RWA-8/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-140/07/DJ Warszawa, dn. 11 marca 2008 r. DECYZJA Nr RWA-8/2008 Na podstawie art. 27 ust. 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko przedsi ę biorcy Ł ukaszowi Nadulskiemu prowadz ą cemu w Ż yrardowie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GARDA” Techniczne Wyposa ż enie Wn ę trz uznaje si ę , ż e dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym „Zlecenie – Umowa” postanowie ń o tre ś ci: A „W wypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie, ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zu ż ytego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi. (Przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona)” (ust. 1 wzorca umowy), B „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi” (ust. 2 wzorca umowy), C „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie” (ust. 4 wzorca umowy), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie w zwi ą zku z wniesion ą skarg ą konsumenck ą przeprowadzi ł kontrol ę tre ś ci wzorca umowy „Zlecenie – Umowa” stosowanego w obrocie konsumenckim przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego w Ż yrardowie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GARDA” Techniczne Wyposa ż enie Wn ę trz . Wyniki wst ę pnej analizy tre ś ci postanowie ń tego wzorca da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich jest zbie ż na z brzmieniem postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W zwi ą zku ze stwierdzeniem istnienia przes ł anek do wszcz ę cia przeciwko temu podmiotowi post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Delegatura UOKiK w Warszawie, w celu ustalenia podmiotu prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod ww. nazw ą , pismem z dnia 10 sierpnia 2007 r. zwróci ł a si ę do Urz ę du Miasta w Ż yrardowie – Wydzia ł u Dzia ł alno ś ci Gospodarczej o wydanie aktualnego za ś wiadczenia o wpisie tego podmiotu do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż yrardowa. W dniu 20 sierpnia 2007 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie wp ł yn ęł o wydane przez Urz ą d Miasta w Ż yrardowie za ś wiadczenie, z którego wynika ł o, i ż w Ż yrardowie pod nazw ą „GARDA” Techniczne Wyposa ż enie Wn ę trz dzia ł alno ść gospodarcz ą prowadzi Ł ukasz Nadulski (dalej: przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski). Po uzyskaniu przedmiotowego za ś wiadczenia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 17 wrze ś nia 2007 r. wszcz ął przeciwko przedsi ę biorcy Ł ukaszowi Nadulskiemu post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem stosowania postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 17 wrze ś nia 2007 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych za ś wiadczenie z dnia 16 sierpnia 2007 r. o wpisie przedsi ę biorcy Ł ukasza Nadulskiego do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż yrardowa. Zawiadamiaj ą c przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, Prezes UOKiK w Warszawie wezwa ł go równie ż do ustosunkowania si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu tego post ę powania oraz do przekazania wskazanych w pi ś mie dokumentów i informacji Odpowiadaj ą c na ww. wezwanie przedsi ę biorca pismem z dnia 4 pa ź dziernika 2007 r. ustosunkowa ł si ę do postawionych mu zarzutów oraz przekaza ł żą dane informacje i dokumenty. Swoje stanowisko w sprawie przedsi ę biorca przedstawi ł ponadto w pi ś mie z dnia 3 grudnia 2007 r. Pismem z dnia 7 stycznia 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł stronie wyznaczony termin na zapoznanie si ę z aktami sprawy. W zwi ą zku z tym, ż e jak wynika ł o ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przedmiotowe zawiadomienie zosta ł o przez przedsi ę biorc ę odebrane w ostatnim dniu terminu wyznaczonego na zapoznanie si ę z aktami sprawy, Delegatura UOKiK w Warszawie, celem umo ż liwienia stronie czynnego 2 udzia ł u w niniejszym post ę powaniu, wyznaczy ł a jej kolejny termin do skorzystania z prawa do zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Przedsi ę biorca nie skorzysta ł jednak z uprawnie ń do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski wpisany do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ż yrardowa pod numerem 10111 prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GARDA” Techniczne Wyposa ż enie Wn ę trz w Ż yrardowie. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m.in. zak ł adanie stolarki budowlanej oraz sprzeda ż detaliczna bezpo ś rednia prowadzona poza sieci ą sklepow ą . Przy zawieraniu z konsumentami umów o wykonanie us ł ug monta ż u drzwi i okien przedsi ę biorca ten pos ł uguje si ę wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) zatytu ł owanym „Zlecenie – Umowa”. Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w jego tre ś ci znajduj ą si ę postanowienia analogiczne do postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W ust. 1 tego wzorca znajduje si ę zapis w brzmieniu: „W wypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zu ż ytego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi. (Przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona)”. W rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 39 znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , ż e przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona”, uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Amc 31/02. W ust. 2 „Umowy - Zlecenia” przedsi ę biorca stosuje zapis: „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi”. Postanowienie o identycznym brzmieniu figuruje w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 40. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru w dniu 30 czerwca 2003 r. na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02). Prezes Urz ę du ustali ł równie ż , i ż przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski w ust. 4 stosowanego wzorca umownego zamie ś ci ł postanowienie w brzmieniu: „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie”. Postanowienie o identycznie sformu ł owanej tre ś ci znajduje si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 41. Zosta ł o ono uznane za abuzywne orzeczeniem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) i wpisane do rejestru w dniu 30 czerwca 2003 r. Przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski ustosunkowuj ą c si ę postawionych mu zarzutów wskaza ł , i ż nie by ł ś wiadomy, ż e postanowienia stosowanego przez niego wzorca umownego s ą zbie ż ne w tre ś ci z postanowieniami wpisanymi ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Poinformowa ł , i ż druki „Umowy – Zlecenia” zauwa ż y ł 3 w drukarni, a stwierdziwszy, ż e odpowiadaj ą one bran ż y, w jakiej prowadzi on swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą , zamówi ł ich odpowiedni ą ilo ść . Wskaza ł równie ż , ż e fakt, i ż druki umowy by ł y dost ę pne w powszechnej sprzeda ż y i by ł y u ż ywane przez innych przedsi ę biorców, spowodowa ł , ż e nie mia ł on jakichkolwiek podejrze ń co do tego, ż e mog ą one zawiera ć klauzule abuzywne. Tym bardziej, ż e jak podkre ś li ł , nie dysponowa ł w tym zakresie ż adn ą wiedz ą z zakresu prawa. Niemniej, przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski wskaza ł , i ż zdaje sobie spraw ę , ż e okoliczno ść ta nie zwalnia go z obowi ą zku stosowania wzorców umownych zgodnych z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, w zwi ą zku z czym od momentu otrzymania zawiadomienia o wszcz ę ciu przeciwko niemu post ę powania w sprawie podejrzenia stosowania przez niego praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zaprzesta ł stosowania przedmiotowego wzorca. Na potwierdzenie powy ż szego, przedsi ę biorca przekaza ł tre ść nowoopracowanego wzorca umowy, który zosta ł przez niego wprowadzony do obrotu z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. Jednocze ś nie poinformowa ł , i ż wszystkie us ł ugi, przy zamawianiu których zosta ł wykorzystany wzorzec umowny zakwestionowany przez Prezesa Urz ę du, zosta ł y ju ż zrealizowane. Z wyja ś nie ń przekazanych przez przedsi ę biorc ę wynika ponadto, ż e przy realizacji umów zawartych przy wykorzystaniu wzorca „Umowa - Zlecenie” nigdy nie dochodzi ł o do konfliktów z klientami. Odbiorcy ś wiadczonych przez niego us ł ug nigdy nie zg ł aszali te ż zastrze ż e ń co do tre ś ci postanowie ń ust. 1, 2 i 4 tego wzorca. Przeprowadzona przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie analiza nowoopracowanego przez przedsi ę biorc ę Ł ukasza Nadulskiego wzorca umowy wykaza ł a, i ż nie zawiera on ju ż w swojej tre ś ci postanowie ń wskazanych w sentencji niniejszej decyzji. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów”, przez które stosownie do definicji zawartej w art. 24 ust. 2 rozumie si ę „ godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz , pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie Przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. 4 Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazano powy ż ej, bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowi ą zuj ą cych, niemniej nale ż y wskaza ć , i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne, a mianowicie dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskaza ł S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 (obecnie: art. 24 ust. 2) mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego S ą du, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (H. Ciep ł a w: „Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente, wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale 5 z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 S ą d Najwy ż szy jednoznacznie wskaza ł , i ż „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Strona niniejszego post ę powania w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym „Zlecenie - Umowa” stosowa ł a w ust. 1 zapis o tre ś ci: „W wypadku odst ą pienia przez zamawiaj ą cego od wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , i ż zamawiaj ą cy poniesie koszty, na które sk ł ada si ę ca ł o ść zu ż ytego materia ł u do przygotowania realizacji umowy wraz z kosztami transportu tych materia ł ów do miejsca wykonania us ł ugi wskazanego przez zamawiaj ą cego oraz koszty delegowania pracowników do wykonania tej konkretnej us ł ugi. (Przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona)”. Pod numerem 39 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „ W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , ż e przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona”, (wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Amc 31/02). W ocenie Prezesa Urz ę du, postanowienie ust. 1 „Umowy - Zlecenia” , w zakresie w jakim przewiduje przepadek przedp ł aty gwarancyjnej w sytuacji rezygnacji klienta z zamówionej us ł ugi, ewentualnie uniemo ż liwienia przyst ą pienia zleceniobiorcy do wykonania tej us ł ugi, jest zbie ż ne w swej tre ś ci z przywo ł anym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul abuzywnych. Obie klauzule przewiduj ą bowiem jednakowe skutki dla klienta w przypadku zaistnienia tych samych okoliczno ś ci. Tym samym uzna ć nale ż y, ż e postanowienie stosowane przez przedsi ę biorc ę , b ę d ą cego stron ą niniejszego post ę powania, jest we wskazanym zakresie to ż same z tre ś ci ą postanowienia wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 39 i jako takie zakazane. W ust. 2 „Zlecenia – Umowy” zawarty zosta ł zapis: „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi”. Postanowienie umowne o identycznej tre ś ci S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone wyrokiem z dnia 31 stycznia 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 31/02). Postanowienie to figuruje 6 w rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 40. Porównywane klauzule s ą sformu ł owane identycznie. Obie zastrzegaj ą dla przedsi ę biorcy uprawnienie do opó ź nienia si ę z wykonaniem us ł ugi bez ponoszenia ż adnych konsekwencji. Klauzule te wy łą czaj ą zatem odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy za szkody poniesione przez konsumenta na skutek opó ź nienia w ś wiadczeniu us ł ug. Analogiczna sytuacja zachodzi w przypadku postanowienia stosowanego przez przedsi ę biorc ę Ł ukasza Nadulskiego w ust. 4 „Zlecenia-Umowy” . Tre ść zamieszczonego w nim postanowienia: „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie” jest literalnie identyczna z tre ś ci ą postanowienia wpisanego, na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Amc 31/02, do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 41. Równie ż zatem i w tym przypadku, mamy do czynienia z tym samym postanowieniem umownym. Analizowane klauzule narzucaj ą konsumentowi s ą d miejscowo w ł a ś ciwy do rozstrzygania spraw, które w przysz ł o ś ci mog ą wynikn ąć z łą cz ą cego strony stosunku prawnego. Klauzule takie godz ą w interesy konsumenta, gdy ż utrudniaj ą mu znacznie drog ę s ą dow ą . Niejednokrotnie zmuszaj ą bowiem konsumenta do prowadzenia sporu s ą dowego w odleg ł ej od jego miejsca zamieszkania miejscowo ś ci. Wskazane postanowienia, w zwi ą zku z tym, ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, stanowi ą klauzule abuzywne okre ś lone w art. 385 3 pkt 23 k.c. Uznanie, i ż postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez przedsi ę biorc ę Ł ukasza Nadulskiego s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawieraj ą cych z przedsi ę biorc ą Ł ukaszem Nadulskim umow ę o us ł ugi monta ż u drzwi lub okien. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy Ł ukasza Nadulskiego ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki 7 naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania administracyjnego przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski o ś wiadczy ł , i ż zaprzesta ł stosowania zakwestionowanych niedozwolonych postanowie ń umownych. Na dowód powy ż szego przekaza ł on nowy wzorzec umowy funkcjonuj ą cy w obrocie - jak wskaza ł przedsi ę biorca - od dnia 1 pa ź dziernika 2007 r. oraz o ś wiadczy ł , ż e wszystkie umowy podpisane z konsumentami z wykorzystaniem zakwestionowanego wzorca umownego zosta ł y ju ż zrealizowane, w zwi ą zku z czym nie ma potrzeby ich aneksowania. Oceniaj ą c przedstawiony przez przedsi ę biorc ę nowoopracowany wzorzec umowny, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nie zawiera on w swej tre ś ci kwestionowanych w niniejszej decyzji postanowie ń zawartych we wcze ś niejszych wzorach umowy. Nie zawiera on zarazem innych niedozwolonych postanowie ń umownych. Wobec wycofania z obrotu z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. i wprowadzenia przez przedsi ę biorc ę nowego wzoru umowy „Zlecenie-Umowa” , który nie zawiera w swej tre ś ci niedozwolonych postanowie ń umownych, zdaniem Prezesa Urz ę du, uzasadnione jest uznanie, i ż kwestionowana w przedmiotowej decyzji praktyka zosta ł a zaprzestana. W zwi ą zku z tym uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż stosowanie przedsi ę biorc ę Ł ukasza Nadulskiego praktyki naruszaj ą cej zbiorowy interes konsumentów zosta ł o zaniechane z dniem wprowadzenia do obrotu nowych wzorów umów tj. w dniu 1 pa ź dziernika 2007 r. Przepis art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia przez Prezes Urz ę du na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego przez tego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara ta ma charakter fakultatywny, co oznacza, i ż o celowo ś ci jej na ł o ż enia Prezes Urz ę du rozstrzyga ka ż dorazowo bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy. W przedmiotowej sprawie bior ą c pod uwag ę , ż e zachowanie przedsi ę biorcy Ł ukasza Nadulskiego nie by ł o dzia ł aniem umy ś lnym i wynika ł o z braku ś wiadomo ś ci stosowania w wykorzystywanym wzorcu umownym klauzul abuzywnych wpisanych do rejestru, a przy tym naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mia ł o miejsce po raz pierwszy, Prezes Urz ę du odst ą pi ł od na ł o ż enia kary. Podejmuj ą c powy ż sz ą decyzj ę Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ograniczony zakres dzia ł ania przedsi ę biorcy, brak stwierdzonych skutków stosowania praktyki dla konsumentów, nieznaczny potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, jak równie ż fakt, i ż przedsi ę biorca Ł ukasz Nadulski po uzyskaniu od Prezesa Urz ę du informacji o podejrzeniu stosowania przez niego we wzorcu umownych postanowie ń wpisanych do rejestru nie kwestionowa ł stawianych mu zarzutów i niezw ł ocznie wyeliminowa ł te klauzule z obrotu. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze – w ocenie Prezesa Urz ę du – mimo niena ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej z tytu ł u stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy 8 konsumentów, przedsi ę biorca ten nie dopu ś ci si ę w przysz ł o ś ci stosowania analogicznych praktyk. Zdaniem Prezesa Urz ę du, sam fakt wydania przedmiotowej decyzji odniesie wystarczaj ą cy skutek wychowawczy na przysz ł o ść . W zwi ą zku z powy ż szym, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pan Ł ukasz Nadulski „GARDA” Techniczne Wyposa ż enie Wn ę trz ul. Radziejowska 1/5 m. 136 96-300 Ż yrardów 9