RWA-5/2005

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-1/05/MP Warszawa, dn. 03 marca 2005 r. DECYZJA Nr RWA - 5/2005 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza się postępowanie wszczęte z urzędu w związku z podejrzeniem stosowania przez General Motors Poland Sp. z o.o. w Warszawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez opracowanie wzorca gwarancji umownej w sposób niezgodny z postanowieniami ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 41, poz. 1176 ze zm.), co moŜe stanowić naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako bezprzedmiotowe. UZASADNIENIE W dniu 19 lipca 2004 r. zostało wszczęte – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – postępowanie wyjaśniające, mające m.in. na celu ustalenie, czy we wzorcach umów zamówienia oraz we wzorcach gwarancji umownej, przedstawianych konsumentom przez dealerów samochodów marki Opel, świadczących usługi na terenie objętym właściwością miejscową Delegatury UOKiK w Warszawie, znajdują się zapisy mogące naruszać przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 2 Podstawą wszczęcia powyŜej określonego postępowania wyjaśniającego było zlecenie Delegaturze UOKiK w Warszawie przez Prezesa Urzędu przeprowadzenia kontroli wzorców umownych przedstawianych konsumentom m.in. przez dealerów samochodów marki Opel, działających na terenie objętym właściwością miejscową Delegatury. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Delegatura UOKiK w Warszawie wezwała losowo wybranego autoryzowanego dealera General Motors Poland Sp. z o.o. do przekazania wzorców umownych (umowy zamówienia oraz gwarancji umownej) stosowanych w obrocie konsumenckim przez dealerów samochodów marki Opel. W odpowiedzi Delegatura UOKiK w Warszawie otrzymała stosowany wzorzec umowy sprzedaŜy samochodów marki Opel oraz wzorzec gwarancji umownej - „Gwarancji udzielonej na samochody osobowe Opel” . Zgodnie z wyjaśnieniami dealera, stosowane w obrocie wzorce są opracowane przez General Motors Poland Sp. z o.o. (dalej: General Motors). Dokonana przez Delegaturę UOKIK w Warszawie w toku postępowania wyjaśniającego analiza wzorca gwarancji pozwoliła na stwierdzenie, iŜ opracowany przez General Motors wzorzec nie czyni zadość wymogom określonym w ustawie z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 41, poz. 1176 ze zm.; dalej: ustawa o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej). Wzorzec nie zawiera bowiem zapisu informującego konsumenta o alternatywnej moŜliwości dochodzenia swoich roszczeń w przypadku niezgodności nabytego towaru z umową. Spoczywający na gwarancie, tj. na General Motors obowiązek wprowadzenia stosownego zapisu do dokumentu gwarancyjnego wynika bowiem z art. 13 ust. 4 ww. ustawy, zgodnie z którym w dokumencie gwarancyjnym zawarta powinna być informacja, iŜ „gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z niezgodności towaru z umową” . Wobec powyŜszego, mając na względzie wyniki przeprowadzonej kontroli, postanowieniem z dnia 11 stycznia 2005 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez General Motors Poland Sp. z o.o. w Warszawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez opracowanie wzorca gwarancji umownej w sposób niezgodny z postanowieniami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, co moŜe stanowić naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2005 r. zaliczony został w poczet materiału dowodowego niniejszego postępowania wzorzec gwarancji umownej uzyskany przez Prezesa Urzędu w wyŜej powołanym postępowaniu wyjaśniającym (znak: RWA-40-11/04/MP), zawarty w załączniku nr 2 do pisma autoryzowanego dealera samochodów marki Opel – ABEXIM Sp. z o.o. w Warszawie z dnia 26 lipca 2004 r. Pismem z dnia 11 stycznia 2005 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania i wezwano General Motors do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, General Motors pismem z dnia 20 stycznia 2005 r. poinformował Urząd, iŜ treść stosowanego przez General Motors wzorca gwarancji na samochody marki Opel czyni zadość wymogom określonym w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. W szczególności, opracowany przez General Motors wzorzec jest zgodny z uregulowaniami zawartymi w art. 13 ust. 4 ww. ustawy. Zawiera on bowiem zapis informujący konsumenta, iŜ „gwarancja nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z tytułu niezgodności towaru z umową” . 3 General Motors wyjaśnił, iŜ wzorzec gwarancji, który Urząd otrzymał od autoryzowanego dealera General Motors – spółki ABEXIM Sp. z o.o. w Warszawie, który to wzorzec nie zawierał zapisów wymaganych ustawą o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej, został wycofany przez General Motors z obrotu na początku lipca 2004 r. W toku postępowania dowodowego Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i zwaŜył, co następuje. General Motors Sp. z o.o. w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000019125. Zgodnie z treścią wpisu, przedmiotem działalności Spółki jest m.in.: produkcja samochodów osobowych (34 10 B), produkcja pozostałych pojazdów mechanicznych przeznaczonych do przewozu osób (34 10 C), produkcja pojazdów mechanicznych przeznaczonych do przewozu towarów (34 10 D), produkcja nadwozi pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep (34 20 Z), produkcja części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych i ich silników (34 30 B), produkcja pasów bezpieczeństwa, drzwi i zderzaków do pojazdów (34 30 B), detaliczna i hurtowa sprzedaŜ pojazdów mechanicznych (50 10 A i B), obsługa i naprawa pojazdów mechanicznych (50 20 B), sprzedaŜ hurtowa i detaliczna (50 30 A i B). General Motors – importer samochodów marki Opel – opracował wzorzec gwarancji umownej na samochody ww. marki, określający obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy właściwość sprzedanego towaru nie odpowiada właściwościom wskazanym w oświadczeniu gwaranta. Prezes Urzędu analizując wzorzec gwarancji umownej, który otrzymał w toku przywołanego postępowania wyjaśniającego zbadał w szczególności, czy jego treść jest zgodna z wymogami określonymi w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Stosownie bowiem do zapisów ww. ustawy, od dnia jej wejścia w Ŝycie, tj. od dnia 1 stycznia 2003 r. do sprzedaŜy konsumenckiej nie mają zastosowania przepisy art. 577 – 581 Kodeksu cywilnego odnoszące się do gwarancji jakości sprzedanej rzeczy. Tym samym, kwestie gwarancji – w sytuacji gdy nabywcą towaru jest osoba fizyczna, nabywająca rzecz w celu niezwiązanym z jej działalnością zawodową lub gospodarczą (konsument) – reguluje ustawa o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Uregulowania dotyczące gwarancji zawarte zostały w art. 13 ww. ustawy. W ust. 4 art. 13 ww. ustawy, celem ułatwienia kupującemu dochodzenia roszczeń wynikających z gwarancji, określona została konieczna treść dokumentu gwarancyjnego. W szczególności, w dokumencie tym powinien zostać określony gwarant, poprzez wskazanie jego nazwy i adresu, a w sytuacji, gdy gwarantem jest podmiot zagraniczny – jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej. Do informacji, które winny być zawarte w dokumencie gwarancyjnym naleŜy takŜe określenie okresu gwarancji oraz zasięgu terytorialnego ochrony gwarancyjnej. Oprócz wymienionych wyŜej informacji, których zawarcie w dokumencie gwarancyjnym ma stanowić ułatwienie dla kupującego w dochodzeniu jego uprawnień gwarancyjnych, ustawa określa takŜe obowiązek zawarcia zapisu, zgodnie z którym „gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z niezgodności towaru z umową” . Celem przywołanego zastrzeŜenia ma być niedopuszczenie do sytuacji wprowadzenia nabywcy w błąd co do przysługujących mu uprawnień z tytułu niezgodności towaru z umową, a zatem 4 zapobiegnięcie wywołania przekonania o wyłączeniu ww. uprawnień poprzez udzieloną gwarancję. Treść przedmiotowego zastrzeŜenia dotyczącego treści oświadczenia gwarancyjnego wynika takŜe z postanowienia art. 11 ww. ustawy, który zabrania wyłączenia lub ograniczenia uprawnień przysługujących nabywcy z tytułu niezgodności towaru z umową. Oświadczenie gwarancyjne nie moŜe bowiem w Ŝaden sposób pogarszać pozycji prawnej kupującego, w szczególności poprzez eliminację bądź modyfikację uprawnień wynikających z ustawy ze względu na niezgodność towaru z umową lub chociaŜby poprzez wpływ na kolejność dochodzenia roszczeń w konkurencji z wynikającymi z gwarancji. Ustawowy wymóg wprowadzenia przedmiotowego zastrzeŜenia ma walor informacyjny dla kupującego, który dokonując wyboru jednego z dwóch reŜimów usuwa zbieg powstały z odpowiedzialności z tytułu gwarancji i niezgodności towaru z umową. Dokonany wybór wiąŜe konsumenta w odniesieniu do danej niezgodności (wady) i powoduje zawieszenie roszczeń wynikających z drugiej podstawy odpowiedzialności. JeŜeli jednak wybrane roszczenie nie zostało zaspokojone, kupujący moŜe korzystać z innych roszczeń wybranej podstawy albo sięgnąć po roszczenia, wynikające z drugiego reŜimu odpowiedzialności, tj. z gwarancji. Jednak w poddanym przez Prezesa Urzędu analizie wzorcu gwarancji, opracowanym przez General Motors (wzorzec gwarancji otrzymany od autoryzowanego dealera General Motors – spółkę ABEXIM Sp. z o.o. w Warszawie), nie znalazły się zapisy informujące konsumenta o alternatywnej moŜliwości dochodzenia swoich roszczeń w przypadku niezgodności nabytego towaru z umową. General Motors, ustosunkowując się pismem dnia 20 stycznia 2005 r. do sformułowanych przez Prezesa Urzędu zarzutów, wyjaśnił, iŜ wzorzec będący w posiadaniu Urzędu został wycofany z obrotu w dniu 8 lipca 2004 r. i zastąpiony nowym wzorcem ( KsiąŜeczka gwarancyjna nr 05/2004 ), którego treść czyni zadość wymogom określonym w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Autoryzowani dealerzy samochodów marki Opel zobowiązani zostali przez General Motors do stosowania w obrocie wyłącznie nowego wzorca gwarancji. Jednocześnie General Motors poinformował, iŜ obecnie w obrocie z konsumentami stosowana jest KsiąŜeczka gwarancyjna nr 08/2004 , która została wprowadzona do obrotu w dniu 18 listopada 2004 r. Zawarte w niej uregulowania równieŜ czynią zadość wymogom określonym w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej ją co do istoty. Temu powinna słuŜyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. JednakŜe, cel ten nie zawsze moŜe być osiągnięty z przyczyn róŜnego charakteru. Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 jest obligatoryjne, co oznacza, iŜ ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewaŜ brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym naleŜy, iŜ przesłanka umorzenia postępowania moŜe istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a moŜe ona powstać takŜe w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie 5 juŜ zawisłej przed organami administracyjnymi (J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, 5 wydanie, Warszawa 2003). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) podniósł, Ŝe bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iŜ nie moŜna załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu postawił General Motors zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez opracowanie wzorca gwarancji umownej w sposób niezgodny z postanowieniami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. W toku prowadzonego postępowania okazało się jednak, iŜ General Motors stosuje w obrocie wzorzec gwarancji umownej, którego treść spełnia warunki określone w art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej. Wzorzec przedstawiony przez General Motors jednoznacznie wskazał, iŜ Prezes Urzędu wszczął postępowanie w wyniku błędnych ustaleń. Tym samym – wobec stwierdzenia braku podstaw faktycznych a co za tym idzie prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy – dalsze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Mając powyŜsze na względzie, w tym stanie rzeczy naleŜało stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć – wszczęte w niniejszej sprawie – postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Biorąc powyŜsze pod uwagę, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Delegatury UOKiK w Warszawie. Otrzymuje: Pani Paulina Marusczyk Pełnomocnik General Motors Poland Sp. z o.o. w Warszawie ul. Domaniewska 41 02-672 Warszawa