I sentencji, po przeanalizowaniu zgromadzonego materia ł u dowodowego, Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne stwierdzi ć , i ż Przedsi ę biorstwo nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł a bowiem przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania PPKS konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 13 Poniewa ż Prezes Urz ę du nie uzna ł przedmiotowego dzia ł ania PPKS za bezprawne, ocen ę czy spe ł nione zosta ł y pozosta ł e przes ł anki uznania praktyki za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y uzna ć za bezprzedmiotow ą . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Odno ś nie punktu II sentencji decyzji. W dniu 5 marca 2003 r. PPKS zlikwidowa ł informacj ę o rozk ł adach jazdy przewo ź ników korzystaj ą cych z dworców PKS Warszawa Zachodnia i Warszawa Stadion dost ę pn ą pod numerem 94-33, p ł atn ą jak za zwyk ł e po łą czenie lokalne. W zwi ą zku z tym konsumenci chc ą c uzyska ć informacj ę o rozk ł adzie jazdy Przedsi ę biorstwa, zmuszeni zostali do skorzystania z infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, w toku przedmiotowego post ę powania Prezes Urz ę du mia ł dokona ć oceny, czy PPKS likwiduj ą c informacj ę telefoniczn ą p ł atn ą jak za zwyk ł e po łą czenie lokalne, naruszy ł obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi jedn ą z przyk ł adowych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak ju ż wskazywano powy ż ej w uzasadnieniu do punktu I sentencji przedmiotowej decyzji, koniecznymi przes ł ankami uznania danej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów s ą : bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, godzenie tych dzia ł a ń w interes konsumentów, a tak ż e naruszanie zbiorowego interesu konsumentów. Obowi ą zek PPKS polegaj ą cy na udzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa powy ż ej, zdaniem Prezesa Urz ę du, wynika ł z ustawy Prawo przewozowe, w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 31 grudnia 2003 r., który w art. 2 ust. 1 stanowi ł , i ż „przewo ź nik jest obowi ą zany poda ć do publicznej wiadomo ś ci – w sposób zwyczajowo przyj ę ty – zakres dzia ł ania, a w szczególno ś ci adresy punktów odprawy i sposób zawierania umowy przewozu”, za ś w ust. 2 – „przewo ź nik osób w regularnej komunikacji publicznej jest obowi ą zany w szczególno ś ci poda ć do wiadomo ś ci publicznej rozk ł ad jazdy ś rodków transportowych.” Umowa przewozu jest umow ą o charakterze masowym. Skutkuje to na ł o ż eniem na przewo ź nika ustawowego obowi ą zku podawania do publicznej wiadomo ś ci zakresu swojego dzia ł ania. Potrzeba informowania w tym przedmiocie wynika bowiem w sposób oczywisty z funkcji jak ą spe ł nia transport publiczny. Przepis art. 2 ust. 1 powo ł anej ustawy dotyczy ł og ł aszania konkretnych informacji na temat faktycznego zakresu dzia ł ania danego przewo ź nika, czego specjalnym wyrazem s ą rozk ł ady jazdy. Przepisy ww. art. 2 nie precyzuj ą c formy podania do wiadomo ś ci publicznej zakresu dzia ł ania przewo ź nika, odwo ł ywa ł y si ę w tym wzgl ę dzie do zwyczajowej praktyki. Jak ju ż wskazano, rozk ł ad jazdy stanowi immanentn ą cz ęść zakresu dzia ł ania danego przewo ź nika (por. A.Kolarski, „Prawo przewozowe”, C.F.Müller, Warszawa 2002, s. 19). A zatem, stosownie do powo ł anych przepisów, przewo ź nik by ł zobowi ą zany podawa ć do wiadomo ś ci publicznej rozk ł ady jazdy w sposób zwyczajowo przyj ę ty. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nie sposób zgodzi ć si ę z interpretacj ą wskazanych wy ż ej przepisów, przedstawion ą przez PPKS w pi ś mie z dnia 18 czerwca 2003 r. (odwo ł anie od decyzji Nr RWA-4/2003). W niniejszym pi ś mie PPKS stwierdzi ł o, i ż „zamiarem ustawodawcy by ł o oddzielenie obowi ą zku podania do publicznej wiadomo ś ci informacji o zakresie dzia ł ania przewo ź nika oraz obowi ą zku poinformowania o rozk ł adzie jazdy ś rodków transportowych”. Przedsi ę biorstwo zdaje si ę nie dostrzega ć faktu, i ż rozk ł ad jazdy jest cz ęś ci ą zakresu dzia ł ania przewo ź nika, co potwierdza cytowane ju ż stanowisko doktryny, za ś wyodr ę bnienie ust ę pu 2 art. 2 ustawy Prawo przewozowe w nieobowi ą zuj ą cym ju ż brzmieniu, prawdopodobnie zosta ł o podyktowane ch ę ci ą podkre ś lenia wagi obowi ą zku podawania do wiadomo ś ci 14 publicznej rozk ł adów jazdy. Poniewa ż ustawodawca zdecydowa ł si ę na przedmiotowe wyodr ę bnienie, stosownie do prawide ł techniki legislacyjnej ust ę p drugi analizowanego artyku ł u nie mo ż e zosta ć odczytany w oderwaniu od ust ę pu 1. Jedn ą z form podawania rozk ł adu jazdy do publicznej wiadomo ś ci jest telefoniczne informowanie, p ł atne jak za zwyk ł e po łą czenie. Zdaniem Prezesa Urz ę du, mo ż liwo ść skorzystania z tego rodzaju informacji telefonicznej jest zwyczajow ą form ą podawania zakresu dzia ł ania do publicznej wiadomo ś ci. Udzielanie informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy (p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie), jest ustalon ą praktyk ą post ę powania, powszechnie znanym i aprobowanym sposobem post ę powania, nie tylko w skali lokalnej. Zdaniem Prezesa Urz ę du, bezsprzeczny jest fakt, i ż przedsi ę biorstwa przewozowe powsta ł e w wyniku rozwi ą zania dawnego PPKS maj ą d ł ug ą tradycj ę ś wiadczenia us ł ug przewozu w publicznej komunikacji pasa ż erskiej, czego rezultatem s ą utrwalone zachowania podró ż nych. W ś wiadomo ś ci konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug takich przedsi ę biorstw przewozowych, istnieje mo ż liwo ś ci skorzystania z telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy. Nawet w niewielkich miejscowo ś ciach istnieje mo ż liwo ść uzyskania telefonicznej informacji. Tak ż e konsumenci korzystaj ą cy z us ł ug PPKS w Warszawie, maj ą w ś wiadomo ś ci fakt, i ż Przedsi ę biorstwo od pocz ą tku swej dzia ł alno ś ci w obecnym kszta ł cie, ale tak ż e i w okresie poprzedzaj ą cym podzia ł by ł ego PPKS, udziela ł o informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy, zarówno swoim, jak i rozk ł adach jazdy przewo ź ników korzystaj ą cych z obiektów dworcowych zarz ą dzanych przez PPKS, za które to po łą czenie konsument ponosi ł op ł at ę jak za zwyk ł e po łą czenie. Jest to, zdaniem Prezesa Urz ę du, ukszta ł towany zwyczaj, który w doktrynie definiuje si ę jako sta ł e powtarzanie okre ś lonego post ę powania, przyzwyczajenie, tendencj ę do dalszego zachowania si ę w sposób taki jak dotychczas (S.Grzybowski, „Dzieje Prawa”, Ossolineum 1981, s. 34 i n.). O zwyczaju mówi si ę w literaturze jako o praktyce faktycznej mniej lub bardziej stosowanej. Utrzymuje si ę to zw ł aszcza w odniesieniu do wytwarzaj ą cych si ę w pewnych ś rodowiskach, m.in. zawodowych, sposobach zachowa ń (W.Czachórski, „Zobowi ą zania”, Wydawnictwa Prawnicze PWN Warszawa 2001, s. 23). Wed ł ug prof. Zbigniewa Radwa ń skiego zwyczaj „jest to powszechnie stosowana w danym czasie, w danym ś rodowisku i w danych stosunkach spo ł ecznych praktyka pewnego zachowania” (Z.Radwa ń ski, „Zobowi ą zania – cz ęść ogólna”, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 1997, s. 6). Udzielanie informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, jest ustalon ą praktyk ą post ę powania, swego rodzaju obyczajowo ś ci ą lokaln ą , powszechnie znanym i aprobowanym sposobem post ę powania, co najmniej w skali lokalnej. Funkcjonowanie informacji telefonicznej stanowi zwyczajowo przyj ę ty sposób podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adu jazdy przez przewo ź ników wywodz ą cych si ę z by ł ego PPKS i tym samym wydaje si ę uzasadnione twierdzenie o istnieniu takiego zwyczaju w skali kraju. Oczywi ś cie zwyczaje uzyskuj ą donios ł o ść prawn ą przez to, ż e przepisy prawne odsy ł aj ą do nich, wskazuj ą c w ten sposób organom rozstrzygaj ą cym bardziej szczegó ł owe dyrektywy od wyznaczonych w tre ś ci tych przepisów. Zatem, twierdzenie Prezesa Urz ę du o konkretnych formach realizacji ci ążą cych na PPKS obowi ą zków (udzielanie informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy pod numerem infolinii p ł atnej jak za po łą czenie lokalne), znajduje uzasadnienie w normach Prawa przewozowego, które odwo ł uje si ę do zwyczajów. Nale ż y równie ż wskaza ć , i ż immanentn ą cech ą ś wiadczenia us ł ugi przewozu, jest obowi ą zek informowania o niej. Zwyczaj w postaci telefonicznego informowania o rozk ł adach jazdy ma swoje praktyczne uzasadnienie wynikaj ą ce z charakteru us ł ugi ś wiadczonej przez PPKS. Us ł uga przewozu łą czy si ę bowiem z przewo ż eniem osób z jednego miejsca na drugie. Zatem, poniewa ż odleg ł o ść stanowi istotny element cechuj ą cy przewóz, równie ż i sposób informowania o us ł ugach przewozu winien wykorzystywa ć ogólnodost ę pne 15 ś rodki porozumiewania si ę na odleg ł o ść . Zdaniem Prezesa Urz ę du, nie sposób zgodzi ć si ę z opini ą PPKS, i ż ustawa Prawo przewozowe, „nie przewiduje (...) wymogów dalej id ą cych ni ż uregulowane to zosta ł o w powo ł anym rozporz ą dzeniu [rozporz ą dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 wrze ś nia 2000 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych; przyp. UOKiK] ” (pismo PPKS z dnia 27 lutego 2003 r.). W opinii Prezesa Urz ę du, zgodnie z obowi ą zuj ą c ą w Rzeczypospolitej Polskiej hierarchi ą aktów normatywnych (art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) rozporz ą dzenia s ą aktami ni ż szego rz ę du w stosunku do ustaw. S ą to jedynie akty wykonawcze i ich wyk ł adnia musi zosta ć dokonana w oparciu o znaczenie przepisów ustawy, co za ś wi ąż e si ę z tym, i ż jej wynik nie mo ż e pozostawa ć w sprzeczno ś ci z wyk ł adni ą przepisów ustawy. Ww. rozporz ą dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w § 2 ust. 1 stanowi, i ż „rozk ł ady jazdy podaje si ę do publicznej wiadomo ś ci w formie og ł osze ń wywieszonych w punktach odprawy osób i rzeczy oraz w punktach sprzeda ż y biletów; mog ą one by ć ponadto podawane do publicznej wiadomo ś ci w inny sposób zwyczajowo przyj ę ty.” Celem rozporz ą dze ń , jako aktów wykonawczych do ustaw, jest rozwini ę cie przepisów zawartych w ustawach. Cho ć powo ł any wy ż ej przepis rozporz ą dzenia, w przypadku dokonania jego wyk ł adni gramatycznej, konstytuuje obligatoryjne i fakultatywne formy podawania rozk ł adu jazdy do publicznej wiadomo ś ci, nale ż y mie ć na uwadze przede wszystkim znaczenie art. 2 Prawa przewozowego . Wyk ł adnia systemowa cytowanego przepisu rozporz ą dzenia, w zestawieniu z brzmieniem § 2 ust. 1 uchylonego rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych: „Rozk ł ady jazdy podaje si ę do wiadomo ś ci publicznej w sposób zwyczajowo przyj ę ty, przede wszystkim w formie og ł osze ń wywieszonych w punktach odprawy osób i rzeczy oraz w punktach sprzeda ż y biletów”, pozwala s ą dzi ć , i ż celem ustawodawcy przy kszta ł towaniu przepisów nowego rozporz ą dzenia by ł o po ł o ż enie nacisku na wskazanie form, w których rozk ł ad jazdy mo ż e by ć podany do publicznej wiadomo ś ci. Poza tym dyspozytywno ść przepisu rozporz ą dzenia nie ma znaczenia wobec faktu, i ż w przedmiotowym przypadku samo PPKS udzielaj ą c informacji telefonicznej o rozk ł adach jazdy pod numerem 94-33 przyczyni ł o si ę do ukszta ł towania zwyczaju i w zwi ą zku z tym „wskazówki” rozporz ą dzenia okre ś laj ą ce mo ż liwe formy podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adów jazdy, nie maj ą zastosowania, ze wzgl ę du na to, i ż podstawowym aktem prawnym reguluj ą cym obowi ą zki PPKS w zakresie informowania o rozk ł adach jazdy, jest ustawa Prawo przewozowe. Wydaje si ę tak ż e, i ż prawid ł owo ść toku rozumowania Prezesa Urz ę du potwierdza brzmienie cytowanego ju ż rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych, obowi ą zuj ą cego od dnia 1 stycznia 2004 r., bowiem stosownie do § 2 ust. 1 zd. 2 ww. rozporz ą dzenia „Rozk ł ad jazdy mo ż e by ć ponadto podany do publicznej wiadomo ś ci w inny sposób zwyczajowo przyj ę ty, w szczególno ś ci w formie ksi ąż ek, broszur, ulotek, na no ś nikach elektronicznych lub w formie informacji telefonicznej.” A zatem, ustawodawca dopuszcza form ę informacji telefonicznej jako zwyczajowy sposób udzielania informacji o rozk ł adach jazdy. W swoich wyja ś nieniach, PPKS przedstawiaj ą c okoliczno ś ci wprowadzenia p ł atnej infolinii podnios ł o, ż e wykonuje obowi ą zki wynikaj ą ce z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, tzn. podaje do publicznej wiadomo ś ci rozk ł ad jazdy ś rodków transportowych w formie wywieszenia rozk ł adu jazdy przewo ź nika w miejscu przyjazdów i odjazdów. W opinii Prezesa Urz ę du, w wyniku ukszta ł towanego zwyczaju 16 udzielania telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy, w ś wietle przepisów obowi ą zuj ą cych do dnia 31 grudnia 2003 r., ten sposób realizacji ustawowego obowi ą zku nale ż a ł o uzna ć za niewystarczaj ą cy. Wydaje si ę , i ż Przedsi ę biorstwo, w pe ł ni realizowa ł o swój ustawowy obowi ą zek do dnia 4 marca 2003 r. (w dniu 5 marca 2003 r. wprowadzono jako wy łą czn ą lini ę informacyjn ą , infolini ę p ł atn ą jak za po łą czenie wg specjalnej taryfy telekomunikacyjnej). Zlikwidowanie formy udzielania informacji o rozk ł adach jazdy docieraj ą cej do szerokiego kr ę gu spo ł ecze ń stwa (w postaci telefonicznej informacji p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie), stanowi podstaw ę do uznania, i ż PPKS, w okresie od dnia 5 marca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., nie realizowa ł o w sposób prawid ł owy obowi ą zku podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adów jazdy w sposób zwyczajowy. Likwidacja dotychczasowego numeru telefonu informacyjnego 94-33, pod którym konsument móg ł uzyska ć informacj ę o rozk ł adzie jazdy PPKS, przy jednoczesnym pozostawieniu wy łą cznie p ł atnego numeru infolinii niew ą tpliwie wi ąż e si ę ś ci ś le z ingerencj ą w ekonomiczne interesy konsumentów, bowiem ponosz ą oni wy ż sze ni ż dotychczas koszty uzyskania informacji telefonicznej o rozk ł adzie jazdy PPKS. Takie dzia ł ania PPKS stanowi ą istotne utrudnienie dla konsumentów, gdy ż sposoby uzyskania informacji o rozk ł adach jazdy s ą ograniczone (og ł oszenia wywieszone w punktach odprawy osób i rzeczy oraz informacje w punktach sprzeda ż y biletów, rozk ł ad jazdy na stronie internetowej PPKS w Warszawie) i nie stanowi ą substytutu dla informacji telefonicznej. Trudno wymaga ć od konsumenta, i ż w celu uzyskania informacji o rozk ł adach jazdy uda si ę do punktu sprzeda ż y biletów. Maj ą c na wzgl ę dzie fakt, i ż zainteresowani uzyskaniem informacji o rozk ł adach jazdy to przede wszystkim mieszka ń cy Warszawy, fakt du ż ych odleg ł o ś ci, które musz ą oni pokona ć aby dotrze ć na dworzec autobusowy, sprawia, ż e jedynym ogólnodost ę pnym ś rodkiem porozumiewania si ę na odleg ł o ść , (wci ąż stosunkowo niedu ż a grupa osób ma bezpo ś redni dost ę p do internetu) umo ż liwiaj ą cym uzyskanie niezb ę dnych informacji, jest telefon. Nale ż y zwróci ć szczególn ą uwag ę na fakt, i ż klientami PPKS w Warszawie s ą tak ż e konsumenci, którzy planuj ą podró ż nie bezpo ś rednio z Warszawy, ale jedynie z uwzgl ę dnieniem Warszawy, jako miejsca przesiadki (np. trasa Lublin – Szczecin, z przesiadk ą w Warszawie). W tej sytuacji, mo ż liwo ść uzyskania telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy, jest warunkiem koniecznym do skorzystania z us ł ugi przewozu oferowanej przez PPKS. Te okoliczno ś ci powoduj ą , ż e PPKS w zasadzie mo ż e w dowolny sposób kszta ł towa ć swoj ą polityk ę w zakresie telefonicznego informowania o rozk ł adach jazdy, poniewa ż nie wp ł ynie to znacz ą co na zmniejszenie popytu (osoba zainteresowana uzyskaniem informacji zadzwoni niezale ż nie od tego jak b ę dzie kszta ł towa ć si ę odp ł atno ść za po łą czenie). W zwi ą zku ze zlikwidowaniem z dniem 5 marca 2003 r. informacji udzielanej pod numerem 94-33, jedynymi numerami, pod którymi konsument mo ż e uzyska ć żą dan ą informacj ę s ą numery p ł atnej infolinii. Jest to zmiana o kluczowym charakterze, która zmusza konsumenta do poniesienia dodatkowej op ł aty, jeszcze przed zawarciem umowy przewozu, w postaci wykupienia biletu. Konsumenci ponosz ą obecnie op ł at ę w wysoko ś ci 2,06 z ł (1,67 z ł + VAT) za minut ę po łą czenia. Nale ż y mie ć na uwadze, i ż w pewnym okresie, bezpo ś rednio po likwidacji numeru 94-33, konsument wybieraj ą c ów numer wys ł uchiwa ł nagranego komunikatu o wy łą cznym obowi ą zywaniu numeru p ł atnej infolinii, a zatem wybieraj ą c numer 94-33 konsument by ł obci ąż any kosztem impulsu za zwyk ł e po łą czenie, co w konsekwencji powi ę ksza ł o rzeczywisty koszt uzyskania informacji w sytuacji gdy konsument po wys ł uchaniu nagrania na automatycznej sekretarce zdecydowa ł si ę na zatelefonowanie pod numer p ł atnej infolinii. Podobnie, koszt informacji wzrasta ł w przypadku gdy konsument nie znaj ą c numeru p ł atnej infolinii (co jest uzasadnione zastosowaniem trudnego do zapami ę tania numeru, a tak ż e jego cz ę stymi zmianami), zmuszony zostawa ł do uzyskania informacji 17 o prawid ł owym numerze w Biurze Numerów TP S.A. Wbrew twierdzeniom PPKS, dzia ł ania Przedsi ę biorstwa doprowadzi ł y do wzrostu pobieranej op ł aty za przejazd, bowiem wprowadzenie p ł atnej infolinii spowodowa ł o rzeczywiste zwi ę kszenie obci ąż enia finansowego konsumenta, który ponosi nie tylko op ł at ę za przejazd, czyli us ł ug ę przewozu sensu stricto , ale tak ż e op ł at ę za us ł ug ę akcesoryjn ą w postaci informacji o rozk ł adach jazdy. Nale ż y tak ż e podkre ś li ć , i ż skutki finansowe wprowadzenia p ł atnej infolinii s ą szczególnie dotkliwe dla tych spo ś ród konsumentów, którzy mimo wykonania telefonu w celu uzyskania informacji o rozk ł adach jazdy, w ogóle nie skorzystaj ą z us ł ugi przewozu, a zatem uzasadnia to twierdzenie, i ż PPKS stosuje praktyk ę obci ąż ania konsumentów kosztami funkcjonowania Przedsi ę biorstwa jeszcze w fazie przedkontraktowej. Nale ż y tak ż e mie ć na uwadze, i ż ca ł kowita likwidacja numeru 94-33, godzi w realno ść dost ę pno ś ci informacji o rozk ł adach jazdy autobusów. U podstaw takiego twierdzenia le ż y powszechnie znany fakt, i ż w licznych przedsi ę biorstwach i urz ę dach nie jest mo ż liwe uzyskanie po łą czenia z numerem 0-70.., gdy ż dost ę p do takich linii informacyjnych jest blokowany, ze wzgl ę du na wysokie koszty po łą cze ń z owymi numerami. W opinii Prezesa Urz ę du, nie sposób zgodzi ć si ę z wyja ś nieniami PPKS, i ż „trudno przyj ąć , ż e uruchomienie dodatkowej mo ż liwo ś ci uzyskania informacji godzi w interes konsumenta” (pismo PPKS z dnia 27 lutego 2003 r.), gdy ż uruchomienie jako jedynej p ł atnej infolinii wy łą cza mo ż liwo ść dokonania przez konsumenta wyboru sposobu uzyskania informacji. Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci w sprawie Spó ł ki INNO (wyrok z dnia 7 marca 1990 r., C-362/88, Zb. Orz. I-667) stwierdzi ł , ż e prawo konsumenta do informacji jest jednym z jego zasadniczych praw, bowiem brak pe ł nej wiedzy uniemo ż liwia konsumentowi swobod ę oceny i wyboru, ograniczaj ą c wolno ść jego decyzji rynkowych. „Obowi ą zek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu, jego przedmiotu i tre ś ci, przedmiotu ś wiadczenia, a tak ż e powinno ś ci czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, dotycz ą cego zarówno stadium przedkontraktowego, jak i wszelkich dalszych faz ju ż istniej ą cego stosunku prawnego” (E. Łę towska, „Prawo umów konsumenckich”, Wydawnictwo C.H. BECK 2002, s. 215 i n.). Zdaniem Prezesa Urz ę du, wbrew twierdzeniom PPKS, i ż „przed uruchomieniem p ł atnej infolinii mo ż liwo ść uzyskania odpowiedniej informacji pod numerem 94-33 ze wzgl ę du na przeci ąż enie linii by ł a w praktyce iluzoryczna” (pismo PPKS z dnia 27 lutego 2003 r.) , dodzwonienie si ę pod numer 94-33 by ł o utrudnione, ale mo ż liwe. Problemy z uzyskaniem po łą czenia pod numerem 94-33, nasili ł y si ę po dacie zawarcia umowy z operatorem infolinii, a wynika ł y w g ł ównej mierze z konstrukcji umowy z MNI, która powodowa ł a, i ż rzeczywista ilo ść konsultantów udzielaj ą cych informacji pod numerem 94-33, by ł a znacznie mniejsza ni ż dotychczas (spo ś ród 4 informatorów na zmianie, jedna odbiera ł a wy łą cznie po łą czenia przychodz ą ce pod numer 94-33, natomiast pozosta ł e 3 odbiera ł y zarówno po łą czenia przychodz ą ce pod numer 94-33, jak i pod numer 0-701). Zatem to dzia ł ania PPKS spowodowa ł y trudno ś ci w uzyskaniu informacji przez konsumentów pod numerem 94-33, bowiem faktycznie tylko jeden informator na zmianie obs ł ugiwa ł numer 94-33. W opinii Prezesa Urz ę du, takie dzia ł anie Przedsi ę biorstwa doprowadzi ł o do sytuacji, w której, jak to podkre ś la PPKS, „osoby telefonuj ą ce pod numer 94-33 uskar ż a ł y si ę , ż e nie mog ą uzyska ć oczekiwanej informacji o rozk ł adzie jazdy, wys ł uchuj ą c za to informacji o numerze p ł atnej infolinii, za co by ł y obci ąż ane kosztem impulsu telefonicznego” (pismo PPKS z dnia 27 lutego 2003 r.). Wed ł ug twierdze ń PPKS, owe g ł osy konsumentów sta ł y si ę przyczyn ą decyzji PPKS, i ż od 5 marca 2003 r. informacje o rozk ł adzie jazdy s ą udzielane wy łą cznie pod nr 0-701. W opinii Prezesa Urz ę du, by ł y to celowe dzia ł ania PPKS, które w konsekwencji postawi ł y konsumentów przed faktem dokonanym, bez mo ż liwo ś ci dokonania jakiegokolwiek wyboru. 18 Jak ju ż powy ż ej wskazano, w przedmiotowej sprawie, Prezes Urz ę du opar ł podejrzenie bezprawno ś ci dzia ł ania PPKS polegaj ą cego na likwidacji telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy Przedsi ę biorstwa, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, na naruszeniu przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przewozowe w brzmieniu obowi ą zuj ą cym od dnia 1 lipca 1985 r. (data wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 15 listopada Prawo przewozowe; Dz. U. Nr 53, poz. 272) do dnia 31 grudnia 2003 r. Jednak ż e, w toku prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania, zmianie uleg ł y przepisy prawa materialnego, które stanowi ł y podstaw ę postawienia PPKS przedmiotowego zarzutu. A mianowicie, od dnia 1 stycznia 2004 r. art. 2 ustawy Prawo przewozowe otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „1. Przewo ź nik jest obowi ą zany poda ć do publicznej wiadomo ś ci zakres swojego dzia ł ania, a w szczególno ś ci adresy punktów odprawy i sposób zawierania umowy przewozu. 2. Przewo ź nik wykonuj ą cy regularne przewozy osób jest obowi ą zany w szczególno ś ci poda ć do publicznej wiadomo ś ci rozk ł ad jazdy ś rodków transportowych przez zamieszczenie informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozk ł adzie jazdy. 3. Przewo ź nicy wykonuj ą cy regularne przewozy osób s ą obowi ą zani do okresowej aktualizacji i publikowania informacji o wykonywanej komunikacji.” (powo ł any artyku ł zosta ł zmieniony przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw). Tym samym, ustawodawca wyeliminowa ł z ust. 1 cytowanego przepisu sformu ł owanie o „zwyczajowo przyj ę tym” sposobie informowania. Na mocy aktualnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa jednoznacznie wskazano obligatoryjne formy podawania do wiadomo ś ci publicznej rozk ł adów jazdy, ograniczaj ą c obowi ą zek przewo ź nika do zamieszczenia informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozk ł adzie jazdy. Oczywi ś cie, nie ma przeszkód aby przewo ź nik informowa ł o swoim rozk ł adzie jazdy w inny sposób, jednak ż e ustawodawca pozostawia przewo ź nikowi swobod ę podejmowania dzia ł a ń w tym zakresie. Zatem, stosownie do brzmienia znowelizowanych przepisów ustawy Prawo przewozowe, nie istnieje ustawowy obowi ą zek zwyczajowego podawania rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym, poniewa ż w opinii Prezesa Urz ę du dzia ł ania PPKS nale ż a ł o zakwalifikowa ć jako bezprawne z powodu naruszenia obowi ą zku okre ś lonego w ustawie Prawo przewozowe w nieobowi ą zuj ą cym ju ż kszta ł cie, decyzj ą ustawodawcy, zmieniaj ą c ą owe przepisy, przedmiotowa praktyka przesta ł a posiada ć przymiot bezprawno ś ci. Zatem, skoro aktualnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa nie nak ł adaj ą na PPKS obowi ą zku udzielania informacji o rozk ł adach jazdy w sposób zwyczajowy, praktyka polegaj ą ca na ograniczaniu konsumentom dost ę pu do informacji o rozk ł adach jazdy ww. Przedsi ę biorstwa, w zwi ą zku z likwidacj ą telefonicznej informacji o przedmiotowych rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, nie mo ż e zosta ć uznana za bezprawn ą . Konkluduj ą c, w sprawie opisanej w punkcie II sentencji decyzji, po przeanalizowaniu zgromadzonego materia ł u dowodowego, Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne stwierdzi ć , i ż Przedsi ę biorstwo nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie nie istnieje bowiem przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania PPKS konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Poniewa ż Prezes Urz ę du nie uzna ł przedmiotowego dzia ł ania PPKS za bezprawne, ocen ę czy spe ł nione zosta ł y pozosta ł e przes ł anki uznania praktyki za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y uzna ć za bezprzedmiotow ą . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. 19 Odno ś nie punktu III sentencji decyzji. Likwidacja telefonicznej informacji, udzielanej pod numerem telefonu p ł atnym jak za zwyk ł e po łą czenie, spowodowa ł a tak ż e ograniczenie dost ę pu konsumentów do informacji o rozk ł adach jazdy innych ni ż PPKS przewo ź ników korzystaj ą cych z obiektów dworcowych eksploatowanych przez PPKS. PPKS, jako zarz ą dca dworców autobusowych, w drodze umów cywilnoprawnych zawieranych z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z eksploatowanych przez PPKS dworców, okre ś la m.in. zasady informowania o ich rozk ł adach jazdy. W cz ęś ci zawartych z przewo ź nikami umów PPKS zobowi ą za ł si ę do udzielania informacji o ich rozk ł adach jazdy w punktach telefonicznej i ustnej informacji o rozk ł adach jazdy. Zast ą pienie informacji telefonicznej p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, infolini ą p ł atn ą wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej spowodowa ł o istotne utrudnienie w uzyskaniu informacji, ze wzgl ę du na wy ż szy ni ż dotychczas koszt uzyskania owej informacji. W toku przedmiotowego post ę powania, Prezes Urz ę du bada ł czy zasadny jest zarzut prowadz ą cy do uznania, i ż likwiduj ą c informacj ę telefoniczn ą o rozk ł adach jazdy przewo ź ników innych ni ż PPKS, Przedsi ę biorstwo naruszy ł o obowi ą zek udzielania rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W celu ustalenia zasad korzystania przez przewo ź ników z obiektów dworcowych zarz ą dzanych przez PPKS, Prezes Urz ę du zbada ł umowy zawarte przez PPKS w tym przedmiocie. Analiza przedstawionych przez Przedsi ę biorstwo umów wykaza ł a, i ż na 145 aktualnie obowi ą zuj ą cych umów, jedynie 20 umów (czyli oko ł o 14% ogó ł u umów) zawiera zobowi ą zanie do umieszczenia informacji o kursach na rozk ł adach jazdy oraz zorganizowania informacji telefonicznej i ustnej w punktach informacyjnych PPKS. W 96 umowach (oko ł o 66%) brak zapisów umownych reguluj ą cych sposób informowania o rozk ł adzie jazdy przewo ź nika. Pozosta ł e umowy zobowi ą zuj ą do umieszczenia informacji o kursach przewo ź nika na tablicach dworcowych i przystankowych oraz do udzielania informacji o kursach przewo ź nika (14 umów – ok. 10%), zobowi ą zuj ą do umieszczenia informacji o kursach na rozk ł adach jazdy oraz udzielania w punktach informacji telefonicznej i ustnej, informacji o rozk ł adzie jazdy przewo ź nika na zasadach obowi ą zuj ą cych w PPKS Warszawa (8 umów – ok. 5,5%), a tak ż e zobowi ą zuj ą do umieszczenia informacji o rozk ł adzie jazdy przewo ź nika wy łą cznie na dworcu autobusowym (7 umów – ok. 5%). A zatem, z powy ż szych ustale ń wynika ł o, i ż w 20 umowach PPKS zobowi ą za ł o si ę do umieszczenia informacji o kursach na rozk ł adach jazdy oraz zorganizowania informacji telefonicznej i ustnej w punktach informacyjnych PPKS. W zwi ą zku z tym, jak to ju ż wskazano w cz ęś ci ustalaj ą cej niniejszej decyzji, Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do trzech wybranych przewo ź ników o udzielenie wyja ś nie ń w jaki sposób, w ocenie danego przewo ź nika, PPKS winien realizowa ć owo zobowi ą zanie, w szczególno ś ci, czy udzielanie przez PPKS informacji o rozk ł adach jazdy przy pomocy infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej uznaj ą oni za prawid ł owy sposób realizacji przedmiotowych zobowi ą za ń . Jedynie Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Ł odzi stwierdzi ł o, i ż podpisuj ą c umow ę z PPKS dotycz ą c ą zasad sprzeda ż y biletów oraz zasad korzystania z Dworca Autobusowego PKS Warszawa Zachodnia, pod poj ę ciem „informacji telefonicznej” rozumia ł o udzielanie informacji w sposób zwyczajowo przyj ę ty, nie za ś udzielanie jej przy pomocy infolinii p ł atnej wed ł ug specjalnej taryfy telekomunikacyjnej. Pozostali dwaj przewo ź nicy, do których skierowano przedmiotowe zapytanie, uznali, i ż PPKS prawid ł owo wywi ą zuje si ę z zawartej umowy (Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Przemy ś lu), za ś Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej „Connex Sanok” 20 Sp. z o.o. w Sanoku uzna ł o, i ż nie jest upowa ż nione do wydawania opinii o uznaniu lub nie za prawid ł owy sposób realizacji umowy przy pomocy p ł atnej infolinii. Zakwalifikowanie ustalonego stanu faktycznego jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, jest bezprawne. Dokonana przez Prezesa Urz ę du analiza przepisów prawa przewozowego, zarówno w brzmieniu obowi ą zuj ą cym przed, jak i po 1 stycznia 2004 r., pozwala na stwierdzenie, i ż art. 2 ustawy Prawo przewozowe nie obliguje przewo ź nika do podawania do publicznej wiadomo ś ci rozk ł adów jazdy innych przewo ź ników, nawet wówczas kiedy pe ł ni on funkcj ę zarz ą dcy obiektu dworcowego i w zwi ą zku z tym spe ł nia okre ś lone funkcje organizacyjne. Nale ż y w tym miejscu zgodzi ć si ę z pogl ą dem wyra ż onym przez Przedsi ę biorstwo w pi ś mie z dnia 18 czerwca 2003 r. (odwo ł anie od decyzji Nr RWA-4/2003), zgodnie z którym „przedmiotem regulacji ustawy [ustawy Prawo przewozowe; przyp. UOKiK] jest wi ę c dzia ł alno ść polegaj ą ca na wykonywaniu umów przewozu, a nie zarz ą dzaniu dworcami autobusowymi. Znajduje to w pe ł ni potwierdzenie w brzmieniu art. 2 ust. 2 Prawa przewozowego, który zgodnie ze swoim wyra ź nym brzmieniem skierowany jest do przewo ź ników, a nie do innych podmiotów, a w szczególno ś ci do podmiotów zarz ą dzaj ą cych dworcami autobusowymi.” Zatem, w opinii Prezesa Urz ę du, skoro art. 2 ust. 2 ustawy Prawo przewozowe nie nak ł ada na PPKS obowi ą zku udzielania informacji o rozk ł adach jazdy innych przewo ź ników, tym bardziej nie mo ż na z obowi ą zuj ą cych przepisów prawa wywodzi ć obowi ą zku PPKS do udzielania informacji o rozk ł adach jazdy przewo ź ników innych ni ż PPKS korzystaj ą cych z dworców zarz ą dzanych przez PPKS w okre ś lonej formie, tj. w postaci telefonicznej informacji o rozk ł adach jazdy p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie. Jakkolwiek mo ż na mie ć zastrze ż enia co do faktu, czy PPKS prawid ł owo wykonuje swoje obowi ą zki wynikaj ą ce z 20 umów zawartych z przewo ź nikami korzystaj ą cymi z dworców PPKS, w których Przedsi ę biorstwo zobowi ą za ł o si ę do umieszczenia informacji o kursach danego przewo ź nika na rozk ł adach jazdy oraz zorganizowania informacji telefonicznej i ustnej w punktach informacyjnych PPKS, trudno jednak w przypadku naruszenia zapisów umowy mówi ć o bezprawno ś ci w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wydaje si ę natomiast, i ż okoliczno ść , któr ą podniesiono wy ż ej, a mianowicie fakt nieprawid ł owego wykonywania umów zawartych przez PPKS z niektórymi przewo ź nikami, mo ż e rodzi ć istotne konsekwencje prawne, albowiem przewo ź nikom, którzy uwa ż aj ą , i ż Przedsi ę biorstwo nieprawid ł owo wykonuje zawarte z nimi umowy przys ł uguje roszczenie z art. 471 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.; Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) o naprawienie szkody wynik ł ej na skutek nienale ż ytego wykonania umowy. Roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, w zwi ą zku z czym drog ą w ł a ś ciw ą do jego dochodzenia b ę dzie droga post ę powania przed s ą dem cywilnym. Prezes Urz ę du, w ramach swych uprawnie ń nie mo ż e bowiem orzeka ć o prawach podmiotowych, przys ł uguj ą cych poszczególnym podmiotom, uczestnicz ą cym w obrocie gospodarczym. Zatem, skoro przepisy prawa obowi ą zuj ą ce przed 1 stycznia 2004 r., jak i przepisy aktualne nie nak ł adaj ą na PPKS obowi ą zku udzielania informacji o rozk ł adach jazdy innych przewo ź ników, praktyka polegaj ą ca na ograniczaniu konsumentom dost ę pu do informacji o rozk ł adach jazdy przewo ź ników, innych ni ż Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie w Warszawie, wykonuj ą cych pasa ż erskie przewozy autobusowe z obiektów dworcowych eksploatowanych przez ww. Przedsi ę biorstwo, 21 w zwi ą zku z likwidacj ą telefonicznej informacji o przedmiotowych rozk ł adach jazdy, p ł atnej jak za zwyk ł e po łą czenie, nie mo ż e zosta ć uznana za bezprawn ą . Konkluduj ą c, w sprawie opisanej w punkcie III sentencji decyzji, po przeanalizowaniu zgromadzonego materia ł u dowodowego, Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne stwierdzi ć , i ż Przedsi ę biorstwo nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł a bowiem przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania PPKS konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Poniewa ż Prezes Urz ę du nie uzna ł przedmiotowego dzia ł ania PPKS za bezprawne, ocen ę czy spe ł nione zosta ł y pozosta ł e przes ł anki uznania praktyki za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y uzna ć za bezprzedmiotow ą . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Wobec powy ż szego orzeka si ę , jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c . – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymuje: Pan Marcin Krajewski Pe ł nomocnik Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Warszawie Maciesowicz i Krajewski Spó ł ka Adwokacko-Radcowska Al. Solidarno ś ci 117 00-140 Warszawa 22