RWA-5/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-17/05/JR Warszawa, dn. 22 lutego 2008 r. DECYZJA nr RWA-5/2008 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) i w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez spó ł k ę Aster Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą c ą na obci ąż aniu konsumentów kosztami monta ż u instalacji umo ż liwiaj ą cej korzystanie z zamówionych us ł ug w przypadku odst ą pienia przez nich od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w terminie 10 dni od jej zawarcia, wbrew art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 z pó ź n. zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . U ZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie otrzyma ł a wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie (dalej równie ż : Rzecznik, Wnioskodawca) o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, stosowanych przez spó ł k ę Aster City Cable Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. We wniosku Rzecznik wyja ś ni ł , i ż wp ł yn ęł y do niego skargi konsumentów, którzy zawarli z Aster City Cable Sp. z o.o. poza lokalem przedsi ę biorstwa umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, a nast ę pnie odst ą pili od tych umów w ci ą gu 10 dni od dnia ich zawarcia. Wówczas, jak wynika ł o z otrzymanych przez Rzecznika skarg, Aster City Cable Sp. z o.o. za żą da ł a od nich nie tylko zap ł aty wynagrodzenia za wykonane w tym okresie us ł ugi telekomunikacyjne, lecz równie ż pokrycia kosztów monta ż u instalacji umo ż liwiaj ą cej korzystanie z us ł ug telekomunikacyjnych. Zdaniem Rzecznika, dzia ł ania takie by ł y niezgodne z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 z pó ź n. zm.), w my ś l którego w razie odst ą pienia od umowy [zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa] umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Zwrot powinien nast ą pi ć niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie czternastu dni. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Jednocze ś nie Rzecznik wskaza ł , i ż w pkt 4.1 stosowanego przez Aster City Cable Sp. z o.o. Regulaminu ogólnego ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: W przypadku zawarcia umowy poza lokalem Operatora na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, Cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób – je ż eli Abonent móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony Umowy – Abonentowi przys ł uguje prawo do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. W razie wykonania prawa odst ą pienia umowa uwa ż ana jest za niezawart ą . Za ś wiadczone us ł ugi Operatorowi nale ż y si ę odpowiednie wynagrodzenie zgodnie z Cennikiem, tj. w szczególno ś ci: op ł aty za instalacj ę oraz Op ł aty okresowe – proporcjonalnie do okresu ś wiadczenia us ł ug na rzecz Abonenta. W opinii Rzecznika, przedmiotowe postanowienie umowne pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 2 ust. 3 ustawy ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, którego tre ść zosta ł a przytoczona powy ż ej. Analiza zarzutów podniesionych przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie wzbudzi ł a podejrzenie, ż e dzia ł ania podejmowane przez Aster City Cable Sp. z o.o. mog ą stanowi ć bezprawne naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Jednocze ś nie Prezes UOKiK zwa ż y ł , i ż na gruncie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów rzecznik konsumentów by ł jednym z podmiotów uprawnionych do skutecznego żą dania wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów ustawy. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 29 grudnia 2005 r. wszcz ął na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów post ę powanie przeciwko Aster City Cable Sp. z o.o. w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK zarzuci ł Aster City Cable Sp. z o.o. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów poprzez obci ąż anie konsumentów kosztami monta ż u instalacji umo ż liwiaj ą cej korzystanie z zamówionych us ł ug w przypadku odst ą pienia przez nich od umowy w terminie 10 dni od jej zawarcia, wbrew przepisowi art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa UOKiK o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Aster City Cable Sp. z o.o. zaprzeczy ł a, jakoby podejmowane przez ni ą dzia ł ania mia ł y charakter bezprawny (pismo z dnia 31 stycznia 2006 r.). W toku post ę powania spó ł ka sk ł ada ł a dodatkowe wyja ś nienia 2 oraz przekazywa ł a informacje na żą danie Prezesa UOKiK (pisma z dnia: 1 lutego 2006 r., 17 sierpnia 2006 r., 22 grudnia 2006 r. i 17 lipca 2007 r.). Wnioskodawca ustosunkowa ł si ę do argumentów podniesionych przez Aster City Cable Sp. z o.o. w pi ś mie z dnia 7 kwietnia 2006 r. W toku post ę powania Prezes UOKiK zosta ł poinformowany, i ż w dniu 1 sierpnia 2006 r. dosz ł o do przej ę cia w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. ( łą czenie przez przej ę cie) spó ł ki Aster City Cable Sp. z o.o. przez spó ł k ę Aster Sp. z o.o. Z dniem przej ę cia Aster Sp. z o.o. z mocy prawa wst ą pi ł a we wszystkie prawa i obowi ą zki Aster City Cable Sp. z o.o. jako jej nast ę pca prawny. W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 11 wrze ś nia 2006 r. Prezes UOKiK wyda ł postanowienie w przedmiocie zmiany podmiotu, któremu w niniejszym post ę powaniu zarzuca si ę stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Pocz ą wszy od ww. daty niniejsze post ę powanie prowadzone jest przeciwko spó ł ce Aster Sp. z o.o. W toku niniejszego post ę powania, dzia ł aj ą c w celu realizacji z ł o ż onego przez Aster Sp. z o.o. wniosku dowodowego, Prezes UOKiK dwukrotnie wyst ę powa ł do S ą du Rejonowego dla Warszawy Mokotowa – I Wydzia ł u Cywilnego o przekazanie protoko ł u rozprawy, która odby ł a si ę w dniu 15 marca 2006 r. przed ww. S ą dem w sprawie o sygn. akt I Cupr 29/06. Pismo S ą du Rejonowego z dnia 8 maja 2007 r. wraz z za łą cznikiem w postaci uwierzytelnionej kopii protoko ł u rozprawy zosta ł o nast ę pnie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2007 r. zaliczone w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu. Pismem z dnia 24 sierpnia 2007 r. Prezes UOKiK zawiadomi ł Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie oraz Aster Sp. z o.o. o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Mimo skutecznego zawiadomienia strony post ę powania nie skorzysta ł y z uprawnienia do zapoznania si ę z aktami post ę powania. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: W momencie wszcz ę cia niniejszego post ę powania Aster City Cable Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie by ł a spó ł k ą prawa handlowego, wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000142885. W dniu 1 sierpnia 2006 r. dosz ł o do jej przej ę cia w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. ( łą czenie przez przej ę cie) przez spó ł k ę Aster Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zarejestrowan ą w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 000024381. Przedsi ę biorca ten z mocy prawa z dniem przej ę cia wst ą pi ł we wszystkie prawa i obowi ą zki Aster City Cable Sp. z o.o. Z uwagi na to, ż e Aster Sp. z o.o. jest nast ę pc ą prawnym Aster City Cable Sp. z o.o., za ś praktyka b ę d ą ca przedmiotem niniejszego post ę powania by ł a i jest stosowana przez oba ww. podmioty w sposób nieprzerwany, w dalszej cz ęś ci niniejszej decyzji spó ł ki Aster City Cable Sp. z o.o. oraz Aster Sp. z o.o. okre ś lane s ą wspólnym mianem (ASTER, Spó ł ka). 3 ASTER jest przedsi ę biorc ą telekomunikacyjnym – dostawc ą us ł ug 1 w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z pó ź n. zm.). Na podstawie zezwolenia Prezesa Urz ę du Komunikacji Elektronicznej prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych 2 . Przedmiotem faktycznej dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest ś wiadczenie za po ś rednictwem sieci kablowej us ł ug telekomunikacyjnych, polegaj ą cych na dostarczaniu programów telewizyjnych w ramach telewizji analogowej oraz cyfrowej, zapewnianiu szerokopasmowego dost ę pu do Internetu oraz ś wiadczeniu us ł ug telefonii stacjonarnej. Zasi ę g terytorialny prowadzonej dzia ł alno ś ci obejmuje Warszaw ę oraz okoliczne miejscowo ś ci: Koby ł k ę , Marki, Piaseczno, Wo ł omin i Z ą bki. W obrocie konsumenckim ASTER w sposób nieprzerwany, co najmniej od dnia 1 stycznia 2005 r., stosuje wzorce umowne w postaci Regulaminu ogólnego ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych oraz trzech Regulaminów szczególnych , reguluj ą cych zasady ś wiadczenia us ł ug oddzielnie dla dostarczania programów telewizyjnych, dost ę pu do internetu oraz us ł ug telefonicznych. Postanowienia zawarte w Regulaminie ogólnym maj ą charakter uniwersalny i odnosz ą si ę do wszystkich us ł ug telekomunikacyjnych ś wiadczonych przez ASTER, znajduj ą c zastosowanie w zakresie nieuregulowanym przez Regulaminy szczególne . Regulamin ogólny ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych by ł przez ASTER w okresie od dnia 29 grudnia 2005 r. do dnia wydania niniejszej decyzji kilkakrotnie zmieniany. Aktualnie stosowany przez ASTER Regulamin ogólny obowi ą zuje od dnia 5 lipca 2007 r. Niemniej, tre ść zakwestionowanego przez Wnioskodawc ę postanowienia, dotycz ą cego prawa abonenta do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa oraz jego zobowi ą za ń wzgl ę dem ASTER w takim przypadku, nie uleg ł a zmianie. Przedmiotowa klauzula w dalszym ci ą gu zawarta jest w pkt 4.1 Regulaminu ogólnego , za ś jej tre ść jest nast ę puj ą ca: W przypadku zawarcia Umowy poza lokalem Operatora na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, Cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób – je ż eli Abonent móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony Umowy – Abonentowi przys ł uguje prawo do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. W razie wykonania prawa odst ą pienia Umowa uwa ż ana jest za niezawart ą . Za ś wiadczone us ł ugi Operatorowi nale ż y si ę odpowiednie wynagrodzenie zgodnie z Cennikiem, tj. w szczególno ś ci: op ł aty za instalacj ę oraz Op ł aty okresowe – proporcjonalnie do okresu ś wiadczenia us ł ug na rzecz Abonenta . Klauzula o tre ś ci analogicznej do wskazanej powy ż ej znajduje si ę równie ż w stosowanym przez ASTER wzorze Umowy Abonenckiej . Postanowienie zawarte w tym wzorcu brzmi nast ę puj ą co: Abonent zawieraj ą cy Umow ę poza lokalem ASTER w odniesieniu do us ł ug okre ś lonych w § 2 [us ł ugi dostarczania programów telewizyjnych] lub/i w § 3 [us ł ugi dost ę pu do internetu] lub/i w § 4 Umowy [us ł ugi telefoniczne] , na podstawie oferty sprzeda ż y 1 Zgodnie z art. 2 pkt 27 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, u ż yte w ustawie okre ś lenie przedsi ę biorca telekomunikacyjny oznacza przedsi ę biorc ę lub inny podmiot uprawniony do wykonywania dzia ł alno ś ci gospodarczej na podstawie odr ę bnych przepisów, który wykonuje dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych, udogodnie ń towarzysz ą cych lub ś wiadczeniu us ł ug telekomunikacyjnych , przy czym przedsi ę biorca telekomunikacyjny, uprawniony do: a/ ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, zwany jest dostawc ą us ł ug , b/ dostarczania publicznych sieci telekomunikacyjnych lub udogodnie ń towarzysz ą cych, zwany jest operatorem telekomunikacyjnym . 2 Zgodnie z art. 2 pkt 48 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, okre ś lenie us ł uga telekomunikacyjna oznacza us ł ug ę polegaj ą c ą g ł ównie na przekazywaniu sygna ł ów w sieci telekomunikacyjnej, przy czym nie stanowi tej us ł ugi us ł uga poczty elektronicznej ; zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, publicznie dost ę pna us ł uga telekomunikacyjna oznacza us ł ug ę telekomunikacyjn ą dost ę pn ą dla ogó ł u u ż ytkowników . 4 lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli Abonent móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść ASTER jako drugiej strony Umowy, ma prawo do odst ą pienia w formie pisemnej od Umowy [w zakresie danej us ł ugi] okre ś lonej odpowiednio w § 2 lub/i w § 3 lub/i w § 4 Umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. W razie wykonania przez Abonenta prawa odst ą pienia od Umowy w stosunku do danej us ł ugi, wówczas odpowiednio dla danej us ł ugi Umow ę okre ś lon ą w § 2 lub/i w § 3 lub/i w § 4 uwa ż a si ę za nie zawart ą . Za ś wiadczone us ł ugi ASTER przys ł uguje stosowne wynagrodzenie, tj. w szczególno ś ci: op ł aty za Instalacj ę zamówionych przez Abonenta us ł ug oraz Op ł aty okresowe proporcjonalnie do okresu ś wiadczenia us ł ug na rzecz Abonenta. Dla unikni ę cia w ą tpliwo ś ci Abonentowi przys ł uguje w opisanych warunkach prawo do odst ą pienia od Umowy w stosunku do ka ż dej z us ł ug okre ś lonych w § 2 lub/i w § 3 lub/i w § 4 odr ę bnie. Regulaminy ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych oraz cenniki stosowane przez ASTER s ą publikowane w witrynie internetowej tego przedsi ę biorcy (http://www.aster.pl). Ponadto dokumenty te s ą udost ę pniane w Biurach Obs ł ugi Klienta ASTER w taki sposób, ż e cenniki znajduj ą si ę w kuwetach na stanowiskach informacyjnych, natomiast regulaminy udost ę pniane s ą przez pracowników na pro ś b ę klienta. Dodatkowo klient mo ż e zamówi ć regulaminy, cenniki oraz wzór Umowy abonenckiej poprzez infolini ę ASTER. Jak wynika z wyja ś nie ń pracowników ASTER z ł o ż onych przed S ą dem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w sprawie sygn. akt I Cupr 29/06, do zawarcia umowy z konsumentem dochodzi w jednym z Biur Obs ł ugi Klienta ASTER b ą d ź w mieszkaniu konsumenta. Zawarcie umowy w Biurze Obs ł ugi Klienta nast ę puje zwykle z inicjatywy konsumenta, co wynika ze specyfiki tego miejsca, stanowi ą cego lokal przedsi ę biorstwa przystosowany do obs ł ugi klientów. Natomiast do zawarcia umowy w lokalu konsumenta dochodzi w rezultacie uprzedniego zamówienia przez konsumenta us ł ugi, co mo ż e nast ą pi ć listownie, faksem, osobi ś cie w Biurze Obs ł ugi Klienta, telefonicznie lub drog ą elektroniczn ą , b ą d ź w wyniku nieuzgodnionej wcze ś niej z konsumentem wizyty przedstawiciela ASTER. W pierwszym ze wskazanych przypadków instalacja us ł ugi nast ę puje zwykle bezpo ś rednio po podpisaniu umowy, w drugim natomiast do instalacji dochodzi zazwyczaj w terminie od 2 do 4 dni po podpisaniu umowy. Bez wzgl ę du na miejsce jej zawarcia umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawierana jest w formie pisemnej na podstawie wzoru Umowy abonenckiej . Przy podpisywaniu umowy konsument otrzymuje od pracownika ASTER cennik zamawianej us ł ugi, Regulamin ogólny ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych , obowi ą zuj ą cy w stosunku do zamawianej us ł ugi Regulamin szczególny ś wiadczenia us ł ug , za ś w przypadku zawarcia umowy w ramach jednej z obowi ą zuj ą cych w danym momencie ofert promocyjnych tak ż e stosowne Warunki promocji . W umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych okre ś lana jest wysoko ść op ł at przys ł uguj ą cych ASTER w zakresie poszczególnych us ł ug b ę d ą cych przedmiotem umowy. Zgodnie ze wzorem Umowy abonenckiej s ą to, w zale ż no ś ci od wybranych przez konsumenta us ł ug: a) w przypadku us ł ug dostarczania programów telewizyjnych: - jednorazowe op ł aty instalacyjne za udost ę pnienie sygna ł u (analogowego i/lub cyfrowego) oraz za instalacj ę dodatkowej ko ń cówki sieci (dla us ł ug analogowych i/lub cyfrowych), 5 - okresowe op ł aty za utrzymanie sieci i/lub dost ę p do us ł ug cyfrowych, - okresowe op ł aty abonamentowe za us ł ugi analogowe i/lub cyfrowe; b) w przypadku us ł ug dost ę pu do internetu: - jednorazowe op ł aty instalacyjne za instalacj ę , pod łą czenie kolejnego urz ą dzenia aktywnego, instalacj ę dodatkowej ko ń cówki sieci (z koncentratorem lub bez koncentratora), a tak ż e za zamówienie, instalacj ę i konfiguracj ę karty sieciowej, - okresowe op ł aty za dost ę p do us ł ug IP, - okresowe op ł aty abonamentowe, w tym op ł ata za korzystanie z dodatkowego urz ą dzenia aktywnego oraz adres IP; c) w przypadku us ł ug telefonicznych: - jednorazowe op ł aty instalacyjne za instalacj ę pierwszej i ewentualnie drugiej linii telefonicznej w modemie, instalacj ę dodatkowego gniazda telefonicznego oraz za numer specjalny, - okresowe op ł aty za dost ę p do us ł ug IP, - okresowe op ł aty abonamentowe za plan taryfowy oraz numer specjalny. Zgodnie z obowi ą zuj ą cym od dnia 1 lutego 2008 r. cennikiem ASTER op ł aty instalacyjne wynosz ą : Lp. Us ł uga telekomunikacyjna Nazwa op ł aty Op ł ata [w z ł brutto] Udost ę pnienie sygna ł u analogowego 69,00 1. Us ł ugi dostarczania programów telewizyjnych Udost ę pnienie sygna ł u cyfrowego 129,00 2. Us ł ugi dost ę pu do internetu Udost ę pnienie sygna ł u 269,00 3. Us ł ugi telefoniczne Pierwsza linia telefoniczna w modemie 329,00 [ ź ród ł o: opracowanie w ł asne na podstawie cenników dost ę pnych na stronach internetowych: http://www.aster.pl/files/wwa/pliki/cenniki/cennik_telewizja_20080201.pdf http://www.aster.pl/files/wwa/pliki/cenniki/cennik_internet_20080201.pdf http://www.aster.pl/files/wwa/pliki/cenniki/cennik_telefon_20080201.pdf] Natomiast w przypadku oferty zintegrowanej ( łą cz ą cej dwie lub trzy us ł ugi) op ł aty za instalacj ę kszta ł tuj ą si ę w sposób nast ę puj ą cy: Lp. Pakiet us ł ug telekomunikacyjnych Op ł ata za telewizj ę [w z ł brutto] Op ł ata za internet [w z ł brutto] Op ł ata za telefon [w z ł brutto] Łą cznie [w z ł brutto] 1. Telewizja & Internet & Telefon 19,00 49,00 49,00 117,00 2. Telewizja & Internet 19,00 198,99 - 217,99 3. Telewizja & Telefon 19,00 - 329,00 348,00 4. Internet & Telefon - 49,00 49,00 98,00 [ ź ród ł o: opracowanie w ł asne na podstawie cenników dost ę pnych na stronie internetowej: http://www.aster.pl/files/wwa/pliki/cenniki/cennik_oz_20080201.pdf] 6 W przypadkach zawierania umów abonenckich na warunkach promocyjnych op ł aty instalacyjne ulegaj ą obni ż eniu stosownie do warunków danej promocji – nawet do 1 z ł brutto. W toku post ę powania ASTER wyja ś ni ł a, ż e wysoko ść poszczególnych op ł at instalacyjnych jest ustalana w oparciu o koszty wykonania instalacji dla danej us ł ugi, w postaci: - kosztów dojazdu do lokalu abonenta; - kosztów wykonania instalacji kablowej; - kosztów wykorzystanych materia ł ów; - kosztów dokonania zwi ą zanych z dokonaniem instalacji czynno ś ci proceduralnych (np. sprawdzenia to ż samo ś ci klienta czy uzyskania podpisów na dokumentach) oraz aktywacyjnych (w tym: kontaktu z w ł a ś ciw ą jednostk ą organizacyjn ą ASTER w celu aktywacji abonenta w systemach informatycznych ASTER oraz uruchomienia i sprawdzenia sygna ł u zamówionej przez abonenta us ł ugi w wykonanej instalacji). W przypadku z ł o ż enia przez konsumenta o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w terminie 10 dni od jej zawarcia ASTER żą da zap ł aty nale ż no ś ci w postaci okresowych op ł at abonamentowych za dan ą us ł ug ę , w wysoko ś ci proporcjonalnej do okresu, w którym us ł uga by ł a faktycznie ś wiadczona na rzecz konsumenta (w praktyce zwykle od 6 do 8 dni), a ponadto uiszczenia op ł aty instalacyjnej w wysoko ś ci rycza ł towej, okre ś lonej w cenniku dla danej us ł ugi – równie ż w tych przypadkach, kiedy zawarta z konsumentem umowa abonencka przewidywa ł a op ł at ę promocyjn ą , zazwyczaj znacznie ni ż sz ą ni ż cennikowa. Powy ż szy stan faktyczny nie by ł kwestionowany przez ż adn ą ze stron niniejszego post ę powania. Strony ró ż ni ł y si ę natomiast co do jego oceny prawnej, przedstawiaj ą c na potwierdzenie s ł uszno ś ci swoich stanowisk obszern ą argumentacj ę , przedstawion ą poni ż ej. Uzasadniaj ą c wyra ż ony we wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pogl ą d o bezprawno ś ci dzia ł a ń podejmowanych przez ASTER Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie podniós ł , i ż wskazywane przez niego umowy zawarte zosta ł y w mieszkaniach konsumentów podczas wizyt przedstawicieli handlowych reprezentuj ą cych ASTER, do których dosz ł o z inicjatywy przedstawicieli, nie za ś konsumentów. Zdaniem Rzecznika, umowy te mia ł y status umów zawartych poza lokalem przedsi ę biorstwa w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny podlega ł y zatem szczególnemu re ż imowi ochronnemu przewidzianemu w przepisach tej ustawy. Zdaniem Rzecznika, w przypadku przedmiotowych umów nie znajduje zastosowania przepis art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, zgodnie z którym przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa nie stosuje si ę do umów o charakterze ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. 7 W ocenie Wnioskodawcy, w analizowanych przypadkach nie zachodz ą przes ł anki przewidziane w powo ł anym powy ż ej przepisie, i to z kilku wzgl ę dów. W pierwszej kolejno ś ci Rzecznik wskaza ł , ż e konsumenci zawieraj ą cy umowy w swoich mieszkaniach nie mieli mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z ofert ą pod nieobecno ść wyst ę puj ą cego w imieniu ASTER przedstawiciela handlowego. Sam fakt, ż e konsumenci otrzymali wszelkie niezb ę dne dokumenty przy zawieraniu umowy pozostaje, w ocenie Rzecznika, bez znaczenia, bowiem w art. 5 pkt 1 jest mowa o uprzednim zapoznaniu si ę z tre ś ci ą oferty. Nadto Rzecznik wyrazi ł pogl ą d, i ż monta ż instalacji niezb ę dnej do odbioru sygna ł u telekomunikacyjnego ma charakter odr ę bny w stosunku do samej us ł ugi telekomunikacyjnej, stanowi bowiem inn ą us ł ug ę . Poniewa ż us ł uga monta ż u instalacji nie ma charakteru ci ą g ł ego, nie podlega wi ę c wy łą czeniu przewidzianemu w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Z tego wzgl ę du odst ą pienie przez konsumenta od takiej umowy nie powinno – w opinii Rzecznika – poci ą ga ć za sob ą ż adnych kosztów, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 3 ww. ustawy. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie Rzecznik stwierdzi ł , ż e we wskazanych przez niego przypadkach ASTER mo ż e żą da ć od konsumentów – stosownie do tre ś ci art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny – wy łą cznie zap ł aty wynagrodzenia za wykonane na ich rzecz us ł ugi telekomunikacyjne, które ze swojej natury nie mog ą zosta ć przez konsumentów zwrócone; nieuprawnione natomiast jest domaganie si ę uiszczenia op ł aty instalacyjnej. Z tre ś ci powo ł anego przepisu wynika bowiem, i ż odst ą pienie od umowy nie powinno poci ą ga ć za sob ą konieczno ś ci poniesienia przez konsumenta ż adnych kosztów, tymczasem za ś dzia ł anie polegaj ą ce na żą daniu przez ASTER zap ł aty za monta ż instalacji przybiera de facto posta ć kary umownej za odst ą pienie od umowy. Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ASTER wyrazi ł a przekonanie, i ż jej dzia ł ania polegaj ą ce na pobieraniu op ł aty instalacyjnej od konsumentów odst ę puj ą cych od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa nie maj ą charakteru bezprawnego. Nie kwestionuj ą c samego faktu zawierania z konsumentami umów o us ł ugi telekomunikacyjne w ich mieszkaniach ASTER wyrazi ł a przekonanie, ż e do umów takich nie stosuje si ę przepisów dotycz ą cych umów zawieranych przez konsumentów poza lokalem przedsi ę biorstwa, z uwagi na wy łą czenie przewidziane w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. ASTER nie podzieli ł a argumentacji Rzecznika w kwestii odr ę bno ś ci monta ż u instalacji od us ł ugi telekomunikacyjnej. Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e zgodnie z definicj ą zawart ą w Regulaminie ogólnym ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych tzw. Instalacja to aktywacja sygna ł u us ł ugi telekomunikacyjnej w Lokalu poprzez dostarczanie us ł ug obj ę tych umow ą do Ko ń cówki (Ko ń cówek) Sieci, obejmuj ą ca równie ż – je ś li to konieczne – uprzednie wykonanie Przy łą cza Abonenckiego. Zatem, zdaniem ASTER, poj ę cie instalacji jest równoznaczne z aktywowaniem us ł ugi telekomunikacyjnej, stanowi ą c cz ęść immanentn ą oraz warunek sine qua non umowy o ś wiadczenie us ł ugi telekomunikacyjnej. Jak podkre ś li ł a ASTER, na aktywowanie sygna ł u telekomunikacyjnego sk ł ada si ę szereg czynno ś ci faktycznych, do których w niektórych przypadkach nale ż y równie ż wykonanie przy łą cza abonenckiego, polegaj ą ce na monta ż u okablowania w lokalu konsumenta oraz zainstalowanie ko ń cówki sieci (gniazda abonenckiego), do której przy łą czane jest urz ą dzenie konsumenta (komputer, odbiornik telewizyjny lub telefon). Niemniej, czynno ś ci te podejmowane s ą bezpo ś rednio 8 w celu aktywowania us ł ugi telekomunikacyjnej i udost ę pnienia jej abonentowi. ASTER wyja ś ni ł a równie ż , ż e nie dokonuje na zamówienie konsumentów wykonania samej tylko instalacji kablowej w ich lokalach, bez aktywacji us ł ug telekomunikacyjnych. W zwi ą zku z tym, w ocenie ASTER, nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e aktywacja us ł ugi telekomunikacyjnej nie stanowi, przynajmniej w niniejszej sprawie, przedmiotu stosunku prawnego odr ę bnego od umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Na poparcie powy ż szego stanowiska ASTER dodatkowo przywo ł a ł a przepisy ustawy - Prawo telekomunikacyjne. W my ś l art. 56 ust. 2 ww. ustawy, umow ę o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przy łą czenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, zawiera si ę w formie pisemnej . Natomiast zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, umowa ta powinna okre ś la ć w szczególno ś ci ś wiadczone us ł ugi, dane o ich jako ś ci, w tym o czasie oczekiwania na przy łą czenie do sieci lub terminie rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych . Zdaniem ASTER, zespó ł czynno ś ci technicznych okre ś lanych przez spó ł k ę mianem instalacji jest w istocie to ż samy z ustawowym poj ę ciem przy łą czenia do sieci – za ś w przywo ł anych powy ż ej przepisach czynno ść ta zosta ł a przez ustawodawc ę potraktowana jako jeden z elementów niezb ę dnych do uruchomienia powszechnie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych. Nast ę pnie ASTER zwróci ł a uwag ę , ż e zawierane przez ni ą z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych maj ą charakter warunkowy. Na potwierdzenie tej okoliczno ś ci Spó ł ka przytoczy ł a postanowienie zawarte w stosowanym w obrocie konsumenckim wzorze umowy abonenckiej, zgodnie z którym Umow ę zawiera si ę pod warunkiem rozwi ą zuj ą cym, polegaj ą cym na tym, ż e w przypadku, w którym nie dojdzie do pomy ś lnego zako ń czenia Instalacji z przyczyn niezale ż nych od ASTER w ostatecznym terminie wyznaczonym niniejsz ą Umow ą , Umowa ulega rozwi ą zaniu wraz z up ł ywem ostatecznego terminu na dokonanie Instalacji . Spó ł ka podnios ł a, i ż pomi ę dzy podpisaniem umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych a dokonaniem instalacji up ł ywa kilka dni. W tym czasie konsument powinien zapozna ć si ę z tre ś ci ą regulaminów i cenników, a nast ę pnie zastanowi ć si ę , czy rzeczywi ś cie chce zawrze ć stosown ą umow ę poprzez umo ż liwienie pracownikom ASTER na monta ż instalacji. Je ż eli bowiem konsument nie dopu ś ci ł by do instalacji w terminie okre ś lonym w umowie, umowa uleg ł aby rozwi ą zaniu bez jakichkolwiek skutków finansowych dla konsumenta, jako ż e nie zosta ł by dokonany monta ż instalacji, za ś konsument nie mia ł by mo ż liwo ś ci korzystania z us ł ug ś wiadczonych przez ASTER. ASTER nie podzieli ł a równie ż pogl ą du Rzecznika w tym zakresie, i ż sposób udost ę pniania materia ł ów dotycz ą cych ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug telekomunikacyjnych mia ł by nie pozwala ć potencjalnym klientom na uprzednie zapoznanie si ę z tre ś ci ą oferty pod nieobecno ść ASTER jako drugiej strony umowy. Zdaniem ASTER, tak ą mo ż liwo ść ma ka ż dy z jej potencjalnych abonentów. Spó ł ka podnios ł a, ż e regulaminy, cenniki oraz oferta programowa s ą udost ę pniane nieograniczonemu kr ę gowi osób na ró ż ne sposoby, m.in. poprzez ich wyk ł adanie w Biurach Obs ł ugi Klienta, zamieszczanie w witrynie internetowej Spó ł ki, rozsy ł anie do potencjalnych abonentów za po ś rednictwem Poczty Polskiej S.A., kolportowanie w ś ród mieszka ń ców Warszawy we wspó ł pracy z zarz ą dcami zasobów mieszkaniowych. W opinii Spó ł ki, ogólnodost ę pny charakter stosowanych przez ni ą regulaminów ś wiadczenia us ł ug, cenników oraz oferty us ł ugowej przes ą dza o mo ż liwo ś ci uprzedniego zapoznania si ę przez konsumentów z ich tre ś ci ą pod nieobecno ść przedsi ę biorcy, co stanowi jedn ą z przes ł anek zastosowania wy łą czenia okre ś lonego w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Kolejn ą kwesti ą podniesion ą przez ASTER by ł a mylna, w jej opinii, interpretacja przepisu art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny przez Rzecznika. 9 ASTER zakwestionowa ł a sformu ł owany we wniosku o wszcz ę cie niniejszego post ę powania pogl ą d, ż e powy ż szy przepis zwalnia konsumenta z obowi ą zku zwrotu kosztów wykonanej aktywacji sygna ł u telekomunikacyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska Spó ł ka powo ł a ł a si ę na art. 7 dyrektywy Rady nr 85/577/EEC z dnia 20 grudnia 1985 r. o ochronie konsumentów w umowach zawieranych poza lokalem handlowym (Dz. Urz. WE Nr L 372/31 z dnia 31 grudnia 1985 r.), zaimplementowanej do polskiego systemu prawnego poprzez przepisy ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Przytoczony przepis stanowi, i ż w przypadku skorzystania przez konsumenta z prawa odst ą pienia od umowy skutki prawne odst ą pienia reguluj ą krajowe przepisy prawne, zw ł aszcza w kwestii zwrotu p ł atno ś ci za towary lub us ł ugi. Wobec tego, zdaniem ASTER, w przedmiotowej sytuacji zastosowanie znajduje art. 395 § 2 k.c., zgodnie z którym w wypadku odst ą pienia od umowy za ś wiadczone us ł ugi oraz za korzystanie z rzeczy nale ż y si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Z powy ż szych przepisów ASTER wywiod ł a pogl ą d, i ż w przypadku odst ą pienia przez konsumenta od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa przys ł uguje jej prawo do żą dania od niego zwrotu kosztów wykonania instalacji (aktywacji us ł ug telekomunikacyjnych), których konsument nie jest w stanie zwróci ć w naturze. W toku post ę powania Wnioskodawca podtrzyma ł stanowisko w przedmiocie odr ę bno ś ci us ł ugi monta ż u instalacji od samej us ł ugi telekomunikacyjnej, sformu ł owane uprzednio w uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Rzecznik wyrazi ł pogl ą d, ż e konsument zawiera z dostawc ą us ł ug telekomunikacyjnych dwie odr ę bne umowy, z których pierwsza dotyczy ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej, druga za ś – sprzeda ż y/najmu urz ą dzenia s ł u żą cego do odbioru tej us ł ugi. Zdaniem Rzecznika, wszelkiego rodzaju czynno ś ci zwi ą zane z umo ż liwieniem aktywacji sygna ł u (instalacj ą ) stanowi ą przedmiot drugiej z ww. umów, sama aktywacja natomiast jest poj ę ciem telekomunikacyjnym i jako taka jest elementem pierwszej umowy. Rzecznik zarzuci ł ASTER b łę dne uto ż samianie instalacji i aktywacji sygna ł u telekomunikacyjnego, a w rezultacie – nieuprawnione wywodzenie skutków prawnych z powi ą zania tych umów. W konsekwencji przyj ę tego stanowiska o odr ę bno ś ci us ł ugi monta ż u instalacji od umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych Rzecznik odrzuci ł pogl ą d ASTER w kwestii zastosowania do analizowanych umów wy łą czenia przewidzianego w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny praw konsumentów. Umowa o ś wiadczenie jednorazowe, jakim jest monta ż instalacji, nie ma bowiem, zdaniem Wnioskodawcy, charakteru ci ą g ł ego ani okresowego. Wnioskodawca nie podzieli ł równie ż stanowiska ASTER w przedmiocie mo ż liwo ś ci zapoznania si ę przez potencjalnego konsumenta z ofert ą tej spó ł ki przed zawarcie umowy. Zdaniem Rzecznika, art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny zmienia w stosunku do wskazanych w nim umów ogóln ą zasad ę przewidzian ą w art. 384 § 1 k.c., zobowi ą zuj ą c przedsi ę biorc ę do dor ę czenia konsumentowi oferty uprzednio, tzn. przed zawarciem umowy. Tymczasem wzorce umowne i regulaminy s ą zwykle dostarczane konsumentom przez przedstawicieli ASTER dopiero w momencie zawierania umowy. Dodatkowo Rzecznik zwróci ł uwag ę , ż e informacje dotycz ą ce oferty handlowej ASTER, w postaci og ł osze ń , reklam, cenników kierowanych do ogó ł u lub do poszczególnych osób nie zawieraj ą zastrze ż enia o prawie konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od jej zawarcia. W zwi ą zku z powy ż szym Rzecznik w ca ł o ś ci podtrzyma ł wyra ż one w uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie niniejszego post ę powania stanowisko w przedmiocie braku zastosowania art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz 10 o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny do umów zawieranych przez ASTER z konsumentami w ich lokalach. Z aprobat ą Rzecznika nie spotka ł a si ę równie ż przedstawiona przez ASTER argumentacja w kwestii konieczno ś ci odwo ł ania si ę do art. 395 § 2 k.c., w którym mowa jest o odpowiednim wynagrodzeniu za ś wiadczone us ł ugi. Rzecznik podniós ł , i ż przepis powy ż szy dotyczy umownego prawa odst ą pienia od umowy, podczas gdy uprawnienie do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa ma umocowanie ustawowe. Ponadto, zdaniem Rzecznika, art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny stanowi nie tyle powtórzenie, co lex specialis wzgl ę dem art. 395 § 2 k.c., za ś ustawodawca przenosz ą c tre ść przepisu art. 395 § 2 k.c. do ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny nieprzypadkowo pomin ął jego zdanie ostatnie, dotycz ą cego nale żą cego si ę przedsi ę biorcy wynagrodzenia. Zdaniem Rzecznika, oznacza to, ż e w przypadku wykonania prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa konsument zwolniony jest ze wszelkich zobowi ą za ń , poza zwrotem tego, co na jego rzecz ś wiadczy ł przedsi ę biorca. W ocenie Wnioskodawcy, oznacza to, i ż brak jest obowi ą zku zwrotu przez konsumenta kosztów wykonanej us ł ugi monta ż u instalacji. Konsument powinien ui ś ci ć jedynie op ł at ę abonamentow ą za okres faktycznego korzystania z us ł ugi. Rzecznik podkre ś li ł tak ż e, ż e po odst ą pieniu konsumenta od umowy instalacja mo ż e zosta ć zdemontowana, natomiast gdyby pewnych jej elementów nie da ł o si ę zdemontowa ć , to i tak konsument z faktu jej pozostawienia nie odnosi ż adnych korzy ś ci, jako ż e instalacja ta nadaje si ę wy łą cznie do odbioru us ł ug ś wiadczonych przez ASTER. Ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionych powy ż ej argumentów Wnioskodawcy ASTER odrzuci ł a je w ca ł o ś ci. Spó ł ka podtrzyma ł a wyra ż ony uprzednio pogl ą d, i ż aktywacja sygna ł u telekomunikacyjnego nie jest przedmiotem odr ę bnego stosunku umownego, lecz jedynie czynno ś ci ą funkcjonalnie zwi ą zan ą ze ś wiadczeniem us ł ugi telekomunikacyjnej. W zwi ą zku z tym, zdaniem Spó ł ki, konsument nie mo ż e zawrze ć umowy wy łą cznie o aktywacj ę sygna ł u, a – w konsekwencji – od niej odst ą pi ć . W ocenie ASTER, brak jest równie ż podstaw do rozró ż niania instalacji od aktywacji sygna ł u – oba poj ę cia s ą to ż same i równoznaczne z przy łą czeniem do sieci , o którym mowa w art. 56 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne. ASTER zakwestionowa ł a tak ż e twierdzenia Wnioskodawcy dotycz ą ce obowi ą zku dor ę czenia konsumentowi oferty przed zawarciem umowy, maj ą cego ci ąż y ć na przedsi ę biorcy w zwi ą zku z tre ś ci ą art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Zdaniem Spó ł ki, przedstawiona przez Rzecznika interpretacja powy ż szego przepisu opiera si ę na wyk ł adni contra legem . ASTER zwróci ł a uwag ę , ż e ustawodawca nie u ż y ł sformu ł owa ń w rodzaju: „o ile przedsi ę biorca dor ę czy ofert ę ” czy te ż „pod warunkiem dor ę czenia konsumentowi oferty”, lecz zwrotu modalnego „mia ł mo ż liwo ść ”. Zdaniem Spó ł ki, intencj ą ustawodawcy by ł o opisanie stanu hipotetycznej mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z ofert ą pod nieobecno ść drugiej strony, w zwi ą zku z czym na przedsi ę biorcy ci ąż y obowi ą zek wy łą cznie stworzenia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z ofert ą , nie za ś jej dor ę czenia. Tak ą za ś mo ż liwo ść ASTER zapewnia wszystkim potencjalnym klientom, i to na ró ż ne sposoby. Natomiast w odniesieniu do zarzutu braku zamieszczenia w ofercie informacji o prawie odst ą pienia od umowy, co stanowi jedn ą z przes ł anek zastosowania wy łą czenia przewidzianego w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny ASTER wyrazi ł a 11 przekonanie, ż e dla realizacji tego obowi ą zku wystarczaj ą ce jest zamieszczenie stosownego postanowienia w Regulaminie ogólnym ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych . Odnosz ą c si ę do argumentów Rzecznika w przedmiocie braku zastosowania do umów zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa art. 395 § 2 k.c. ASTER stan ęł a na stanowisku, i ż zawarte w jej Regulaminie ogólnym ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych uprawnienie do odst ą pienia od umowy przez konsumenta z uwagi na wy łą czenie z art. 5 pkt 1 ww. ustawy ma charakter umowny. Wobec tego skutki odst ą pienia uregulowane zosta ł y w kodeksie cywilnym, za ś ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny nie znajduje do nich zastosowania. ASTER podnios ł a nadto, ż e przy zawieraniu z konsumentem umowy na warunkach promocyjnych konsumentowi udzielany jest upust w op ł acie instalacyjnej, polegaj ą cy na tym, ż e Spó ł ka rezygnuje z cz ęś ci kosztów poniesionych przy wykonywaniu instalacji, w zwi ą zku z oczekiwanymi przychodami od abonenta z tytu ł u ś wiadczenia us ł ug w gwarantowanym okresie trwania umowy promocyjnej. Skorzystanie przez konsumenta z prawa do odst ą pienia od takiej umowy powoduje, ż e Spó ł ka nie mo ż e ju ż liczy ć na uzyskanie od abonenta w czasie gwarantowanego trwania umowy zwrotu kosztów poniesionych w zwi ą zku z instalacj ą . Zdaniem ASTER, w rezultacie zachwianiu ulega rachunek ekonomiczny, bowiem pomimo znacznego obni ż enia op ł aty instalacyjnej za realnie wykonan ą us ł ug ę aktywacji Spó ł ka nie ma gwarancji uzyskania okre ś lonych przychodów. W zwi ą zku z tym – w ocenie ASTER – odpowiednie wynagrodzenie, o którym mowa w art. 395 § 2 k.c., powinno spe ł nia ć wymogi ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zapewniaj ą c przedsi ę biorcy mo ż liwo ść odzyskania poniesionych kosztów. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Podstawa prawna decyzji: Na wst ę pie nale ż y zauwa ż y ć , i ż pomimo wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK na potrzeby wydania niniejszej decyzji stosuje przepisy poprzednio obowi ą zuj ą cej ustawy antymonopolowej, tj. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie bowiem z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r., do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. II. Ocena dzia ł a ń ASTER w aspekcie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów: Prezes UOKiK ma mo ż liwo ść oceny dzia ł a ń przedsi ę biorców w trybie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzaj ą cych mechanizmy ochrony tzw. zbiorowych interesów konsumentów. Materialnoprawn ą podstaw ę do analizy dzia ł a ń przedsi ę biorcy z punktu widzenia zakazu stosowania zakazanych praktyk w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi jej art. 23a ust. 1 i 2. Zgodnie z tre ś ci ą przywo ł anego przepisu, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy; nie jest 12 zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Konsumentem w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów). Jak wynika z powy ż szego, dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż spe ł nione zosta ł y kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; 2) dzia ł anie to jest bezprawne; 3) dzia ł anie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 100c ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie takiej praktyki. W przedmiotowej sprawie stron ą , wobec której zosta ł o na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie wszcz ę te post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowy interes konsumentów, jest spó ł ka Aster Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy . Zgodnie z jej art. 4 pkt 1 ustawy w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 z po ź n. zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu 3 . Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). 3 Czwarty cz ł on definicji przedsi ę biorcy zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje zastosowanie wy łą cznie w post ę powaniach w sprawach koncentracji. 13 ASTER jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug telekomunikacyjnych. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Spó ł ka przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci telekomunikacyjnej podlega rygorom okre ś lonym w ustawie antymonopolowej i jej dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 2) Drug ą z przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Zwróci ł na to uwag ę S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt VIII Ama 32/05), wskazuj ą c, i ż art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Bezprawno ść , do której odwo ł a ł si ę ustawodawca wprowadzaj ą c definicj ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y zatem rozumie ć jako sprzeczno ść z prawem. Jako sprzeczne z prawem nale ż y zakwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, a tak ż e w umowie mi ę dzynarodowej oraz akcie prawa wspólnotowego, maj ą cych bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą nadto: czyny zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnoprawnym, zawartymi w aktach normatywnych z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego. Przedsi ę biorca dopuszcza si ę zatem dzia ł a ń sprzecznych z prawem wówczas, gdy podejmuje dzia ł ania niezgodne z przepisami, jak i wtedy, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim prawnego obowi ą zku. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. W odniesieniu do podejmowanych przez ASTER dzia ł a ń polegaj ą cych na obci ąż aniu konsumentów kosztami monta ż u instalacji umo ż liwiaj ą cej korzystanie z zamówionych us ł ug w przypadku odst ą pienia przez nich od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w terminie 10 dni od jej zawarcia, ocena ich zgodno ś ci z prawem winna by ć dokonana w aspekcie przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Ustawa powy ż sza stanowi implementacj ę w prawie polskim czterech dyrektyw pochodz ą cych z prawa wspólnotowego, w tym dyrektywy Rady nr 85/577/EEC o ochronie konsumentów w umowach zawieranych poza lokalem handlowym. Celem tak dyrektyw, jak i implementuj ą cej je ustawy, jest obj ę cie ochron ą konsumentów w takich stosunkach 14 umownych z profesjonalistami, które z uwagi na miejsce i sposób ich zawarcia mog ą stwarza ć zagro ż enie dla interesów konsumentów. Jedn ą z dwóch postaci umów obj ę tych re ż imem ochronnym ustawy s ą w ł a ś nie umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa. Z uwagi na obowi ą zek prowspólnotowej wyk ł adni przepisów prawnych równie ż wyk ł adnia przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny nie powinna odbiega ć od interpretacji dyrektywy nr 85/577/EEC. Niemniej, jak wynika z jej art. 8, normy dyrektywy maj ą charakter minimalny, co oznacza, ż e dopuszczalne jest zastosowanie w prawie krajowym wy ż szego poziomu ochrony 4 . Umowa zawierana poza lokalem przedsi ę biorstwa to szczególna posta ć umowy, znamienna atypowym miejscem jej zawarcia. Zawarcie umowy w takim miejscu wprowadza dla konsumenta element ryzyka, z uwagi na wi ążą ce si ę z nim utrudnienia w rzetelnej ocenie warunków umowy i jej przedmiotu, dezorientacj ę klienta, ł atwo ść manipulacji konsumentem nienastawionym na kontakt handlowy, a tak ż e ograniczenie swobody ukszta ł towania jego woli i jej wyra ż enia – co stanowi zagro ż enie zarówno dla ś wiadomego uczestnictwa konsumenta w rynku, jak i dla jego prywatno ś ci. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, przez poj ę cie lokalu przedsi ę biorstwa nale ż y rozumie ć miejsce przeznaczone do obs ł ugiwania publiczno ś ci i oznaczone zgodnie z przepisami o dzia ł alno ś ci gospodarczej . W literaturze przedmiotu podnosi si ę , ż e prawnie oboj ę tnym jest, z czyjej inicjatywy nast ą pi ł o nawi ą zanie kontaktu w sprawie zawarcia umowy, przepisy ustawy znajduj ą bowiem zastosowanie równie ż w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, gdy inicjatywa wizyty przedsi ę biorcy w miejscu innym ni ż jego lokal wysz ł a od konsumenta 5 . Uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, okre ś la art. 2 ww. ustawy. W ś wietle jego ust. 1 konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy . Natomiast w my ś l art. 2 ust. 2 nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne) . Powy ż sze przepisy przyznaj ą konsumentowi, który zawar ł z przedsi ę biorc ą umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, uprawnienie do wycofania si ę z transakcji poprzez odst ą pienie od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od jej zawarcia (ang. cooling off period, ł ac. tempus ad deliberandum ). Uprawnienie do odst ą pienia od umowy w oznaczonym terminie jest instytucj ą specyficzn ą dla prawa umów konsumenckich, prze ł amuj ą c ą tradycyjne zasady prawa konsumenckiego. Jej celem jest ochrona s ł abszych uczestników rynku (konsumentów) w relacjach z uczestnikami silniejszymi (przedsi ę biorcami). Uprawnienie to zapewnia bowiem konsumentom mo ż liwo ść ponownego przeanalizowania warunków zawartej umowy oraz odst ą pienia od niej po namy ś le oraz pod nieobecno ść przedsi ę biorcy. Semiimperatywny charakter przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny 4 E. Łę towska, Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów. Komentarz , Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2001, s. 23. 5 tak: E. Łę towska, Ustawa o ochronie… , s. 27 i 29; E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich , s. 262; M. Jagielska, Umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa i na odleg ł o ść , [w:] Monitor Prawniczy nr 6/2000; W. Kocot, Nowe zasady zawierania i wykonywania umów z udzia ł em konsumentów, cz. I , [w:] Przegl ą d Prawa Handlowego nr 11/2000, s. 47. 15 przes ą dza o tym, ż e nie przewidziane w nim uprawnienie nie mo ż e zosta ć w ż aden sposób wy łą czone czy te ż ograniczone umow ą stron. W ś wietle art. 17 ww. ustawy dopuszczalne jest natomiast ukszta ł towanie uprawnie ń konsumenta w sposób korzystniejszy ni ż przewidziany w przepisach ustawy, w tym ustalenie d ł u ż szego ni ż dziesi ę ciodniowy terminu do odst ą pienia od umowy. 6 Skutki skorzystania przez konsumenta z uprawnienia do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa okre ś la art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Przepis ten stanowi, i ż w razie odst ą pienia umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Nale ż y zaznaczy ć , ż e przepis powy ż szy stanowi implementacj ę art. 5 ust. 2 dyrektywy nr 85/577, zgodnie z którym dokonanie zawiadomienia o odst ą pieniu od umowy zwalnia konsumenta od jakichkolwiek zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy . Jednocze ś nie dyrektywa w art. 7 pozostawia ustawodawstwu krajowemu swobod ę w unormowaniu skutków takiego odst ą pienia, w szczególno ś ci w zakresie zwrotu zap ł aty za otrzymane towary lub ś wiadczone us ł ugi oraz zwrotu otrzymanych towarów. Polski ustawodawca przyj ął za ł o ż enie mo ż liwie pe ł nej restitutio ad integrum (tj. przywrócenia stanu pierwotnego) co do wzajemnych ś wiadcze ń stron. Jedyna dopuszczalna modyfikacja dotyczy przedmiotu ś wiadczenia, je ś li wymaga ł on koniecznych dzia ł a ń obj ę tych poj ę ciem zwyk ł ego zarz ą du. Konsument musi bowiem liczy ć si ę z mo ż liwo ś ci ą zwrotu ś wiadczenia i to ogranicza jego mo ż liwo ś ci czynienia zmian w zakresie przedmiotu ś wiadczenia do czynno ś ci zwyk ł ego zarz ą du. 7 Wykonanie przez konsumenta prawa odst ą pienia od umowy w ka ż dym przypadku poci ą ga za sob ą skutek ex tunc (tj. z moc ą wsteczn ą ), w postaci wyga ś ni ę cia umowy, która uwa ż ana jest za niezawart ą . Ka ż da ze stron ma obowi ą zek zwrotu tego, co by ł o ś wiadczone na jej rzecz przez drug ą stron ę . Jak podnosi si ę w doktrynie, pomimo i ż z literalnego brzmienia art. 2 ust. 3 ww. ustawy wynika zwolnienie z wszelkich zobowi ą za ń tylko konsumentów, niemniej nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e skutki wyga ś ni ę cia umowy wskutek wykonania przez konsumenta prawa odst ą pienia s ą takie same dla przedsi ę biorcy 8 . Co do tego, kogo w przypadku odst ą pienia przez konsumenta od umowy obci ąż aj ą koszty zwrotu ś wiadcze ń , istnieje spór w doktrynie 9 . Natomiast komentatorzy pozostaj ą zgodni w kwestii tego, ż e konsument nie ma obowi ą zku zap ł aty za normaln ą eksploatacj ę rzeczy 10 . Wy łą czona jest równie ż mo ż liwo ść dochodzenia przez przedsi ę biorc ę od konsumenta roszcze ń odszkodowawczych z tytu ł u niewykonania umowy, poza sytuacjami – jak si ę wydaje – gdy rzecz b ę d ą ca przedmiotem ś wiadczenia uleg ł a zniszczeniu lub uszkodzeniu z winy konsumenta 11 . Zgodnie z przepisem art. 5 pkt 1 ww. ustawy, przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa nie stosuje si ę do umów o charakterze 6 E. Łę towska, Ustawa o ochronie… , s. 33. 7 , E. Łę towska, Ustawa o ochronie… s. 38. 8 W. Kocot, op. cit. , s. 47. 9 Za tym, ż e obowi ą zek poniesienia kosztów zwrotu rzeczy ci ąż y na przedsi ę biorcy, opowiadaj ą si ę : E. Łę towska, Ustawa o ochronie… , s. 39; M. Olczyk, Komentarz do art. 2… . Przeciwny pogl ą d prezentuj ą : M. Jagielska, op. cit. , s. 563; K. Szczygielska, Odst ą pienie od umowy zawartej na odleg ł o ść w prawie niemieckim i polskim , [w:] Kwartalnik Prawa Prywatnego 2/2003, s. 419. 10 Por.: E. Łę towska, Ustawa o ochronie… , s. 39; M. Olczyk, op. cit. ; M. Jagielska, op. cit. ; K. Szczygielska, op. cit. , s. 421. 11 M. Olczyk, op. cit. ; W. Kocot, op. cit. , s. 50. 16 ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia . Powy ż sze wy łą czenie okre ś lonych kategorii umów spod re ż imu ochronnego umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa jest wzorowane na art. 3 ust. 1 dyrektywy nr 85/577/EEC. Jego wprowadzenie motywowane by ł o brakiem potrzeby ochrony konsumenta z uwagi na odpadni ę cie elementu zaskoczenia czy deficytu informacji. Zagro ż enie dla konsumenta wywo ł ane atypowym miejscem zawarcia umowy ulega zmniejszeniu z uwagi na sta ł o ść kontaktów czy te ż uprzednie przes ł anie konsumentowi oferty lub og ł osze ń , reklam, cenników, katalogów i innych przejawów invitatio ad offerendum (zaproszenia do zawarcia umowy) czy invitatio ad negotiatonem (zaproszenia do negocjacji). Jednak ż e i w takich przypadkach przewiduje si ę ochron ę poprzez zastrze ż enie cooling off period , przy czym stosowne zastrze ż enie prawa do odst ą pienia musi by ć zawarte w ofercie lub w materia ł ach promocyjnych 12 . W tym miejscu nale ż y wyja ś ni ć równie ż poj ę cie umowy o charakterze ci ą g ł ym , o której jest mowa w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzona przez produkt niebezpieczny. Przyjmuje si ę , i ż umow ą o charakterze ci ą g ł ym jest umowa, której przedmiotem s ą ś wiadczenia ci ą g ł e, polegaj ą ce na sta ł ym i powtarzalnym (trwa ł ym) zachowaniu strony zobowi ą zanej do ś wiadczenia. Ś wiadczenia ci ą g ł e wynikaj ą z zobowi ą zania o charakterze ci ą g ł ym, które wytwarza trwa ł y stosunek prawny i z którego wyp ł ywaj ą obowi ą zki ci ą g ł e b ą d ź okresowe. Do zobowi ą za ń o charakterze ci ą g ł ym nale żą wszelkie stosunki prawne, w których cho ć by po jednej stronie wyst ę powa ł o zobowi ą zanie do ś wiadczenia ci ą g ł ego. Zobowi ą zania takie charakteryzuje brak mo ż liwo ś ci precyzyjnego wyodr ę bnienia etapów, w jakich s ą realizowane, tzn. nie sposób dok ł adnie okre ś li ć , kiedy cz ęść takiej us ł ugi zostaje wykonana. Odniesienie powy ż szych rozwa ż a ń prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, i ż w celu dokonania oceny kwestionowanych dzia ł a ń ASTER w aspekcie ich ewentualnej bezprawno ś ci w pierwszej kolejno ś ci nale ż y rozwa ż y ć , czy do dzia ł a ń tych w ogóle znajduje zastosowanie re ż im ochronny przewidziany w ustawie o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny dla umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa. W przypadku za ś stwierdzenia, i ż do umów zawieranych przez Aster z konsumentami stosuje si ę przepisy ww. ustawy, nast ę pnym etapem powinno by ć rozwa ż enie, czy roszczenia ASTER wobec abonentów, którzy skorzystali z ustawowego prawa odst ą pienia od umowy, maj ą oparcie w przepisach prawa. W ś wietle stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż przedstawiciele handlowi wyst ę puj ą cy w imieniu ASTER zawieraj ą z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych poza lokalami ASTER przeznaczonymi do obs ł ugiwania publiczno ś ci, w szczególno ś ci w miejscach prywatnego pobytu konsumentów. Sytuacja taka mia ł a miejsce w przypadkach umów, których dotyczy ł y skargi konsumenckie przedstawione przez Wnioskodawc ę . Okoliczno ś ci tej nie kwestionowa ł a równie ż sama ASTER. 12 E. Łę towska, Ustawa o ochronie… , s. 45-46. 17 W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e umowami zawartymi poza lokalem przedsi ę biorstwa ASTER s ą , w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, zarówno te umowy, które zosta ł y zawarte w wyniku nieoczekiwanej przez konsumenta wizyty przedstawiciela Spó ł ki w jego mieszkaniu (czy te ż w innym miejscu prywatnego pobytu), jak równie ż te, które dosz ł y do skutku z inicjatywy konsumenta. Jak by ł o bowiem wskazywane powy ż ej, nie ma znaczenia, z czyjej inicjatywy dosz ł o do nawi ą zania kontaktu pomi ę dzy stronami. Niemniej warto zasygnalizowa ć pewn ą ró ż nic ę pomi ę dzy powy ż szymi sytuacjami, dotycz ą c ą mo ż liwo ś ci wcze ś niejszego zapoznania si ę przez konsumenta z ofert ą ASTER – co zostanie szerzej omówione poni ż ej. Okoliczno ść zawierania przez ASTER umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa nie skutkuje automatycznie ich obj ę ciem re ż imem ochronnym ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Nale ż y bowiem rozwa ż y ć , czy do przedmiotowych umów nie znajduje zastosowania wy łą czenie przewidziane w art. 5 pkt 1 ww. ustawy. W ś wietle powy ż szego przepisu, wy łą czeniu ulegaj ą umowy, w przypadku których kumulatywnie spe ł nione zosta ł y nast ę puj ą ce przes ł anki: - maj ą charakter ci ą g ł y lub okresowy, - zawierane s ą na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, - konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, - w ofercie lub informacji, jak i w umowie, zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. W opinii Prezesa UOKiK, nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e umowy b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania, zawierane z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa ASTER, maj ą charakter ci ą g ł y. Na ich podstawie ASTER zobowi ą zuje si ę do sta ł ego i nieprzerwanego dostarczania danych us ł ug telekomunikacyjnych przez okres okre ś lony w umowie, konsument za ś do jednorazowej zap ł aty op ł at instalacyjnych, a nast ę pnie do regularnego uiszczania op ł at okresowych przez czas trwania umowy. Prezes UOKiK nie podzieli ł argumentów Wnioskodawcy, zdaniem którego czynno ś ci zwi ą zane z udost ę pnieniem sygna ł u telekomunikacyjnego konsumentowi (co jest, w ocenie Prezesa UOKiK, równoznaczne z aktywacj ą us ł ugi), w tym monta ż instalacji niezb ę dnej do odbioru sygna ł u, stanowi ą przedmiot umowy pomi ę dzy konsumentem a ASTER, odr ę bnej od umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Nie sposób przyj ąć , by konsument zawiera ł z ASTER umow ę o us ł ugi telekomunikacyjne oraz oddzielnie umow ę o dokonanie aktywacji tych us ł ug, przy czym do tej drugiej w zasadzie dochodzi ł oby bez jego ś wiadomo ś ci – co jest niedopuszczalne z uwagi na istot ę umowy cywilnoprawnej, wymagaj ą cej zgodnych o ś wiadcze ń woli obu jej stron. W zwi ą zku z tym, w ocenie Prezesa UOKiK, zasadne jest przyj ę cie, ż e monta ż instalacji stanowi jedn ą z czynno ś ci faktycznych podejmowanych przez ASTER w celu zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci korzystania z zamówionych us ł ug, które to czynno ś ci w poszczególnych przypadkach mog ą mie ć ró ż ny charakter, mog ą nawet w ogóle nie by ć dokonywane (np. w przypadku, gdy w lokalu konsumenta uprzednio znajdowa ł o si ę stosowne okablowanie). Dodatkowo nale ż y zauwa ż y ć , i ż czynienie rozró ż nienia pomi ę dzy us ł ug ą instalacji a us ł ug ą telekomunikacyjn ą jest dla celów niniejszego post ę powania ca ł kowicie bezu ż yteczne. Nie jest bowiem mo ż liwe odst ą pienie przez konsumenta od umowy zawartej 18 z ASTER wy łą cznie w zakresie monta ż u instalacji czy te ż , szerzej, zapewnienia dost ę pu do sieci. Natomiast wycofanie si ę z zamówionych us ł ug telekomunikacyjnych poci ą ga za sob ą automatycznie rezygnacj ę z wykonania stosownej instalacji w mieszkaniu konsumenta. Trudno bowiem oczekiwa ć , aby konsument by ł zainteresowany posiadaniem samego okablowania czy te ż gniazda abonenckiego, bez korzystania z niego w celu dost ę pu do sieci ASTER. Podobnie jak oczywisty dla Prezesa UOKiK jest ci ą g ł y charakter umów zawieranych przez ASTER z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, tak te ż za niew ą tpliwe uzna ć nale ż y, ż e umowy te zawierane s ą na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób. Pogl ą d ten, jak si ę wydaje, nie wymaga szczególnego uzasadnienia. Rozwa ż enia natomiast wymaga okre ś lony w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny wymóg, aby konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy. Zdaniem Prezesa UOKiK, wymóg ten nie dotyczy potencjalnej mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł ami dotycz ą cymi oferty przedsi ę biorcy, lecz mo ż liwo ś ci faktycznej. Aby za ś konsument mia ł realn ą mo ż liwo ść zaznajomienia si ę z ofert ą , w dodatku pod nieobecno ść przedstawiciela handlowego dzia ł aj ą cego w imieniu przedsi ę biorcy, powinien otrzyma ć od przedsi ę biorcy stosowne informacje nie bezpo ś rednio przed zawarciem umowy, lecz z odpowiednim wyprzedzeniem, daj ą cym mu stosowny czas do namys ł u. W ocenie Prezesa UOKiK, wskazuje na to jednoznacznie literalna wyk ł adnia przepisu art. 5 pkt 1 ww. ustawy, w którym mowa jest o uprzednim (a zatem poprzedzaj ą cym zawarcie umowy) zapoznaniu si ę przez konsumenta z otrzyman ą ofert ą lub informacj ą (zatem tak ą ofert ą lub informacj ą , która faktycznie trafi ł a do konsumenta). Jednocze ś nie, skoro w my ś l powy ż szego przepisu konsument powinien mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z ofert ą pod nieobecno ść drugiej strony umowy, w praktyce nie jest mo ż liwe, aby otrzymanie przez konsumenta oferty oraz zawarcie na jej podstawie umowy mog ł o nast ą pi ć w czasie jednej i tej samej wizyty przedstawiciela przedsi ę biorcy. Za przedstawion ą powy ż ej interpretacj ą przemawia dodatkowo ratio legis wy łą czenia przewidzianego w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, którym jest z ł agodzenie nader surowych dla przedsi ę biorców rygorów ustawy w przypadku umów powoduj ą cych mniejsze – ni ż zwykle bywa w przypadku umów poza lokalem przedsi ę biorstwa – ryzyko dla konsumenta, z uwagi na niewyst ą pienie elementu zaskoczenia czy deficytu informacji spowodowane uprzednim przes ł aniem konsumentowi oferty lub informacji. Zamieszczenie stosowanych dokumentów w internecie czy te ż ich wy ł o ż enie w Biurze Obs ł ugi Klienta samo w sobie nie zmniejsza przecie ż zagro ż e ń dla konsumenta spowodowanych nietypowym miejscem zawierania umowy, takich jak utrudnienia przy dokonywaniu racjonalnego os ą du czy brak dost ę pu do informacji na temat ofert konkurentów. Nie sposób te ż przyj ąć , ż e intencj ą ustawodawcy by ł o wy łą czenie spod ochrony przewidzianej dla umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa ogó ł u umów zawieranych w obrocie konsumenckim przez przedsi ę biorców telekomunikacyjnych (zawieraj ą cych z konsumentami umowy o us ł ugi telekomunikacyjne, zatem o charakterze ci ą g ł ym), pod takim tylko warunkiem, ż e zamieszcz ą informacj ę o swojej ofercie w witrynie internetowej b ą d ź te ż b ę d ą j ą udost ę pnia ć klientom na ich żą danie w biurach obs ł ugi – a do takiej konkluzji prowadzi ł aby nieuchronnie akceptacja pogl ą dów przedstawionych w tej kwestii przez ASTER. 19 Warto ponownie podkre ś li ć , i ż ź ród ł em ryzyka dla konsumenta w umowach zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa jest przede wszystkim czynnik zaskoczenia, którego nie eliminuje w ż aden sposób fakt udost ę pniania przez ASTER informacji na stronach internetowych czy w Biurach Obs ł ugi Klienta. Równie ż wskazywana przez ASTER praktyka kolportowania ulotek reklamowych za po ś rednictwem Poczty Polskiej oraz bezpo ś rednio administratorów zasobów mieszkaniowych pozostaje, w ocenie Prezesa UOKiK, bez znaczenia przy ocenie mo ż liwo ś ci uprzedniego zapoznania si ę przez konsumentów z ofert ą Spó ł ki. Fakt, i ż informacje na temat tej oferty zosta ł y udost ę pnione niektórym z mieszka ń ców Warszawy i okolic nie oznacza bowiem, ż e trafi ł y akurat do tych konsumentów, którzy zawarli z ASTER umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa, czy te ż uczyni ą to w przysz ł o ś ci. Dla uznania, ż e dzia ł ania podejmowane przez ASTER w powy ż szym zakresie s ą wystarczaj ą ce dla stwierdzenia omawianej przes ł anki wy łą czenia z art. 5 pkt 1 o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, niezb ę dne by ł oby wykazanie, ż e odpowiednie informacje zosta ł y otrzymane przez wszystkie (czy te ż znacz ą c ą wi ę kszo ść ) osoby, które mog ł yby zawrze ć z ASTER umow ę o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych poza lokalem przedsi ę biorstwa – zatem, ż e stosowna informacja rzeczywi ś cie dotar ł a do aktualnych i potencjalnych klientów ASTER jako do pewnej zbiorowo ś ci. Niemniej, ci ęż ar dowodu w tym zakresie spoczywa ł , stosownie do zasady okre ś lonej w art. 6 k.c., na ASTER. To Spó ł ka powinna bowiem wykaza ć , ż e do umów zawieranych przez ni ą z konsumentami w ich mieszkaniach nale ż y stosowa ć analizowane wy łą czenie. W tym miejscu warto równie ż zauwa ż y ć , ż e w przypadku, gdy umowa zawierana jest poza lokalem przedsi ę biorstwa ASTER, za ś do wizyty przedstawiciela ASTER dochodzi z inicjatywy samego konsumenta – o czym by ł a mowa we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji – z du ż ym prawdopodobie ń stwem mo ż e si ę zdarzy ć , ż e konsument przed wizyt ą zapozna ł si ę z ofert ą ASTER oraz z dokumentami okre ś laj ą cymi zasady ś wiadczenia przez ni ą us ł ug, tj. wzorcami umownymi i cennikami. Niemniej, zgodnie z zasad ą rozk ł adu ci ęż aru dowodu w razie indywidualnego sporu przed s ą dem to na ASTER b ę dzie spoczywa ł obowi ą zek dowiedzenia, i ż w konkretnym przypadku zaistnia ł a okoliczno ść uzasadniaj ą ca wy łą czenie konkretnej umowy spod re ż imu ochronnego ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. W niniejszym natomiast przypadku mo ż liwo ść zaistnienia jednostkowych przypadków opisanych powy ż ej jest prawnie irrelewantna, jako ż e bytu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów nie niweczy fakt, i ż pojawiaj ą si ę wyj ą tki odbiegaj ą ce od typowej praktyki przedsi ę biorstwa, przyj ę tej wobec konsumentów jako ogó ł u. Niemniej, powy ż sze rozwa ż ania nie oznaczaj ą , i ż podzieli ć nale ż y pogl ą d wyra ż ony przez Rzecznika, zgodnie z którym regulacja zawarta w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny stanowi lex specialis wzgl ę dem art. 384 § 1 k.c., który stanowi, ż e ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy, w szczególno ś ci ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł jej dor ę czony przed zawarciem umowy . Przepis powy ż szy dotyczy zagadnienia, które pozostaje bez zwi ą zku z obowi ą zkami informacyjnymi przedsi ę biorcy przy zawieraniu umów poza lokalem przedsi ę biorstwa i wobec tego w niniejszej sprawie nie ma znaczenia, tzn. kwestii zwi ą zania konsumenta tre ś ci ą wzorców umownych stosowanych przez ASTER, czyli w istocie tre ś ci stosunku umownego pomi ę dzy ASTER a konsumentem. Tymczasem je ż eli przyj ąć , i ż do umów zawieranych przez ASTER stosuje si ę przepisy dotycz ą ce umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, wówczas uprawnienia konsumentów do odst ą pienia od takich umów maj ą umocowanie ustawowe i nie s ą zale ż ne od tre ś ci umowy w tym zakresie. W zwi ą zku z tym si ę ganie po przepis art. 384 § 1 k.c. jest nie tylko zb ę dne, ale i bezzasadne. 20 Maj ą c na uwadze powy ż sze rozwa ż ania Prezes UOKiK uzna ł , i ż przy zawieraniu przez ASTER umów z konsumentami poza lokalem jej przedsi ę biorstwa nie jest realizowany wymóg, aby konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy. Tym samym nie zachodzi jedna z kumulatywnych przes ł anek okre ś lonych w art. 5 pkt 1 o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, co skutkuje niemo ż no ś ci ą zastosowania wzgl ę dem przedmiotowych umów wy łą czenia przewidzianego w powy ż szym przepisie. W zwi ą zku z powy ż szym nie ma potrzeby szerszego analizowania, czy w niniejszej sprawie zaistnia ł a ostatnia przes ł anka warunkuj ą ca wy łą czenie umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa spod re ż imu ochronnego ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, w postaci zastrze ż enia przez ASTER w umowie oraz w ofercie lub informacji prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. Jednak ż e nale ż y zauwa ż y ć , ż e – jak wynika z ustale ń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie – równie ż ten warunek nie jest zachowywany przez ASTER. Wprawdzie w toku post ę powania Spó ł ka wyrazi ł a przekonanie, ż e dla realizacji przedmiotowego wymogu wystarczaj ą ce jest zamieszczanie stosownego postanowienia we wzorcach umownych, w tym w publicznie dost ę pnym Regulaminie ogólnym ś wiadczenia us ł ug , lecz argument ten Prezes UOKiK uzna ł za chybiony. Przepis art. 5 pkt 1 ww. ustawy wyra ź nie stanowi, i ż zastrze ż enie prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia powinno si ę znale źć zarówno w umowie zawartej z konsumentem, jak i ofercie lub informacji otrzymanej przez konsumenta przed jej zawarciem. W ocenie Prezesa UOKiK, w przypadku konsumenta niezainteresowanego wcze ś niej korzystaniem z us ł ug telekomunikacyjnych ś wiadczonych przez ASTER jest ma ł o prawdopodobne, aby informacja o ofercie Spó ł ki trafi ł a do niego akurat pod postaci ą Regulaminu ogólnego , do którego dotarcie wymaga przynajmniej minimalnego wysi ł ku ze strony konsumenta. Natomiast kolportowane przez ASTER ulotki reklamowe, które – jak mo ż na domniemywa ć – cz ęś ciej trafiaj ą do konsumenta bez jego czynnego udzia ł u, nie zawieraj ą informacji na temat prawa odst ą pienia od umowy w przypadku jej zawarcia poza lokalem przedsi ę biorstwa Spó ł ki. Powy ż sze rozwa ż ania w sposób jednoznaczny prowadz ą do konkluzji, i ż b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania dzia ł ania ASTER podlegaj ą re ż imowi ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. W zwi ą zku z tym niezb ę dne okazuje si ę by ć dokonanie oceny zgodno ś ci z prawem dzia ł a ń ASTER polegaj ą cych na obci ąż aniu konsumentów, którzy dokonali skutecznego odst ą pienia od umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, kosztami wykonania instalacji niezb ę dnej do korzystania z zamówionych us ł ug. W tym celu nale ż y rozwa ż y ć , czy wynikaj ą cy z art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny obowi ą zek zwrotu w stanie niezmienionym tego, co strony ś wiadczy ł y, w po łą czeniu ze zwolnieniem konsumenta z wszelkich zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy, uprawnia przedsi ę biorc ę do obci ąż enia konsumenta op ł at ą instalacyjn ą , w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci odpowiadaj ą cej rzeczywi ś cie poniesionym przez przedsi ę biorc ę kosztom monta ż u instalacji niezb ę dnej do uruchomienia us ł ug telekomunikacyjnych w lokalu konsumenta. 21 Analiza tre ś ci art. 2 ust. 3 ww. ustawy jednoznacznie wskazuje, ż e w przypadku realizacji przez konsumenta uprawnienia do odst ą pienia od umowy zostaje on zwolniony ze wszelkich zobowi ą za ń , za wyj ą tkiem obowi ą zku zwrotu ś wiadczenia (w stanie niezmienionym). Jak by ł o wskazywane powy ż ej, formu ł owane w pi ś miennictwie opinie dotycz ą cego tego, na kim ci ążą koszty zwrotu ś wiadcze ń , s ą podzielone. Niemniej, w ocenie Prezesa UOKiK, jednoznaczne rozstrzygni ę cie tej kwestii nie ma w niniejszym post ę powaniu ż adnego znaczenia. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, i ż – co wynika z jej specyfiki – zwrócona mo ż e zosta ć wy łą cznie rzecz. Nie jest natomiast mo ż liwe dokonanie przez konsumenta zwrotu us ł ugi ś wiadczonej na jego rzecz przez przedsi ę biorc ę 13 . Jedyn ą fizycznie mo ż liw ą form ą restytucji jest w takim przypadku zap ł ata wynagrodzenia za ś wiadczone us ł ugi. Niemniej, w ocenie Prezesa UOKiK, reguluj ą c zagadnienia dotycz ą ce umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa ustawodawca przyj ął zasad ę restytucji naturalnej (przez przywrócenie do stanu poprzedniego), wprost wy łą czaj ą c mo ż liwo ść dokonania restytucji poprzez zap ł at ę wynagrodzenia za ś wiadczenia niepodlegaj ą ce zwrotowi. Za powy ż szym pogl ą dem przemawia, zdaniem Prezesa UOKiK, analiza porównawcza art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny oraz art. 395 § 2 k.c., dotycz ą cego skutków umownego odst ą pienia od umowy. Dla przypomnienia, art. 2 ust. 3 ww. ustawy stanowi, i ż w razie odst ą pienia od umowy umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym , chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Zwrot powinien nast ą pi ć niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie czternastu dni. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Natomiast tre ść art. 395 § 2 k.c. jest nast ę puj ą ca: W razie wykonania prawa odst ą pienia umowa uwa ż ana jest za niezawart ą . To, co strony ju ż ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym , chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Za ś wiadczone us ł ugi oraz za korzystanie z rzeczy nale ż y si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie . Jak wynika z powy ż szego, przewidziane przez ustawodawc ę skutki odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa oraz umownego prawa do odst ą pienia od umowy s ą zbli ż one. Niemniej, wyst ę puj ą pomi ę dzy nimi dwie istotne ró ż nice, które – zdaniem Prezesa UOKiK – maj ą dla niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie. I tak, wprawdzie w obu przypadkach umowa uwa ż ana jest za niezawart ą , jednak w razie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa dochodzi do zwolnienia konsumenta z wszelkich zobowi ą za ń – co nie ma miejsca w przypadku umownego prawa odst ą pienia. Nadto, oba przytoczone przepisy przewiduj ą obowi ą zek zwrotu tego, co strony ju ż ś wiadczy ł y – lecz w art. 395 § 2 k.c. obok zwrotu ś wiadczenia ustawodawca przewidzia ł dodatkowo obowi ą zek zap ł aty odpowiedniego wynagrodzenia za ś wiadczone us ł ugi oraz korzystanie z rzeczy. W ocenie Prezesa UOKiK, przedstawione powy ż ej ró ż nice pomi ę dzy skutkami odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa oraz skutkami skorzystania z umownego prawa odst ą pienia od umowy nie mog ą by ć uznane za przypadkowe – przeciwny pogl ą d by ł by bowiem nie do przyj ę cia w ś wietle zasady racjonalno ś ci ustawodawcy. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż gdyby intencj ą ustawodawcy by ł o obci ąż enie konsumenta odst ę puj ą cego od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa nie tylko obowi ą zkiem zwrotu ś wiadczenia, lecz równie ż zap ł aty wynagrodzenia za ś wiadczone us ł ugi i korzystanie z rzeczy, wówczas niew ą tpliwie ustawodawca rozstrzygn ął by t ę kwesti ę wprost, jak to uczyni ł w art. 395 § 2 k.c. 13 Tak samo w kwestii braku mo ż liwo ś ci zwrotu ś wiadczenia w przypadku, gdy przedmiotem ś wiadczenia jest us ł uga: W. Popio ł ek [w:] Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz , Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 957. 22 W zwi ą zku z powy ż szym – w ocenie Prezesa UOKiK – uprawniony jest wniosek, i ż „zwolnienie konsumenta z wszelkich zobowi ą za ń ”, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, nale ż y rozumie ć jako zwolnienie z wszelkich zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy, w tym równie ż zwolnienie z zobowi ą zania do zap ł aty wynagrodzenia za ś wiadczone us ł ugi i korzystanie z rzeczy, za wy łą czeniem obowi ą zku zwrotu tych ś wiadcze ń , które z uwagi na swoj ą specyfik ę mog ą zosta ć przez konsumenta zwrócone. Przeniesienie powy ż szych rozwa ż a ń na grunt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, i ż op ł at ę instalacyjn ą , której uiszczenia ASTER żą da od konsumenta w przypadku odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, nale ż y traktowa ć nie jak form ę zwrotu ś wiadczenia, lecz jako wynagrodzenie za ś wiadczone us ł ugi. Jednak ż e, jak by ł o wskazywane powy ż ej, poza obowi ą zkiem zwrotu ś wiadczenia (poprzez fizyczny zwrot uzyskanej rzeczy) w wyniku realizacji prawa odst ą pienia od umowy wszystkie pozosta ł e zobowi ą zania konsumenta przestaj ą istnie ć , w dodatku z moc ą wsteczn ą . Powy ż sze rozwa ż ania prowadz ą do wniosku, i ż w przypadku skutecznego odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, której przedmiotem jest ś wiadczenie us ł ug, konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń wzgl ę dem przedsi ę biorcy, w tym równie ż z obowi ą zku uiszczenia ró ż nego rodzaju op ł at instalacyjnych, aktywacyjnych itp . W przypadku, gdy konsument ju ż wcze ś niej dokona ł wp ł at na rzecz us ł ugodawcy, przedsi ę biorca winien jest je zwróci ć w wysoko ś ci nominalnej (bez dokonywania jakichkolwiek potr ą ce ń ) wraz z odsetkami ustawowymi od daty przedp ł aty. Maj ą c na uwadze powy ż sze rozwa ż ania dotycz ą ce relacji pomi ę dzy regulacjami zawartymi w art. 395 § 2 k.c. oraz w art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny nale ż y odrzuci ć argumenty podnoszone w toku post ę powania przez ASTER, dotycz ą ce konieczno ś ci zastosowania w niniejszej sprawie art. 395 § 1 i 2 k.c . Przepis powy ż szy dotyczy bowiem – jak ju ż by ł o wskazywane wcze ś niej – umownego prawa odst ą pienia od umowy; uprawnienie do odst ą pienia od umowy wynikaj ą ce z przepisów dotycz ą cych umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa ma natomiast charakter ustawowy. ASTER powo ł uj ą c si ę na powy ż szy przepis pocz ą tkowo twierdzi ł a, i ż jego § 2 nale ż y stosowa ć przy okre ś laniu skutków prawnych odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w zakresie zwrotu p ł atno ś ci za towary lub us ł ugi, jako ż e w my ś l art. 5 ust. 2 dyrektywy nr 85/577/EEC pozostawia unormowanie tych skutków prawu krajowemu. Niemniej, polski ustawodawca uregulowa ł t ę kwesti ę w art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, wobec tego brak jest powodów, dla których uprawnione by by ł o równoleg ł e si ę ganie po art. 395 § 2 k.c., dotycz ą cy przecie ż innej instytucji prawnej. W dalszym toku post ę powania ASTER uzasadnia ł a konieczno ść stosowania przedmiotowego przepisu dla oceny skutków odst ą pienia od umowy tym, i ż przewidziane w jej Regulaminie ogólnym oraz wzorze Umowy abonenckiej uprawnienie konsumenta do odst ą pienia od umowy ma charakter umowny, jako ż e Spó ł ka nie podlega rygorom przepisów dotycz ą cych umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa. Jednak ż e, jak zosta ł o wykazane powy ż ej, uprawnienie do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa ASTER przys ł uguje konsumentowi z mocy prawa i nie mo ż e by ć przez Spó ł k ę w ż aden sposób ograniczane ani modyfikowane na niekorzy ść konsumenta. Oznacza to, i ż domaganie si ę przez ASTER od konsumentów odst ę puj ą cych od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa „odpowiedniego wynagrodzenia”, o którym mowa w art. 395 § 2 k.c., ma charakter bezprawny. 23 Powy ż sze uwagi odnosz ą si ę tak ż e do pozosta ł ych wyja ś nie ń Spó ł ki, w tym zw ł aszcza twierdze ń , i ż skoro umowy z konsumentami zawierane s ą pod warunkiem rozwi ą zuj ą cym, wobec tego tylko od konsumenta zale ż y, czy umowa dojdzie do skutku. Z uwagi na wi ążą cy dla przedsi ę biorcy charakter przepisu art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny i okre ś lone w nim zasady kszta ł towania si ę zobowi ą za ń stron po wyga ś ni ę ciu stosunku prawnego okoliczno ść powy ż sza nie ma w niniejszej sprawie ż adnego znaczenia prawnego. W oparciu o powy ż sze rozwa ż ania Prezes UOKiK uzna ł , i ż ASTER zawieraj ą c umowy w obrocie konsumenckim ma obowi ą zek respektowania przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, dotycz ą cych umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa. Jednocze ś nie Prezes UOKiK ustali ł , ż e Spó ł ka podejmuje dzia ł ania sprzeczne z ww. ustaw ą , polegaj ą ce na obci ąż aniu konsumentów – w przypadku odst ą pienia przez nich od umowy zawartej z ASTER poza lokalem przedsi ę biorstwa – kosztami wykonania w ich lokalach instalacji niezb ę dnej do korzystania ze ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, podczas gdy zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy konsumenci s ą zwolnieni z obowi ą zku ponoszenia tego rodzaju kosztów. Tym samym wykazana zosta ł a bezprawno ść przedmiotowych dzia ł a ń podejmowanych przez ASTER. Ad. 3) Dla stwierdzenia przez Prezesa UOKiK stosowania praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów niezb ę dne jest wykazanie, ż e kwestionowane w toku post ę powania dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów . Ustawa antymonopolowa nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jedynie w powo ł anym powy ż ej przepisie, i ż nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Nie ulega jednak w ą tpliwo ś ci, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. St ą d konkluzja, i ż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do adresata, którego nie sposób z góry indywidualnie oznaczy ć . Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż kwestionowane dzia ł ania ASTER s ą szkodliwe dla konsumentów i godz ą w ich chronione prawem interesy, bowiem w wyniku przedmiotowych dzia ł a ń obowi ą zki konsumentów s ą kszta ł towane w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Jak zosta ł o ustalone w toku niniejszego 24 post ę powania, ASTER nak ł ada na konsumentów, którzy skutecznie odst ą pili od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa na zasadach okre ś lonych w przepisach ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny – i którzy w zwi ą zku z tym podlegaj ą przewidzianemu w ww. ustawie szczególnemu re ż imowi ochronnemu – zobowi ą zania, z których w my ś l art. 2 ust. 3 ww. ustawy konsumenci ci zwolnieni s ą z mocy prawa. W ten sposób ASTER bezprawnie przerzuca na nieprofesjonalnych uczestników rynku ryzyko zwi ą zane z faktem zawierania umów poza lokalem swojego przedsi ę biorstwa. Tymczasem zgodnie z przyj ę tym w Unii Europejskiej modelem ochrony konsumenta w nietypowych sytuacjach handlowych ryzyko ekonomiczne zwi ą zane z zawieraniem umów poza lokalem przedsi ę biorstwa powinno obci ąż a ć wy łą cznie przedsi ę biorc ę , który w taki w ł a ś nie sposób zorganizowa ł swoje funkcjonowanie. Dzia ł anie ASTER skutkuje dla konsumentów uszczerbkiem finansowym w wyniku konieczno ś ci ponoszenia przez nich dodatkowych kosztów o znacznej wysoko ś ci, które w przypadku prowadzenia przez ASTER dzia ł alno ś ci zgodnie z wymogami ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny obci ąż a ł yby Spó ł k ę . W ocenie Prezesa UOKiK, nie ulega równie ż w ą tpliwo ś ci, i ż interesy konsumentów, w które – jak zosta ł o wykazane powy ż ej – godz ą kwestionowane dzia ł ania ASTER, maj ą charakter zbiorowy. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, i ż kwestionowane dzia ł ania ASTER s ą kierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców, których nie mo ż na z góry zindywidualizowa ć . Mo ż liwo ść skorzystania z oferty us ł ugowej ASTER ma ka ż da zainteresowana osoba, zamieszkuj ą ca na terenie dzia ł ania Spó ł ki. Informacje na temat oferty us ł ugowej, w postaci materia ł ów reklamowych, cenników i regulaminów, s ą za ś – jak wykazywa ł a ASTER w toku post ę powania – powszechnie dost ę pne w internecie i Biurach Obs ł ugi Klienta oraz dostarczane potencjalnym klientom do ich domów. Adresatem praktyki stosowanej przez ASTER potencjalnie mo ż e sta ć si ę zatem ka ż dy, kto mieszka w zasi ę gu sieci telekomunikacyjnej. Doda ć nale ż y, ż e umow ę ze Spó ł k ą poza lokalem przedsi ę biorstwa mo ż e zawrze ć zarówno jej dotychczasowy abonent w zakresie innych us ł ug, jak i osoba, która do tej pory nie korzysta ł a z us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę . W ocenie Prezesa UOKiK, przes ą dza to o uznaniu, i ż kwestionowane przez Prezesa UOKiK dzia ł ania ASTER naruszaj ą interes nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć ani z góry okre ś li ć . W zwi ą zku z powy ż szym zasadnym jest stwierdzenie, ż e kwestionowane przez Prezesa UOKiK dzia ł ania ASTER naruszaj ą zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechanie jej stosowania. Wykazanie, i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy pozostaj ą w sprzeczno ś ci z art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, zatem s ą bezprawne, a tak ż e, ż e naruszaj ą zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza o tym, i ż dzia ł ania te maj ą charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy wykaza ł istnienie wszystkich przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia bytu praktyki naruszaj ą cej zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w odniesieniu do dzia ł a ń ASTER polegaj ą cych na obci ąż aniu konsumentów kosztami monta ż u instalacji umo ż liwiaj ą cej 25 korzystanie z zamówionych us ł ug w przypadku odst ą pienia przez nich od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w terminie 10 dni od jej zawarcia. St ą d wydanie przez Prezesa UOKiK decyzji o uznaniu przedmiotowej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania jest w pelni s ł uszne i uzasadnione. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i w zw. z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuj ą : 1. Pani Ma ł gorzata Rothert Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie ul. Górskiego 7 00-033 Warszawa 2. Aster Sp. z o.o. ul. Wo ł oska 7 02-675 Warszawa 26