RWA-40/2009

1 Warszawa, 29 grudnia 2009 r. DECYZJA nr RWA-40/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Sebastianowi Wojciechowi Leonardziakowi prowadzącemu zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” uznaje się , że działanie polegające na: stosowaniu przez Sebastiana Wojciecha Leonardziaka postanowień zawartych we wzorcu umownym na świadczenie usług przewozowych o treści: 1. „ Wszelkie spory wynikające z nieprzestrzegania powyższego regulaminu rozstrzygać będzie Sąd Rejonowy dla miejsca lokalizacji siedziby Zleceniobiorcy” (§ 15 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”); 2. „Jeżeli przesyłka jest nie ubezpieczona, [odszkodowanie] nie może przewyższać rzeczywistej szkody, a w żadnym przypadku nie może być wyższe niż 100 PLN za przesyłkę (§ 11 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”) ; stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów , polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza się zaniechanie ich stosowania z dniem 7 września 2009 r. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA - 61 - 8 /0 9 / JKa 2 Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887), - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Sebastianowi Wojciechowi Leonardziakowi prowadzącemu zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” uznaje się , że działanie polegające na stosowaniu przez Sebastiana Leonardziaka nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2007r. Nr 171, poz. 1206) poprzez nieumieszczenie istotnych informacji dotyczących świadczonego produktu, tj. usługi pocztowej, które powinien zawierać wzorzec umowny stosowany przez Sebastiana Leonardziaka , stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy – kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Sebastianowi Wojciechowi Leonardziakowi prowadzącemu zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie: 1) w zakresie podejrzenia stosowania przez Sebastiana Wojciecha Leonardziaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” z siedzibą w Kątach praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, wskutek korzystania w Umowie – usługi miejskie i krajowe z postanowień o treści: a) „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy” (§ 7 umowy – usługi miejskie i krajowe); b) W przypadku zaginięcia przesyłki Firma wypłaca odszkodowanie w wysokości 100 PLN (jeżeli przesyłka nie została dodatkowo ubezpieczona) (§ 8 ust. 2 umowy – usługi miejskie i krajowe). 2) w zakresie podejrzenia stosowania przez Sebastiana Wojciecha Leonardziaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” z siedzibą w Kątach wzorca umownego Umowa – usługi miejskie i krajowe , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3 IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) w zw. z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 107, poz. 887) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Sebastiana Wojciecha Leonardziaka prowadzącego zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” karę pieniężną w wysokości: 1. 300,00 zł (trzysta złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszeń określonych w pkt I sentencji decyzji; 2. 1.087,00 zł (tysiąc osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia określonego w pkt II sentencji decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura UOKiK w Warszawie (dalej również jako Prezes Urzędu) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. RWA-401-2/08/JKa) mające na celu kontrolę wzorców umów stosowanych przez operatorów, o których mowa w art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2003 r. Nr 130, poz. 1188 z późn. zm.) mających siedzibę na terenie objętym właściwością miejscową Delegatury. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił m.in. do Sebastiana Wojciecha Leonardziaka prowadzącego zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” (dalej także: Przedsiębiorca lub Sped Express) o przesłanie wszelkich przedstawianych konsumentom wzorców umów, regulaminów, ogólnych warunków i innych wzorców umownych. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK Przedsiębiorca przedstawił wzorce umowne pt.: „Regulamin ekspresowych usług przewozowych firmy SPEDEXPRESS” oraz „Umowa – usługi miejskie i krajowe” (dalej także jako: Umowa ). Po analizie przesłanych przez Przedsiębiorcę dokumentów, Prezes UOKiK w dniu 19 maja 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem, iż: 1. stosowanie przez Sebastiana Wojciecha Leonardziaka, prowadzącego zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą Sped Express postanowień zawartych we wzorcach umów na świadczenie usług przewozowych o treści: a) „Wszelkie spory wynikające z nieprzestrzegania powyższego regulaminu rozstrzygać będzie Sąd Rejonowy dla miejsca lokalizacji siedziby Zleceniobiorcy” (§ 15 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”); b) „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy” (§ 7 umowy – usługi miejskie i krajowe); 4 c) „Jeżeli przesyłka jest nie ubezpieczona, [odszkodowanie] nie może przewyższać rzeczywistej szkody, a w żadnym przypadku nie może być wyższe niż 100 PLN za przesyłkę (§ 11 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”); d) W przypadku zaginięcia przesyłki Firma wypłaca odszkodowanie w wysokości 100 PLN (jeżeli przesyłka nie została dodatkowo ubezpieczona) (§ 8 ust. 2 umowy – usługi miejskie i krajowe); stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. stosowanie przez Sebastiana Wojciecha Leonardziaka, prowadzącego zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą Sped Express wzorca umownego Umowa – usługi miejskie i krajowe, który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. stosowanie przez Sebastiana Leonardziaka, prowadzącego zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą Sped Express nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2007r. Nr 171, poz. 1206) poprzez nieumieszczenie istotnych informacji dotyczących świadczonego produktu, tj. usługi pocztowej, które powinien zawierać wzorzec umowny stosowany przez Sebastiana Leonardziaka, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r., Prezes Urzędu zaliczył w poczet materiału dowodowego dowody uzyskane w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. RWA-401-2/08/JKa, tj: 1. pismo Przedsiębiorcy z dnia 21 czerwca 2008 r. wraz z załącznikami: - zaświadczeniem z ewidencji działalności gospodarczej z dnia 21 czerwca 2006 r.; - regulaminem ekspresowych usług przewozowych firmy „SPEDEXPRESS”; - umową na usługi miejskie i krajowe; 2. pismo Przedsiębiorcy z dnia 4 grudnia 2008 r. wraz z załącznikami: - zaświadczeniem z ewidencji działalności gospodarczej z dnia 25 czerwca 2008 r.; - Fakturą Vat nr 574/10/2008 (kopia); Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego poinformował, iż w ciągu 14 dni dokona zmian w stosowanych przez siebie wzorcach umownych w taki sposób, aby ich treść odpowiadała przepisom prawa. W dniu 23 lipca 2009 r. Przedsiębiorca nadesłał projekt wzorca umownego, którego wprowadzenie do obrotu konsumenckiego uzależnił od zaakceptowania jego postanowień przez Prezesa Urzędu. W piśmie z dnia 28 października 2009 r. Przedsiębiorca poinformował, iż od dnia 7 września 2009 r. stosuje nowy wzorzec Regulaminu, który umieszczony został również na stronie internetowej Przedsiębiorcy. W dniu 16 listopada 2009 r. Przedsiębiorca poinformował, że klientami, którym świadczono usługi na podstawie wzorca pt.: „Umowa – usługi miejskie 5 i krajowe” byli wyłącznie przedsiębiorcy oraz osoby prawne nie będące przedsiębiorcami. W przypadku natomiast, gdy Przedsiębiorcy zlecał usługę podmiot, który nie miał zawartej stałej umowy, wówczas był on traktowany jako klient indywidualny-konsument, nie mający jednak nic wspólnego z definicją „osoby fizycznej”. Nadto w swym piśmie z dnia 23 listopada 2009 r. Przedsiębiorca wskazał, iż dopiero zamierza rozszerzyć swoją działalność o obsługę sektora rynku konsumenckiego. Pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługującego uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje Przedsiębiorca Sebastian Leonardziak prowadzi zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS”. Przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest m.in. świadczenie usług kurierskich polegających na przewozie przesyłek, w tym korespondencji. Przedsiębiorca jest wpisany do Rejestru Operatorów Pocztowych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej pod numerem B-00031. W zakresie usług pocztowych Przedsiębiorca wykonuje działalność pocztową niewymagającą zezwolenia. Jak wynika ze złożonego w postępowaniu wyjaśniającym pisma Przedsiębiorcy z dnia 2 grudnia 2008 r. świadczy on zarówno usługi przewozowe, jak również pocztowe. Po przeprowadzeniu analizy „Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPEDEXPRESS” oraz „Umowy – usługi miejskie i krajowe” , którymi posługuje się Przedsiębiorca Prezes Urzędu ustalił, iż w ich treści znajdują się postanowienia umowne o treści: a) „Wszelkie spory wynikające z nieprzestrzegania powyższego regulaminu rozstrzygać będzie Sąd Rejonowy dla miejsca lokalizacji siedziby Zleceniobiorcy” (§ 15 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”); b) „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy” (§ 7 umowy – usługi miejskie i krajowe); c) „Jeżeli przesyłka jest nie ubezpieczona, [odszkodowanie] nie może przewyższać rzeczywistej szkody, a w żadnym przypadku nie może być wyższe niż 100 PLN za przesyłkę (§ 11 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”); d) W przypadku zaginięcia przesyłki Firma wypłaca odszkodowanie w wysokości 100 PLN (jeżeli przesyłka nie została dodatkowo ubezpieczona) (§ 8 ust. 2 umowy – usługi miejskie i krajowe); W Umowie – usługi miejskie i krajowe, którymi posługuje się Przedsiębiorca umieścił postanowienie o treści: „W przypadku nieterminowego doręczenia przesyłki, Nadawca może żądać tylko i wyłącznie zwrotu kosztów przesłania. Firma nie ponosi odpowiedzialności za 6 konsekwencje opóźnienia doręczenia przesyłki (§8 ust. 1 Umowy – usługi miejskie i krajowe)”. We wzorcach umownych, którymi posługuje się Przedsiębiorca nie zawarto informacji o świadczeniu usługi pocztowej i przewozowej oraz przesłanek, w których dochodzi do zawarcia umowy na świadczenie usługi pocztowej, bądź przewozowej. W toku postępowania Przedsiębiorca przedłożył nowy wzorzec umowny pod nazwą: „Regulamin świadczenia Usług przez SPEDEXPRES” (dalej: Regulamin ). Jak wynika z oświadczeń Przedsiębiorcy złożonych w toku postępowania Regulamin został wprowadzony do obrotu w dniu 7 września 2009 r. Również w tej dacie nowy Regulamin został umieszczony na stronie internetowej Przedsiębiorcy. Choć z treści nadesłanego przez Przedsiębiorcę nowego Regulaminu wynika, iż jest on przeznaczony przede wszystkim do świadczenia usług na rzecz przedsiębiorców oraz osób prawnych nie będących przedsiębiorcami (pkt. I zd. 1 Regulaminu ), to jednak stosownie do treści punktu XIV.3 tego Regulaminu „W przypadku, gdyby Klientem był konsument w rozumieniu Kodeksu cywilnego treść umowy o świadczenie Usługi kształtują postanowienia Regulaminu oraz przepisów wymienionych w pkt. IX ust. 1, z uwzględnieniem ochrony konsumenckiej”. Przedsiębiorca dopuścił zatem możliwość świadczenia konsumentom swoich usług na podstawie złożonego w toku postępowania Regulaminu . Analiza Regulaminu dokonana w toku postępowania wykazała, iż usunięto z niego postanowienia wskazane w pkt. I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. W Regulaminie wskazano również, iż Przedsiębiorca odpowiada z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi na zasadach wynikających z Regulaminu, Prawa pocztowego, Kodeksu cywilnego oraz innych przepisów prawa. W nowoopracowanym Regulaminie nie wskazano przesłanek, w których dochodzi do zawarcia umowy o świadczenie usługi pocztowej, bądź przewozowej. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie przedmiotowa przesłanka została spełniona, istniała możliwość poddania zachowania przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 1 Konrad Kohutek w: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008 r., strona 47 7 Na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Aby można było stwierdzić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów muszą kumulatywnie zostać spełnione następujące przesłanki: - oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, - praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, - praktyka musi być bezprawna. Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sebastian Leonardziak prowadzi zarejestrowaną w Kątach działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS”. Wobec powyższego jest ona przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a tym samym także w świetle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Może być zatem stroną postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest konieczne, aby działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do pewnego nieoznaczonego kręgu podmiotów. Działanie to jest zatem w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów i zagraża ono przynajmniej potencjalnie każdemu z członków zbiorowości konsumentów 2 . W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07Sąd Najwyższy orzekł, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ”. 2 „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – Komentarz”, pod red. Cezarego Banasińskiego i Eugeniusza Piontka, Lexis Nexis Polska Sp. z o.o., Warszawa 2009r., Wydanie 1, str. 398 8 W niniejszej sprawie przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów została spełniona, gdyż opisane poniżej zachowania przedsiębiorcy były skierowane do nieoznaczonej i nieograniczonej liczby konsumentów, tych, którzy zawarli z przedsiębiorcą umowy, jak i tych, którzy potencjalnie mogli to uczynić. Tym samym Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka mówiąca o naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Bezprawność działań Kolejną przesłanką, jaka musi zostać spełniona, aby było możliwe stwierdzenie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność rozważanego zachowania. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów może być takie zachowanie przedsiębiorcy, które można zaklasyfikować, jako jedno z zachowań przykładowo wymienionych w art. 24 ust. 2 pkt. 1 – 3 ww. ustawy. Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, że „działanie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa 3 . Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Zgodnie z kolejnymi punktami tego przepisu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego , naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. W niniejszej sprawie działanie przedsiębiorcy, polegające na stosowaniu we wzorcu umownym zakwestionowanych postanowień oraz braków informacyjnych należy uznać za bezprawne ze względu na: 1. stosowanie we wzorcu umownym zapisów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), 2. stosowanie przez Sebastiana Leonardziaka nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2007r. Nr 171, poz. 1206). Należy wskazać, że bezprawność działań przedsiębiorcy co do zasady wynika z naruszenia innych przepisów powszechnie obowiązujących. Niemniej jednak należy 3 por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod red. J. Szwaji, CH Beck, Warszawa 2000, s. 117-118 9 wskazać, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku identyfikuje wprost jako bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Jak wynika z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 24 ust. 2 pkt. 1 można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do ww. rejestru. A zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Wobec powyższego należy wyjaśnić, że stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok tego Sądu ma skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes” (por. H. Ciepła [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II, Warszawa 2001, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii tych podmiotów. Wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własne warunki umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygn akt. III SZP 3/06 Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał, iż „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym SN przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Ze względu na rozszerzoną skuteczność klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spełniają one funkcję podobną do przepisów prawa. Tak więc, dokonując oceny treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wykładnia językowa, systemowa, funkcjonalna i inna). Stąd też, niedozwolone będą takie postanowienia umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. 10 Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania, czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia, jeżeli cel, w jakim wprowadzone zostało postanowienie umowne jest tożsamy. „Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Dodatkowo należy wyjaśnić, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli te praktyki wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia naruszenia art. 24 niniejszej ustawy nie jest więc wymagane, aby kwestionowane regulacje wywołały rzeczywiste skutki w konkretnych stosunkach prawnych z konsumentami. Dla stwierdzenia naruszenia tego przepisu wystarczające jest samo wprowadzenie niewłaściwej regulacji do umowy lub jedynie do wzorca, co stwarza potencjalne zagrożenie jej zastosowania przy zaistnieniu określonych okoliczności i wywołania po stronie konsumentów negatywnych konsekwencji nawet, jeśli w praktyce nigdy nie zaistniały przesłanki do jej zastosowania i konsument lub ich większa ilość faktycznie nie została dotknięta negatywnymi skutkami danej regulacji, albo też, gdy przedsiębiorcy zachowali się odmiennie, niż wynikałoby to z niewłaściwej regulacji. Za praktykę taką uważa się również niedopełnianie obowiązków informacyjnych, ocena czego przebiega niezależnie od faktu, czy konsumenci faktycznie nie posiadali rozważanych informacji np. z innych źródeł i czy w rzeczywistości wywołało to negatywne dla konsumentów skutki. I. Odnosząc powyższe zważania do zarzutów postawionych Przedsiębiorcy w pkt. I sentencji niniejszej decyzji należy zauważyć, co następuje: Prezes Urzędu, oceniając działania Przedsiębiorcy wskazane w pkt I sentencji decyzji w aspekcie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, nie dał zarazem wiary oświadczeniu Przedsiębiorcy z dnia 16 listopada 2009 r. w zakresie tego, iż wzorce umowy pt.: „Regulamin ekspresowych usług przewozowych firmy „SPEDEXPRESS” oraz wprowadzony w jego miejsce z dniem 7 września 2009 r. „Regulamin świadczenia Usług przez SPEDEXPRES” nie miały zastosowania w obrocie konsumenckim. Z analizy branży usług kurierskich, jak również z zasad doświadczenia życiowego wynika, iż konsumenci często korzystają z usług kurierskich mających charakter jednorazowy. Przedsiębiorca wezwany o nadesłanie wzorca umownego stosowanego w obrocie konsumenckim nadesłał wzorzec „Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy SPEDEXPRESS ”. Analiza wzorca nie wykazała, iż w treści tego wzorca znajdują się sformułowania mogące przemawiać za wiarygodnością stwierdzenia Przedsiębiorcy, iż wzorzec ten nie był stosowany wobec konsumentów. Nadto należy podkreślić, iż punkt XIV.3 Regulaminu stanowi, iż „W przypadku, gdyby Klientem był konsument w rozumieniu Kodeksu cywilnego treść umowy o świadczenie Usługi kształtują postanowienia Regulaminu oraz przepisów wymienionych w pkt. IX ust. 1, z uwzględnieniem ochrony konsumenckiej”. Treść tego postanowienia stanowi jednoznacznie, iż Przedsiębiorca ma świadomość świadczenia konsumentom jednorazowych usług przewozowych. I.1 Sped Express posługiwał się wzorcem umowy na świadczenie usług przewozowych, w których znajdowało się postanowienie o treści: „ Wszelkie spory wynikające z nieprzestrzegania powyższego regulaminu rozstrzygać będzie Sąd Rejonowy dla miejsca lokalizacji siedziby Zleceniobiorcy” (§ 15 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”). 11 W opinii Prezesa Urzędu, treść tego postanowienia jest tożsama m.in. z treścią postanowienia: „Wszelkie spory rozstrzygać będzie Sąd dla M. Katowic” uznanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 13/04) a następnie wpisanego pod numerem 397 do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W uzasadnieniu wyroku wydanego w w/w sprawie stwierdzono m.in., że „ może bowiem zdarzyć się, że pozwany przedsiębiorca będzie dochodzić roszczeń powstałych, ogólnie mówiąc, z rozliczeń z umowy i w tym celu przełamując właściwość ogólną sądu miejsca zamieszkania konsumenta wynikają z art. 27 § 1 kpc skieruje swoją sprawę do Katowic, gdzie sam ma siedzibę. Powodować to będzie dla konsumenta uciążliwość w postaci dojazdów do Sądu w Katowicach. Ta właśnie uciążliwość jest istotą klauzuli abuzywnej określonej w art. 385³ pkt 23 kc”. Na tym tle należy stwierdzić, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego np. art. 31 kpc, art. 33 kpc, czy art. 34 kpc dają konsumentowi w zakreślonych w nich sytuacjach możliwość wyboru sądu właściwego do rozpatrzenia powództwa. Nie zawsze będzie to sąd Rejonowy dla miejsca lokalizacji siedziby Przedsiębiorcy. Nie zawsze korzystnym dla konsumenta rozwiązaniem będzie skierowanie sprawy do sądu właściwego dla siedziby Przedsiębiorcy. Również w przypadku dochodzenia przez Przedsiębiorcę roszczeń wobec konsumenta, korzystniejsze dla konsumenta jest zastosowanie przepisów kodeksu postępowania cywilnego o właściwości ogólnej. Z tego względu zakwestionowane postanowienie narzucając właściwość sądu jest uciążliwe dla konsumenta oraz jest tożsame z treścią postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. I.2 We wzorcu umownym stosowanym przez Przedsiębiorcę znajdowało się również postanowienie o treści: „Jeżeli przesyłka jest nie ubezpieczona, [odszkodowanie] nie może przewyższać rzeczywistej szkody, a w żadnym przypadku nie może być wyższe niż 100 PLN za przesyłkę” (§ 15 Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPED EXPRESS”) ; Zdaniem Prezesa Urzędu, treść tych postanowień jest tożsama z treścią postanowienia: „Odpowiedzialność DHL Express z tytułu utraty, ubytku lub uszkodzenia przesyłki jest ograniczona do kwoty 500 zł.” uznanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r. (sygn. akt XVII Amc 248/07), a następnie wpisanego pod numerem 1521 do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Celem obu porównywanych postanowień jest ograniczenie odpowiedzialności za szkodę w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania Przedsiębiorcy. W opinii Prezesa Urzędu ograniczenie w każdym przypadku swojej odpowiedzialności do 100 zł może być niejednokrotnie rażąco niewspółmierne do wysokości szkody poniesionej przez konsumenta. Tym samym należy stwierdzić, iż zakwestionowane postanowienie, jako uciążliwe dla konsumenta, jest tożsame z treścią ww. postanowienia. Klauzule wskazane w pkt I sentencji decyzji – w ocenie Prezesa Urzędu – są tożsame z niedozwolonymi klauzulami umownymi wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Sam fakt stosowania takiego postanowienia we wzorcach umownych w obrocie z udziałem konsumentów nosi znamiona bezprawności, 12 ponieważ narusza zakaz wyrażony w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o czym powyżej wskazywano w uzasadnieniu decyzji. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest bowiem to, że posłużenie się nim ma skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Analiza wzorca umownego stosowanego przez Przedsiębiorcę wykazała, iż treść klauzul wymienionych w sentencji pkt I przedmiotowej decyzji zawiera się w hipotezie postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, co wskazuje na stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W kontekście powyżej wskazanych rozstrzygnięć sądowych rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianych postanowień. Hipoteza postanowień kwestionowanych w toku postępowania mieści się w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru. W toku prowadzonego postępowania Przedsiębiorca oświadczył, iż postanowienia kwestionowane w przedmiotowym postępowaniu stosowane były do dnia 6 września 2009 r. Jak wynika z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego od dnia 7 września 2009 r. Przedsiębiorca wprowadził nowy Regulamin . Z nowego Regulaminu kwestionowane w przedmiotowym postępowaniu postanowienia wzorców umownych zostały usunięte. Prezes Urzędu stwierdził, iż w świetle okoliczności sprawy w niniejszym postępowaniu istnieją postawy do tego, by w odniesieniu do rozpatrywanych praktyk wskazanych w pkt I sentencji decyzji wydana została, na podstawie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzja o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzająca zaniechanie jej stosowania. Prezes UOKiK uznał, że, momentem zaniechania stosowania przez Spółkę zarzucanej jej bezprawnej praktyki jest dzień 7 września 2009 r. Wówczas to Przedsiębiorca wprowadził do obrotu konsumenckiego wzorzec umowy niezawierający objętych zarzutami postanowień sprzecznych z przepisami prawa. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, w niniejszej sprawie należało – na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 uokik – uznać, iż w zakresie pkt. I.1 oraz I.2 sentencji niniejszej decyzji Przedsiębiorca stosował praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów – i zaniechał ich stosowania z dniem 7 września 2009 r. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Odnosząc się do pkt II sentencji decyzji należy wskazać, co następuje. Z analizy dokumentów i oświadczeń przekazanych przez Przedsiębiorcę wynika, iż Sped Express świadczy zarówno usługi pocztowe, jak również przewozowe. We wzorcu umownym, którym posługiwał się Przedsiębiorca nie wskazano jednak precyzyjnie przesłanek, w których dochodzi do zawarcia umowy na świadczenie usługi pocztowej bądź przewozowej. Zawierając z Przedsiębiorcą umowę konsument nie posiada informacji jaką usługę – pocztową, czy przewozową – Przedsiębiorca zobowiązuje się wykonać na jego rzecz. Tymczasem są to informacje istotne z punktu widzenia praw i obowiązków konsumenta, gdyż brak świadomości konsumenta w przedmiocie charakteru zawartej umowy może spowodować konsekwencje w postępowaniu reklamacyjnym lub sądowym 13 i mieć wpływ na wysokość odszkodowania, które konsument może uzyskać. Każda z tych usług podlega bowiem odrębnym regulacjom prawnym. Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe do odpowiedzialności operatorów za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi pocztowej stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Ze względu na przyjęte przez ustawodawcę uregulowanie odpowiedzialności operatora pocztowego należy przyjąć jego pełną odpowiedzialność kontraktową za realizowaną usługę pocztową, co oznacza, że naprawienie szkody obejmuje zarówno straty, jakie konsument poniósł, jak i korzyści, które mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Operator odpowiada zatem w pełnym zakresie za szkodę spowodowaną źle wykonaną usługą. Należy przy tym zastrzec, iż na ogólnych zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym odpowiadają operatorzy pocztowi nie będący jednocześnie operatorem publicznym świadczącym powszechne usługi pocztowe, a zatem również Przedsiębiorca. Odmienna sytuacja ma miejsce w przypadku ustalenia, że operator świadczył usługę przewozu w oparciu o przepisy ustawy Prawo przewozowe. Reżim odpowiedzialności za utratę takiej przesyłki, bądź opóźnienie w jej dostarczeniu jest ograniczony zazwyczaj do wartości przesyłki lub podwójnej kwoty przewoźnego i – poza nielicznymi wyjątkami – nie obejmuje utraconych korzyści. Konsument może dochodzić odszkodowania na pełnych zasadach jedynie wówczas, gdy szkoda powstała z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika, jednakże okoliczność tę trzeba uprzednio udowodnić. Ustalenie odszkodowania za utratę lub ubytek przesyłki następuje, według art. 80 ust. 1 Prawa przewozowego i obejmuje: 1) cenę wskazaną w rachunku dostawcy lub sprzedawcy albo 2) cenę wynikającą z cennika obowiązującego w dniu nadania przesyłki do przewozu bądź 3) wartość rzeczy tego samego rodzaju i gatunku w miejscu i czasie ich nadania. Zgodnie z art. 80 ust. 2 Prawa przewozowego w razie niemożności ustalenia wysokości odszkodowania w sposób określony w ust. 1, wysokość tę ustala rzeczoznawca. Jak wskazano powyżej przy umowie przewozu konsument ma prawo domagać się odszkodowania jedynie za naruszenie integralności przesyłki bądź za jej utratę. Nie może domagać się odszkodowania z tytułu utraconych pożytków, chyba, że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika (art. 86 Prawa przewozowego). Jeżeli jednak wskutek zwłoki w przewozie powstała szkoda inna niż w przesyłce, przewoźnik jest obowiązany do zapłacenia odszkodowania do wysokości podwójnej kwoty przewoźnego (art. 83 Prawa przewozowego). Widoczna jest zatem wyraźna dysproporcja pomiędzy wysokością odszkodowania ustalaną na podstawie Prawa pocztowego a wysokością odszkodowania ustalaną na podstawie Prawa przewozowego. Mając na uwadze powyższą analizę uprawnień odszkodowawczych konsumenta należy stwierdzić, iż w „Regulaminie ekspresowych usług przewozowych firmy SPEDEXPRESS” nie wskazano, iż Przedsiębiorca w ogóle świadczy usługi pocztowe, czego konsekwencją może być wywołanie u konsumenta błędnego przeświadczenia, iż jest stroną umowy przewozu i w konsekwencji – w przypadku nienależytego wykonania umowy przez Przedsiębiorcę – błędne skierowanie przeciwko Przedsiębiorcy roszczeń odszkodowawczych z uwzględnieniem ograniczeń sprecyzowanych w art. 80 Prawa przewozowego. Mając na uwadze powyższe argumenty Prezes Urzędu uznał, iż braki informacyjne „Regulaminu ekspresowych usług przewozowych firmy „SPEDEXPRESS” dotyczące usługi pocztowej stanowią nieuczciwą praktykę rynkową. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (dalej również: u.p.n.p.r.) praktyka 14 rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Nieuczciwą praktyką rynkową jest w szczególności praktyka rynkowa wprowadzająca w błąd. Nieuczciwą praktykę rynkową może stanowić zarówno działanie, jak również zaniechanie przedsiębiorcy w zakresie obowiązku informacyjnego dotyczącego podstawowych cech produktu lub świadczonej usługi. Stosownie do przepisów u.p.n.p.r. praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej realizacji uprawnień wynikających z umowy i przepisów prawa, której inaczej by nie podjął. Na tym tle należy stwierdzić, że Przedsiębiorca, świadczący w zakresie prowadzonej przez siebie działalności zarówno usługi pocztowe, jak również przewozowe, winien dołożyć należytej staranności przy redagowaniu swojego wzorca umowy i zamieścić w nim informacje dotyczące podstawowych cech świadczonych usług. To zaniechanie Przedsiębiorcy nieinformującego o cechach świadczonych przez siebie usług pocztowych oraz przewozowych pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Jest bowiem działaniem nierzetelnym i nieuczciwym zatajanie przed konsumentem charakteru i rodzaju zawieranej z nim umowy, które – w konsekwencji – prowadzi do zniekształcenia jego świadomości w zakresie przysługujących mu uprawnień w razie ewentualnego sporu. Zniekształcenie zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta po zawarciu umowy może nastąpić w przypadku zagubienia lub uszkodzenia przesyłki i konieczności skierowania przez konsumenta sprawy na drogę postępowania sądowego. Konsument nie mając świadomości jaka umowa była wykonywana na jego rzecz może w swoim pozwie przytoczyć przepisy i argumenty nie mające de facto zastosowania do zaistniałego stanu faktycznego, gdyż ustalenia sądu mogą stanowić, iż umowa którą zawarł konsument była – ze względu na zawartość przesyłki – umową na świadczenie usługi pocztowej, a nie – jak błędnie uważał konsument – umową przewozową. Ma to również bezpośrednie odniesienie na kwotę odszkodowania, której może domagać się konsument. Powyższe okoliczności ustalone przez Prezesa Urzędu w przedmiotowym postępowaniu wskazują, że nieumieszczenie we wzorcu umownym Przedsiębiorcy istotnych informacji dotyczących świadczonych usług wypełnia przesłanki sprecyzowane w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym tj.: - pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami; - może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Ustalenie, iż działanie Przedsiębiorcy wypełnia generalną przesłankę nieuczciwości zawartej w art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. skutkowało postawieniem Przedsiębiorcy zarzutu stosowania praktyki, o której mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. Wprowadzającym w błąd zaniechaniem, o którym wskazano powyżej może być właśnie zatajenie przez Przedsiębiorcę lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji dotyczących produktu (usługi). Na tle ustalonego stanu faktycznego należy stwierdzić, iż w tym przypadku tymi istotnymi informacjami są informacje o świadczeniu przez Przedsiębiorcę również usługi pocztowej oraz o różnicach w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej istniejące pomiędzy świadczonymi usługami: pocztową i przewozową (art. 6 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 u.p.n.p.r.). 15 Brak podania konsumentom istotnych informacji w zakresie charakteru zawieranej umowy wprowadza w błąd, co jednocześnie może przyczynić się lub doprowadzić do zniekształcenia decyzji dotyczącej realizacji uprawnień odszkodowawczych wynikających z umowy i przepisów prawa. Wobec powyższego należy uznać, iż Przedsiębiorca w sposób bezprawny zaniechał wskazania w „Regulaminie ekspresowych usług przewozowych firmy „SPEDEXPRESS” jasnych i jednoznacznych informacji dotyczących świadczenia usługi pocztowej, czym dopuścił się naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 u.p.n.p.r. Prezes Urzędu dokonał również analizy Regulaminu nadesłanego przez Przedsiębiorcę w trakcie postępowania i wprowadzonego do obrotu z dniem 7 września 2009 r. W Regulaminie wskazano wprawdzie, iż Przedsiębiorca odpowiada z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi na zasadach wynikających z Regulaminu, Prawa pocztowego, Kodeksu cywilnego oraz innych przepisów prawa, lecz nie wskazano jednak przesłanek, w których dochodzi do zawarcia umowy na świadczenie usługi pocztowej, bądź przewozowej. Oznacza to, że Przedsiębiorca nie zaniechał stosowania praktyki, gdyż nie wyeliminował braków informacyjnych ze swojego Regulaminu. Konsument korzystający z usług Przedsiębiorcy nadal nie jest bowiem w stanie skutecznie stwierdzić, na jaką de facto usługę zawarł umowę i w jakim przypadku odpowiedzialność Przedsiębiorcy opiera się na przepisach Prawa przewozowego, a w jakich na przepisach Prawa pocztowego. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. III. Odnosząc się do pkt III sentencji decyzji należy wskazać, co następuje. W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu zakwestionował działanie Przedsiębiorcy polegające na stosowaniu we wzorcu umownym postanowień o treści: 1. „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy” (§ 7 umowy – usługi miejskie i krajowe); 2. W przypadku zaginięcia przesyłki Firma wypłaca odszkodowanie w wysokości 100 PLN (jeżeli przesyłka nie została dodatkowo ubezpieczona) (§ 8 ust. 2 umowy – usługi miejskie i krajowe). Postępowanie obejmowało również zarzut, iż stosowanie przez Sebastiana Wojciecha Leonardziaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Sped Express z siedzibą w Kątach wzorca umownego Umowa – usługi miejskie i krajowe , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność Przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wskazał Przedsiębiorca w swym piśmie z dnia 16 listopada 2009 r. klientami, którym świadczono usługi na podstawie wzorca pt.: „Umowa – usługi miejskie i krajowe” byli wyłącznie przedsiębiorcy oraz osoby prawne nie będące przedsiębiorcami. W przypadku natomiast, gdy Przedsiębiorcy zlecał usługę podmiot, który nie miał zawartej stałej umowy, wówczas był on traktowany jako klient indywidualny-konsument, nie mający jednak nic wspólnego z definicją „osoby fizycznej”. Z kolei w piśmie z dnia 23 listopada 2009 r. Przedsiębiorca wskazał, iż dopiero zamierza rozszerzyć swoją działalność o obsługę konsumentów. Przedstawiony przez Przedsiębiorcę w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że wzorzec pt.: „Umowa – usługi miejskie i krajowe” skierowany był wyłącznie do przedsiębiorców, lub osób prawnych nie będących przedsiębiorcami. Przedsiębiorca 16 wezwany w postępowaniu wyjaśniającym o przesłanie wzorców umów i regulaminów stosowanych w obrocie konsumenckim nadesłał również wzorzec pt.: „Umowa – usługi miejskie i krajowe” , jednak analiza wzorca oraz wyjaśnienia i oświadczenia Przedsiębiorcy w postępowaniu pozwalają na stwierdzenie, iż wzorzec nie miał on zastosowania w obrocie konsumenckim. Za tym, iż oświadczenie Przedsiębiorcy z dnia 16 listopada 2009 r. w zakresie wzorca pt.: „Umowa – usługi miejskie i krajowe” odpowiada stanowi faktycznemu przemawia konstrukcja wzorca - nagłówek wzorca zawiera – poza danymi Przedsiębiorcy – puste miejsca, które należy wypełnić przy zawieraniu umowy, w tym miejsce na NIP oraz siedzibę klienta. Nadto w § 2 pkt. 6 zd. 2 wzorca znajduje się zwrot o treści: „Zleceniodawca oświadcza, że jest płatnikiem VAT i upoważnia Zleceniobiorcę do wystawiania dokumentów sprzedaży bez podpisu”. Te elementy wzorca jednoznacznie wskazują na to, iż wzorzec ten był skierowany do będących płatnikami VAT przedsiębiorców zainteresowanych stałą obsługą w zakresie usług polegających na przyśpieszonym dostarczaniu przesyłek. Również specyfika branży usług kurierskich, w której ponad 80% rynku stanowią jednak usługi świadczone na rzecz „klientów biznesowych 4 ” przemawia za wiarygodnością złożonego oświadczenia Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu – mając również na względzie zasady doświadczenia życiowego – uznał, iż konsumenci nie są zainteresowani zawieraniem długookresowych umów na świadczenie usług kurierskich, lecz raczej umów mających charakter jednorazowy. Powyższe ustalenia wykazały brak podstaw do uznania, iż działania Przedsiębiorcy: 1) w zakresie wykorzystania przez Przedsiębiorcę w Umowie – usługi miejskie i krajowe postanowień o treści: a) „Wszelkie kwestie sporne wynikające z niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Zleceniobiorcy” (§ 7 umowy – usługi miejskie i krajowe); b) W przypadku zaginięcia przesyłki Firma wypłaca odszkodowanie w wysokości 100 PLN (jeżeli przesyłka nie została dodatkowo ubezpieczona) (§ 8 ust. 2 umowy – usługi miejskie i krajowe). 2) w zakresie stosowania przez Przedsiębiorcę wzorca umownego Umowa – usługi miejskie i krajowe , który wbrew dyspozycji art. 83 ust. 1 i art. 86 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t.j.: Dz. U. 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ogranicza odpowiedzialność Przedsiębiorcy z tytułu nieterminowego dostarczenia przesyłki, stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, ze względu na fakt, iż nie narusza to zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik. Przez Urzędu uznał, iż wzorzec „ Umowa – usługi miejskie i krajowe ” nie był skierowany do konsumentów, a tym samym nie została spełniona przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma samodzielnej podstawy prawnej odnoszącej się do sposobu rozstrzygnięcia w przypadku, gdy postawiony stronie postępowania zarzut nie został w trakcie tego postępowania potwierdzony. W związku z tym, mając na względzie, iż w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem UOKiK stosuje się przepisy k.p.a. (art. 83 ustawy), postępowanie w tej sprawie należało umorzyć zgodnie z art. 105 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej 4 Ź ródło: Roman Czaplewski, Kinga Flaga-Gieruszyńska (red.), “Rynek usług pocztowych”, Warszawa 2008, s. 243. 17 instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu - tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Przesłanką umorzenia postępowania jest brak któregokolwiek z elementów w odniesieniu co do strony podmiotowej jak i przedmiotowej postępowania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 uokik, orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. IV. Odnosząc się do pkt IV sentencji decyzji neleży wskazać, co następuje. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK, w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 cyt. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia celowo, czy też nieumyślnie. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter i liczbę naruszeń, które przypisano Przedsiębiorcy, Prezes Urzędu uznał nałożenie kary pieniężnej za uzasadnione. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Przedsiębiorcę w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny były kojarzyć się jej z nieuchronnością naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy zarazem przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Przedsiębiorcy naruszenia tych interesów. Zebrane wyjaśnienia i informacje mogą wskazywać na nieumyślność działania Przedsiębiorcy. Niezależnie od powyższego, już stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pamiętać jednak należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań 18 z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Przedsiębiorcy kary pieniężnej jest fakt, iż jako osoba prowadząca od wielu lat działalność gospodarczą powinien mieć świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jak również stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej jest bezprawne. Przedsiębiorca winien zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. k.c., jak również z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych do obowiązujących przepisów prawa. Zauważyć przy tym należy, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Zgodnie z nadesłanym dokumentem PIT-36 przychód Przedsiębiorcy w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji wyniósł [*] zł. Maksymalna wysokość kary mogła zatem wynieść ok. [*] zł. IV.1 W punkcie I sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalenie kary miało charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności Prezes Urzędu dokonał oceny wagi stwierdzonej w pkt. I decyzji praktyki i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do ustalenia wysokości kary, a następnie zważył, czy w sprawie zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wysokość kary – ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt. I sentencji decyzji polegała na stosowaniu niedozwolonego postanowień umownych tożsamego w swoim celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do powszechnie dostępnego rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. W prowadzonym postępowaniu przypisano Przedsiębiorcy stosowanie postanowień naruszających interesy ekonomiczne i prawne konsumentów, gdyż wyłączały one odpowiedzialność Przedsiębiorcy z tytułu niewykonanego lub nienależycie wykonanego zobowiązania oraz ograniczały możliwość wytoczenia powództwa w innym, niż właściwy dla siedziby Przedsiębiorcy, sądzie powszechnym. Ustalając wagę naruszenia Prezes UOKiK uwzględnił również, że przypisana Przedsiębiorcy praktyka miała charakter długotrwały. Zakwestionowane postanowienie niedozwolone, tożsame z wpisanymi do rejestru klauzul abuzywnych, stosowane były przez Przedsiębiorcę ponad rok. Ocena wagi stwierdzonego naruszenia pozwoliła Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania działań zakwestionowanych w pkt I sentencji niniejszej decyzji kształtuje się na poziomie [*] przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2008 r. Podsumowanie wagi naruszenia stwierdzonego w pkt I niniejszej decyzji pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż łącznie waga naruszenia wynikająca ze stosowania 19 zakwestionowanego postanowienia niedozwolonego uzasadnia nałożenie na przedsiębiorcę kary w wysokości 435 zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorcę za stwierdzoną w pkt I sentencji niniejszej decyzji praktykę, nie stwierdzono występowania okoliczności obciążających, które mogłyby wpłynąć dodatkowo na jej wysokość. Uwzględniono jednak – i potraktowano jako łagodzącą – okoliczność zaniechania stosowania przez Przedsiębiorcę zakwestionowanych w pkt. I sentencji decyzji postanowień. Zaniechanie stosowania praktyki wpłynęło na zmniejszenie o 30% wysokości kary przy jej ostatecznej kalkulacji. Z powyższych względów w niniejszej sprawie za naruszenie stwierdzone w pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 300 zł (trzysta złotych), co stanowi ok. [*] przychodu osiągniętego w 2008 r. i ok. [*] kary maksymalnej. IV.2 W punkcie II sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził, iż Spółka stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , polegającą na stosowaniu przez Sebastiana Leonardziaka nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2007r. Nr 171, poz. 1206) poprzez nieumieszczenie istotnych informacji dotyczących świadczonego produktu, tj. usługi pocztowej, które powinien zawierać stosowany przez niego wzorzec umowny. Ustalenie kary za to naruszenie miało charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności Prezes Urzędu dokonał oceny wagi stwierdzonej w pkt II niniejszej decyzji praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do ustalenia wysokości kary, a następnie zważył, czy w sprawie zaistniały okoliczności mogące mieć wpływ na wysokość kary – ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w pkt II, polegała na zaniechaniu zawarcia we wzorcu umownym Przedsiębiorcy istotnych informacji w zakresie charakteru zawieranej umowy, co wprowadza w błąd i jednocześnie może przyczynić się lub doprowadzić do zniekształcenia decyzji gospodarczej dotyczącej realizacji uprawnień odszkodowawczych wynikających z umowy i przepisów prawa. Praktyka stosowana przez przedsiębiorcę ujawnia się zatem na etapie zawierania kontraktu, jednak wywiera także wpływ na etap wykonywania przez strony kontraktu, choćby w przypadku zagubienia lub uszkodzenia przesyłki i konieczności skierowania przez konsumenta sprawy na drogę postępowania sądowego. Konsument nie mając świadomości jaka umowa była wykonywana na jego rzecz może w swoim pozwie przytoczyć przepisy i argumenty nie mające de facto zastosowania do zaistniałego stanu faktycznego, gdyż ustalenia sądu mogą stanowić, iż umowa którą zawarł konsument była np. umową przewozu, ani – jak błędnie myślał konsument – umową na świadczenie usługi pocztowej. Ocena wagi stwierdzonego naruszenia pozwoliła Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania działań zakwestionowanych w pkt II sentencji niniejszej decyzji kształtuje się na poziomie [*] przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2008 r. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorcę za stwierdzoną w pkt II sentencji niniejszej decyzji praktykę, nie stwierdzono występowania okoliczności łagodzących, bądź obciążających, które mogłyby wpłynąć dodatkowo na jej wysokość. 20 Z powyższych względów w niniejszej sprawie za naruszenie stwierdzone w pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 1.087,00 zł (tysiąc osiemdziesiąt siedem złotych), co stanowi ok. [*] przychodu osiągniętego w 2008 r. i ok. [*] kary maksymalnej. Nakładając niniejszą decyzją ww. kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że mają one: po pierwsze – charakter represyjny (nakładane są za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (mają zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nimi, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). W ocenie Prezesa Urzędu, karze nakładanej niniejszą decyzją należy nadać w szczególności charakter prewencyjny. Niemniej, z uwagi na fakt, że pełni ona również funkcję represyjną w stosunku do uczestnika postępowania, jak i z uwagi na to, że ma ona skutkować zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji w przyszłości, orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania. Zdaniem Prezesa Urzędu tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców prowadzących działalność organizatora turystyki przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Biorąc powyższe pod uwagę kara pieniężna nałożona na Sebastiana Leonardziaka jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tych też względów orzeczono jak w pkt IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymuje: Pan Sebastian Leonardziak prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „SPED EXPRESS” ul. Mikołaja Reja 19 05-532 Kąty