RKR-6/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5, Tel/fax (012) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-42/07/DN - 6/08 Kraków, dn. 22 lutego 2008 r. DECYZJA Nr RKR - 6/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, post ę powania w sprawie stosowania przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie, przy ul. Wita Stwosza 7 praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pobieraniu przez Oddzia ł y ww. spó ł ki t.j. Zak ł ad Gazowniczy w Krakowie i Zak ł ad Gazowniczy w Sandomierzu od konsumentów reklamuj ą cych prawid ł owo ść dzia ł ania gazomierza op ł aty równej kosztom wykonania kontroli metrologicznej tego urz ą dzenia w przypadku, gdy wyniki kontroli wykazuj ą wadliwo ść gazomierza, polegaj ą c ą na zani ż aniu wskaza ń zu ż ytego gazu - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, w zwi ą zku z art. 104 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie, przy ul. Wita Stwosza 7, polegaj ą c ą na pobieraniu przez Oddzia ł ww. spó ł ki t.j. Zak ł ad Gazowniczy w Krakowie od konsumentów reklamuj ą cych prawid ł owo ść dzia ł ania gazomierza op ł aty równej kosztom wykonania kontroli metrologicznej tego urz ą dzenia w przypadku, gdy wyniki kontroli wykazuj ą wadliwo ść gazomierza, polegaj ą c ą na zani ż aniu wskaza ń zu ż ytego gazu i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 25 pa ź dziernika 2007 r. II. na podstawie oraz art. 105 § 1 k.p.a., w zwi ą zku z art. 104 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umarza si ę post ę powanie w sprawie stosowania przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie, przy ul. Wita Stwosza 7, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pobieraniu przez Oddzia ł ww. spó ł ki t.j. Zak ł ad Gazowniczy w Sandomierzu od konsumentów reklamuj ą cych prawid ł owo ść dzia ł ania gazomierza op ł aty równej kosztom wykonania kontroli metrologicznej tego urz ą dzenia w przypadku, gdy wyniki kontroli wykazuj ą wadliwo ść gazomierza, polegaj ą c ą na zani ż aniu wskaza ń zu ż ytego gazu. 2 U z a s a d n i e n i e W zwi ą zku ze skarg ą konsumenck ą Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urz ę du w Krakowie (dalej „Prezes UOKiK”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Ze skargi wynika ł o, i ż Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o., Oddzia ł Zak ł ad Gazowniczy w Krakowie za żą da ł od konsumenta uiszczenia op ł aty równej kosztom ekspertyzy reklamowanego przez niego gazomierza, argumentuj ą c ten fakt wynikami ekspertyzy, tj, stwierdzeniem wadliwo ś ci dzia ł ania tego urz ą dzenia, polegaj ą cej na zani ż aniu wskaza ń zu ż ycia gazu. W toku ww. post ę powania Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. (dalej „Spó ł ka KSG”) wyja ś ni ł a, i ż podstaw ą stosowanej procedury reklamacyjnej gazomierzy jest rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz.U. Nr 105, poz. 1113). Spó ł ka KSG o ś wiadczy ł a równie ż , i ż w praktyce ż aden z jej Oddzia ł ów/Zak ł adów Gazowniczych nie pobiera op ł at za badania laboratoryjne w przypadku, gdy gazomierz oka ż e si ę wadliwy i wskazuje zani ż one zu ż ycie gazu. Jednocze ś nie Spó ł ka KSG wskaza ł a, i ż w przypadku dwóch Oddzia ł ów tj. Zak ł adu Gazowniczego w Sandomierzu (dalej „O/ZG Sandomierz”) oraz Zak ł adu Gazowniczego w Krakowie (dalej „O/ZG Kraków”) mia ł y miejsce przypadki żą dania od konsumentów uiszczenia tego rodzaju op ł aty. Spó ł ka KSG podkre ś li ł a, i ż by ł y to przypadki incydentalne, wynikaj ą ce z b łę du pracowników. Z przed ł o ż onych danych statystycznych (karty nr 4-21 w aktach sprawy) wynika ł o, i ż w roku 2006, w wyniku ekspertyzy metrologicznej gazomierzy, stwierdzono 14 przypadków zani ż ania przez te urz ą dzenia wskaza ń zu ż ycia gazu, z czego 13 na terenie dzia ł ania O/ZG Sandomierz, a 1 przypadek na terenie dzia ł ania O/ZG Kraków. Łą czna wysoko ść kosztów ekspertyz, którymi obci ąż ono konsumentów wynios ł a 2654,96 z ł . Z kolei, w okresie od 01 stycznia do 31 lipca 2007 r. stwierdzono 6 przypadków wadliwie dzia ł aj ą cych gazomierzy. Wszystkie pochodzi ł y z terenu dzia ł ania O/ZG Kraków, a wysoko ść kosztów ekspertyz, którymi obci ąż ono konsumentów wynios ł a łą cznie 1317,00 z ł . Z powy ż szych danych wynika ł o, i ż w ka ż dym przypadku stwierdzenia wadliwo ś ci gazomierza, polegaj ą cej na zani ż aniu wskaza ń zu ż ycia gazu, zarówno na terenie dzia ł ania O/ZG Kraków jak i O/ZG Sandomierz - Spó ł ka KSG pobiera ł a od konsumentów op ł aty równe kosztom ekspertyzy. Prezes UOKiK zwróci ł uwag ę , i ż – wbrew zapewnieniom Spó ł ki KSG - nie by ł y to przypadki incydentalne, lecz wynika ł y z obowi ą zuj ą cej w danym oddziale wewn ę trznej procedury za ł atwiania reklamacji. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, postanowieniem Nr RKR-295/2007, Prezes UOKiK wszcz ął , w dniu 15 pa ź dziernika 2007 r., post ę powanie w sprawie stosowania przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie, przy ul. Wita Stwosza 7 praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pobieraniu przez Oddzia ł y ww. spó ł ki t.j. Zak ł ad Gazowniczy w Krakowie i Zak ł ad Gazowniczy w Sandomierzu od konsumentów reklamuj ą cych prawid ł owo ść dzia ł ania gazomierza op ł aty równej kosztom wykonania kontroli metrologicznej tego urz ą dzenia w przypadku, gdy wyniki kontroli wykazuj ą wadliwo ść gazomierza, polegaj ą c ą na zani ż aniu wskaza ń zu ż ytego gazu, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) - dalej „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”. 3 Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania (karty nr 24-33) Spó ł ka KSG wyja ś ni ł a, i ż w wyniku weryfikacji danych przed ł o ż onych wcze ś niej Prezesowi UOKiK stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w za ł atwianiu reklamacji (pobieraniu op ł at za ekspertyzy metrologiczne gazomierzy zani ż aj ą cych wskazania zu ż ycia gazu) jedynie w O/ZG Kraków. W ocenie Spó ł ki KSG uchybienia te by ł y zawinione przez pracowników Oddzia ł u. Ostatecznie, zgodnie z nowym zestawieniem, O/ZG Kraków w 2006 r. pobra ł równowarto ść kosztów 1 ekspertyzy metrologicznej gazomierza, w wyniku której stwierdzono zani ż anie wskaza ń zu ż ycia gazu, wynosz ą c ą 204,96 z ł . Natomiast w okresie od 01 stycznia do 31 lipca 2007 r. mia ł y miejsce 4 takie przypadki, a suma kosztów ekspertyz, którymi obci ąż ono konsumentów wynios ł a 878,40 z ł . Ponadto, Spó ł ka KSG przed ł o ż y ł a kopi ę pisma z dnia 10 wrze ś nia 2007 r., znak: TO/14/511/07 (karty nr 27-28) skierowanego do dyrektorów oddzia ł ów Spó ł ki w sprawie polecenia zaprzestania pobierania op ł at z tytu ł u przeprowadzonej ekspertyzy gazomierza, w przypadku stwierdzenia nieprawid ł owo ś ci dzia ł ania tego urz ą dzenia oraz bezzw ł ocznego zwrócenia konsumentom bezprawnie pobranych op ł at. Dokumentuj ą c powy ż sze, Spó ł ka KSG przed ł o ż y ł a kopie 5 przelewów pieni ęż nych, tytu ł em „zwrotu kosztów ekspertyzy gazomierza”, na łą czn ą kwot ę 1083,36 z ł ., przy czym 3 z nich datowane s ą na dzie ń 04 pa ź dziernika 2007 r., a 2 kolejne – na dni 10 i 25 pa ź dziernika 2007 r. W toku przedmiotowego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka KSG prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000043974 (karty nr 37-57). Jest przedsi ę biorstwem energetycznym, którego przedmiotem dzia ł alno ś ci jest m.in. dystrybucja i sprzeda ż paliw gazowych w systemie sieciowym. W ramach Spó ł ki KSG dzia ł a osiem terenowych Oddzia ł ów – Zak ł adów Gazowniczych tj. Z.G. w Jaros ł awiu, Z.G. w Ja ś le, Z.G. w Kielcach, Z.G. w Krakowie, Z.G. w Lublinie, Z.G. w Rzeszowie, Z.G. w Sandomierzu i Z.G. w Tarnowie. Obszar dzia ł ania ka ż dego Oddzia ł u wyznacza zasi ę g eksploatowanych przez nie sieci. I tak, obszar dzia ł ania O/ZG w Krakowie obejmuje miasto Kraków i powiaty: krakowski, wielicki, suski, limanowski, nowotarski, proszowicki, my ś lenicki, tatrza ń ski, chrzanowski. Natomiast obszar dzia ł ania O/ZG w Sandomierzu obejmuje powiaty: sandomierski, opatowski, tarnobrzeski, stalowowolski, ni ż a ń ski, zamojski, tomasowski, bi ł gorajski, janowski, hrubieszowski tak ż e cz ęś ci powiatów: staszowskiego, ostrowieckiego, buskiego, kolbuszowskiego, mieleckiego, lubaczowskiego, rzeszowskiego, kra ś nickiego, krasnostawskiego i lubelskiego. Zasady i warunki dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych (a zatem i Spó ł ki KSG) okre ś la ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz 89 ze zm.). Na jej podstawie wydano szereg aktów wykonawczych, które szczegó ł owo reguluj ą prawa i obowi ą zki zarówno przedsi ę biorstw energetycznych jak i odbiorców energii elektrycznej, ciep ł a oraz paliw gazowych. I tak, § 13 pkt 5 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków do przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. Nr 105, poz. 1113) – dalej „rozporz ą dzenie przy łą czeniowe” – nak ł ada na odbiorców paliw gazowych obowi ą zek 4 niezw ł ocznego informowania przedsi ę biorstwa gazowniczego m.in. o zauwa ż onych wadach lub usterkach w uk ł adzie pomiarowym. Przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przewiduj ą ponadto, i ż odbiorcy mog ą wyst ą pi ć do przedsi ę biorstwa gazowniczego z żą daniem sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza. W my ś l § 26 ust. 1 rozporz ą dzenia przedsi ę biorstwo gazownicze winno dokona ć tego sprawdzenia w ci ą gu 14 dni od dnia zg ł oszenia żą dania. Z kolei – zgodnie z § 26 ust. 2 rozporz ą dzenia – odbiorca ma prawo żą da ć laboratoryjnego sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza; badanie laboratoryjne przeprowadza si ę w ci ą gu 30 dni od dnia poinformowania odbiorcy o wyniku sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza. Kwestie rozlicze ń z tytu ł u wy ż ej wskazanych dzia ł a ń reguluje § 26 ust. 3. W my ś l tego, przepisu odbiorca pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu gazomierza. Jak wynika z zebranego materia ł u dowodowego Spó ł ka KSG na terenie dzia ł ania O/ZG Kraków, w ka ż dym przypadku przeprowadzenia badania laboratoryjnego (ekspertyzy metrologicznej) gazomierza, w wyniku którego stwierdzono wadliwo ść dzia ł ania tego urz ą dzenia, polegaj ą c ą na zani ż aniu zu ż ycia gazu – pobierano od konsumentów op ł at ę równ ą kosztom wykonania badania. Procedura ta zosta ł a przerwana na etapie post ę powania wszcz ę tego w tej sprawie przez Prezesa UOKiK. Skutki swych dzia ł a ń Spó ł ka KSG wyeliminowa ł a poprzez zwrot wszystkich pobranych w powy ż szy sposób op ł at, przy czym ostatni przelew pocztowy zosta ł dokonany w dniu 25 pa ź dziernika 2007 r. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Interes publiczny. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą d Antymonopolowy). W wyroku z dnia 27.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e „Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wypowiedzia ł w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 4.07.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00), z dnia 6.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 78/00). 5 Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. akt I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji” . W uzasadnieniu do wyroku z dnia 26.02.2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy doda ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu, nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów innych uczestników rynku. Spó ł ka, która dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego posiada si łę rynkow ą pozwalaj ą c ą jej na dyktowanie warunków innym uczestnikom rynku. Dla stwierdzenia wyst ę powania przes ł anki naruszenia interesu publicznego jest wystarczaj ą ca, a zarazem niezb ę dna, dowolna mo ż liwo ść nadu ż ycia si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku. W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy Spó ł ka KSG przyj ęł a okre ś lon ą procedur ę rozpatrywania reklamacji prawid ł owo ś ci funkcjonowania gazomierzy. Dzia ł ania Spó ł ki nie by ł y ograniczone do okre ś lonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczy ł y wszystkich odbiorców gazu, którzy przy łą czeni do sieci gazowej rozliczani s ą na podstawie wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych Nale ż y zatem uzna ć , i ż ze wzgl ę du na mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznego uzasadnionym by ł o wszcz ę cie i prowadzenie post ę powania w przedmiotowej sprawie. Punktem wyj ś cia do rozstrzygni ę cia w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy dzia ł ania Spó ł ki KSG nosz ą znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 zd. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 24 ust. 1 zakazuje stosowania takich praktyk. Naruszenie tego przepisu nast ę puje wówczas, gdy spe ł nione s ą łą cznie nast ę puj ą ce kryteria: - dzia ł ania przedsi ę biorcy nosz ą znamiona bezprawno ś ci, - dzia ł ania te naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Przes ł anka bezprawno ś ci Poj ę cie bezprawno ś ci nie jest poj ę ciem prawnie zdefiniowanym. Nale ż y zatem przyj ąć , zgodnie z jego literalnym brzmieniem, ż e „dzia ł anie bezprawne” to zachowanie 6 sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy te ż zamiaru po stronie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. W przedmiotowym post ę powaniu zarzucono Spó ł ce KSG, i ż pobiera od konsumentów op ł aty za przeprowadzenie badania laboratoryjnego gazomierza, w przypadku, gdy stwierdzone zostanie, i ż urz ą dzenie to zani ż a wskazanie zu ż ycia gazu. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, i ż ka ż dy klient Spó ł ki KSG – w tym równie ż taki, który kupuje gaz do celów nie zwi ą zanych bezpo ś rednio z prowadzon ą przez niego dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą tj. i konsument w rozumieniu art. 22 1 k.c. – ma prawo do zg ł oszenia dostawcy gazu reklamacji urz ą dzenia pomiarowego. Ma równie ż prawo żą da ć laboratoryjnego sprawdzenia gazomierza. Uprawnienia te wynikaj ą wprost z tre ś ci § 26 ust. 1 i ust. 2 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego . W rozstrzygni ę ciu niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma interpretacja tre ś ci § 26 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego w brzmieniu: „Odbiorca pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu gazomierza. W ocenie Prezesa UOKiK przepis ten wyra ź nie wy łą cza mo ż liwo ść obci ąż ania odbiorców gazu kosztami bada ń laboratoryjnych gazomierza, w przypadku stwierdzenia wadliwo ś ci dzia ł ania tego urz ą dzenia. Nale ż y w tym miejscu podkre ś li ć , i ż wy łą czenie to jest niezale ż ne od tego, czy w wyniku ekspertyzy metrologicznej stwierdzone zostanie zawy ż anie czy te ż zani ż anie wskaza ń zu ż ycia gazu. Prawd ą jest, ż e zani ż anie wskaza ń ilo ś ci dostarczonego gazu, a co za tym idzie brak mo ż liwo ś ci pobrania op ł aty adekwatnej do rzeczywistego zu ż ycia, stanowi wymiern ą szkod ę w dochodach Spó ł ki KSG. Jednak ż e, w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów, nie mo ż e to stanowi ć przes ł anki do obci ąż ania odbiorców gazu kosztami badania wadliwie dzia ł aj ą cego urz ą dzenia pomiarowego. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż pobieranie przez Spó ł k ę KSG od konsumentów op ł aty w wy ż ej opisanym przypadku jest dzia ł aniem sprzecznym z § 6 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego . Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze Prezes UOKiK uzna ł , i ż pierwsza przes ł anka, niezb ę dna do uznania dzia ł a ń Spó ł ki KSG za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł a spe ł niona. Przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w art. 24 ust. 2 pkt. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy – powo ł anego na wst ę pie uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta b ę d ą cego kontrahentem przedsi ę biorcy. 7 W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . W ocenie Prezesa UOKiK zakwestionowane w niniejszej decyzji dzia ł ania Spó ł ki KSG godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Przyzna ć nale ż y, i ż w toku przedmiotowego post ę powania udokumentowano łą cznie 5 przypadków pobrania od konsumentów op ł at z tytu ł u wykonania ekspertyzy metrologicznej, w wyniku której stwierdzono wadliwo ść dzia ł ania tego urz ą dzenia, polegaj ą c ą na zani ż aniu wskaza ń zu ż ycia gazu, oraz ż e wszystkie te przypadki mia ł y miejsce na terenie dzia ł ania jednego oddzia ł u Spó ł ki KSG, tj. Zak ł adu Gazowniczego w Krakowie. Jednak ż e, w toku uprzednio przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Spó ł ka KSG wskaza ł a wi ę ksz ą ilo ść tego rodzaju przypadków, które mia ł y wyst ą pi ć na terenie dwóch oddzia ł ów Spó ł ki. Poniewa ż ostatecznie Spó ł ka KSG nie potwierdzi ł a tych danych, mo ż na przypuszcza ć , i ż nie posiada ł a wiedzy na temat procedur reklamacyjnych stosowanych przez oddzia ł y, oraz ż e w poszczególnych oddzia ł ach procedury te mog ł y obowi ą zywa ć na zró ż nicowanych zasadach. Powy ż sze potwierdza okoliczno ść , i ż o nieprawid ł owo ś ciach w za ł atwianiu reklamacji gazomierzy Spó ł ka KSG dowiedzia ł a si ę na wskutek wszcz ę cia przez Prezesa UOKiK post ę powania w tej sprawie. Do tego momentu ka ż dy odbiorca gazu, zarówno aktualny jak i przysz ł y, reklamuj ą cy prawid ł owo ść dzia ł ania gazomierza by ł potencjalnie nara ż ony na obci ąż enie kosztami ekspertyzy metrologicznej tego urz ą dzenia. Podkre ś lenia wymaga, i ż konsumenci nie maj ą wp ł ywu na stosowan ą przez Spó ł k ę KSG procedur ę reklamacyjn ą oraz, ż e w jej wyniku byli nara ż eni na bezprawne obci ąż enie finansowe. W tym rozumieniu analizowane dzia ł ania Spó ł ki KSG godz ą w interes konsumentów. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y uzna ć , i ż druga przes ł anka do zastosowania art. 24 i art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Zaniechanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów Jak ju ż podano, Spó ł ka KSG zrezygnowa ł a z pobierania od odbiorców gazu op ł at równym kosztom wykonania ekspertyzy metrologicznej gazomierza w przypadku, gdy wyniki kontroli wykazuj ą wadliwo ść dzia ł ania gazomierza, polegaj ą c ą na zani ż aniu wskaza ń zu ż ycia gazu. O zaniechaniu tych dzia ł a ń ś wiadczy pismo Dyrektora ds. Dystrybucji Spó ł ki KSG skierowane do wszystkich dyrektorów oddzia ł ów, wzywaj ą ce do zaprzestania pobierania op ł at w przypadkach stwierdzenia nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu gazomierza oraz nakazuj ą ce bezzw ł oczny zwrot pobranych w tym trybie op ł at. Ostatecznym elementem ś wiadcz ą cym o zaprzestaniu stosowania zarzucanej praktyki jest usuni ę cie jej skutków, tj. zwrot bezprawnie pobranych op ł at. Poniewa ż op ł aty 8 zwracane by ł y w ró ż nych datach, za dat ę zaprzestania stosowania omawianej praktyki nale ż y uzna ć dat ę ostatniego zwrotu op ł aty, tj. 25 pa ź dziernika 2007 r. Stosownie do art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania zarzucanej mu praktyki okre ś lonej w art. 24 ustawy, Prezes UOKiK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę orzeczono jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Podstaw ą postawienia zarzutu i wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania by ł y informacje przekazane przez Spó ł k ę KSG w toku uprzednio przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego. Zgodnie z nimi procedura bezprawnego pobierania op ł at za badanie nieprawid ł owo dzia ł aj ą cy gazomierz stosowana by ł a przez dwa Oddzia ł y Spó ł ki KSG tj. O/ZG Kraków i O/ZG Sandomierz. Ostatecznie, w toku przedmiotowego post ę powania Spó ł ka KSG sprostowa ł a przed ł o ż one wcze ś niej informacje podaj ą c, i ż wy ż ej wskazana praktyka w rzeczywisto ś ci nie by ł a stosowana przez O/ZG Sandomierz. Stosownie do art. 104 § 2 k.p.a. decyzje wydawane przez organ administracji publicznej rozstrzygaj ą spraw ę co do jej istoty w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci albo w inny sposób ko ń cz ą spraw ę w danej instancji. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 105 § 1, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego „(…) oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do jej istoty. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracji” (B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks post ę powania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 462). Wobec faktu, i ż w rozpatrywanej sprawie postawiony zarzut odnosi ł si ę do podejrzenia stosowania bezprawnych praktyk przez dwa oddzia ł y Spó ł ki KSG, zarówno O/ZG Kraków jak i O/ZG Sandomierz, w sytuacji, gdy praktyki te nie by ł y stosowane przez O/ZG Sandomierz (co zosta ł o ujawnione po dacie wszcz ę cia post ę powania) – przedmiotowe post ę powanie w cz ęś ci odnosz ą cej si ę do dzia ł a ń O/ZG Sandomierz okaza ł o si ę bezprzedmiotowe Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze orzeczono jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. 9 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie, 31 – 011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Leszek Piekarz Dyrektor Delegatury UOKiK w Krakowie Otrzymuj ą : 1. Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. ul. Wita Stwosza 7 33-100 Tranów 2. RKR a/a.