RPZ-2/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 28 lutego 2005r. RPZ – 61/9/05/AC DECYZJA nr RPZ 2/2005 Na podstawie art. 23 e ust. 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003r., nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę , ż e : dzia ł ania Krzysztofa Powrózek prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Handlowo – Us ł ugowe Persoft z siedzib ą w Ś wiebodzicach polegaj ą ce na niestosowaniu przez przedsi ę biorc ę gwarancji ochronnych dla konsumentów wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) oraz ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.), w tym na nie informowaniu konsumentów najpó ź niej w chwili z ł o ż enia im propozycji zawarcia umowy o: ƒ imieniu i nazwisku przedsi ę biorcy ( art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271, z 2002 r. Nr 144, poz. 1204, z 2003 r. Nr 84, poz. 774), ƒ fakcie, czy podana cena towaru jest warto ś ci ą netto czy brutto (art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny) ƒ o terminie w jakim oferta lub informacja o cenie maja charakter wi ążą cy (art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny) ƒ nie informowaniu konsumentów o miejscu i sposobie sk ł adania reklamacji oraz trybie post ę powania reklamacyjnego (art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny oraz art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą , polegaj ą cego na nie informowaniu konsumentów o miejscu i sposobie sk ł adania reklamacji oraz trybie post ę powania reklamacyjnego) 1 stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz stwierdza si ę , i ż : Krzysztof Powrózek prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Handlowo – Us ł ugowe „Persoft” z siedzib ą w Ś wiebodzicach zaniecha ł stosowania w/w praktyki. Uzasadnienie Krzysztof Powrózek, zwany dalej „Przedsi ę biorc ą ”, na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta Ś wiebodzice nr 3860/99, prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Handlowo – Us ł ugowe „Persoft”. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy jest mi ę dzy innymi sprzeda ż towarów za po ś rednictwem witryny internetowej www.krainazabawek.pl . Zasad ą funkcjonowania Przedsi ę biorcy jest sk ł adanie oferty zawarcia umowy sprzeda ż y drog ą elektroniczn ą i przyjmowanie zamówie ń na konkretne towary drog ą elektroniczn ą lub telefoniczn ą . Umowy zawierane bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania na odleg ł o ść , podlegaj ą re ż imowi ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) zwanej dalej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów oraz ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą (Dz. U. Nr 144 poz. 1204). Dnia 24 stycznia 2005 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, post ę powanie w sprawie stosowania przez Przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Przedsi ę biorca nie podawa ł na stronie internetowej informacji o swoim imieniu i nazwisku, a jedynie wskazywa ł nazw ę pod któr ą swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą prowadzi - „PHU PERSOFT”. Na stronie internetowej prowadzonej przez przedsi ę biorc ę nie by ł o informacji, czy podana cena towaru jest warto ś ci ą netto czy brutto. Przedsi ę biorca nie informowa ł ponadto konsumentów o terminie w jakim oferta lub informacja o cenie maja charakter wi ążą cy. Przedsi ę biorca nie wskazywa ł tak ż e na miejsce i sposób sk ł adania reklamacji oraz tryb post ę powania reklamacyjnego. W pi ś mie z dnia 10 lutego 2005r., które wp ł yn ęł o do Urz ę du 14 lutego 2005r., Przedsi ę biorca przyzna ł , i ż prowadzona przez niego witryna internetowa nie spe ł nia ł a okre ś lonych prawem wymogów. Jednocze ś nie Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e powsta ł e uchybienia wynika ł y z niedok ł adnego przestudiowania odpowiednich ustaw oraz ż e dokona ł ju ż odpowiednich zmian witryny. W dniu 14 lutego 2005 roku na podstawie art. 292 kpc w zw. z art. 81 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dokonano ogl ę dzin witryny internetowej www.krainazabawek.pl i ustalono, i ż Przedsi ę biorca zamie ś ci ł na witrynie swoje imi ę i nazwisko oraz doprecyzowa ł , ż e wszystkie ceny podane na stronie internetowej to „ceny brutto w PLN, uwzgl ę dniaj ą ce podatek VAT 22%”. Przedsi ę biorca okre ś li ł te ż termin w jakim oferta i informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy. Ponadto sprecyzowano miejsce i sposób sk ł adania reklamacji oraz tryb post ę powania reklamacyjnego, poprzez wskazanie, i ż 2 towar powinien by ć przes ł any poczt ą do siedziby Przedsi ę biorcy, a reklamacje rozpatrywane s ą najpó ź niej w ci ą gu 2 dni roboczych od ich wp ł yni ę cia. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), pismem z dnia 14 lutego, dor ę czonym w dniu 17 lutego 2005r. Przedsi ę biorca zosta ł poinformowany o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W wyznaczonym terminie Przedsi ę biorca nie skorzysta ł z w/w uprawnienia. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje mi ę dzy innymi do czynów nieuczciwej konkurencji, stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz szeroko ujmowanego przys ł uguj ą cego konsumentowi prawa do informacji. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, oznacza sprzeczno ść z prawem, a tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rz ą dowego ustawy nowelizacyjnej, która wprowadzi ł a do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów.” W odniesieniu do dzia ł a ń Przedsi ę biorcy, polegaj ą cych na obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, ich bezprawno ść mo ż na wywie źć zarówno z przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz ustawy o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą , jak i z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrych obyczajów obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę w obrocie konsumenckim. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stanowi jedn ą z generalnych zasad prawa umów. Zasada ta wynika z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, który mo ż na wyprowadzi ć m.in. z tre ś ci art. 354 k.c. Wymaga podkre ś lenia, i ż kryteria s ł uszno ś ci kontraktowej doznaj ą szczególnego zaostrzenia w przypadku obrotu konsumenckiego, uwzgl ę dniaj ą c postulat ochrony s ł abszej strony umowy. Konsumentom, którym pozbawia si ę dost ę pu do informacji i wiedzy, w sposób istotny ogranicza si ę wolno ść podejmowania ś wiadomych decyzji rynkowych. Obowi ą zek informowania obejmuje ka ż de stadium kontraktowe. Uczciwo ść obrotu nakazuje ponadto udost ę pnienie konsumentom wszystkich tych informacji, które s ą niezb ę dne dla dokonania ś wiadomego, opartego na prawdziwych, rzetelnych i pe ł nych informacjach wyboru, co do zwi ą zania si ę okre ś lonym kontraktem. 3 Obowi ą zek przedsi ę biorcy w zakresie udzielania informacji nabiera szczególnego znaczenia w przypadku umów zawieranych na odleg ł o ść . Niebezpiecze ń stwa zwi ą zane z brakiem jednoczesnej obecno ś ci kontrahentów polegaj ą na utrudnieniu partycypacji konsumenta we wspó ł pracy kontraktowej, utrudnieniu zapoznania si ę z przedmiotem ś wiadczenia, a tak ż e na utrudnieniu realizacji odpowiedzialno ś ci za niewykonanie (nienale ż yte wykonanie) umowy. Szeroko uj ę ty obowi ą zek informacyjny jest jednym z filarów ochronnego re ż imu umowy zawieranej na odleg ł o ść . Udzielanie informacji przez przedsi ę biorc ę powinno nast ę powa ć w sposób nieprzymuszony, samorzutnie, nie za ś ogranicza ć si ę do umo ż liwiania konsumentowi jej uzyskania, w razie inicjatywy konsumenta. 1 Momentem granicznym udzielenia konsumentowi informacji jest z ł o ż enie propozycji zawarcia umowy. W „handlu elektronicznym” nast ę puje to przez podanie tych informacji w witrynie internetowej, w taki sposób, ż e ka ż dy mo ż e si ę z nimi zapozna ć , s ą bowiem one integraln ą cz ęś ci ą informacji handlowej sensu stricto albo samej oferty. Przedsi ę biorca nie podawa ł na stronie internetowej informacji o swoim imieniu i nazwisku, a jedynie wskazywa ł nazw ę pod któr ą swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą prowadzi - „PHU PERSOFT”. Zgodnie z art. 43² kc przedsi ę biorca dzia ł a pod firm ą , natomiast firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko, co nie wyklucza w łą czenia do firmy dowolnie obranych okre ś le ń (art. 43 4 kc). Bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy w tym przypadku polega ł a na naruszeniu przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł anie nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w tym przypadku by ł o oczywiste, gdy ż brak tych informacji móg ł uniemo ż liwia ć , a ju ż z pewno ś ci ą znacznie utrudnia ć konsumentom realizacj ę ich praw, zwi ą zanych na przyk ł ad z wnoszeniem przeciwko Przedsi ę biorcy pozwu. W takiej sytuacji konieczne jest bowiem prawid ł owe oznaczenia pozwanego. Na stronie internetowej prowadzonej przez Przedsi ę biorc ę nie by ł o informacji, czy podana cena towaru jest warto ś ci ą netto czy brutto. Bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy w tym przypadku polega ł a na naruszeniu art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, ż e powy ż sze dzia ł ania nale ż a ł o uzna ć za naruszaj ą ce interesy konsumentów, gdy ż informacje powinny by ć przez Przedsi ę biorc ę formu ł owane jednoznacznie, w sposób zrozumia ł y i ł atwy do odczytania. Art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5.07.2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97 z 2001 r., poz. 1050 z pó ź n. zm.), okre ś la, i ż cen ą jest warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę ; w cenie uwzgl ę dnia si ę podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Przedsi ę biorca nie informowa ł ponadto konsumentów o terminie w jakim oferta lub informacja o cenie maja charakter wi ążą cy. Z uwagi na tre ść art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów dzia ł anie takie nale ż a ł o uzna ć za niezgodne z prawem. Równie ż w tym przypadku naruszenie zbiorowych interesów konsumentów by ł o niew ą tpliwe, gdy ż nie byli oni w sposób nale ż yty informowani o okresie, w którym oferta oraz informacja o cenie utrzymuj ą wi ążą cy charakter, co utrudnia im podj ę cie racjonalnej decyzji co do dokonania zakupu. Przedsi ę biorca nie wskazywa ł tak ż e na miejsce i sposób sk ł adania reklamacji oraz tryb post ę powania reklamacyjnego co by ł o niezgodne z przepisami art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz art. 8 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2002r. 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz , wyd. C.H. Beck, Warszawa 2001, str. 57 4 o ś wiadczeniu us ł ug drog ą elektroniczn ą . Narusza ł o to zbiorowe interesy konsumentów, gdy ż nie byli oni w sposób nale ż yty informowani o zasadach realizacji ustawowo zagwarantowanych im uprawnie ń . Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć tzn. aktualnych, a zw ł aszcza potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Specyfika dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Przedsi ę biorc ę przejawia si ę m.in. w tym, ż e oferta przedstawiona w Internecie trafia do nieograniczonego kr ę gu konsumentów. W toku post ę powania ustalono, i ż Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania w/w praktyk i dostosowa ł swoj ą witryn ę do wymogów prawa. Pismem z dnia 10 lutego 2005r., które wp ł yn ęł o do Urz ę du 14 lutego 2005r., Przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e dokona ł modyfikacji swojej witryny, nie wskazuj ą c jednocze ś nie daty dokonania zmian. Urz ą d dokona ł ogl ę dzin witryny www.krainazabawek.pl w dniu 14 lutego 2005r. i nale ż y uzna ć , ż e najpó ź niej z tym dniem Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z dyspozycj ą art. 23e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje : - Krzysztof Powrózek P.H.U. „Persoft” ul. Ks. Bolka 30/7 58 – 160 Ś wiebodzice 5