RGD-40/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-49/08/IW Gda ń sk, 23 wrze ś nia 2008r. D ECYZJA NR RGD. 40/2008 I . Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsu- mentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Aleksandrze Adamczak prowa- dz ą cej Niepubliczne Przedszkole „Weso ł y Delfinek” w Gda ń sku – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki narusza- j ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu Umowy o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek”, nast ę pu- j ą cych postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.): 1. § 4 pkt. 1 o tre ś ci: „Za us ł ugi okre ś lone w parag. 2 punkt 1 umowy rodzice zo- bowi ą zani s ą wnosi ć op ł aty w wysoko ś ci ustalonej przez Dyrektora przedszkola. Wysoko ść op ł aty zostanie rodzicom przekazana w formie komunikatu w dwuty- godniowym wyprzedzeniem.” 2. § 4 pkt 5 o tre ś ci: „W przypadku nie dokonania op ł aty w okre ś lonym terminie, przedszkole pobiera za ka ż dy dzie ń zw ł oki odsetki w wysoko ś ci 1 z ł .” i przyj ę ciu zobowi ą zania ww. przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez usuni ę cie wskaza- nych uchybie ń w tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych, nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Aleksandr ę Adamczak prowadz ą c ą Niepubliczne Przedszkole „Weso ł y Delfinek” w Gda ń sku obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania w terminie dwóch tygo- dni od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji poprzez wprowadzenie zmian we wzorcu Umowy o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek” zgodnie z przyj ę tym zobowi ą zaniem. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Aleksandr ę Adamczak prowadz ą c ą Niepubliczne Przedszkole „Weso ł y Delfinek” w Gda ń sku, obowi ą zek przekazania infor- macji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia dowodów na okoliczno ść zawarcia nowych umów wed ł ug nowo opracowanego wzorca umowy za łą czonego do pisma z dnia 6 maja 2008 r. w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W I kwartale 2008 r. przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedszkola niepu- bliczne, dzia ł aj ą ce na terenie województwa pomorskiego i zachodniopomorskiego, pod k ą tem zgodno ś ci postanowie ń zawartych w tych wzorcach z przepisami Kodeksu cywilne- go, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone. W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: Umowa o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek”. Kontrola ww. dokumentu wykaza ł a, ż e zawarto w nim postanowienia, które mog ą naru- sza ć zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku ze stosowaniem postanowie ń umownych uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „ SOKiK”, za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, zwanego dalej „ Rejestrem”. Maj ą c na uwadze zgromadzony materia ł dowodowy, postanowieniem nr 206 z dnia 24 kwietnia 2008 r., zmienionym nast ę pnie postanowieniem nr 375 z dnia 23 lipca 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „ Prezesem Urz ę du” lub „ Prezesem UOKiK”, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez przedsi ę biorc ę : Aleksandr ę Adamczak prowadz ą c ą Niepubliczne Przedszkole „Weso ł y Delfinek” w Gda ń sku, zwanego dalej „ Przedsi ę biorc ą ” lub „ Przedszkolem”, praktyk okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu Umowy o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek” na- st ę puj ą cych postanowie ń : 1. § 4 pkt. 1 o tre ś ci: „Za us ł ugi okre ś lone w parag. 2 punkt 1 umowy rodzice zo- bowi ą zani s ą wnosi ć op ł aty w wysoko ś ci ustalonej przez Dyrektora przedszkola. Wysoko ść op ł aty zostanie rodzicom przekazana w formie komunikatu w dwuty- godniowym wyprzedzeniem.” 2 2. § 4 pkt 5 o tre ś ci: „W przypadku nie dokonania op ł aty w okre ś lonym terminie, przedszkole pobiera za ka ż dy dzie ń zw ł oki odsetki w wysoko ś ci 1 z ł .” Przedsi ę biorca - w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania - przeka- za ł propozycje zmian tre ś ci kwestionowanych postanowie ń oraz za łą czy ł nowo opracowa- ny wzorzec Umowy o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek”. W pi ś mie z dnia 30 czerwca 2008 r. poinformowa ł , ż e umowy zawarte na podstawie kwe- stionowanego wzorca umowy obowi ą zywa ł y do dnia 30 czerwca 2008 r., natomiast od dnia 1 wrze ś nia 2008 r. umowy zawierane b ę d ą na podstawie nowoopracowanego wzorca. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: System o ś wiaty w Polsce obejmuje – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm) – przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do wymienionej ustawy o systemie o ś wia- ty, „o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa”. Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, co potwierdza równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m. in., i ż przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów potwierdza równie ż w odniesieniu do osób prawnych organizuj ą cych lub ś wiadcz ą cych us ł ugi o cha- rakterze u ż yteczno ś ci publicznej wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/04. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ile- kro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumie- niu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę or- ganizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorca Aleksandra Adamczak prowadz ą ca Niepubliczne Przedszkole „Weso ł y Delfinek” z siedzib ą w Gda ń sku, które zosta ł o w dniu 16 sierpnia 2006 r. wpisane do ewi- dencji szkól niepublicznych Gminy Miasta Gda ń ska pod numerem 188/P/06, jako osoba fizyczna ś wiadcz ą ca us ł ugi edukacyjne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, jest przed- si ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy okre ś laj ą ce zasady ś wiadczenia us ł ug wychowania przedszkolnego. W niniejszym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł posta- nowienia § 4 pkt 1 i 5 wzorca umowy o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „Za us ł ugi okre ś lone w parag. 2 punkt 1 umowy rodzice zobowi ą zani s ą wno- si ć op ł aty w wysoko ś ci ustalonej przez Dyrektora przedszkola. Wysoko ść op ł a- ty zostanie rodzicom przekazana w formie komunikatu w dwutygodniowym wyprzedzeniem”, 3 2. „W przypadku nie dokonania op ł aty w okre ś lonym terminie, przedszkole po- biera za ka ż dy dzie ń zw ł oki odsetki w wysoko ś ci 1 z ł .” uznaj ą c je za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru pod nast ę puj ą cymi pozy- cjami: Poz. 642. „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie za- rz ą dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademickiego”. (wpis do- konany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05). Poz. 644 „ Zw ł oka w op ł atach czesnego spowoduje naliczanie odsetek umownych w wyso- ko ś ci 2,00 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. (wpis dokonany na podstawie w yroku SO- KiK z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. ( sygn. akt: XVII Amc 20/05) Poz. 756. „ Uczelnia zastrzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które na- st ą pi poprzez zarz ą dzenie Kanclerza Wy ż szej Szko ł y Edukacji Zdrowotnej w Ł o- dzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. Zarz ą dzenie podane zostanie do wiadomo ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informa- cyjnej oraz w dziekanacie.” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 21 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 49/05). Poz. 791: „W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt: XVII Amc 38/05). Poz. 970: „ W przypadku zw ł oki w zap ł acie II raty naliczane b ę d ą odsetki w wysoko ś ci 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 21/05). W pi ś mie z dnia 6 maja 2008 r. Przedsi ę biorca zawar ł propozycje zmian kwestiono- wanych zapisów oraz przekaza ł nowo opracowany wzorzec umowy, zgodnie z którymi: 1. § 4 pkt. 1 otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „Za us ł ugi okre ś lone w parag. 2 punkt 1 umowy rodzice zobowi ą zani s ą wnosi ć op ł aty w wysoko ś ci ustalonej przez Dy- rektora przedszkola. Wysoko ść op ł aty zostanie rodzicom przekazana w formie pi- semnej: a) listem poleconym na wskazany przez nich na wst ę pie umowy adres z dwuty- godniowym okresem wyprzedzenia; ewentualnie b) pisemnie za potwierdzeniem odbioru, w przypadku osobistej obecno ś ci rodzi- ca w przedszkolu.” 2. § 4 pkt 5 otrzyma ł brzmienie: „W przypadku nie dokonania op ł aty w okre ś lonym terminie, przedszkole mo ż e pobiera ć odsetki w wysoko ś ci ustawowej.” Tak wi ę c, w nowo opracowanym wzorcu umowy znalaz ł y si ę zapisy, które przewi- duj ą , w przypadku zmiany wysoko ś ci op ł at za przedszkole obowi ą zek pisemnego powia- damiania konsumentów o planowanych zmianach oraz mo ż liwo ść pobierania przez Przed- si ę biorc ę – w przypadku nie terminowych wp ł at nale ż no ś ci – odsetek w ustawowej wyso- ko ś ci. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: 4 Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez prak- tyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumen- tów. Powo ł any wy ż ej przepis ustawy zawiera w pkt 1-3 przyk ł adowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodek- su post ę powania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej kon- kurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą one przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licz- nej, grupy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wy- danego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trze- cie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż - szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 „… jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych po- stanowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…).” Odwo ł uj ą c si ę do argumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia sku- teczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e „… praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosme- tycznych polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumen- tów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru.” Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, któ- re mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Wszczynaj ą c post ę powanie administracyjne Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim wzorca umowny, 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 5 w którym zawarte zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do re- jestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Po pierwsze , zakwestionowane zosta ł o m.in. postanowienia § 4 pkt 1 wzorca Umowy o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek” reguluj ą ce zasady zmiany wysoko ś ci op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki przedszkolnej, zgodnie z któ- rym Przedsi ę biorca informacje o ich zmianie przekazuje rodzicom w formie komunikatu z dwutygodniowym wyprzedzeniem. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie to jest to ż same z klauzulami niedozwolo- nymi wpisanymi w pozycjach m.in.: 642, 756 i 848 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, na podstawie wyroków SOKiK odpowiednio z dnia 5 pa ź dzier- nika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05, z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 49/05 oraz z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt XVII Amc 60/05. W uzasadnieniu wyroku z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05, SO- KiK uzna ł , ż e postanowienie o tre ś ci: „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie zarz ą dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademic- kiego” nie gwarantuje konsumentowi (tu: studentowi) rzetelnej informacji o zmianie tre ś ci umowy zawartej z przedsi ę biorc ą (tu: uczelni ą ) w zakresie ewentualnej zmiany wysoko ś ci op ł at, które konsument powinien ponosi ć . W opinii S ą du „ Umowa łą cz ą ca studenta i uczel- ni ę ma charakter umowy ci ą g ł ej i podlega rygorom umów konsumenckich okre ś lonym w art. 384 i 384 1 kc. (…) Powy ż sze dotyczy równie ż zmiany wzorca umowy w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym, je ż eli druga strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie. Zapis powy ż szy jest niezgodny z w/w przepisami, a przyj ę ty w nim sposób powiadamiania studenta o wysoko ś ci op ł at poprzez wydania zarz ą dzenia Rektora nie stanowi gwarancji, ż e ta informacja z pewno ś ci ą do niego dotrze, co rodzi ć mo ż e ujemne skutki w postaci powstania u konsumenta zad ł u ż enia w op ł atach z powodu braku wiedzy o ich podwy ż ce. Z tych te ż powodów zakwestionowane postanowienie umowne kszta ł tuje prawa i obowi ą zki studenta (konsument) w sposób sprzeczny z dobrymi obycza- jami a zarazem ra żą co narusza jego interesy.” W wyroków z dnia 21 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 49/05) postanowienie o tre ś ci „ Uczelnia zastrzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które nast ą pi poprzez zarz ą dzenie Kanclerza Wy ż szej Szko ł y Edukacji Zdrowotnej w Ł odzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. Zarz ą dzenie podane zostanie do wiadomo- ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informacyjnej oraz w dziekanacie.” równie ż zo- sta ł o uznane przez SOKiK za kszta ł tuj ą ce prawa i obowi ą zki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c ich interesy. Kwestionowane postanowienie § 4 pkt 1 wzorca umowy o tre ś ci „Za us ł ugi okre ś lone w parag. 2 punkt 1 umowy rodzice zobowi ą zani s ą wnosi ć op ł aty w wysoko ś ci ustalonej przez Dyrektora przedszkola. Wysoko ść op ł aty zostanie rodzicom przekazana w formie komunikatu w dwutygodniowym wyprzedzeniem.” przyznaje Przedsi ę biorcy prawo do jed- nostronnej zmiany wysoko ś ci op ł at za ś wiadczone na rzecz konsumenta us ł ugi, nie prze- widuj ą c jednocze ś nie konieczno ś ci powiadamiania konsumenta o planowanych zmianach finansowych warunków wykonywania umowy. O ile Przedsi ę biorca ma pe ł ne prawo do podwy ż szenie wysoko ś ci op ł at za ś wiadczone us ł ugi w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów dzia ł alno ś ci, to nie mo ż e on - zastrzegaj ą c sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty na mocy jednostronnej decyzji – narusza ć obowi ą zku dor ę czenia zmienionego wzorca drugiej stronie umowy. Zgodnie z art. 384 1 § 1 Kodeksu cywilnego wzorzec wydany 6 w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł dor ę czony stronie przed zawarciem umowy, a strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. Postanowienia § 4 pkt 1 wzorca Umowy upowa ż niaj ą Przedsi ę biorc ę do zmiany wysoko ś ci op ł at obci ąż aj ą cych konsumenta, przy czym zmiana ich wysoko ś ci nie jest uznana za zmian ę warunków umowy. Tak wiec, za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia § 4 pkt 1 wzorca umowy stosowanego przez Przedsi ę biorc ę , mieszcz ą si ę w hipotezach klauzul 642 i 756 wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolo- ne. Po wtóre , zakwestionowane zosta ł y postanowienia § 4 pkt 5 wzorca Umowy o sprawowanie opieki w Przedszkolu Niepublicznym „Weso ł y Delfinek” uprawniaj ą ce Przed- si ę biorc ę do pobierania - za ka ż dy dzie ń zw ł oki w uregulowaniu nale ż nych op ł at - odsetek w wysoko ś ci 1 z ł . Zgodnie z art. 359 § 2 1 k.c. „maksymalna wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno- ś ci prawnej nie mo ż e w stosunku rocznym przekracza ć czterokrotno ś ci wysoko ś ci stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne)”. Obecnie wska ź nik ten wynosi 7,50 %, w 2007 r. kszta ł towa ł si ę na poziomie od 5,75 proc. do 6,7 proc. 2 Tym samym maksymalne odsetki ustawowe nie mog ą aktualnie przekracza ć pozio- mu 30 % (4 x 7,50 %) w skali roku. Nale ż y ponadto zaznaczy ć , ż e zgodnie z art. 359 § 2 2 k.c., „je ż eli wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno ś ci prawnej przekracza wysoko ść od- setek maksymalnych, nale żą si ę odsetki maksymalne”. Natomiast w my ś l przepisów art. 359 § 2 3 k.c. – „postanowienia umowne nie mog ą wy łą cza ć ani ogranicza ć przepisów o odsetkach maksymalnych (…). W takim przypadku stosuje si ę przepisy ustawy”. Zdaniem Prezesa Urz ę du, okre ś lenie odsetek umownych na poziomie 1 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki powoduje, ż e b ę d ą one znacznie wy ż sze od obowi ą zuj ą cej stawki odsetek ustawowych, w tym równie ż odsetek maksymalnych - przewidzianych w przepisach Ko- deksu cywilnego. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienia to jest to ż same m.in. z klauzulami niedo- zwolonymi wpisanymi w pozycjach m.in.: 644, 791 i 970 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dnia 6 marca 2006 r. (Sygn. akt XVII AmC 21/05, wpis pod nr 970) SO- KiK uzna ł , ż e postanowienie o tre ś ci: „ W przypadku zw ł oki w zap ł acie II raty naliczane b ę d ą odsetki w wysoko ś ci 1% za ka ż dy dzie ń zw ł oki” narusza art. 385 1 § 1 Kodeksu cywil- nego ze wzgl ę du na ra żą co wygórowan ą wysoko ść odsetek. S ą d zwa ż y ł , i ż odsetki w wy- soko ś ci 1 % za ka ż dy dzie ń zw ł oki s ą niewspó ł miernie wysokie do ewentualnej poniesionej przez pozwanego szkody, a tak ż e nieuzasadnione rozmiarem ryzyka gospodarczego istnie- j ą cego w sytuacji, której dotyczy to postanowienie. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów - wyrokiem z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. (sygn. akt: XVII Amc 20/05, wpis pod nr 644) - uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Zw ł oka w op ł atach czesnego spowoduje naliczanie odsetek umownych w wysoko- ś ci 2,00 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki.” 2 Por. na: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/Dzienne/Stopy.htm . 7 Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. (sygn. akt: XVII Amc 38/05, wpis pod nr 791) uznanao za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. W uzasadnieniu tego wyroku podkre ś lono, ż e - zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego - niedozwolone s ą postanowienia umowne, które kszta ł tu- j ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naru- szaj ą c jego interesy. Taki charakter maj ą zdaniem S ą du postanowienia ustalaj ą ce odsetki w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki, które s ą ra żą co wygórowane. Tak wiec, za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nie § 4 ust. 5 stosowanego przez Przedsi ę biorc ę wzorca umowy, okre ś laj ą ce wysoko ść odsetek za nieterminowe regulowanie nale ż no ś ci, mie ś ci si ę w hipotezie klauzul 644, 791 i 970 wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń wzorców umowy oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do Rejestru wskazuje, ż e kwestionowa- ne postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki postanowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwe- stionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. Skutkuje to uznaniem, ż e uprawdopodobniona zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest ponadto wyka- zanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naru- szeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby do któ- rych adresowana jest oferta przedsi ę biorcy. Pismami z dnia 6 maja i 30 czerwca 2008 r. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do wpro- wadzenie z dniem 1 wrze ś nia 2008 r. nowego wzorca Umowy o zmienionym brzmieniu postanowie ń reguluj ą cych zasady zmiany warunków finansowych ś wiadczenia us ł ug oraz naliczania odsetek za nieterminowe uiszczanie op ł at za przedszkole. W ś wietle powy ż szego, w niniejszej sprawie zachodz ą podstawy do zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk na- ruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przedsi ę - biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 powo ł anej ustawy, a przedsi ę biorca, któ- remu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Zdaniem Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wy- dania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyk narusza- j ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie kon- sumenckim wzorcami umownymi, w których zamieszczone zosta ł y klauzule wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę - cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia wskazanym powy ż ej naruszeniom poprzez za- wieranie nowych umów zgodnie z nowo opracowanym wzorcem, z którego usuni ę to nie- dozwolone postanowienia umowne. Zaproponowane przez Przedsi ę biorc ę zmiany kwestionowanych postanowie ń wzorca umowy uwzgl ę dniaj ą , w ocenie Prezesa Urz ę du, obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obo- wi ą zek z ł o ż enia - w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji – infor- macji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia dowodów na okoliczno ść za- warcia nowych umów wed ł ug nowo opracowanego wzorca umowy za łą czonego do pisma z dnia 6 maja 2008 r. w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. POUCZENIE: Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę - gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch ty- godni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuje: Pani Aleksandra Adamczak Niepubliczne Przedszkole „Weso ł y Delfinek” ul. Pomorska 19 80- 333 Gda ń sk 9