RWA-41/2009

1 Warszawa, 29 grudnia 2009 r. DECYZJA nr RWA-41/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Marcinowi Kundzie i Grzegorzowi Cegiełce, prowadzącym działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie uznaje się, że działanie polegające na: stosowaniu przez Marcina Kundę i Grzegorza Cegiełkę, prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie postanowień zawartych we wzorcu umownym na świadczenie usług przewozowych pt. „Regulamin” o treści: 1. „Jeżeli „Zleceniodawca” nie zgłosi przesyłki do ubezpieczenia odpowiedzialność Express Line z tytułu utraty, ubytku lub uszkodzenia przesyłki jest ograniczona do kwoty 400 zł.” (§ 14 Regulaminu); 2. „Jeżeli Zleceniodawca nie ubezpieczy przesyłki, odpowiedzialność Express Line jest ograniczona wyłącznie do odpowiedzialności za zawinione zagubienie, ubytek lub uszkodzenie przesyłki, przy czym odpowiedzialność ta jest ograniczona do rzeczywistej wartości, nie więcej, niż 400 zł.” (§ 18 pkt. 4 zd. 1 Regulaminu); 3. „Zleceniodawcy nie przysługuje prawo do potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych zobowiązań wobec Express Line.” (§ 21 pkt. 8 Regulaminu). stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów , polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie ich stosowania z dniem 1 lipca 2009 r. PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA - 61 - 9/09/JKa 2 II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887), - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Marcinowi Kundzie i Grzegorzowi Cegiełce, prowadzącym działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie uznaje się , że działanie polegające na stosowaniu postanowienia zawartego we wzorcu umownym pt: „Regulamin” , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 1 lipca 2009 r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887), - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Marcinowi Kundzie i Grzegorzowi Cegiełce, prowadzącym działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie uznaje się , że działanie polegające na stosowaniu postanowienia zawartego we wzorcu umownym pt: „Regulamin” , który wbrew dyspozycji § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. Nr 38 poz. 266) przewiduje brak rozpatrzenia reklamacji w przypadku niedołączenia do reklamacji wszystkich wymaganych w „ Regulaminie” dokumentów, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 1 lipca 2009 r. IV. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy – kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Marcinowi Kundzie i Grzegorzowi Cegiełce, prowadzącym działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 3 umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie: 1) w sprawie podejrzenia stosowania przez Marcina Kundę i Grzegorza Cegiełkę, prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie postanowienia zawartego we wzorcu umownym na świadczenie usług przewozowych pt. „Umowa” o treści: „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy.” (§ 6 umowy); 2) w sprawie podejrzenia stosowania przez Marcina Kundę i Grzegorza Cegiełkę, prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie postanowień zawartych we wzorcu umownym pt: „Umowa” , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3) w zakresie podejrzenia stosowania przez Marcina Kundę i Grzegorza Cegiełkę, prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie postanowień zawartych we wzorcu umownym pt: „Umowa” , który wbrew dyspozycji § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. Nr 38 poz. 266) przewiduje brak rozpatrzenia reklamacji w przypadku niedołączenia do reklamacji wszystkich wymaganych w Umowie dokumentów, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. V. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Marcina Kundę – wspólnika spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie karę pieniężną w wysokości: 1. 843,00 zł (osiemset czterdzieści trzy złote), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszeń określonych w pkt I niniejszej decyzji; 2. 1.687,00 zł (tysiąc sześćset osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia określonego w pkt II niniejszej decyzji; 3. 1.687,00 zł (tysiąc sześćset osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia określonego w pkt III niniejszej decyzji. za której zapłatę przedsiębiorca ten odpowiada solidarnie z Grzegorzem Cegiełką – wspólnikiem spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie. 4 VI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Grzegorza Cegiełkę – wspólnika spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie karę pieniężną w wysokości: 1. 843,00 zł (osiemset czterdzieści trzy złote), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszeń określonych w pkt I niniejszej decyzji; 2. 1.687,00 zł (tysiąc sześćset osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia określonego w pkt II niniejszej decyzji; 3. 1.687,00 zł (tysiąc sześćset osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia określonego w pkt III niniejszej decyzji. za której zapłatę przedsiębiorca ten odpowiada solidarnie z Marcinem Kundą – wspólnikiem spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura UOKiK w Warszawie przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. RWA-401-2/08/JKa) mające na celu kontrolę wzorców umów stosowanych przez operatorów, o których mowa w art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2003 r. Nr 130, poz. 1188 z późn. zm.) mających siedzibę na terenie objętym właściwością miejscową Delegatury. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił m.in. do Pana Marcina Kundy i Pana Grzegorza Cegiełki prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie (dalej także: Przedsiębiorcy lub EXPRESS LINE) o przesłanie wszelkich przedstawianych konsumentom wzorców umów, regulaminów, ogólnych warunków i innych wzorców umownych. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK Przedsiębiorcy przedstawili wzorce umowne pt.: „Regulamin” oraz „Umowa” . Po analizie przesłanych przez Przedsiębiorców dokumentów, Prezes UOKiK w dniu 20 maja 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem, iż: I. Stosowanie przez Przedsiębiorców postanowień zawartych we wzorcach umów pt: „Umowa” oraz „Regulamin” o treści: 1. „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy.” (§ 6 umowy); 2. „Jeżeli „Zleceniodawca” nie zgłosi przesyłki do ubezpieczenia odpowiedzialność Express Line z tytułu utraty, ubytku lub uszkodzenia przesyłki jest ograniczona do kwoty 400 zł.” (§ 14 Regulaminu); 5 3. „Jeżeli Zleceniodawca nie ubezpieczy przesyłki, odpowiedzialność Express Line jest ograniczona wyłącznie do odpowiedzialności za zawinione zagubienie, ubytek lub uszkodzenie przesyłki, przy czym odpowiedzialność ta jest ograniczona do rzeczywistej wartości, nie więcej, niż 400 zł.” (§ 18 pkt. 4 zd. 1 Regulaminu); 4. „Zleceniodawcy nie przysługuje prawo do potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych zobowiązań wobec Express Line.” (§ 21 pkt. 8 Regulaminu); stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II . Stosowanie przez Przedsiębiorców postanowień zawartych we wzorcach umów pt: „Umowa” oraz „Regulamin” , które wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ograniczają odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. III . Stosowanie przez Przedsiębiorców postanowień zawartych we wzorcach umów pt: „Umowa” oraz „Regulamin” , który wbrew dyspozycji § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. Nr 38 poz. 266) przewiduje brak rozpatrzenia reklamacji w przypadku niedołączenia do reklamacji wszystkich wymaganych w Regulaminie oraz Umowie dokumentów, stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z postanowieniem z dnia 20 maja 2009 r., Prezes Urzędu zaliczył w poczet materiału dowodowego dowody uzyskane w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. RWA-401-2/08/JKa, tj: 1. pismo z dnia 9 czerwca 2008 r. wraz z załącznikami: - zaświadczeniem z ewidencji działalności gospodarczej Grzegorza Cegiełki z dnia 19 stycznia 2005 r. - zaświadczeniem z ewidencji działalności gospodarczej Grzegorza Cegiełki z dnia 17 grudnia 2004 r. - wzorcem umownym „Umowa” dotyczącym obsługi w zakresie przesyłek ekspresowych; - wzorcem umownym „Regulamin ” dotyczącym „usługi przesyłania rzeczy”. 2. pismo z dnia 10 listopada 2008 r. wraz z załącznikami: - wzorem faktury za usługę przewozową; - wzorem faktur za usługę pocztową; 3. pismo z dnia 31 listopada 2008 r. wraz z załącznikami: - listem przewozowym. Przedsiębiorcy zawiadomieni o wszczęciu postępowania administracyjnego poinformowali w swym piśmie z dnia 5 czerwca 2009 r., iż od dnia 1 czerwca 2009 r. stosują poprawione wzorce umowne pt.: „Regulamin” oraz „Umowa” , a do dnia 1 lipca 2009 r. zakończą aneksowanie tych wzorców wobec wszystkich swoich kontrahentów. Jednocześnie Przedsiębiorcy nadesłali wprowadzone do obrotu z dniem 1 czerwca 2009 r. wzorce umowne. Przedsiębiorcy wskazali również, że nieprawidłowości wynikają z ich niewiedzy na temat stanu prawnego, a nie z umyślnego działania. Natomiast w piśmie z dnia 25 listopada 2009 r. Przedsiębiorcy wskazali, iż nie stosowali do współpracy z konsumentami wzorca pt. 6 „Umowa”. a w roku 2008 i do dnia 1 lipca 2009 r. nie wykonywali na rzecz konsumentów usług pocztowych na podstawie wzorca pt. „Regulamin”. Pismem z dnia 6 grudnia 2009 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorców o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie Przedsiębiorcy zostali poinformowani o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Przedsiębiorcy nie skorzystali z przysługującego uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje Przedsiębiorcy Pan Marcin Kunda i Pan Grzegorz Cegiełka, prowadzą działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie. Przedmiotem działalności Przedsiębiorców jest m.in. działalność kurierska, działalność pocztowa oraz towarowy transport drogowy pojazdami uniwersalnymi. Przedsiębiorcy są wpisani do Rejestru Operatorów Pocztowych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej pod numerem B-00058 oraz B-00059. W zakresie usług pocztowych Przedsiębiorcy wykonują działalność pocztową niewymagającą zezwolenia. Jak wynika ze złożonego w postępowaniu wyjaśniającym pisma Przedsiębiorców z dnia 10 listopada 2008 r. Przedsiębiorcy świadczyli zarówno usługi przewozowe, jak również usługi pocztowe. Po przeprowadzeniu analizy „Regulaminu” oraz „Umowy” , którymi posługiwali się Przedsiębiorcy Prezes Urzędu ustalił , iż na ich podstawie odbywa się świadczenie wyłącznie usług przewozowych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.). W treści badanych wzorców znajdują się postanowienia umowne o treści: 1. „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy.” (§ 6 umowy); 2. „Jeżeli „Zleceniodawca” nie zgłosi przesyłki do ubezpieczenia odpowiedzialność Express Line z tytułu utraty, ubytku lub uszkodzenia przesyłki jest ograniczona do kwoty 400 zł.” (§ 14 Regulaminu); 3. „Jeżeli Zleceniodawca nie ubezpieczy przesyłki, odpowiedzialność Express Line jest ograniczona wyłącznie do odpowiedzialności za zawinione zagubienie, ubytek lub uszkodzenie przesyłki, przy czym odpowiedzialność ta jest ograniczona do rzeczywistej wartości, nie więcej, niż 400 zł.” (§ 18 pkt. 4 zd. 1 Regulaminu); 4. „Zleceniodawcy nie przysługuje prawo do potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych zobowiązań wobec Express Line.” (§ 21 pkt. 8 Regulaminu). W Regulaminie, którym posługiwali się Przedsiębiorcy znajdowały się również postanowienia o treści: „Odpowiedzialność Express Line z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi, polegającej na utracie korzyści, zysków lub dochodów, zarówno w stosunku do Zleceniodawcy jak i osób trzecich ograniczona jest do 50% kwoty przewoźnego (…). ”(§ 18 pkt 4 zd. 2 Regulaminu). 7 „Reklamacje wniesione po terminie, niekompletne lub zgłoszone przez osobę nieuprawnioną traktowane są jako reklamacje nie wniesione.” (…).” (§ 21 pkt 5 Regulaminu). W toku postępowania Przedsiębiorcy przedłożyli nowe wzorce umowne pod nazwą: „Regulamin” oraz „Umowa” . Jak wynika z oświadczeń Przedsiębiorców złożonych w toku postępowania nowe wzorce zostały wprowadzone do obrotu z dniem 1 czerwca 2009 r., a do dnia 1 lipca 2009 r. Przedsiębiorcy ostatecznie wyeliminowali z obrotu wzorce umowne zawierające zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia. Nadto Przedsiębiorcy nie stosowali do współpracy z konsumentami wzorca pt. „Umowa”. Analiza Regulaminu wykazała, iż usunięto z niego postanowienia wskazane w pkt I sentencji niniejszej decyzji, jak również postanowienia będące podstawą zarzutów sprecyzowanych w pkt II i III sentencji decyzji. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są podejmowane wyłącznie w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Należy wskazać, że interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . Należy wskazać, że w niniejszej sprawie przedmiotowa przesłanka została spełniona. W związku z powyższym możliwe było poddanie zachowania przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Zgodnie z kolejnymi punktami tego przepisu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego , naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Aby można było stwierdzić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów muszą kumulatywnie zostać spełnione następujące przesłanki: - oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, - praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, 1 Konrad Kohutek w: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008 r., strona 47 8 - praktyka musi być bezprawna. Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jak zatem wynika z powołanych przepisów, stroną postępowania przed Prezesem Urzędu mogą być przedsiębiorcy, będący wspólnikami spółki cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, w przedmiotowej sprawie – Marcin Kunda i Grzegorz Cegiełka – prowadzący zarejestrowaną w Warszawie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. Tym samym działania Przedsiębiorców mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest konieczne, aby działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do pewnego nieoznaczonego kręgu podmiotów. Działanie to jest zatem w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów i zagraża ono przynajmniej potencjalnie każdemu z członków zbiorowości konsumentów 2 . W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy orzekł, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ”. W niniejszej sprawie przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów została spełniona, gdyż opisane poniżej zachowania przedsiębiorcy były skierowane do nieoznaczonej i nieograniczonej liczby konsumentów, tych, którzy zawarli z przedsiębiorcą umowy, jak i tych, którzy potencjalnie mogli to uczynić. Tym samym Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka mówiąca o naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. 2 „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – Komentarz”, pod red. Cezarego Banasińskiego i Eugeniusza Piontka, Lexis Nexis Polska Sp. z o.o., Warszawa 2009r., Wydanie 1, str. 398 9 Rozważane zachowania dotyczące zbiorowych interesów konsumentów należało ocenić także jako praktyki. Wobec tego, że jak zostanie wykazane poniżej, zachowania zakwestionowane w decyzji powodowały niekorzystne dla konsumentów uregulowanie ich sytuacji prawnej, godziły one więc w interesy konsumentów. Tak więc w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka mówiąca o godzeniu w zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność działań Kolejną przesłanką, jaka musi zostać spełniona, aby było możliwe stwierdzenie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność rozważanego zachowania. Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, że „działanie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa 3 . Należy wskazać, że bezprawność działań przedsiębiorcy, co do zasady wynika, więc z naruszenia innych przepisów prawa powszechnie obowiązujących. Należy jednakże dodatkowo wskazać, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne, działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Jak wynika z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 pkt. 1 można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do ww. rejestru. A zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Wobec powyższego należy wyjaśnić, że stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego Sądu ma skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes” (por. H. Ciepła [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks 3 por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod red. J. Szwaji, CH Beck, Warszawa 2000, s. 117-118 10 postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własne warunki umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, iż „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Ze względu na rozszerzoną skuteczność klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spełniają one funkcję podobną do przepisów prawa. Tak więc, dokonując oceny treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wykładnia językowa, systemowa, funkcjonalna i inna). Stąd też, niedozwolone będą takie postanowienia umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia, jeżeli cel, w jakim wprowadzone zostało postanowienie umowne jest tożsamy (por. wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04 „Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame” ). Dodatkowo należy wyjaśnić, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli te praktyki wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia naruszenia art. 24 niniejszej ustawy nie jest więc wymagane, aby kwestionowane regulacje wywołały rzeczywiste skutki w konkretnych stosunkach prawnych z konsumentami. Dla stwierdzenia naruszenia tego przepisu wystarczające jest samo wprowadzenie niewłaściwej regulacji do umowy lub jedynie do wzorca, co stwarza potencjalne zagrożenie jej zastosowania przy zaistnieniu określonych okoliczności i wywołania po stronie konsumentów negatywnych konsekwencji nawet, jeśli w praktyce nigdy nie zaistniały przesłanki do jej zastosowania i konsument lub ich większa ilość faktycznie nie została dotknięta negatywnymi skutkami danej regulacji, albo też, gdy przedsiębiorcy zachowali się odmiennie, niż wynikałoby to z niewłaściwej regulacji. Za praktykę taką uważa się również niedopełnianie obowiązków informacyjnych, ocena czego przebiega niezależnie od faktu, czy konsumenci faktycznie nie posiadali rozważanych informacji np. z innych źródeł i czy w rzeczywistości wywołało to negatywne dla konsumentów skutki. 11 I. Odnosząc się do naruszeń stwierdzonych w pkt I sentencji decyzji i powyższych rozważań należy wskazać, co następuje. I.1 i I.2 EXPRESS LINE posługiwał się wzorcem umowy na świadczenie usług przewozowych pt. Regulamin, w których znajdowały się postanowienia o treści: 1. „Jeżeli „Zleceniodawca” nie zgłosi przesyłki do ubezpieczenia odpowiedzialność Express Line z tytułu utraty, ubytku lub uszkodzenia przesyłki jest ograniczona do kwoty 400 zł.” (§ 14 Regulaminu); 2. „Jeżeli Zleceniodawca nie ubezpieczy przesyłki, odpowiedzialność Express Line jest ograniczona wyłącznie do odpowiedzialności za zawinione zagubienie, ubytek lub uszkodzenie przesyłki, przy czym odpowiedzialność ta jest ograniczona do rzeczywistej wartości, nie więcej, niż 400 zł.” (§ 18 pkt. 4 zd. 1 Regulaminu); Zdaniem Prezesa Urzędu, treść tych postanowień jest tożsama z treścią postanowienia o treści: „Odpowiedzialność DHL Express z tytułu utraty, ubytku lub uszkodzenia przesyłki jest ograniczona do kwoty 500 zł” (wyrok SOKiK z 31 stycznia 2008 roku, sygn. XVII AmC 248/07) wpisanego pod numerem 1521 do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Celem porównywanych postanowień jest ograniczenie odpowiedzialności za szkodę w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania Przedsiębiorców. W opinii Prezesa Urzędu ograniczenie swojej odpowiedzialności do 400 zł może być niejednokrotnie rażąco niewspółmierne do wysokości szkody poniesionej przez konsumenta, który nie ubezpieczył swojej przesyłki. Tym samym należy stwierdzić, iż zakwestionowane postanowienia, jako uciążliwe dla konsumenta, są tożsame z treścią postanowienie wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycją 1521. W uzasadnieniu ww. wyroku SOKiK stwierdził, iż zakwestionowane postanowienie ograniczające odpowiedzialność Przedsiębiorcy do kwoty z góry określonej w regulaminie narusza art. 80 Prawa przewozowego, zgodnie z którym wysokość odszkodowania za utratę lub ubytek przesyłki nie może przewyższać wartości, którą ustala się według następującej kolejności: 1) ceny wskazanej w rachunku dostawcy lub sprzedawcy albo 2) ceny wynikającej z cennika obowiązującego w dniu nadania przesyłki do przewozu bądź 3) wartości rzeczy tego samego rodzaju i gatunku w miejscu i czasie ich nadania. W razie niemożności ustalenia wysokości odszkodowania w ten sposób wysokość tę ustala rzeczoznawca. Powyższe ustalenia wskazują, iż celem Przedsiębiorców wprowadzających do swego wzorca umownego zakwestionowane w przedmiotowej sprawie postanowienia było ograniczenie odpowiedzialności do wysokości 400 zł niezależnie od faktycznej szkody poniesionej przez konsumenta. Postanowienia te są tożsame z ww. postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycją 1521. 12 I.3 We wzorcu umownym pt. Regulamin stosowanym przez Przedsiębiorców znajdowało się postanowienie o treści: „Zleceniodawcy nie przysługuje prawo do potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych zobowiązań wobec Express Line.” (§ 21 pkt. 8 Regulaminu); Zdaniem Prezesa Urzędu, treść tego postanowienia jest tożsama z treścią postanowienia: „Nadawcy, Odbiorcy lub Zleceniodawcy nie przysługuje prawo potrącenia kwot roszczeń od przeszłych, aktualnych bądź przyszłych należności wobec DHL Express” uznanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r. (sygn. akt XVII Amc 248/07), a następnie wpisanego pod numerem 1522 do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przytoczone postanowienie uznano za sprzeczne z przepisami prawa ze względu na treść art. 385³ pkt. 3 kc, zgodnie z którym za niedozwolone postanowienia umowne uważa się szczególności te, które wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z wierzytelnością drugiej strony . Klauzule wskazane w pkt I sentencji decyzji – w ocenie Prezesa Urzędu – są tożsame z niedozwolonymi klauzulami umownymi wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Sam fakt stosowania takiego postanowienia we wzorcach umownych w obrocie z udziałem konsumentów nosi znamiona bezprawności, ponieważ narusza zakaz wyrażony w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o czym powyżej wskazywano w uzasadnieniu decyzji. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest bowiem to, że posłużenie się nim ma skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Analiza wzorca umownego stosowanego przez Przedsiębiorcę wykazała, iż treść klauzul wymienionych w sentencji pkt I przedmiotowej decyzji zawiera się w hipotezie postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, co wskazuje na stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W kontekście powyżej wskazanych rozstrzygnięć sądowych rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianych postanowień. Hipoteza postanowień kwestionowanych w toku postępowania mieści się w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru. II, III Odnosząc się do pkt II i III sentencji decyzji należy wskazać, co następuje. Jak wskazano powyżej art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Bezprawność działania, do którego odwołał się ustawodawca wprowadzając do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definicję praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów należy rozumieć jako sprzeczność działania z prawem. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt VIII Ama 32/05), art. 24 ust. 2 ww. ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany 13 w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności działania należy sięgnąć do przepisów odrębnych ustaw i dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Na tym tle należy stwierdzić, iż przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm., dalej również: Prawo przewozowe) oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. Nr 38 poz. 266), dalej również: rozporządzenie reklamacyjne, ustalają katalog obowiązków przewoźnika wobec konsumentów korzystających z jego usług. Podkreślić przy tym należy, iż są to przepisy prawne o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wprowadzone do porządku prawnego po to, by chronić dobro zasługujące na ochronę. Każde bezprawne działanie, podejmowane w ramach danego stosunku prawnego, godzi w interesy drugiej strony kontraktu. Przyjąć zatem należy, iż nieuczynienie zadość tym obowiązkom ustawowym godzi w interes konsumentów, który ustawodawca uznał za istotny i podlegający ochronie prawnej. Zawarcie w zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowieniach wzorców umów regulacji niezgodnych z przepisami ustawy Prawo przewozowe oraz rozporządzenia reklamacyjnego stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. II. W Regulaminie, którym posługują się Przedsiębiorcy znajdowało się postanowienie o treści: „Odpowiedzialność Express Line z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi, polegającej na utracie korzyści, zysków lub dochodów, zarówno w stosunku do Zleceniodawcy jak i osób trzecich ograniczona jest do 50% kwoty przewoźnego (…).” (§ 18 pkt 4 zd. 2 Regulaminu) W opinii Prezesa Urzędu kwestionowane postanowienie ograniczało prawa konsumenta do dochodzenia roszeń, o których mowa w art. 86 ustawy Prawo przewozowe. Przedsiębiorcy powyższym postanowieniem wyłączyli swoją odpowiedzialność co do szkód powstałych z tytułu nieterminowego wykonania usługi. Kwestionowane postanowienie pozostaje w sprzeczności z art. 86 Prawa przewozowego, zgodnie z którym przewidziane w ustawie ograniczenia wysokości odszkodowania nie mają zastosowania, jeżeli szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika, co oznacza, że w przypadku udowodnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie Przedsiębiorcy ponoszą pełną odpowiedzialność odszkodowawczą. W związku z powyższym ww. postanowienie wyłączało odpowiedzialność względem konsumenta, pomimo szczegółowych regulacji prawnych w tym zakresie. W tym kontekście Prezes Urzędu uznał, że Przedsiębiorcy stosując zakwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie dopuścili się działania bezprawnego i godzącego w zbiorowy interes konsumentów. Ad. III. Zgodnie z § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego, jeżeli wniesiona reklamacja nie spełnia warunków, o których mowa w § 5 ust. 1-4, przewoźnik wzywa reklamującego, aby usunął braki w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków w tym terminie spowoduje pozostawienie reklamacji bez rozpoznania . 14 Na tym tle zastrzeżenia Prezesa Urzędu wzbudził § 21 pkt 5 Regulaminu , o treści: „Reklamacje wniesione po terminie, niekompletne lub zgłoszone przez osobę nieuprawnioną traktowane są jako reklamacje nie wniesione.” Analiza treści postanowienia doprowadziła do postawienia Przedsiębiorcom zarzutu naruszania zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie wzorca umownego, który wbrew ww. przepisom rozporządzenia w sposób nieprawidłowy rozstrzyga o nierozpoznaniu reklamacji, w przypadku jej braków. Według Regulaminu , jeżeli reklamujący nie dołączy wszystkich wymaganych dokumentów, wówczas jego reklamacja nie będzie rozpatrzona. Tymczasem w świetle § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia reklamujący, nawet jeżeli nie załączy do reklamacji wszystkich wymaganych dokumentów, nie może ponieść z tego tytułu ujemnych konsekwencji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu postanowienie jest dla reklamującego niekorzystne, gdyż przewiduje, że w przypadku braków reklamacji nie zostanie ona w ogóle rozpoznana. Tym samym uznać należy, iż Przedsiębiorcy w swym Regulaminie bezprawnie pozbawili reklamującego możliwości uzupełnienia reklamacji, co – z uwagi na negatywne skutki w sferze interesów konsumentów – doprowadziło do uznania przez Prezesa Urzędu, iż Przedsiębiorcy stosując zakwestionowane postanowienie dopuścili się działania bezprawnego i godzącego w zbiorowy interes konsumentów. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że Prezes Urzędu, oceniając działania Przedsiębiorców w aspekcie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, co do stosowania postanowień naruszających zbiorowe interesy konsumentów we wzorcu umownym pt. Regulamin, uznał za nieistotne w sprawie oświadczenie Przedsiębiorców, iż w roku 2008 i do dnia 1 lipca 2009 r. nie wykonywali na rzecz konsumentów usług pocztowych na podstawie wzorca pt. „Regulamin”. Zarzuty, którym objęte zostały postanowienia tego wzorca dotyczyły bowiem stosowania postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez naruszenie przepisów Prawa przewozowego i rozporządzenia reklamacyjnego przy wykonywaniu usługi przewozowej. Tym samym nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczność, iż Przedsiębiorcy nie wykonywali na rzecz konsumentów usług pocztowych w oparciu o przepisy ustawy Prawo pocztowe) na podstawie ww. wzorca. Stwierdzenie zaniechania W toku prowadzonego postępowania Przedsiębiorcy oświadczyli, iż z dniem 1 czerwca 2009 r. wprowadzono do obrotu nowy Regulamin, a postanowienia umowne, których stosowanie stało się podstawą zarzutów zostały z niego usunięte. Prezes Urzędu stwierdził, iż w świetle okoliczności sprawy w niniejszym postępowaniu istnieją postawy do tego, by w odniesieniu do orzeczonych w pkt I, II i II sentencji decyzji praktyk wydana została, na podstawie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzja o uznaniu praktyk za naruszające zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzająca zaniechanie ich stosowania. Prezes Urzędu uznał, że momentem zaniechania stosowania przez Przedsiębiorców zarzucanych im bezprawnych praktyk jest dzień 1 lipca 2009 r. Wówczas to Przedsiębiorcy wprowadzili do obrotu wzorzec umowy niezawierający objętych zarzutami postanowień sprzecznych z przepisami prawa. 15 Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, w niniejszej sprawie należało – na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 uokik – uznać, iż w zakresie pkt. I, II oraz III sentencji niniejszej decyzji Pan Marcin Kunda i Pan Grzegorz Cegiełka, prowadzący działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie stosowali praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów – i zaniechali ich stosowania z dniem 1 lipca 2009 r. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I, II oraz III sentencji decyzji. IV. W odniesieniu do pkt IV sentencji decyzji należy wskazać, co następuje. W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu zakwestionował działanie Przedsiębiorców polegające na stosowaniu we wzorcu umownym postanowienia o treści: „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy.” (§ 6 Umowy). Postępowanie obejmowało również zarzut, iż: - stosowanie przez Przedsiębiorców postanowienia zawartego we wzorcu umownym pt: „Umowa” , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; - stosowanie przez Przedsiębiorców postanowienia zawartego we wzorcu umownym pt: „Umowa” , który wbrew dyspozycji § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. Nr 38 poz. 266) przewiduje brak rozpatrzenia reklamacji w przypadku niedołączenia do reklamacji wszystkich wymaganych w Umowie dokumentów, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wskazali Przedsiębiorcy w swym piśmie z dnia 25 listopada 2009 r. klientami, którym świadczono usługi na podstawie wzorca pt.: „Umowa” byli wyłącznie przedsiębiorcy. Analiza materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, jak również zasady doświadczenia życiowego dają podstawy do stwierdzenia, że wzorzec pt.: „Umowa” istotnie skierowany był wyłącznie do przedsiębiorców. Specyfika branży usług kurierskich, w której ponad 80% rynku stanowią jednak usługi świadczone na rzecz „klientów biznesowych 4 ” przemawia za wiarygodnością złożonego oświadczenia Przedsiębiorców. Prezes Urzędu – mając na względzie zasady doświadczenia życiowego – uznał za wiarygodnie oświadczenie Przedsiębiorców, ze względu na okoliczność, iż konsumenci nie są zainteresowani zawieraniem długookresowych umów na świadczenie usług kurierskich, lecz raczej umów mających charakter jednorazowy. Za wiarygodnością oświadczenia Przedsiębiorców zdaje się przemawiać również okoliczność, iż nagłówek wzorca pt.: ”Umowa” zawiera – poza danymi Przedsiębiorców – puste miejsca, które należy wypełnić przy zawieraniu umowy, w tym miejsce na NIP oraz siedzibę klienta. Nadto w §2 ust. 1 tego wzorca znajduje się zwrot o treści: „Zleceniodawca oświadcza, że jest płatnikiem podatku od towarów i usług VAT: NIP:……i zgodnie z §20 ust. 4 Ź ródło: Roman Czaplewski, Kinga Flaga-Gieruszyńska (red.), “Rynek usług pocztowych”, Warszawa 2008, s. 243. 16 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 8.XII.1994 r. (Dz.U. Nr 133 poz. 688) upoważnia Zleceniobiorcę do wystawiania faktur bez podpisu odbiorcy”. Powyższe okoliczności wskazują, iż wzorzec ten był skierowany do przedsiębiorców zainteresowanych stałą obsługą w zakresie usług polegających na przyspieszonym dostarczaniu przesyłek. Powyższe ustalenia wykazały brak podstaw do uznania, iż działania Przedsiębiorców: 1) w zakresie wykorzystania przez Przedsiębiorców w „ Umowie” postanowienia o treści: „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane przez sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy.” (§ 6 Umowy); 2) w zakresie stosowania przez Przedsiębiorców postanowienia zawartego we wzorcu umownym pt: „Umowa” , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki; 3) w zakresie stosowania przez Przedsiębiorców postanowienia zawartego we wzorcu umownym pt: „Umowa” , który wbrew dyspozycji § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. Nr 38 poz. 266) przewiduje brak rozpatrzenia reklamacji w przypadku niedołączenia do reklamacji wszystkich wymaganych w Umowie dokumentów, stanowią praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, ze względu na fakt, iż działania nie naruszają zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik. Przez Urzędu uznał, iż wzorzec „ Umowa ” nie był skierowany do konsumentów, a tym samym nie została spełniona przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma samodzielnej podstawy prawnej odnoszącej się do sposobu rozstrzygnięcia w przypadku, gdy postawiony stronie postępowania zarzut nie został w trakcie tego postępowania potwierdzony. W związku z tym, mając na względzie, iż w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem UOKiK stosuje się przepisy k.p.a. (art. 83 ustawy), postępowanie w tej sprawie należało umorzyć zgodnie z art. 105 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Przesłanką umorzenia postępowania jest brak któregokolwiek z elementów w odniesieniu co do strony podmiotowej jak i przedmiotowej postępowania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. 17 Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 uokik, orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. V i VI. W odniesieniu do pkt IV i V sentencji decyzji należy wskazać, co następuje. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Podmiotem, na który mogą być nakładane kary pieniężne określone w art. 106 ustawy może być jedynie przedsiębiorca. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie mowa jest o ,”przedsiębiorcy”, rozumie się przez to m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, za przedsiębiorców uznaje wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Jak zatem wynika z powołanych przepisów, adresatem decyzji Prezesa Urzędu o nałożeniu kary pieniężnej mogą być przedsiębiorcy, będący wspólnikami spółki cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie tymi przedsiębiorcami są Marcin Kunda i Grzegorz Cegiełka Stąd też kara pieniężna nakładana jest odrębnie na każdego ze wspólników „EXPRESS LINE” S.C. Nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK wziął pod uwagę konieczność spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, że określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa nieumyślność naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej, choć zarazem może stanowić podstawę do tego, by nie zaostrzać wymiaru kary. Stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest to uzasadnione tym, że zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa ciąży tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego. Podmioty profesjonalnie działające na rynku powinny eliminować w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej działania, które są niezgodne z przepisami prawa. Jeżeli przedsiębiorcy mimo to naruszają reguły chroniące zbiorowe interesy konsumentów, uzasadnione jest zastosowanie wobec nich kar pieniężnych, już wówczas gdy mieli możliwość przewidzenia, że ich działania naruszą prawo lub gdy nie dołożyli należytej staranności, by norm prawa ochrony konkurencji nie naruszyć. Z powołanego wyżej art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK, w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 cyt. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary 18 pieniężnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia celowo, czy też nieumyślnie. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter i liczbę naruszeń, które przypisano Przedsiębiorcom, Prezes Urzędu uznał nałożenie kary pieniężnej za uzasadnione. Zdaniem Prezesa UOKiK w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Przedsiębiorców naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą wskazywać na nieumyślność działania Przedsiębiorców. Niezależnie od powyższego, już stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pamiętać także należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Przedsiębiorców kary pieniężnej jest fakt, iż jako osoby prowadzące od wielu lat działalność gospodarczą powinni mieć świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jak również stosowanie postanowień umownych niezgodnych z prawem może skutkować stosowną sankcją. Przedsiębiorcy winni zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. k.c., jak również z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych do obowiązujących przepisów prawa. Zauważyć przy tym należy, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Z nadesłanego przez Marcina Kundę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (PIT-36L oraz PIT B) wynika, iż przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie wyniosły [*] zł. Oznacza to, że maksymalna wysokość kary nałożona na tego Przedsiębiorcę mogła zatem wynieść ok. [*] zł. Z nadesłanego przez Grzegorza Cegiełkę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 (PIT-36L oraz PIT B) wynika, iż przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie wyniosły [*] zł. Oznacza to, że maksymalna wysokość kary nałożona na tego Przedsiębiorcę mogła zatem wynieść ok. [*] zł. Ponieważ wysokość przychodu każdego ze wspólników spółki cywilnej „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie jest taka sama, a zarówno zarzuty, jak i okoliczności sprawy są te same wobec obu wspólników spółki cywilnej, przeto Prezes Urzędu uznał, iż nie zachodzi potrzeba dokonywania oceny wagi stwierdzonych naruszeń oraz kalkulowania wysokości kary dla każdego wspólnika spółki cywilnej „EXPRESS LINE” S.C. oddzielnie. Z tego względu przedstawiona poniżej ocena wagi stwierdzonych naruszeń oraz kalkulacja wysokości kary jest taka sama dla każdego z Przedsiębiorców . 19 V.1 i VI.1 W punkcie I sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż zarzucana praktyka polegała na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych tożsamych w swoim celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. W prowadzonym postępowaniu przypisano Przedsiębiorcom stosowanie trzech postanowień niedozwolonych. Każde z nich negatywnie wpływało na sytuację konsumentów, ograniczając odpowiedzialność Przedsiębiorców wobec konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienia te były przejawem nierównorzędnego i nierzetelnego traktowania konsumentów i bezpośrednio naruszały ich interesy. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że postanowienia stosowane przez Przedsiębiorców naruszały interesy ekonomiczne i prawne konsumentów. Ograniczały one odpowiedzialność Przedsiębiorców za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Postanowienia te zmierzały w istocie do wprowadzenia w błąd konsumentów co do zasad i zakresu odpowiedzialności Przedsiębiorców, a także ograniczały konsumentom możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w postępowaniu sądowym. Nie sposób jednak nie zauważyć, że postanowienia zakwestionowane w pkt I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji mają de facto wspólny cel polegający na ograniczeniu odpowiedzialności oraz są tożsame z tym samym postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycją 1521, co sprawiło że przy wymierzaniu kary nie potraktowano ich odrębnie. Podsumowanie wagi stwierdzonych naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż łącznie waga naruszeń w przedmiotowej sprawie wynikających ze stosowania pięciu postanowień niedozwolonych kształtuje się na poziomie [*] przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2008 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość [*] przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców wynosi 1.205,00 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorców za stwierdzoną w pkt I sentencji niniejszej decyzji praktykę, nie stwierdzono występowania okoliczności obciążających, które mogłyby wpłynąć dodatkowo na jej wysokość. Jako łagodzącą okoliczność uwzględniono jednak zaniechanie stosowania przez Przedsiębiorców zakwestionowanych w pkt. I sentencji decyzji postanowień. Zaniechanie stosowania praktyki wpłynęło na zmniejszenie o 30% wysokości kary przy jej ostatecznej kalkulacji. Z powyższych względów w niniejszej sprawie za naruszenie stwierdzone w pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na każdego z Przedsiębiorców karę pieniężną w wysokości po 843,00 zł (osiemset czterdzieści trzy złote), co stanowi ok. [*] przychodu każdego z Przedsiębiorców osiągniętego w 2008 r. i ok. [*] kary maksymalnej. 20 V.2 i VI.2 W punkcie II sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził, iż działanie Przedsiębiorców jest sprzeczne z art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe i ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalenie kary za to naruszenie miało charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności Prezes Urzędu dokonał oceny wagi stwierdzonej w pkt II niniejszej decyzji praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do ustalenia wysokości kary, a następnie zważył, czy w sprawie zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wysokość kary – ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt II, polegała na zawarciu we wzorcu umownym Przedsiębiorców postanowienia dotyczącego ograniczenia realizacji uprawnień odszkodowawczych wynikających z przepisów prawa. Naruszenie to miało miejsce na etapie zawierania umowy, choć skutki tego naruszenia mogły ujawnić się również na etapie jej wykonywania. Ocena wagi stwierdzonego naruszenia pozwoliła Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania działań zakwestionowanych w pkt II sentencji niniejszej decyzji kształtuje się na poziomie [*] przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2008 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość [*] przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców wynosi 2.411,00 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorców za stwierdzoną w pkt I sentencji niniejszej decyzji praktykę, nie stwierdzono występowania okoliczności obciążających, które mogłyby wpłynąć dodatkowo na jej wysokość. Jako łagodzącą okoliczność uwzględniono jednak zaniechanie stosowania przez Przedsiębiorców stwierdzonej w pkt. II sentencji decyzji praktyki. Zaniechanie stosowania praktyki wpłynęło na zmniejszenie o 30% wysokości kary przy jej ostatecznej kalkulacji. Z powyższych względów w niniejszej sprawie za naruszenie stwierdzone w pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na każdego z Przedsiębiorców karę pieniężną w wysokości po 1.687,00 zł (tysiąc sześćset osiemdziesiąt siedem złotych), co stanowi ok. [*] przychodu każdego z Przedsiębiorców osiągniętego w 2008 r. i ok. [*] kary maksymalnej. V.3 i VI.3 W punkcie III sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził, iż działanie Przedsiębiorców jest sprzeczne z treścią § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego , gdyż przewiduje brak rozpatrzenia reklamacji w przypadku niedołączenia do reklamacji wszystkich wymaganych w „ Regulaminie” dokumentów, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalenie kary za to naruszenie miało charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności Prezes Urzędu dokonał oceny wagi stwierdzonej w pkt III niniejszej decyzji praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do ustalenia wysokości kary, a następnie zważył, czy w sprawie zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wysokość kary – ustalonej kwoty bazowej. 21 W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt III, polegała na zawarciu we wzorcu umownym Przedsiębiorców postanowienia sprzecznego z przepisami prawa, a nakładającego na konsumenta obowiązek przedstawienia w reklamacji wszystkich wymaganych we wzorcu umownym załączników pod rygorem pozostawienia reklamacji bez rozpoznania. Naruszenie to miało miejsce na etapie zawierania umowy, choć tego naruszenia mogły ujawnić się również na etapie jej wykonywania. Ocena wagi stwierdzonego naruszenia pozwoliła Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania działań zakwestionowanych w pkt III sentencji niniejszej decyzji kształtuje się na poziomie [*] przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2008 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość [*] przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców wynosi 2.411,00 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorców za stwierdzoną w pkt I sentencji niniejszej decyzji praktykę, nie stwierdzono występowania okoliczności obciążających, które mogłyby wpłynąć dodatkowo na jej wysokość. Jako łagodzącą okoliczność uwzględniono jednak zaniechanie stosowania przez Przedsiębiorców stwierdzonej w pkt. III sentencji decyzji praktyki. Zaniechanie stosowania praktyki wpłynęło na zmniejszenie o 30% wysokości kary przy jej ostatecznej kalkulacji. Z powyższych względów w niniejszej sprawie za naruszenie stwierdzone w pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na każdego z Przedsiębiorców karę pieniężną w wysokości po 1.687,00 zł (tysiąc sześćset osiemdziesiąt siedem złotych), co stanowi ok. [*] przychodu każdego z Przedsiębiorców osiągniętego w 2008 r. i ok. [*] kary maksymalnej. Stosownie do treści art. 864 Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Z tego względu w pkt. V i VI sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu orzekł, iż za zapłatę nałożonej kary odpowiadają solidarnie Marcin Kunda oraz Grzegorz Cegiełka – wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą „EXPRESS LINE” S.C. w Warszawie. Nakładając niniejszą decyzją ww. kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że mają one: po pierwsze – charakter represyjny (nakładane są za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (mają zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nimi, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). W ocenie Prezesa Urzędu, karze nakładanej niniejszą decyzją należy nadać w szczególności charakter prewencyjny. Niemniej, z uwagi na fakt, że pełni ona również funkcję represyjną w stosunku do uczestnika postępowania, jak i z uwagi na to, że ma ona skutkować zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji w przyszłości, orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania. Zdaniem Prezesa Urzędu tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców prowadzących działalność organizatora turystyki przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Biorąc powyższe pod uwagę kara pieniężna nałożona na Pana Marcina Kundę i Pana Grzegorza Cegiełkę jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 22 Z tych też względów orzeczono jak w pkt V oraz VI sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymują: 1. Grzegorz Cegiełka wspólnik spółki cywilnej EXPRESS LINE s.c. ul. Prof. Jana Wasilkowskiego 12 lok. 39, 02-776 Warszawa 2. Marcin Kunda wspólnik spółki cywilnej EXPRESS LINE s.c. ul. Prof. Jana Wasilkowskiego 12 lok. 39, 02-776 Warszawa