RWA-37/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-34/08/JR Warszawa, dn. 24 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA nr RWA-37/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę dzia ł anie CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym pod nazw ą : „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” postanowie ń o tre ś ci: A. „ Wiercenie otworów, mocowanie odpowiedniego wyposa ż enia i prowadzenie kabla dokonywane jest na odpowiedzialno ść i ryzyko Abonenta ” (pkt 2.3 wzorca umownego); B. „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w dostarczanym sygnale, wynikaj ą ce z przyczyn, le żą cych poza jego kontrol ą (…) ” (pkt 3.2 wzorca umownego); C. „ Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i (lub) cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów ” (pkt 3.3 wzorca umownego); D. „ Zmiana, o której mowa w pkt 3.3, nie wymaga zgody Abonenta” (pkt. 3.4 wzorca umownego); E. „ Operator ma prawo do przerw w dostawie sygna ł u spowodowanych konserwacj ą lub modernizacj ą sieci, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 24 godziny, nie cz ęś ciej jednak, ni ż 3 dni kwartalnie. Przekroczenie okre ś lonego terminu spowoduje obni ż enie przez Operatora op ł aty abonamentowej o 1/30 (lub 1/90 w przypadku abonamentu uiszczanego kwartalnie) za ka ż dy kolejny dzie ń (…) ” (pkt 4.4 wzorca umownego); F. „ Operator uprawniony jest do zmiany wysoko ś ci kwoty abonamentu. (…) Zmiana wysoko ś ci abonamentu nie wymaga zmiany niniejszej umowy ” (pkt 4.6 wzorca umownego); G. „ (…) Ponowne przy łą czenie sygna ł u nast ą pi pod warunkiem uregulowania zaleg ł o ś ci abonamentowych b ą d ź ustania innych przyczyn uzasadniaj ą cych ustanie umowy, zawarciu nowej umowy abonenckiej i uiszczeniu dodatkowej op ł aty instalacyjnej wed ł ug aktualnego cennika Operatora (…) ” (pkt 6.7 wzorca umownego); H. „ W przypadku, gdy Operator rozwi ąż e Umow ę z winy Abonenta lub Abonent wypowie Umow ę przed up ł ywem terminu jej wa ż no ś ci, Abonent jest ponadto zobowi ą zany do zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci pe ł nej kwoty za aktywacj ę danej us ł ugi, wed ł ug stawek bazowych (…) ” (pkt 6.8 wzorca umownego), za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę dzia ł anie CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na nieokre ś leniu w stosowanym wzorze umowy o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej pod nazw ą „ Umowa abonencka ” nast ę puj ą cych kwestii: terminu rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej, zakresu obs ł ugi serwisowej, szczegó ł owych danych dotycz ą cych cen us ł ug telewizji kablowych, warunków rozwi ą zania umowy, wysoko ś ci kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej, trybu post ę powania reklamacyjnego oraz informacji o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 2-8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z pó ź n. zm.), za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę dzia ł anie CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na nieokre ś leniu w stosowanym regulaminie ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej pod nazw ą „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” trybu post ę powania reklamacyjnego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 60 pkt 6 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje zaniechanie jej stosowania. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 15 000 z ł (s ł ownie: pi ę tna ś cie tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazów, o których jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I-III sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego znak: RWA-402-4/08/JR kontrol ę tre ś ci wzorców umownych nosz ą cych nazwy: „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” i „ Umowa abonencka ”, stosowanych w obrocie konsumenckim przez spó ł k ę CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Wyniki wst ę pnej analizy postanowie ń zawartych w powy ż szych wzorcach umownych da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich jest zbie ż na z brzmieniem postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonym przez Prezesa UOKiK. Ponadto, analiza obu wzorców wzbudzi ł a podejrzenie Prezesa UOKiK, ż e ich tre ść nie czyni zado ść wszystkim wymogom, jakie ustawa - Prawo telekomunikacyjne stawia wzorcom umownym stosowanym przez przedsi ę biorc ę ś wiadcz ą cego powszechnie dost ę pne us ł ugi telekomunikacyjne. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 20 maja 2008 r. wszcz ął przeciwko CATV Sp. z o.o. post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na: I. stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, poprzez zamieszczenie w „ Regulaminie ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” nast ę pujacych postanowie ń : – „ Wiercenie otworów, mocowanie odpowiedniego wyposa ż enia i prowadzenie kabla dokonywane jest na odpowiedzialno ść i ryzyko Abonenta ” (pkt 2.3 „ Regulaminu… ”); – „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w dostarczanym sygnale, wynikaj ą ce z przyczyn, le żą cych poza jego kontrol ą (…) ” (pkt 3.2 „ Regulaminu… ”); – „ Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i (lub) cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów ” (pkt 3.3 „ Regulaminu… ”); 3 – „ Zmiana, o której mowa w pkt 3.3, nie wymaga zgody Abo nenta” (pkt. 3.4 „ Regulaminu… ”); – „ Operator ma prawo do przerw w dostawie sygna ł u spowodowanych konserwacj ą lub modernizacj ą sieci, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 24 godziny, nie cz ęś ciej jednak, ni ż 3 dni kwartalnie. Przekroczenie okre ś lonego terminu spowoduje obni ż enie przez Operatora op ł aty abonamentowej o 1/30 (lub 1/90 w przypadku abonamentu uiszczanego kwartalnie) za ka ż dy kolejny dzie ń (…) ” (pkt 4.4 „ Regulaminu… ”); – „ Operator uprawniony jest do zmiany wysoko ś ci kwoty abonamentu. O ka ż dej zmianie Operator zobowi ą zany jest powiadomi ć Abonenta listownie. Zmiana wysoko ś ci abonamentu nie wymaga zmiany niniejszej umowy ” (pkt 4.6 „ Regulaminu… ”); – „ (…) Ponowne przy łą czenie sygna ł u nast ą pi pod warunkiem uregulowania zaleg ł o ś ci abonamentowych b ą d ź ustania innych przyczyn uzasadniaj ą cych ustanie umowy, zawarciu nowej umowy abonenckiej i uiszczeniu dodatkowej op ł aty instalacyjnej wed ł ug aktualnego cennika Operatora (…) ” (pkt 6.7 „ Regulaminu… ”); – „ W przypadku, gdy Operator rozwi ąż e Umow ę z winy Abonenta lub Abonent wypowie Umow ę przed up ł ywem terminu jej wa ż no ś ci, Abonent jest ponadto zobowi ą zany do zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci pe ł nej kwoty za aktywacj ę danej us ł ugi, wed ł ug stawek bazowych (…) ” (pkt 6.8 „ Regulaminu… ); co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. niedope ł nieniu obowi ą zków wynikaj ą cych z art. 56 ust. 3 pkt 2-8 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, poprzez nieokre ś lenie w stosowanym wzorze umowy o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej pod nazw ą „ Umowa abonencka ” nast ę puj ą cych kwestii: terminu rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej, zakresu obs ł ugi serwisowej, szczegó ł owych danych dotycz ą cych cen us ł ug telewizji kablowych, warunków rozwi ą zania umowy, wysoko ś ci kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej, trybu post ę powania reklamacyjnego oraz informacji o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego, co – jako naruszaj ą ce obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji – mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; III. niedope ł nieniu obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 60 pkt 6 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, poprzez nieokre ś lenie w stosowanym regulaminie ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej pod nazw ą „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” trybu post ę powania reklamacyjnego, co – jako naruszaj ą ce obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji – mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie w dniu 20 maja 2008 r. Prezes UOKiK wyda ł postanowienie w przedmiocie zaliczenia w poczet materia ł u dowodowego w niniejszym post ę powaniu dokumentów uzyskanych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego znak: RWA-402-4/08/JR, w postaci odpisu CATV Sp. z o.o. z Krajowego Rejestru S ą dowego, wzoru „ Umowy 4 abonenckiej ” oraz „ Regulaminu ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ”. Zawiadamiaj ą c CATV Sp. z o.o. o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK pismem z dnia 20 maja 2008 r. wezwa ł przedsi ę biorc ę do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji i dokumentów, a tak ż e poinformowa ł go o prawie ustosunkowania si ę do zarzutów postanowionych w postanowieniu o wszcz ę cia post ę powania. W odpowiedzi na ww. pismo CATV Sp. z o.o. pismem z dnia 30 maja 2008 r. przekaza ł a żą dane informacje oraz ustosunkowa ł a si ę do postawionych zarzutów. Natomiast wskazane przez Prezesa UOKiK dokumenty spó ł ka przekaza ł a pismem z dnia 15 lipca 2008 r. Pismem z dnia 30 lipca 2008 r. Prezes UOKiK zawiadomi ł CATV Sp. z o.o. o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zosta ł poinformowany o prawie zapoznania si ę z aktami sprawy w wyznaczonym terminie. Strona skorzysta ł a z uprawnienia do zapoznania si ę z aktami post ę powania w dniu 12 sierpnia 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej: CATV, Spó ł ka) jest spó ł k ą prawa handlowego, dzia ł aj ą c ą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadzonego przez S ą d Rejonowy dla Miasta Sto ł ecznego Warszawy w Warszawie, XIII Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego, pod numerem 0000119954. Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą telekomunikacyjnym – dostawc ą us ł ug 1 w rozumieniu ustawy - Prawo telekomunikacyjne. Przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej, polegaj ą cej na dostarczaniu programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audiowizualnego rozprowadzonego za pomoc ą sieci kablowej, na rzecz osób zamieszkuj ą cych w zasi ę gu tej sieci. Sie ć , za pomoc ą której CATV ś wiadczy us ł ugi telewizji kablowej, obejmuje obecnie kilka budynków na osiedlu Skorosze w Warszawie. Przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej Spó ł ka pos ł uguje si ę dokumentami o nazwach: „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” i „ Umowa abonencka ”. „ Regulamin …” zosta ł wprowadzony do obrotu w dniu 1 kwietnia 2003 r., za ś wzór „ Umowy …” jest stosowany od dnia 22 wrze ś nia 2006 r. Powy ż sze dokumenty s ą przygotowane przez Spó ł k ę z góry, przed zawarciem umowy. Spó ł ka okre ś li ł a w nich jednostronnie warunki ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Tym samym stwierdzi ć nale ż y, i ż „ Regulamin …” i „ Umowa …” stanowi ą wzorce umowne w rozumieniu art. 384 K.c. 1 Zgodnie z art. 2 pkt 27 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, u ż yte w ustawie okre ś lenie „przedsi ę biorca telekomunikacyjny” oznacza przedsi ę biorc ę lub inny podmiot uprawniony do wykonywania dzia ł alno ś ci gospodarczej na podstawie odr ę bnych przepisów, który wykonuje dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych, udogodnie ń towarzysz ą cych lub ś wiadczeniu us ł ug telekomunikacyjnych , przy czym przedsi ę biorca telekomunikacyjny, uprawniony do: a) ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, zwany jest dostawc ą us ł ug , b) dostarczania publicznych sieci telekomunikacyjnych lub udogodnie ń towarzysz ą cych, zwany jest operatorem telekomunikacyjnym . 5 Po przeprowadzeniu analizy tre ś ci „ Regulaminu …” Prezes UOKiK ustali ł , ż e w punkcie 2.3 tego wzorca znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „ Wiercenie otworów, mocowanie odpowiedniego wyposa ż enia i prowadzenie kabla dokonywane jest na odpowiedzialno ść i ryzyko Abonenta ”. Natomiast w rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 665 znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody mog ą ce powsta ć przy zak ł adaniu instalacji TV-SAT, w szczególno ś ci powsta ł e na skutek wyboru nietypowego miejsca instalacji ”, które zosta ł o uznane za niedozwolone postanowienie umowne przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) wyrokiem z dnia 9 stycznia 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 91/04). W punkcie 3.2 „ Regulaminu …” CATV zamie ś ci ł a postanowienie o tre ś ci: „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w dostarczanym sygnale, wynikaj ą ce z przyczyn, le żą cych poza jego kontrol ą (…) ”. Tymczasem do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zosta ł o wpisane pod numerem 680 postanowienie w brzmieniu: „ PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a w szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ”. Przedmiotowe postanowienie zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 3/04). W punkcie 3.3 ww. „ Regulaminu …” CATV stosuje nast ę puj ą ce postanowienie: „ Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i (lub) cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów ”. Natomiast w punkcie 3.4 „ Regulaminu …” znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „ Zmiana, o której mowa w pkt 3.3, nie wymaga zgody Abonenta ”. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduj ą si ę natomiast nast ę puj ą ce klauzule: „ Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów ” – uznana przez SOKiK za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 2/04) i wpisana do rejestru pod numerem 399 – oraz „ Operator Cyfry + z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry +, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany umowy ” – uznana za niedozwolon ą wyrokiem SOKiK z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 15/03) i wpisana do rejestru pod numerem 571. Prezes UOKiK ustali ł równie ż , ż e w punkcie 4.4. „ Regulaminu …” znajduje si ę postanowienie brzmi ą ce: „ Operator ma prawo do przerw w dostawie sygna ł u spowodowanych konserwacj ą lub modernizacj ą sieci, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 24 godziny, nie cz ęś ciej jednak, ni ż 3 dni kwartalnie. Przekroczenie okre ś lonego terminu spowoduje obni ż enie przez Operatora op ł aty abonamentowej o 1/30 (lub 1/90 w przypadku abonamentu uiszczanego kwartalnie) za ka ż dy kolejny dzie ń (…) ”. Tymczasem w rejestrze klauzul abuzywnych pod numerami 500 i 502 wpisane zosta ł y nast ę puj ą ce postanowienia: „ Za okres braku ś wiadczenia us ł ugi konserwacji i rtv wynikaj ą cej z awarii trwaj ą cej d ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ” i „ Za okres braku sygna ł u wynikaj ą cego z awarii d ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty 6 miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ”, uznane za niedozwolone postanowienia umowne wyrokiem SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 52/2004). W punkcie 4.6 „ Regulaminu …” Spó ł ka zamie ś ci ł a postanowienie o tre ś ci: „ Operator uprawniony jest do zmiany wysoko ś ci kwoty abonamentu. (…) Zmiana wysoko ś ci abonamentu nie wymaga zmiany niniejszej umowy ”. Tymczasem do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 681 wpisane zosta ł o postanowienie: „ PTK zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej za korzystanie z sieci telewizji kablowej ”, które zosta ł o uznane za abuzywne wyrokiem SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 3/04). Jak ustali ł Prezes UOKiK, w punkcie 6.7 „ Regulaminu …” CATV stosuje postanowienie, zgodnie z którym: „(…) Ponowne przy łą czenie sygna ł u nast ą pi pod warunkiem uregulowania zaleg ł o ś ci abonamentowych b ą d ź ustania innych przyczyn uzasadniaj ą cych ustanie umowy, zawarciu nowej umowy abonenckiej i uiszczeniu dodatkowej op ł aty instalacyjnej wed ł ug aktualnego cennika Operatora (…)”. Do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych pod numerem 1166 wpisane zosta ł o postanowienie o tre ś ci: „ Ponowne pod łą czenie Abonenta nast ą pi wy łą cznie po uregulowaniu zaleg ł o ś ci wraz z dodatkow ą op ł at ą za ponowne w łą czenie okre ś lon ą w cenniku ” (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007 r., sygn. akt XVII Amc 1/07), za ś pod numerem 1084: „ W przypadku od łą czenia sygna ł u z lokalu z winy abonenta jego ponowne pod łą czenie nast ą pi po uregulowaniu zaleg ł o ś ci i wniesieniu op ł aty za ponown ą aktywacj ę (ponowna aktywacja – wznowienie dostarczania sygna ł u telewizji kablowej w istniej ą cym przy łą czu, podlegaj ą ce op ł acie zgodnie z cennikiem operatora) ” (wyrok SOKiK z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 90/05). W punkcie 6.8 „ Regulaminu …” znajduje si ę postanowienie, zgodnie z którym: „ W przypadku, gdy Operator rozwi ąż e Umow ę z winy Abonenta lub Abonent wypowie Umow ę przed up ł ywem terminu jej wa ż no ś ci, Abonent jest ponadto zobowi ą zany do zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci pe ł nej kwoty za aktywacj ę danej us ł ugi, wed ł ug stawek bazowych (…)”. Natomiast w rejestrze postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone pod numerem 1342 figuruje nast ę puj ą ce postanowienie: „ W przypadku zerwania przez Abonenta umowy w okresie jej trwania, Abonent zostanie obci ąż ony kar ą umown ą w wysoko ś ci obowi ą zuj ą cej, w dniu podpisania umowy, op ł aty instalacyjnej (bez uwzgl ę dnienia promocji i rabatów)”, uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 16 maja 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 88/07). W wyniku analizy stosowanego przez CATV wzoru „ Umowy abonenckiej ” Prezes UOKiK stwierdzi ł ponadto, ż e wzorzec ten zawiera jedynie postanowienia dotycz ą ce: - danych osobowych przedsi ę biorcy i abonenta; - zobowi ą zania przedsi ę biorcy do dostarczania abonentowi sygna ł u telewizyjnego, zgodnie z aktualnym wykazem programów operatora; - pakietu programowego wybranego przez abonenta; - odes ł ania do „ Regulaminu …” w zakresie warunków ś wiadczenia us ł ugi; - zobowi ą zania abonenta do zap ł aty jednorazowej op ł aty instalacyjnej oraz uiszczania abonamentu – przy czym w zakresie wysoko ś ci ww. op ł at „ Umowa …” odsy ł a do cennika us ł ug operatora; - zasad przetwarzania danych osobowych; - czasu, na jaki umowa zosta ł a zawarta; - uprawnienia obu stron umowy do wypowiedzenia umowy z miesi ę cznym wypowiedzeniem. 7 W „ Umowie …” nie okre ś lono natomiast takich kwestii, jak: termin rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej, zakres obs ł ugi serwisowej oraz szczegó ł owe dane dotycz ą ce cen us ł ugi telewizji kablowej (jak wskazano powy ż ej, wzorzec zawiera tylko odes ł anie do cennika co do wysoko ś ci op ł aty instalacyjnej i abonamentu), warunki rozwi ą zania umowy (poza wypowiedzeniem na zasadach ogólnych), wysoko ść kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej. W „ Umowie …” nie wskazano równie ż trybu post ę powania reklamacyjnego oraz nie zawarto informacji o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego. Tymczasem powy ż sze zagadnienia stanowi ą , zgodnie z art. 56 ust. 3 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, obligatoryjne elementy wzoru umowy o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych. Prezes UOKiK ustali ł tak ż e, ż e stosowany przez Spó ł k ę „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” nie zawiera wszystkich informacji wymienionych w art. 60 ustawy – Prawo telekomunikacyjne jako obligatoryjne elementy regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych. W stosowanym przez CATV „ Regulaminie …” brak jest bowiem jakichkolwiek postanowie ń dotycz ą cych mo ż liwo ś ci z ł o ż enia reklamacji oraz trybu post ę powania reklamacyjnego. Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania CATV podda ł a w w ą tpliwo ść mo ż liwo ść okre ś lenia jej dzia ł a ń jako „skierowanych do z góry nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów”, z uwagi na niewielki zasi ę g sieci. Jednocze ś nie przedsi ę biorca wyrazi ł wol ę dostosowania wzorców do wymogów przewidzianych w przepisach prawnych i zobowi ą za ł si ę do usuni ę cia wskazanych przez Prezesa UOKiK narusze ń do dnia 30 wrze ś nia 2008 r. Spó ł ka nie przedstawi ł a jednak nowo opracowanych projektów wzorów umowy o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej i regulaminu ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej, dostosowanych do wymogów okre ś lonych w przepisach prawa. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Prezes UOKiK ma mo ż liwo ść oceny dzia ł a ń przedsi ę biorców w trybie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzaj ą cych mechanizmy ochrony tzw. zbiorowych interesów konsumentów. Materialnoprawn ą podstaw ę do analizy dzia ł a ń przedsi ę biorcy z punktu widzenia zakazu stosowania zakazanych praktyk stanowi art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ust. 1 przywo ł anego przepisu, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych konkurencj ę . Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w tym m.in.: stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., oraz naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; przy czym nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 2 i 3 ustawy). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. 8 Konsumentem w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Jak wynika z powy ż szego, dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest wykazanie, i ż spe ł nione zosta ł y kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; 2) dzia ł anie to jest bezprawne; 3) dzia ł anie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) CATV Sp. z o.o. jako przedsi ę biorca Post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stron ą post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest ka ż dy, wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie. W przedmiotowej sprawie stron ą , wobec której zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jest spó ł ka CATV Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 z po ź n. zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej; b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu; c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji; d) zwi ą zek przedsi ę biorców (…). Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). CATV jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą , polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug telekomunikacyjnych. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż CATV posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci telekomunikacyjnej CATV podlega rygorom okre ś lonym w ustawie o ochronie konkurencji 9 i konsumentów. Tym samym jej dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 2) Bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez CATV Sp. z o.o. Drug ą z przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Zwróci ł na to uwag ę SOKiK w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt VIII Ama 32/05), wskazuj ą c, i ż art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw, gdy ż dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Bezprawno ść , do której odwo ł a ł si ę ustawodawca definiuj ą c poj ę cie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y zatem rozumie ć jako sprzeczno ść z prawem. Jako sprzeczne z prawem kwalifikuje si ę zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, a tak ż e w umowie mi ę dzynarodowej oraz akcie prawa wspólnotowego, maj ą cych bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą nadto: czyny zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnoprawnym, zawartymi w aktach normatywnych z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego. Przedsi ę biorca dopuszcza si ę zatem dzia ł a ń sprzecznych z prawem wówczas, gdy podejmuje dzia ł ania niezgodne z przepisami, jak i wtedy, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim prawnego obowi ą zku. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. W celu uznania praktyk stosowanych przez Spó ł k ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów nale ż y zatem wykaza ć , ż e dzia ł ania podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę , wskazane w punktach I-III sentencji niniejszej decyzji, s ą sprzeczne z prawem. Zarzut stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy wynika, co do zasady, z naruszenia powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Niemniej, ustawa w jednym przypadku wprost identyfikuje dzia ł anie przedsi ę biorcy jako bezprawne – mianowicie, dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Jak wskaza ł SOKiK w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm. – obecnie: art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r.) mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł 10 postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Rejestr postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone prowadzony jest przez Prezesa UOKiK na podstawie wydawanych przez SOKiK prawomocnych wyroków, uwzgl ę dniaj ą cych powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone (art. 479 45 § 2 K.p.c.). Przepis art. 479 45 § 3 K.p.c. ustanawia zasad ę jawno ś ci rejestru. Oznacza to, ż e rejestr jest dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, tzn. ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. Stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Zgodnie z art. 479 43 K.p.c., prawomocny wyrok SOKiK wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, przytaczaj ą cy tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania, ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanych za niedozwolone postanowie ń do rejestru klauzul abuzywnych. Przywo ł any przepis rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Jak podnosi si ę w pi ś miennictwie, przepis ten „dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciw wszystkim. Przepis ten wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes ” 2 . Nale ż y podkre ś li ć równie ż , ż e art. 479 43 K.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok SOKiK ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii podmiotów nim obj ę tych. Zatem zgodnie z regu łą lege non distinguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który zakwestionowan ą klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umowne. Oznacza to, ż e od chwili wpisania klauzuli uznanej wyrokiem SOKiK za niedozwolone postanowienie umowne do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK ż aden z uczestników obrotu prawnego nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) S ą d Najwy ż szy jednoznacznie rozstrzygn ął , ż e „stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów”. Tym samym S ą d Najwy ż szy przes ą dzi ł , i ż stosowanie klauzuli to ż samej z klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych przez przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania s ą dowego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, w wyniku którego dana klauzula zosta ł a wpisana do rejestru klauzul abuzywnych, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y równie ż wskaza ć , ż e dla uznania, ż e klauzula stanowi ą ca przedmiot post ę powania przed Prezesem UOKiK oraz klauzula wpisana do rejestru klauzul abuzywnych s ą to ż same w tre ś ci, nie jest konieczna identyczno ść porównywanych postanowie ń . Zabiegi 2 H. Ciep ł a, [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz . Tom II , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249. 11 stylistyczne, polegaj ą ce na przestawieniu szyku zdania, zmianie u ż ytych wyrazów czy zastosowaniu synonimów, nie eliminuj ą bowiem abuzywnego charakteru danego postanowienia. W celu uznania postanowie ń za to ż same wystarczy, ż eby hipoteza klauzuli kwestionowanej w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Pogl ą d powy ż szy nale ż y uzna ć za ugruntowany równie ż w orzecznictwie. W wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) SOKiK wskaza ł , i ż „nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. G ł ównym czynnikiem przesadzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same”. Stanowisko to znalaz ł o tak ż e potwierdzenie w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), w której S ą d ten podniós ł , i ż „stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki, godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru”. W celu wykazania bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy konieczne jest zatem ustalenie, ż e tre ść postanowie ń zawartych w stosowanym przez niego wzorcu umownym mie ś ci si ę w hipotezach klauzul wpisanych do rejestru. Ad. A. W punkcie 2.3 stosowanego w obrocie konsumenckim wzorca umownego pod nazw ą „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” CATV zawar ł o postanowienie o tre ś ci: „ Wiercenie otworów, mocowanie odpowiedniego wyposa ż enia i prowadzenie kabla dokonywane jest na odpowiedzialno ść i ryzyko Abonenta ”. Wykonanie w lokalu abonenta stosownej instalacji umo ż liwiaj ą cej korzystanie konsumentowi z us ł ug ś wiadczonych przez CATV jest, w my ś l postanowie ń „ Regulaminu …”, jednym z obowi ą zków przedsi ę biorcy sk ł adaj ą cych si ę na tre ść zawieranej z konsumentem umowy o us ł ugi telewizji kablowej. Zgodnie z zasadami odpowiedzialno ś ci kontraktowej okre ś lonymi w art. 471 i nast ę pnych K.c., CATV zobowi ą zana jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które CATV odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Granice odpowiedzialno ś ci Spó ł ki wyznacza ci ążą cy na niej obowi ą zek zachowania nale ż ytej staranno ś ci, przy czym okre ś laj ą c zakres tej staranno ś ci nale ż y mie ć na wzgl ę dzie – stosownie do art. 355 § 2 K.c. – zawodowy charakter dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Spó ł k ę . Podkre ś li ć nale ż y tak ż e, ż e Spó ł ka jak za w ł asne dzia ł ania lub zaniechania odpowiada za dzia ł ania i zaniechania osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonywa, jak równie ż osób, którym wykonanie zobowi ą zania powierza (art. 474 K.c.). Tymczasem przywo ł ana powy ż ej klauzula przerzuca na konsumentów odpowiedzialno ść za wszelkie szkody powsta ł e przy instalowaniu w lokalu konsumenta ko ń cówki sieci kablowej, w tym równie ż szkody powsta ł e z winy osób, którym CATV powierzy ł a wykonanie instalacji. W zwi ą zku z powy ż szym, w ocenie Prezesa UOKiK tre ść powy ż szego postanowienia jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody mog ą ce powsta ć przy zak ł adaniu instalacji TV-SAT, w szczególno ś ci powsta ł e na skutek wyboru nietypowego miejsca instalacji ”, które zosta ł o uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 9 stycznia 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 91/04) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 665. W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 stycznia 2006 r. SOKiK wyrazi ł pogl ą d, i ż zakwestionowana klauzula jest sprzeczna z art. 385 3 pkt 2 K.c., zgodnie z którym w razie 12 w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. SOKiK zwróci ł uwag ę , ż e analizowane postanowienie umowne bezwzgl ę dnie wy łą cza odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy za szkody mog ą ce powsta ć przy zak ł adaniu instalacji telewizyjnej, nawet w sytuacjach, w których szkoda jest wy łą cznie wynikiem dzia ł a ń przedsi ę biorcy lub osób, którymi przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy wykonywaniu zlecenia. S ą d podkre ś li ł przy tym, ż e przedsi ę biorca jako profesjonalista powinien dzia ł a ć z najwy ż sz ą staranno ś ci ą i za jej zachowanie ponosi odpowiedzialno ść ; je ś li przedsi ę biorca dzia ł a z tak ą staranno ś ci ą , to nie b ę dzie ponosi ć odpowiedzialno ś ci za powsta łą szkod ę . O to ż samo ś ci porównywanych klauzul przes ą dza zatem zawarte w nich wy łą czenie odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy za szkody, które mog ą powsta ć przy zak ł adaniu w lokalu konsumenta instalacji umo ż liwiaj ą cej odbiór sygna ł u telewizji kablowej, w tym równie ż za szkody b ę d ą ce wynikiem dzia ł a ń przedsi ę biorcy lub osób, którymi przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy wykonywaniu instalacji. Wobec powy ż szego zbie ż no ść obu porównywanych klauzul, tj. klauzuli wpisanej do rejestru oraz klauzuli stosowanej przez CATV, jest – w ocenie Prezesa UOKiK – oczywista. Ad. B. Zgodnie z postanowieniem zawartym w punkcie 3.2 „ Regulaminu …”, „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w dostarczanym sygnale, wynikaj ą ce z przyczyn, le żą cych poza jego kontrol ą (…) ”. Pod numerem 680 do rejestru klauzul abuzywnych wpisane zosta ł o postanowienie o tre ś ci: „ PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a w szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ” (wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Amc 3/04). W uzasadnieniu wyroku uznaj ą cego przytoczone postanowienie umowne za niedozwolone SOKiK zwróci ł uwag ę , i ż „postanowienie to przyznaje operatorowi prawo do decydowania o tym, gdzie le ż y przyczyna zak ł ócenia odbioru programów telewizyjnych i radiowych, a co za tym idzie, prawo do wy łą czenia swojej odpowiedzialno ś ci za z łą jako ść programów udost ę pnianych abonentom. Kontrahent obowi ą zany jest do ś wiadczenia us ł ugi odpowiedniej jako ś ci, przyznanie sobie prawa do okre ś lenia, czy przyczyna le ż y po stronie operatora, czy jest od niego niezale ż na, bez mo ż liwo ś ci obiektywnego sprawdzenia przez abonenta tych okoliczno ś ci, narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta, wype ł niaj ą c tym samym przes ł anki art. 385 3 pkt 2 i pkt 9 kc”. Analiza porównawcza postanowienia zawartego we wzorcu umownym stosowanym przez CATV oraz postanowienia wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych wykaza ł a, i ż brzmienie obu porównywanych postanowie ń jest niemal jednakowe, za ś ich hipotezy s ą identyczne. Obie klauzule w jednakowym zakresie wy łą czaj ą odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy w przypadku zaistnienia tych samych okoliczno ś ci. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , ż e postanowienie stosowane przez CATV jest to ż same z tre ś ci ą postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umów za niedozwolone pod numerem 680. Ad. C. i D. CATV w stosowanym w obrocie z konsumentami „ Regulaminie …” stosuje w punkcie 3.3. postanowienie o tre ś ci: „ Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i (lub) cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów ”. Natomiast w punkcie 3.4 badanego wzorca znajduje 13 si ę postanowienie, zgodnie z którym „ Zmiana, o której mowa w pkt 3.3, nie wymaga zgody Abonenta ”. Postanowienia wzorców umownych przyznaj ą ce przedsi ę biorcy uprawnienie do dokonywania dowolnych zmian w ofercie programowej, bez konieczno ś ci uzyskiwania zgody konsumenta na te zmiany oraz bez przyznania mu prawa do rozwi ą zania umowy w przypadku niezaakceptowania zmian stanowi ł y ju ż przedmiot orzecze ń SOKiK, wydawanych w wyniku przeprowadzenia abstrakcyjnej kontroli tych wzorców. Pod numerem 399 w rejestrze klauzul abuzywnych wpisane zosta ł o postanowienie o tre ś ci: „ Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów ” (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 2/04), za ś pod numerem 571 figuruje postanowienie: „ Operator Cyfry + z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry +, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany umowy ” (wyrok SOKiK z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 15/03). W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. SOKiK podzieli ł ocen ę Prezesa UOKIK, i ż zmiana oferty programowej stanowi zmian ę warunków umowy, tymczasem analizowane postanowienie umo ż liwia przedsi ę biorcy decydowanie o niej jednostronnie; dodatkowo, przedmiotowe postanowienie pozbawia konsumenta prawa wypowiedzenia umowy na podstawie art. 384 1 K.c. Podobna argumentacja zosta ł a przedstawiona w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r. Tre ść postanowienia stosowanego przez CATV jest analogiczna do tre ś ci wskazanych powy ż ej klauzul wpisanych do rejestru. Tak jak powy ż sze klauzule, równie ż przedmiotowe postanowienie przewiduje dla Spó ł ki uprawnienie do dokonywania dowolnych zmian umowy w zakresie oferty programowej, bez jednoczesnego przyznania konsumentowi prawa do wypowiedzenia umowy w przypadku, gdy wprowadzone zmiany nie zostan ą przez niego zaakceptowane. Tym samym, w ocenie Prezesa UOKIK nie budzi w ą tpliwo ś ci, ż e Spó ł ka pos ł uguje si ę w obrocie postanowieniem umownym to ż samym z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul abuzywnych. Ad. E. W my ś l postanowienia zawartego w punkcie 4.4. „ Regulaminu… ”, „ Operator ma prawo do przerw w dostawie sygna ł u spowodowanych konserwacj ą lub modernizacj ą sieci, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 24 godziny, nie cz ęś ciej jednak, ni ż 3 dni kwartalnie. Przekroczenie okre ś lonego terminu spowoduje obni ż enie przez Operatora op ł aty abonamentowej o 1/30 (lub 1/90 w przypadku abonamentu uiszczanego kwartalnie) za ka ż dy kolejny dzie ń (…) ”. Elementem, który decyduje o niedozwolonym charakterze przedmiotowego postanowienia, jest wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Spó ł ki za przerwy w dostawie sygna ł u lub pogorszenie jako ś ci sygna ł u trwaj ą ce krócej ni ż 24 godziny jednorazowo b ą d ź krócej ni ż 3 dni w kwartale. W tym zakresie tre ść postanowienia stosowanego przez CATV jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „ Za okres braku ś wiadczenia us ł ugi konserwacji i rtv wynikaj ą cej z awarii trwaj ą cej d ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ” i „ Za okres braku sygna ł u wynikaj ą cego z awarii d ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ”, uznanych za niedozwolone postanowienia 14 umowne wyrokiem SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 52/2004) i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych odpowiednio pod numerami 500 i 502. Zarówno postanowienie stosowane przez CATV, jak i wskazane powy ż ej postanowienia wpisane do rejestru klauzul abuzywnych istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy telekomunikacyjnego wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania oraz przewiduj ą obowi ą zek wykonania zobowi ą zania przez konsumenta pomimo niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez jego kontrahenta. Us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych w postaci sygna ł u audiowizualnego rozprowadzanego w sieci kablowej polega na nieprzerwanym dostarczaniu przez operatora sygna ł u do urz ą dze ń odbiorczych abonenta, który w zamian jest zobowi ą zany do uiszczania op ł aty abonamentowej, p ł atnej w terminach okre ś lonych przez strony w umowie. Umowa o ś wiadczenie przedmiotowej us ł ugi, zawierana przez Spó ł k ę z konsumentem, ma charakter wzajemny, co oznacza, ż e ś wiadczenia stron powinny by ć wzgl ę dem siebie ekwiwalentne. Tymczasem w ka ż dym z analizowanych postanowie ń przedsi ę biorca przyznaje sobie uprawnienie do cz ęś ciowego niewykonania swojego zobowi ą zania, z jednoczesnym zachowaniem prawa do żą dania od konsumenta ś wiadczenia wzajemnego. Jak wynika z powy ż szego, porównywane postanowienia s ą jednakowe co do celu i co do skutku, za ś wyst ę puj ą ce w nich ró ż nice maj ą charakter jedynie stylistyczny. W zwi ą zku z tym zasadne jest twierdzenie, ż e w punkcie 4.4. „ Regulaminu… ” Spó ł ka zawar ł a postanowienie o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych przez SOKiK za niedozwolone postanowienie umowne i wpisanych do rejestru klauzul abuzywnych. Ad. F. W punkcie 4.6 „ Regulaminu …” CATV stosuje postanowienie o tre ś ci: „ Operator uprawniony jest do zmiany wysoko ś ci kwoty abonamentu. (…) Zmiana wysoko ś ci abonamentu nie wymaga zmiany niniejszej umowy ”. Jak by ł o wskazywane powy ż ej, umowa i us ł ugi telewizji kablowej jest umow ą wzajemn ą . G ł ówne ś wiadczenia stron takiej umowy to: w przypadku dostawcy us ł ug – dostarczanie sygna ł u telewizyjnego, za ś w przypadku odbiorcy us ł ug – uiszczanie okresowych op ł at abonamentowych. Wysoko ść op ł aty abonamentowej stanowi zatem jeden z tzw. essentialia negoti kontraktu, tj. jego istotnych warunków. Tymczasem przywo ł ane powy ż ej postanowienie przyznaje CATV uprawnienie do jednostronnej zmiany wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, bez konieczno ś ci uzyskania zgody konsumenta oraz bez okre ś lenia w umowie wa ż nych przyczyn, które uzasadnia ł yby wprowadzane zmiany. Jak ustali ł Prezes UOKiK, w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduj ą si ę postanowienia o tre ś ci analogicznej do postanowienia stosowanego przez CATV, tj. postanowienia uprawniaj ą ce przedsi ę biorców do jednostronnej zmiany warunków umowy, tj. okre ś lonej w umowie ceny. Postanowienia takie zosta ł y do rejestru wpisane: pod numerem 398 „ Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy ” i pod numerem 400 „ Zmiana op ł aty za doprowadzanie sygna ł u nie oznacza zmiany warunków umowy ” (obie klauzule: wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 2/04) oraz pod numerem 681: „ PTK zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej za korzystanie z sieci telewizji kablowej ” (wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Amc 3/04). W uzasadnieniach wskazanych powy ż ej wyroków SOKiK wskaza ł , i ż abuzywno ść przytoczonych klauzul wynika m.in. z ich niezgodno ś ci z przepisami art. 385 3 pkt 10 i 19 K.c., zgodnie z którymi w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie, a tak ż e te, 15 które przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Postanowienie zawarte w punkcie 4.6 stosowanego przez CATV „ Regulaminu …” jest niemal literalnie zgodne z wskazanymi powy ż ej postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul abuzywnych. Na jego podstawie Spó ł ka mo ż e w dowolny sposób zmienia ć ceny us ł ug b ę d ą cych przedmiotem umowy zawartej z konsumentem, bez konieczno ś ci uzyskiwania zgody konsumenta na te zmiany. Wobec tego nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż porównywane postanowienia nale ż y uzna ć za to ż same. Ad. G. Punkt 6.7 stosowanego przez CATV „ Regulaminu …”zawiera postanowienie o tre ś ci: „ (…) Ponowne przy łą czenie sygna ł u nast ą pi pod warunkiem uregulowania zaleg ł o ś ci abonamentowych b ą d ź ustania innych przyczyn uzasadniaj ą cych ustanie umowy, zawarciu nowej umowy abonenckiej i uiszczeniu dodatkowej op ł aty instalacyjnej wed ł ug aktualnego cennika Operatora (…) ”. W ocenie Prezesa UOKiK, tre ść powy ż szego postanowienia jest to ż sama co do celu i skutku z tre ś ci ą postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1166: „ Ponowne pod łą czenie Abonenta nast ą pi wy łą cznie po uregulowaniu zaleg ł o ś ci wraz z dodatkow ą op ł at ą za ponowne w łą czenie okre ś lon ą w cenniku ” (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007 r., sygn. akt XVII Amc 1/07) oraz pod numerem 1084: „ W przypadku od łą czenia sygna ł u z lokalu z winy abonenta jego ponowne pod łą czenie nast ą pi po uregulowaniu zaleg ł o ś ci i wniesieniu op ł aty za ponown ą aktywacj ę (ponowna aktywacja – wznowienie dostarczania sygna ł u telewizji kablowej w istniej ą cym przy łą czu, podlegaj ą ce op ł acie zgodnie z cennikiem operatora) ” (wyrok SOKiK z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt XVII Amc 90/05). Wszystkie trzy przywo ł ane powy ż ej postanowienia umowne – zarówno klauzula stosowana przez CATV, jak i klauzule wpisane do rejestru klauzul abuzywnych – dotycz ą sytuacji, w której po up ł ywie okre ś lonego w umowie terminu opó ź nienia dostawca us ł ug telewizji kablowej uzyskuje prawo zawieszenia lub zaprzestania ś wiadczenia us ł ug. W takim przypadku na mocy analizowanych postanowie ń przedsi ę biorca przy wznowieniu ś wiadczenia us ł ug uprawniony zostaje do pobrania od konsumenta obok odsetek – w my ś l art. 481 § 1 K.c. stanowi ą cych typow ą sankcj ę kontraktow ą za opó ź nienie przy spe ł nieniu ś wiadczeniu pieni ęż nego – dodatkowo równie ż op ł aty aktywacyjnej (przy łą czeniowej) – maj ą cej charakter kary umownej, zastrze ż onej na mocy art. 483 § 1 K.c. do przypadków niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania niepieni ęż nego. Tego rodzaju klauzule zosta ł y przez SOKiK zakazane ze wzgl ę du na przepis art. 385 3 17 K.c., zgodnie z którymi w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. Tym samym nale ż y uzna ć , ż e w punkcie 6.7 „ Regulaminu… ” CATV stosuje postanowienie o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych przez SOKiK za niedozwolone postanowienie umowne i wpisanych do rejestru klauzul abuzywnych. Ad. H. W punkcie 6.8 „ Regulaminu …” zamieszczone zosta ł o nast ę puj ą ce postanowienie: „ W przypadku, gdy Operator rozwi ąż e Umow ę z winy Abonenta lub Abonent wypowie Umow ę przed up ł ywem terminu jej wa ż no ś ci, Abonent jest ponadto zobowi ą zany do zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci pe ł nej kwoty za aktywacj ę danej us ł ugi, wed ł ug stawek bazowych (…) ”. 16 Jak ustali ł Prezes UOKiK, tre ść postanowienia stosowanego przez CATV jest niemal literalnie zgodna z tre ś ci ą postanowienia: „ W przypadku zerwania przez Abonenta umowy w okresie jej trwania, Abonent zostanie obci ąż ony kar ą umown ą w wysoko ś ci obowi ą zuj ą cej, w dniu podpisania umowy, op ł aty instalacyjnej (bez uwzgl ę dnienia promocji i rabatów) ”, uznanego za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 16 maja 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 88/07) i wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1342. Abuzywno ść przedmiotowego postanowienia wynika z przepisów art. 385 3 pkt 16 i 17 K.c. Pierwszy z przywo ł anych przepisów stanowi, i ż niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które nak ł ada wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. Natomiast drugi przepis uznaje za niedozwolone postanowienie, które nak ł ada na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. W analizowanym przez SOKiK postanowieniu przedsi ę biorca ograniczy ł konsumentom (abonentom) mo ż liwo ść odst ą pienia od umowy w okresie jej trwania poprzez na ł o ż enie wy łą cznie na konsumenta, który odst ę puje od umowy, obowi ą zku zap ł aty kary umownej w kwocie odpowiadaj ą cej pe ł nej wysoko ś ci op ł aty instalacyjnej. Wzór umowy zosta ł tak skonstruowany, ż e tylko abonent, który w czasie trwania umowy zawartej na czas okre ś lony chce j ą rozwi ą za ć , musi ui ś ci ć kar ę umown ą w wysoko ś ci op ł aty instalacyjnej, któr ą zobowi ą zany by ł ju ż ui ś ci ć uprzednio, tj. przy zawieraniu umowy. W zwi ą zku z tym SOKiK uzna ł , i ż analizowane postanowienie zapewnia operatorowi mo ż liwo ść uzyskania dodatkowych korzy ś ci kosztem konsumenta i jako takie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Identyczna sytuacja ma miejsce w przypadku „ Regulaminu ...” stosowanego przez CATV oraz postanowienia zawartego w jego punkcie 6.8. Postanowienie to stanowi niemal dos ł owne powtórzenie przytoczonej powy ż ej klauzuli wpisanej do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Równie ż i w tym przypadku obowi ą zek zap ł aty kary umownej w przypadku rozwi ą zania umowy przed up ł ywem okresu, na jaki zosta ł a zawarta, ci ąż y jedynie na abonencie, za ś wysoko ść tej kary jest równa pe ł nej wysoko ś ci op ł aty instalacyjnej. Wobec powy ż szego, w ocenie Prezesa UOKiK, zasadne jest twierdzenie, i ż postanowienie zawarte przez CATV w punkcie 6.7 „ Regulaminu …” jest to ż same z tre ś ci ą postanowienia umownego wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Wobec powy ż szego stwierdzenie, ż e wskazane powy ż ej postanowienia zawarte w „ Regulaminie ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, przes ą dza o bezprawno ś ci dzia ł a ń CATV opisanych w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Zarzut naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 56 i 60 ustawy – Prawo telekomunikacyjne: Jak wskazano powy ż ej, jedn ą z zakazanych praktyk naruszaj ą cych zbiorowy interes konsumentów okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W odró ż nieniu jednak od wynikaj ą cego bezpo ś rednio z ustawy zakazu stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za 17 niedozwolone, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie stanowi samoistnego ź ród ł a obowi ą zków informacyjnych ci ążą cych na przedsi ę biorcy przy zawieraniu umów w obrocie konsumenckim. Przepis art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy nie ma bowiem samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. Oznacza to, i ż nie mo ż na stwierdzi ć bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zków informacyjnych wy łą cznie w oparciu o ten przepis. O tym, czy naruszony zosta ł obowi ą zek udzielenia konsumentowi rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, mo ż na ostatecznie rozstrzygn ąć dopiero po uwzgl ę dnieniu przepisów innych ustaw, które w odniesieniu do poszczególnych typów umów, zawieranych w ramach ró ż nych dziedzin dzia ł alno ś ci handlowej i us ł ugowej, precyzuj ą zakres informacji, których przekazanie konsumentowi jest obowi ą zkowe. Odnosz ą c powy ż sze uwagi do praktyk Spó ł ki nale ż y wskaza ć , ż e wszczynaj ą c post ę powanie w niniejszej sprawie Prezes UOKiK stan ął na stanowisku, i ż bezprawno ść podejmowanych przez ni ą dzia ł a ń opisanych w punktach II i III sentencji niniejszej decyzji wynika z niedostosowania wzorców przedstawianych konsumentom przy zawieraniu umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej, tj. wzorca umowy abonenckiej i regulaminu ś wiadczenia us ł ug dostarczania programów telewizyjnych, do wymogów okre ś lonych w ustawie - Prawo telekomunikacyjne, która nak ł ada na przedsi ę biorc ę ś wiadcz ą cego publicznie dost ę pne us ł ugi telekomunikacyjne szereg obowi ą zków informacyjnych. W celu dokonania oceny wskazanych powy ż ej dzia ł a ń CATV w aspekcie ich ewentualnej bezprawno ś ci w pierwszej kolejno ś ci nale ż y zatem rozwa ż y ć , czy do dzia ł a ń tych w ogóle znajduj ą zastosowanie przewidziane w ustawie - Prawo telekomunikacyjne wymogi dotycz ą ce obowi ą zków informacyjnych przedsi ę biorcy. W przypadku za ś stwierdzenia, i ż do umów o us ł ugi telewizji kablowej zawieranych przez CATV z konsumentami stosuje si ę przepisy ustawy - Prawo telekomunikacyjne, nast ę pnym etapem b ę dzie rozstrzygni ę cie, czy wzorce umowne stosowane przez tego przedsi ę biorc ę przy zawieraniu ww. umów zosta ł y opracowane z uwzgl ę dnieniem wymaganych przez prawo obowi ą zków informacyjnych. Zgodnie z art. 2 pkt 48 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, poj ę cie „us ł ugi telekomunikacyjnej” oznacza us ł ug ę polegaj ą c ą g ł ównie na przekazywaniu sygna ł ów w sieci telekomunikacyjnej, przy czym nie stanowi tej us ł ugi us ł uga poczty elektronicznej. Natomiast w my ś l art. 2 pkt 31 ww. ustawy, „publicznie dost ę pna us ł uga telekomunikacyjna” to us ł uga telekomunikacyjna dost ę pna dla ogó ł u u ż ytkowników. Jak ustalono w toku post ę powania dowodowego, przedmiotem dzia ł alno ś ci CATV jest us ł uga dostarczania programów telewizyjnych w pakietach programowych, w postaci sygna ł u audiowizualnego rozprowadzonego za pomoc ą sieci kablowej. Us ł uga ta jest dost ę pna dla ogó ł u u ż ytkowników, w tym równie ż konsumentów, zamieszkuj ą cych w zasi ę gu sieci Spó ł ki. W zwi ą zku z powy ż szym, w ocenie Prezesa UOKiK nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e oferowana przez Spó ł k ę us ł uga telewizji kablowej stanowi publicznie dost ę pn ą us ł ug ę telekomunikacyjn ą w rozumieniu ustawy - Prawo telekomunikacyjne . Uznaj ą c za konieczne zapewnienie u ż ytkownikom publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych wzmo ż onej ochrony, ustawodawca na ł o ż y ł na przedsi ę biorców telekomunikacyjnych szereg obowi ą zków dotycz ą cych formy i tre ś ci umowy o ś wiadczenie przedmiotowych us ł ug. W my ś l art. 56 ust. 1 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych odbywa si ę na podstawie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Co do zasady, umowa o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug 18 powinna zosta ć zawarta w formie pisemnej (ust. 2 ww. przepisu). W art. 56 ust. 3 ustawodawca wskaza ł , jakie informacje powinny bezwzgl ę dnie znale źć si ę w zawartej z konsumentem umowie o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych, wskazuj ą c, i ż umowa taka powinna okre ś la ć w szczególno ś ci: 1) nazw ę , adres i siedzib ę dostawcy us ł ug; 2) ś wiadczone us ł ugi, dane o ich jako ś ci, w tym o czasie oczekiwania na przy łą czenie do sieci lub terminie rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych; 3) zakres obs ł ugi serwisowej; 4) dane szczegó ł owe dotycz ą ce cen, w tym pakietów cenowych oraz sposoby uzyskania informacji o aktualnym cenniku; 5) czas trwania umowy oraz warunki przed ł u ż enia i rozwi ą zania umowy; 6) wysoko ść kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej; 7) tryb post ę powania reklamacyjnego; 8) informacj ę o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego. Ponadto, stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy – Prawo telekomunikacyjne, dostawca publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych jest obowi ą zany do okre ś lenia zakresu i warunków wykonywania us ł ug telekomunikacyjnych w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, podanym do publicznej wiadomo ś ci i dostarczanym nieodp ł atnie abonentowi wraz z umow ą o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przy łą czenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, a tak ż e na ka ż de jego żą danie. Zgodnie z art. 60 ustawy, dostawca publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjny obowi ą zany jest zamie ś ci ć w regulaminie ś wiadczenia us ł ug nast ę puj ą ce informacje: 1) nazw ę , adres i siedzib ę dostawcy us ł ug; 2) zakres ś wiadczonych publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych ze wskazaniem elementów sk ł adaj ą cych si ę na op ł at ę abonamentow ą ; 3) zasady wyp ł aty kar umownych; 4) zakres obs ł ugi serwisowej; 5) standardowe warunki umowy, w tym wskazanie minimalnego czasu trwania umowy, je ż eli taki zosta ł okre ś lony; 6) tryb post ę powania reklamacyjnego. Jak wynika z powy ż szych przepisów, wymagania ustawodawcy odno ś nie do tre ś ci umowy i regulaminu ś wiadczenia publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych nie pokrywaj ą si ę . St ą d wniosek, ż e intencj ą ustawodawcy nie by ł o okre ś lenie minimalnych wymaga ń tre ś ci łą cz ą cego strony stosunku prawnego, ale odr ę bnie kszta ł tuj ą cych go dokumentów: wzoru umowy i regulaminu ś wiadczenia us ł ug. Nale ż y nadto zauwa ż y ć , ż e przepisy art. 56 ust. 3 i art. 60 ustawy - Prawo telekomunikacyjne nie zosta ł y skoordynowane w taki sposób, aby mo ż na by ł o jednoznacznie rozgraniczy ć postanowienia zawarte w regulaminie i postanowienia zawarte w umowie. Niektóre bowiem postanowienia (np. tryb post ę powania reklamacyjnego) zosta ł y przez ustawodawc ę wskazane jako obligatoryjne sk ł adniki zarówno umowy o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych, jak i regulaminu ś wiadczenia tych us ł ug. W tym miejscu nale ż y równie ż wskaza ć , ż e zawarcie w tre ś ci dokumentu obejmuj ą cego umow ę jedynie adnotacji odsy ł aj ą cej do regulaminu w zakresie postanowie ń umownych, których okre ś lenie w umowie jest wymagane 19 na mocy art. 56 ust. 3 ustawy - Prawo telekomunikacyjne, stanowi naruszenie ww. przepisu i jednocze ś nie naruszenie obowi ą zków informacyjnych, ci ążą cych na dostawcy powszechnie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych w stosunku do u ż ytkowników ko ń cowych tych us ł ug 3 . W niniejszym post ę powaniu Prezes UOKiK dokona ł szczegó ł owej analizy wzorców umownych wykorzystywanych przez CATV przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej, tj. wzoru „ Umowy abonenckiej ” oraz „ Regulaminu ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ”, w ś wietle omówionych powy ż ej wymaga ń co do ich tre ś ci, wynikaj ą cych z przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne. Przeprowadzona analiza daje podstaw ę do stwierdzenia, ż e zarówno stosowany przez CATV wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej, jak i regulamin ś wiadczenia us ł ug, nie zawieraj ą wszystkich elementów uznanych przez ustawodawc ę za niezb ę dne . Jak ustali ł Prezes UOKiK, w stosowanym przez Spó ł k ę wzorze „ Umowy abonenckiej ” brak jest postanowie ń przewidzianych w art. 56 ust. 3 pkt 2-8 ustawy Prawo telekomunikacyjne, we wzorcu nie zosta ł y bowiem zawarte informacje dotycz ą ce: a) danych o terminie rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej; b) zakresu obs ł ugi serwisowej; c) szczegó ł owych danych dotycz ą cych cen us ł ug telewizji kablowej – we wzorze „ Umowy …” znalaz ł o si ę jedynie ogólne odes ł anie do cennika us ł ug w zakresie wysoko ś ci op ł aty instalacyjnej i abonamentu; d) warunków rozwi ą zania umowy – we wzorze „ Umowy …” przewidziane zosta ł o jedynie uprawnienie stron do rozwi ą zania umowy na zasadach ogólnych, podczas gdy „ Regulamin …” wprowadza dodatkowo mo ż liwo ść rozwi ą zania przez ka ż d ą ze stron umowy ze skutkiem natychmiastowym w razie zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci; „ Umowa ” nie zawiera zatem informacji na temat wszystkich potencjalnych przypadków, w których istnieje mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy; e) wysoko ś ci kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej; f) trybu post ę powania reklamacyjnego; g) informacji o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania sporu w drodze mediacji lub poddania go pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego. Równie ż drugi z wzorców stosowanych przez Spó ł k ę przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej, tj. „ Regulamin ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ”, nie zawiera wszystkich informacji uznanych przez ustawodawc ę za niezb ę dne. We wzorcu tym brak jest bowiem jakichkolwiek postanowie ń dotycz ą cych mo ż liwo ś ci z ł o ż enia reklamacji oraz trybu post ę powania reklamacyjnego. W oparciu o powy ż sze rozwa ż ania Prezes UOKiK stwierdzi ł , i ż CATV zawieraj ą c z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej ma obowi ą zek stosowa ć wzorce umowne, w postaci wzoru umowy i regulaminu, zawieraj ą ce minimum informacyjne 3 Por.: „ Stanowisko w sprawie relacji postanowie ń umownych zawartych w regulaminach i umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych (art. 56 i 60 Prawa telekomunikacyjnego)”, opublikowane w dniu 12 pa ź dziernika 2007 r. w witrynie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urz ę du Komunikacji Elektronicznej, pod adresem: http://www.bip.uke.gov.pl/bipurtip/index.jsp?place=Lead07&news_cat_id=69& news_id=731&layout=11&page=text . 20 przewidziane przez ustawodawc ę w art. 56 ust. 3 i art. 60 ustawy - Prawo telekomunikacyjne dla powszechnie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych. Jednocze ś nie Prezes UOKiK ustali ł , ż e przy opracowaniu stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców „ Umowy abonenckiej ” i „ Regulaminu ś wiadczenia przez CATV Sp. z o.o. us ł ug rozprowadzania programów radiofonicznych i telewizyjnych ” CATV nie dope ł ni ł obowi ą zków okre ś lonych w przywo ł anych przepisach. Tym samym wykazana zosta ł a bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez CATV, o których mowa w punktach II i III sentencji niniejszej decyzji. Ad. 3) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa UOKiK stosowania praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezb ę dne jest wykazanie, ż e kwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jedynie w art. 24 ust. 3, i ż nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Nie ulega jednak w ą tpliwo ś ci, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. St ą d konkluzja, i ż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do adresata, którego nie sposób z góry indywidualnie oznaczy ć . Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł ania podejmowane przez CATV, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, oraz na naruszeniu obowi ą zków informacyjnych wynikaj ą cych z art. 56 ust. 3 i art. 60 ustawy Prawo telekomunikacyjne, s ą dla konsumentów szkodliwe i godz ą w ich chronione prawem interesy. W wyniku dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez CATV postanowie ń umownych wpisanych do rejestru klauzul abuzywnych prawa i obowi ą zki konsumentów wynikaj ą ce z umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej s ą kszta ł towane w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Natomiast naruszenie przez CATV obowi ą zków okre ś lonych w ustawie Prawo telekomunikacyjne prowadzi do niedoinformowania konsumentów, którzy w wyniku sprzecznych z prawem dzia ł a ń CATV nie otrzymuj ą wszystkich niezb ę dnych informacji na temat łą cz ą cego ich z przedsi ę biorc ą stosunku prawnego. W ocenie Prezesa UOKiK, nie ulega równie ż w ą tpliwo ś ci, i ż interesy konsumentów, w które – jak zosta ł o wykazane powy ż ej – godz ą kwestionowane dzia ł ania CATV, maj ą charakter zbiorowy. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł ania CATV s ą kierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców, których nie mo ż na z góry zindywidualizowa ć . Oferta handlowa CATV ma charakter ogólnie dost ę pny, kierowana jest bowiem do wszystkich potencjalnych klientów mieszkaj ą cych na obszarze obj ę tym zasi ę giem us ł ug telewizji 21 kablowej ś wiadczonych przez tego przedsi ę biorc ę . Adresatem niedozwolonych praktyk potencjalnie mo ż e sta ć si ę zatem ka ż dy, kto mieszka w zasi ę gu obs ł ugiwanej przez CATV sieci telekomunikacyjnej. Dla stwierdzenia, i ż interes konsumentów naruszany w wyniku dzia ł a ń podejmowanych przez CATV ma charakter zbiorowy, bez znaczenia pozostaje przy tym aktualna liczba abonentów tego przedsi ę biorcy, czy te ż wielko ść jego sieci. O naruszeniu interesu zbiorowego nie przes ą dza bowiem kryterium ilo ś ciowe. W niniejszej sprawie oczywistym jest, ż e bezprawne zachowania przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy czy indywidualny, ani te ż grupy takich osób, lecz naruszaj ą one uprawnienia szerokiego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ogó ł u konsumentów b ę d ą cych kontrahentami, faktycznymi b ą d ź potencjalnymi, Spó ł ki. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y stwierdzi ć , ż e opisane w punktach I-III sentencji niniejszej decyzji dzia ł ania CATV godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, dla uznania praktyki za zakazan ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż zakwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą bezprawne i godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Je ż eli Prezes UOKiK stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy, wydaje na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK wykaza ł istnienie wszystkich przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia bytu praktyki naruszaj ą cej zakaz stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w odniesieniu do dzia ł a ń CATV polegaj ą cych na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, oraz na naruszeniu obowi ą zków informacyjnych wynikaj ą cych z art. 56 ust. 3 i art. 60 ustawy Prawo telekomunikacyjne. W zwi ą zku z powy ż szym wydanie przez Prezesa UOKiK decyzji o uznaniu stosowanych przez CATV praktyk, opisanych w punktach I-III sentencji niniejszej decyzji, za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów oraz nakazuj ą cej zaniechanie ich stosowania, jest w pe ł ni s ł uszne i uzasadnione. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie I-III sentencji. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Kara ta ma charakter fakultatywny, co oznacza, ż e o celowo ś ci jej na ł o ż enia Prezes UOKiK rozstrzyga ka ż dorazowo bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK bierze pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dokona ł o zosta ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść uwzgl ę dniania przes ł anki winy przy nak ł adaniu kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 ustawy o ochronie konkurencji 22 i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego 4 . Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak CATV. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania zostan ą uznane przez Prezesa UOKiK za niezgodne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, nie mog ą zatem skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. W niniejszej sprawie za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez CATV okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w punktach I-III sentencji niniejszej decyzji. Ponadto, w ocenie Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania CATV powinny by ł y si ę temu przedsi ę biorcy kojarzy ć z nieuchronno ś ci ą naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zawodowy (profesjonalny) charakter ś wiadczenia us ł ug wymaga prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z respektowaniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Przedsi ę biorca winien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne stosowane w obrocie konsumenckim nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne ani w inny sposób godzi ć w interesy swoich kontrahentów. Nale ż y tak ż e zwróci ć uwag ę , ż e ustawa - Prawo telekomunikacyjne, nak ł adaj ą ca na dostawców powszechnie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych szerokie obowi ą zki informacyjne, obowi ą zuje od dnia 3 wrze ś nia 2004 r., zatem od przesz ł o 4 lat. Natomiast postanowienia wzorców umów, z którymi to ż same s ą postanowienia stosowane przez CATV, zosta ł y wpisane do rejestru klauzul abuzywnych w okresie od dnia 5 maja 2005 r. do dnia 22 lutego 2008 r. – w wi ę kszo ś ci na d ł ugo przed wszcz ę ciem niniejszego post ę powania. Spó ł ka mia ł a wi ę c wystarczaj ą co du ż o czasu, aby dostrzec bezprawno ść swoich zachowa ń i podj ąć odpowiednie kroki maj ą ce na celu doprowadzenie stosowanych wzorców umownych do stanu zgodno ś ci z prawem. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł ania CATV opisane w punktach I-III sentencji niniejszej decyzji maj ą charakter co najmniej nieumy ś lny, s ą zatem zawinione. Charakter i stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego, do jakiego dosz ł o w wyniku naruszenia przez CATV zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e uci ąż liwo ść stosowanych przez CATV praktyk dla dotkni ę tych nimi konsumentów, uzasadniaj ą na ł o ż enie kary pieni ęż nej na tego przedsi ę biorc ę . Art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą (nak ł adana jest za naruszenie ustawowych zakazów), jak 4 Orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U 7/93). 23 i prewencyjn ą (ma zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie ni ą , czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa UOKiK, nadaje jej charakter dyscyplinuj ą cy 5 . Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy jedynie przyk ł adowo wskazano, ż e Prezes UOKIK winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Jest jednak oczywiste, ż e na wysoko ść kary powinien wp ł ywa ć równie ż stopie ń naruszenia lub zagro ż enia interesu publicznoprawnego. W orzecznictwie wskazuje si ę równie ż takie przes ł anki warunkuj ą ce wysoko ść kary, jak: potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć 6 . W niniejszej sprawie ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na CATV kary pieni ęż nej Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę to, i ż stosuj ą c wzorce umowne w obrocie konsumenckim przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę stosowania trzech praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przy czym, w przypadku praktyki polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń to ż samych z postanowieniami wzorców umowy uznanych za niedozwolone, przedsi ę biorca zawar ł we wzorcach a ż osiem takich postanowie ń . Ustalaj ą c wysoko ść kary nale ż a ł o jednak uwzgl ę dni ć równie ż okoliczno ść , ż e Spó ł ka nie by ł a dot ą d adresatem decyzji Prezesa UOKiK stwierdzaj ą cej naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e ograniczony zasi ę g dzia ł alno ś ci prowadzonej przez CATV w zakresie ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej. Natomiast w odniesieniu do wskazanej w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przes ł anki okresu stosowania stwierdzonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wskaza ć nale ż y, ż e niew ą tpliwie niezgodne z prawem dzia ł ania Spó ł ki mia ł y charakter d ł ugotrwa ł y i trwa ł y od kilku lat. Jednak ż e, przy nak ł adaniu kary Prezes UOKiK móg ł uwzgl ę dni ć jedynie okres, jaki up ł yn ął od wej ś cia w ż ycie przepisów przewiduj ą cych nak ł adanie na przedsi ę biorców kar pieni ęż nych za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co nast ą pi ł o w dniu 21 kwietnia 2007 r., zatem ju ż w trakcie trwania praktyk udowodnionych Spó ł ce. Decyduj ą c o wysoko ś ci kary Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę wszystkie wskazane powy ż ej okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe CATV. Na ich podstawie Prezes UOKiK uzna ł , ż e wadze udowodnionych CATV narusze ń ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odpowiada kara w wysoko ś ci 15 000 z ł . W ocenie Prezesa UOKiK, kara pieni ęż na w powy ż szej wysoko ś ci w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia CATV. Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes UOKiK wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny, podkre ś laj ą c naganno ść ocenianego zachowania przedsi ę biorcy i przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwa ł ego zaniechania naruszania przez CATV w przysz ł o ś ci przepisów maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. Poza wymiarem indywidualnym, w ocenie Prezesa UOKiK, orzeczona kara b ę dzie mie ć równie ż wymiar ogólny, spe ł niaj ą c funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. Przy czym, stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy, pod poj ę ciem przychodu nale ż y rozumie ć przychód osi ą gni ę ty w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W oparciu o powy ż sze za ł o ż enia Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie dokumentów finansowych przekazanych przez CATV, ż e przychód tego przedsi ę biorcy w 2007 r. stanowi ą cy podstaw ę wymiaru kary pieni ęż nej z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy 5 Por.: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. akt III SK 31/04). 6 Por.: wyrok SN z dnia 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt I CKN 793/98). 24 o ochronie konkurencji i konsumentów wyniós ł [tajemnica przedsi ę biorstwa] z ł . Na ł o ż ona na CATV kara pieni ęż na stanowi [tajemnica przedsi ę biorstwa] z ł uzyskanego przychodu , mie ś ci si ę zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara ta stanowi jednocze ś nie [tajemnica przedsi ę biorstwa]% kary maksymalnej , przewidzianej za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 ww. ustawy. W ocenie Prezesa UOKiK, w ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci zarówno na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , s ą w pe ł ni uzasadnione. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Warszawie Maria Mrówka Otrzymuje: CATV Sp. z o.o. ul. Ta ś mowa 1 02-677 Warszawa 25