RWA-36/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-7/07/DJ Warszawa, dn. 30 pa ź dziernika 2007 r. DECYZJA Nr RWA-36/2007 I . Na podstawie art. 27 ust. 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Panu Krzysztofowi Turniakowi prowadz ą cemu w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Nova Centrum Edukacyjne - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Pana Krzysztofa Turniaka prowadz ą cego w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Nova Centrum Edukacyjne, podejmowane w okresie przed uzyskaniem decyzji Prezydenta m.st. Warszawy o nadaniu NOVA Policealnej Szkole Zawodowej w Warszawie uprawnie ń szko ł y publicznej, polegaj ą ce na stosowaniu wprowadzaj ą cego w b łą d oznaczenia ś wiadczonych us ł ug poprzez informowanie na stronie internetowej www.nova.edu.pl , i ż po uko ń czeniu tej szko ł y s ł uchacz otrzymuje dyplom z tytu ł em technika danego zawodu, co – jako wyczerpuj ą ce znamiona czynu nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 503 ze zm.) – stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 17 stycznia 2007 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Pana Krzysztofa Turniaka prowadz ą cego w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Nova Centrum Edukacyjne kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 15 000 z ł (s ł ownie: pi ę tna ś cie tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W dniu 17 maja 2007 r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Pana Krzysztofa Turniaka prowadz ą cego w Warszawie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Nova Centrum Edukacyjne (dalej: Centrum Edukacyjne Nova) dzia ł ania wyczerpuj ą cego znamiona czynu nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.) i mog ą cego stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). Przedmiotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku z zasygnalizowanymi przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie nieprawid ł owo ś ciami, jakich dopu ś ci ł o si ę Centrum Edukacyjne Nova przy naborze s ł uchaczy na rok szkolny 2006/2007 do Nova Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie (dalej tak ż e: Szko ł a). Z pism konsumentów kierowanych do Rzecznika wynika ł o bowiem, ż e na stronie internetowej www.nova.edu.pl zamieszczona zosta ł a informacja, i ż po uko ń czeniu wskazanej szko ł y s ł uchacze otrzymaj ą dyplomy z tytu ł em technika danego zawodu. W tym czasie Szko ł a nie posiada ł a uprawnie ń szko ł y publicznej. Wielu s ł uchaczy tej Szko ł y po rozpocz ę ciu nauki i uzyskaniu informacji o braku uprawnie ń Szko ł y do wystawiania dyplomów pa ń stwowych, uzna ł o, ż e dzia ł aniem Szko ł y zosta ł o wprowadzonych w b łą d, w zwi ą zku z czym podj ę li oni dzia ł ania zmierzaj ą ce do uchylenia si ę na podstawie art. 88 k.c. od skutków prawnych o ś wiadcze ń woli o zawarciu umowy z ł o ż onych Szkole pod wp ł ywem b łę du. Na podstawie informacji przekazanych przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie, w tym równie ż wydruku z dnia 9 listopada 2006 r. ze strony internetowej Szko ł y, zawieraj ą cego informacj ę o mo ż liwo ś ci uzyskania przez s ł uchacza po uko ń czeniu Nova Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie dyplomu z tytu ł em technika danego zawodu, Prezes UOKiK uzna ł za zasadne wszcz ę cie przeciwko Centrum Edukacyjnemu Nova post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pod zarzutem stosowania wprowadzaj ą cego w b łą d oznaczenia ś wiadczonych us ł ug. Postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r. zaliczono w poczet materia ł ów dowodowych niniejszego post ę powania pismo Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r., stanowi ą cy za łą cznik do tego pisma wydruk ze strony internetowej www.nove.edu.pl z dnia 9 listopada 2006 r. oraz przekazane przez Pana Krzysztofa Turniaka w toku sprawy o sygn. RWA-62-1/07/DJ za ś wiadczenie o wpisie do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej. Prezes Urz ę du zawiadamiaj ą c przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania wezwa ł go do ustosunkowania si ę przedstawionych zarzutów (pismo z dnia 17 maja 2007 r.). Swoje stanowisko w sprawie Centrum Edukacyjne Nova przedstawi ł o w pi ś mie z dnia 31 maja 2007 r. W toku post ę powania przedsi ę biorca przekaza ł równie ż informacje i wyja ś nienia żą dane przez Prezesa Urz ę du (pisma z dnia 21 sierpnia 2007 r. i z dnia 17 wrze ś nia 2007 r.). Ponadto materia ł dowodowy, na podstawie postanowienia z dnia 25 wrze ś nia 2007 r., zosta ł uzupe ł niony zaliczonymi w poczet tego post ę powania przekazanymi przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie kopiami 5 skarg konsumenckich, kopiami 3 pism s ł uchaczy skierowanych do Centrum Edukacyjnego Nova oraz kopi ą pisma, jakie Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie wystosowa ł do Centrum Edukacyjnego Nova. 2 Prezes Urz ę du uznaj ą c, i ż wszystkie okoliczno ś ci niezb ę dne dla rozstrzygni ę cia sprawy zosta ł y wyja ś nione, pismem z dnia 28 wrze ś nia 2007 r. poinformowa ł stron ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania. Jednocze ś nie zosta ł stronie wyznaczony termin na zapoznanie si ę z aktami sprawy. Mimo stosownego zawiadomienia, Centrum Edukacyjne Nova nie skorzysta ł o z uprawnienia do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Pan Krzysztof Turniak wpisany do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta W ę growa pod numerem 2947 prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Nova Centrum Edukacyjne w Warszawie. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych. W ramach tej dzia ł alno ś ci Pan Krzysztof Turniak prowadzi Nova Policealn ą Szko łę Zawodow ą w Warszawie przy ul. Nowogrodzkiej 42. Stosownie do tre ś ci art. 82 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) osoby prawne i fizyczne mog ą zak ł ada ć szko ł y i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostk ę samorz ą du terytorialnego obowi ą zan ą do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkó ł i placówek. Szko ł y podstawowe, gimnazja, a tak ż e szko ł y ponadgimnazjalne, do zakresu których na podstawie art. 9 ust. 1 pkt g ustawy o systemie o ś wiaty zalicza si ę tak ż e szko ł y policealne, mog ą ubiega ć si ę o uzyskanie uprawnie ń szko ł y publicznej. Warunkiem uzyskania tych uprawnie ń jest spe ł nienie przez szko łę warunków takich jak: 1) realizowanie programów nauczania uwzgl ę dniaj ą cych podstawy programowe wymienione w ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o systemie o ś wiaty, 2) realizowanie zaj ęć edukacyjnych w cyklu nie krótszym oraz w wymiarze nie ni ż szym ni ż łą czny wymiar obowi ą zkowych zaj ęć edukacyjnych okre ś lony w ramowym planie nauczania szko ł y publicznej danego typu, 3) stosowanie zasad klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, z wyj ą tkiem egzaminów wst ę pnych, 4) prowadzenie dokumentacji przebiegu nauczania ustalonej dla szkó ł publicznych, 5) w przypadku szko ł y prowadz ą cej kszta ł cenie zawodowe - kszta ł cenie w zawodach okre ś lonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, o której mowa w art. 24 ust. 1, a w przypadku liceum profilowanego - kszta ł cenie w profilach kszta ł cenia ogólnozawodowego, o których mowa w art. 24 ust. 6, 6) zatrudnianie nauczycieli obowi ą zkowych zaj ęć edukacyjnych, o których mowa w pkt 2, posiadaj ą cych kwalifikacje okre ś lone dla nauczycieli szkó ł publicznych. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w ustawie o systemie o ś wiaty, szko ł a niepubliczna mo ż e ubiega ć si ę o nadanie jej uprawnie ń szko ł y publicznej b ą d ź z dniem rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci, b ą d ź te ż w okresie pó ź niejszym. Pierwszy ze wskazanych sposobów nabycia uprawnie ń szko ł y publicznej reguluje art. 82 ust. 2a tej ustawy, zgodnie z którym, w przypadku szko ł y podstawowej, gimnazjum i szko ł y ponadgimnazjalnej ubiegaj ą cych si ę o nadanie uprawnie ń szko ł y publicznej z dniem rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci wpis do ewidencji mo ż e nast ą pi ć , je ż eli osoba prowadz ą ca przedstawi pozytywn ą opini ę kuratora o ś wiaty (...) o spe ł nianiu wymaga ń okre ś lonych w art. 7 ust. 3. Mo ż liwo ść pó ź niejszego nabycia przez szko łę niepubliczn ą uprawnie ń szko ł y publicznej przewiduje natomiast art. 85 ust. 3 ustawy, który wskazuje, i ż organ jednostki samorz ą du terytorialnego na wniosek osoby prowadz ą cej 3 szko łę niepubliczn ą nieposiadaj ą c ą uprawnie ń szko ł y publicznej nadaje tej szkole uprawnienia szko ł y publicznej, je ż eli osoba ta przedstawi pozytywn ą opini ę kuratora o ś wiaty (...) o spe ł nianiu przez szko łę warunków okre ś lonych w art. 7 ust. 3. Niezale ż nie zatem od terminu uzyskania uprawnie ń szko ł y publicznej, warunkiem ich uzyskania jest spe ł nienie wymaga ń okre ś lonych w art. 7 ust. 3 ustawy. Wymagania te odnosz ą si ę g ł ównie do zapewnienia odpowiedniego standardu nauczania oraz stosowania tych samych, co w szkole publicznej, standardów oceniania. Jedynie bowiem spe ł nienie tych warunków uzasadnia przyznanie szko ł om niepublicznym prawa do wydawania ś wiadectw i dyplomów równowa ż nych z uzyskiwanymi w szkole publicznej tj. ś wiadectw i dyplomów wydawanych wed ł ug wzorów okre ś lonych rozporz ą dzeniem Ministra Kultury z dnia 6 kwietnia 2005 r. w sprawie zasad wydawania oraz wzorów ś wiadectw, dyplomów pa ń stwowych i innych druków szkolnych, sposobu dokonywania ich sprostowa ń i wydawania duplikatów, a tak ż e zasad legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranic ą oraz zasad odp ł atno ś ci za wykonywanie tych czynno ś ci (Dz. U. Nr 60, poz. 523) (dalej: rozporz ą dzenie w sprawie zasad wydawania oraz wzorów ś wiadectw i dyplomów). Jak wywiedziono w odpowiedzi na zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygni ę cia S ą dowi Najwy ż szemu przez Naczelny S ą d Administracyjny, „uzyskanie uprawnie ń szko ł y publicznej ogranicza si ę do wydawania ś wiadectw i dyplomów pa ń stwowych, stanowi ą cych dokumenty urz ę dowe” 1 . Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporz ą dzenia, absolwent szko ł y ponadgimnazjalnej: zasadniczej szko ł y zawodowej, technikum, technikum uzupe ł niaj ą cego i szko ł y policealnej oraz absolwent dotychczasowej szko ł y zasadniczej i szko ł y ś redniej zawodowej, który zda ł egzamin zawodowy, otrzymuje dyplom potwierdzaj ą cy kwalifikacje zawodowe. W toku post ę powania ustalono, ż e Nova Policealna Szko ł a Zawodowa w Warszawie w okresie naboru na rok szkolny 2006/2007 mia ł a status szko ł y niepublicznej. Uprawnienia szko ł y publicznej zosta ł y jej nadane dopiero decyzj ą Prezydenta m.st. Warszawy nr 6/BE/2007 z dnia 17 stycznia 2007 r. Informacje o Policealnej Szkole Zawodowej w Warszawie zawarte zosta ł y na stronie www.nova.edu.pl . Na stronie tej w cz ęś ci „Informacje ogólne” podano: „Szko ł a Policealna 2-letnia: nauka trwa dwa lata (4 semestry). Po uko ń czeniu szko ł y S ł uchacz otrzymuje dyplom z tytu ł em technika danego zawodu”. Taka informacja widnia ł a na stronie internetowej Centrum Edukacyjnego Nova jeszcze przed uzyskaniem przez Szko łę uprawnie ń szko ł y publicznej, czego dowód stanowi za łą czony do akt niniejszego post ę powania wydruk ze strony www.nova.edu.pl z dnia 9 listopada 2006 r. Na podstawie informacji udzielonych przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie oraz przekazanych przez niego skarg konsumenckich Prezes Urz ę du ustali ł , ż e cz ęść s ł uchaczy rozpoczynaj ą cych nauk ę w Szkole w roku szkolnym 2006/2007 mia ł o przekonanie, i ż uko ń czenie tej Szko ł y umo ż liwi im uzyskanie dyplomów pa ń stwowych potwierdzaj ą cych ich kwalifikacje zawodowe, które b ę d ą respektowane przez instytucje i urz ę dy pa ń stwowe. Dopiero w trakcie nauki pozyskali informacj ę o braku posiadania przez Szko łę uprawnie ń do wydawania takich dyplomów. Przedsi ę biorca, ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu, po pierwsze, wskaza ł , i ż nie jest w stanie ze 100% pewno ś ci ą stwierdzi ć , czy rzeczywi ś cie na swojej stronie internetowej poleci ł zamie ś ci ć informacj ę , i ż po uko ń czeniu prowadzonej przez niego Szko ł y s ł uchacze otrzymaj ą dyplomy z tytu ł em technika danego zwodu. W zwi ą zku z powy ż szym 1 Uchwa ł a SN z dnia 18 pa ź dziernika 1995 r., sygn. akt AZP 28/95, OSNP 1996/11/149, 4 zastrzega sobie mo ż liwo ść zbadania i zakwestionowania wydruku ze strony internetowej www.nova.edu.pl z dnia 9 listopada 2006 r. Po drugie natomiast, na wypadek gdyby w sposób niepodwa ż alny stwierdzono, ż e informacja b ę d ą ca podstaw ą wszcz ę cia post ę powania rzeczywi ś cie znajdowa ł a si ę na stronie internetowej Szko ł y, strona podnios ł a, i ż informacja takowa nie mog ł a narusza ć zbiorowych interesów konsumentów. Przedsi ę biorca wskaza ł , ż e analizowana informacja nie stwierdza ł a w ż aden sposób jakoby po uko ń czeniu tej Szko ł y s ł uchacz mia ł otrzymywa ć dyplom pa ń stwowy w rozumieniu stosownych przepisów prawa o ś wiatowego, a w szczególno ś ci w rozumieniu przepisów rozporz ą dzenia w sprawie wydawania oraz wzorów ś wiadectw i dyplomów. Przywo ł ane rozporz ą dzenie bowiem w sposób wyra ź ny mówi o „dyplomach uzyskania tytu ł u zawodowego” oraz o „dyplomach potwierdzaj ą cych kwalifikacje zawodowe”, podczas gdy informacja zarzucana Szkole odnosi ł a si ę do „dyplomów z tytu ł em technika danego zawodu”, co – w ocenie przedsi ę biorcy – stanowi zasadnicz ą ró ż nic ę w stosunku do terminologii u ż ytej w rozporz ą dzeniu. Co wi ę cej, informacja zamieszczona na stronie internetowej Szko ł y nie zawiera ł a stwierdzenia, i ż dyplomy b ę d ą wydawane na drukach okre ś lonych w rozporz ą dzeniu, co wskazywa ł oby na korzystanie z uprawnie ń zastrze ż onych jedynie dla szkó ł publicznych lub niepublicznych o uprawnieniach szkó ł publicznych. Centrum Edukacyjne Nova podnios ł o równie ż , i ż zgodnie ze Statutem Szko ł y w brzmieniu obowi ą zuj ą cym w listopadzie 2006 r. s ł uchacze – do momentu uzyskania uprawnie ń szko ł y publicznej – mieli zdawa ć wewn ę trzny egzamin potwierdzaj ą cy wiedz ę uzyskan ą podczas szkolenia. Egzamin taki nie mia ł oczywi ś cie mie ć statusu egzaminu pa ń stwowego, a otrzymywany przez s ł uchacza dyplom potwierdzaj ą cy fakt uczestnictwa w szkoleniu mia ł by ć wydawany wed ł ug wewn ę trznego wzoru Szko ł y. Przedsi ę biorca wskaza ł równie ż , i ż nie mo ż e podzieli ć stanowiska wyra ż onego w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 maja 2007 r. o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jakoby Szko ł a przeprowadzaj ą c nabór w 2006 r. pos ł ugiwa ł a si ę informacj ą , stanowi ą c ą podstaw ę wszcz ę cia tego post ę powania. Szko ł a zauwa ż y ł a bowiem, ż e wydruk ze strony internetowej Centrum Edukacyjnego Nova, zawieraj ą cy przedmiotow ą informacj ę pochodzi z listopada 2006 r., a wi ę c z okresu, w którym nabór na rok szkolny zosta ł ju ż zako ń czony. Brak jest natomiast jakichkolwiek danych potwierdzaj ą cych fakt stosowania przedmiotowej informacji w miesi ą cach prowadzenia w ł a ś ciwego naboru na rok szkolny 2006/2007, a mianowicie w okresie lipiec – sierpie ń 2006 r. Szko ł a odpieraj ą c postawiony jej zarzut stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, podnios ł a, i ż przedmiotow ą informacj ą zawart ą na stronie internetowej s ł uchacze nie mogli zosta ć wprowadzeni w b łą d co do us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę , gdy ż Statut Szko ł y stanowi ą cy integraln ą cze ść umowy podpisywanej przez s ł uchacza wprost wskazywa ł , ż e Szko ł a nie posiada ł a wówczas uprawnie ń szko ł y publicznej. Strona post ę powania podnios ł a ponadto, ż e oznaczenie us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę znajdowa ł o si ę w umowie zawieranej ze s ł uchaczami, a nie w informacji b ę d ą cej podstaw ą wszcz ę cia niniejszego post ę powania. Co wi ę cej, informacja ta w powi ą zaniu z ca ł okszta ł tem informacji zamieszczonych na stronie internetowej, a w szczególno ś ci z informacj ą , ż e Szko ł a jest szko łą niepubliczn ą , nie mog ł a wprowadza ć s ł uchaczy w b łą d. Przedsi ę biorca zwróci ł ponadto uwag ę , ż e w przedmiotowej sprawie nie nast ą pi ł o jakiekolwiek naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Od stycznia 2007 r. Szko ł a posiada uprawnienia szko ł y publicznej, a zatem ma prawo wydawania dyplomów zgodnie z warunkami okre ś lonymi w rozporz ą dzeniu w sprawie wydawania i wzorów ś wiadectw i dyplomów. Tym samym ż aden ze s ł uchaczy, który zapisa ł by si ę do Szko ł y w nast ę pstwie uzyskania informacji kwestionowanej przez Prezesa Urz ę du nie móg ł by zosta ć 5 poszkodowany poprzez nieuzyskanie stosownego dyplomu z tytu ł em technika danego zawodu. Innymi s ł owy ka ż dy s ł uchacz, który zinterpretowa ł przedmiotow ą informacj ę tak jak Prezes UOKiK ma ju ż dzi ś gwarancj ę uzyskania stosownych uprawnie ń zawodowych. Wbrew wyra ż onej przez przedsi ę biorc ę w pi ś mie z dnia 31 maja 2007 r. zapowiedzi poddania wydruku ze strony internetowej www.nova.edu.pl , w łą czonego do akt niniejszego post ę powania, szczegó ł owemu badaniu celem ustalenia jego prawdziwo ś ci, przedsi ę biorca nie podj ął ż adnych czynno ś ci w tym kierunku, jak równie ż nie kwestionowa ł tre ś ci tego wydruku w toku dalszego post ę powania. W zwi ą zku z tym, ż e przedsi ę biorca podda ł w w ą tpliwo ść , czy informacja to ż sama do informacji wynikaj ą cej z tre ś ci wydruku z dnia 9 listopada 2006 r. znajdowa ł a si ę na stronie internetowej Szko ł y w okresie prowadzenia naboru na rok szkolny 2006/2007, Prezes Urz ę du, celem ustalenia tego faktu, skorzysta ł z ogólnie dost ę pnego archiwum zasobów multimedialnych zgromadzonych na stronie www.archive.org . Strona ta umo ż liwia obejrzenie archiwalnych wersji dowolnych stron www, które w okresie od 1996 r. by ł y publicznie dost ę pne w internecie. Historyczne wersje strony internetowej Centrum Edukacyjnego Nova tj. strony www.nova.edu.pl zgromadzone zosta ł y w tej cz ęś ci archiwum, która jest dost ę pna dla wszystkich u ż ytkowników sieci. W systemie zarchiwizowano 34 wersje strony www.nova.edu.pl z 2006 r. Na sprawdzonych przez Prezesa Urz ę du stronach z dnia 18 lipca 2006 r. oraz z dnia 15 sierpnia 2006 r. pod linkiem „szko ł y policealne” zamieszczone zosta ł y informacje identyczne do informacji wynikaj ą cych z b ę d ą cego w posiadaniu Prezesa Urz ę du wydruku z dnia 9 listopada 2006 r. Na podstawie powy ż szych okoliczno ś ci Prezes Urz ę du ustali ł , ż e strona niniejszego post ę powania informacj ę o mo ż liwo ś ci uzyskania przez s ł uchaczy Nova Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie dyplomu z tytu ł em technika danego zawodu stosowa ł a równie ż w okresie naboru do Szko ł y, tj. w lipcu i sierpniu 2006 r. Analiza wydruku ze strony internetowej z dnia 9 listopada 2006 r. oraz archiwalnych stron Szko ł y z dnia 18 lipca 2006 r. oraz z dnia 15 sierpnia 2006 r. nie wykaza ł a, aby w ś ród danych o Szkole podana by ł a informacja o jej niepublicznym statusie. W przekazanym natomiast przez przedsi ę biorc ę Statucie Szko ł y w wersji obowi ą zuj ą cej w listopadzie 2006 r. w § 2 ust. 1 zawarto postanowienie, zgodnie z którym „nauka w szkole policealnej ma na celu uzupe ł nienie przez s ł uchaczy wykszta ł cenia zawodowego i mo ż e ko ń czy ć si ę egzaminem potwierdzaj ą cym kwalifikacje zawodowe oraz uzyskaniem tytu ł u technika, po uzyskaniu uprawnie ń szko ł y publicznej” , za ś w § 14 ust. 3 postanowienie o tre ś ci „ ś wiadectwa zgodnie z obowi ą zuj ą cym rozporz ą dzeniem MEN b ę d ą wydawane po uzyskaniu uprawnie ń szko ł y publicznej” . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z tre ś ci ą art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach 6 prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi zatem co do zasady stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy. Jednocze ś nie artyku ł ten zawiera przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (pkt 2), nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów (pkt 3). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c na wzgl ę dzie powo ł ane wy ż ej stanowisko odno ś nie do interpretacji poj ę cia bezprawno ś ci w kontek ś cie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w opinii Prezesa Urz ę du, jako „sprzeczne z prawem” nale ż y zakwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść w rozumieniu przepisów z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega jednak nie tylko na jego sprzeczno ś ci z normami prawa, ale tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego b ą d ź dobrych obyczajów bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy zatem ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa, zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego czy dobrymi obyczajami. Stronie niniejszego post ę powania postawiono zarzut stosowania wprowadzaj ą cego w b łą d oznaczenia ś wiadczonych us ł ug. Bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez Centrum Edukacyjne Nova wyprowadzono zatem z naruszenia przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Dla wykazania stosowania przez Centrum Edukacyjne Nova praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów koniecznym jest zatem wykazanie, ż e dzia ł anie tego przedsi ę biorcy polegaj ą ce na zamieszczaniu przed 17 stycznia 2007 r. na stronie internetowej informacji o mo ż liwo ś ci uzyskania przez s ł uchaczy Nova Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie po uko ń czeniu tej szko ł y dyplomu z tytu ł em technika danego zawodu jako wprowadzaj ą ce w b łą d oznaczenie ś wiadczonych us ł ug stanowi ł o czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a jednocze ś nie wykazanie, ż e czyn ten narusza zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie bowiem do przywo ł anego powy ż ej przepisu art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie 7 konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uznaje si ę czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zakazane jest takie oznaczenie towarów lub us ł ug albo jego brak, które mo ż e wprowadzi ć klientów w b łą d co do pochodzenia, ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech towarów albo us ł ug, a tak ż e zatajenie ryzyka, jakie wi ąż e si ę z korzystaniem z nich. W tym miejscu zwróci ć nale ż y uwag ę , ż e hipotez ą art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ustawodawca obj ął nie tylko oznaczenia indywidualizuj ą ce, lecz tak ż e informacje opisowe zwi ą zane z us ł ug ą . Komentowany przepis chroni wi ę c uczestników rynku równie ż przed stosowaniem przez przedsi ę biorc ę nazewnictwa, symboli czy okre ś le ń , które wskazuj ą c na pewne w ł a ś ciwo ś ci i cechy oferowanych us ł ug i towarów wywo ł uj ą jednoznaczne skojarzenia z oznaczeniami charakterystycznymi dla towarów lub us ł ug innego rodzaju. A zatem zakazem okre ś lonym w art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ustawodawca obj ął wszelkie informacje umieszczane na oferowanych przez przedsi ę biorc ę towarach czy w opisach us ł ug. W literaturze i orzecznictwie podnosi si ę ponadto, ż e chodzi tu nie tylko o oznaczenia towarów i us ł ug, lecz tak ż e o informacje, jakie towarzysz ą wprowadzaniu produktu na rynek maj ą ce cele reklamowe czy informacyjne 2 . Przy czym w odniesieniu do us ł ug wskazywanie na ich „oznaczanie” w sensie fizycznym jest oczywi ś cie przeno ś ne. „Oznaczanie” rozumie ć zatem nale ż y w szerszym sensie ni ż umieszczanie informacji na towarze lub jego opakowaniu – jako umieszczenie informacji w zwi ą zku ze sprzeda żą towarów lub ś wiadczeniem us ł ug 3 . Analizowany przepis ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje na nieuczciwo ść takich dzia ł a ń przedsi ę biorcy, które wprowadzaj ą w b łą d co do wyra ź nie wskazanych w tym przepisie elementów towarów lub us ł ug, niemniej przepis ten in fine mówi równie ż o innych istotnych cechach towarów albo us ł ug. Przyj ąć zatem nale ż y, ż e zawarte w tym przepisie wyliczenie cech produktów i us ł ug ma charakter jedynie przyk ł adowy, a zakresem wyra ż onego tym przepisem zakazu obj ę te s ą wszelkie „cechy istotne”. Rozumie ć przez nie nale ż y w szczególno ś ci te w ł a ś ciwo ś ci, bez których nabywca nie kupi ł by towaru lub nie skorzysta ł by z us ł ugi 4 . W art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest mowa o mo ż liwo ś ci wprowadzenia klientów w b łą d. Wyst ę puje ona zawsze wówczas, gdy informacje zamieszczone na towarze lub w opisie us ł ug mog ą wp ł yn ąć na decyzj ę klienta co do nabycia towaru lub us ł ugi. W ocenie Prezesa Urz ę du, informacja zawarta na stronie internetowej Centrum Edukacyjnego Nova, wskazuj ą ca, i ż po uko ń czeniu Nowa Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie s ł uchacze otrzymuj ą dyplomy z tytu ł em technika danego zawodu, okre ś la istotne cechy us ł ug ś wiadczonych przez t ę Szko łę . Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, ż e dla konsumenta przy wyborze szko ł y szczególnie istotne znaczenie ma mo ż liwo ść uzyskania po uko ń czeniu tej szko ł y stosownego dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe. 2 Por. E. Nowi ń ska, M. du Vall „Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, wydanie 2, str. 105 oraz wyrok SN z 27 pa ź dziernika 2004 r., sygn. III CK 410/03. 3 „Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz” pod red. J. Szwaji, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 368, 4 L. Górnicki „Nieuczciwa konkurencja, w szczególno ś ci przez wprowadzaj ą ce w b łą d oznaczenie towarów lub us ł ug i ś rodki ochrony w prawie polskim” , Wroc ł aw 1997, str. 50, 8 Centrum Edukacyjne Nova zamie ś ci ł o informacj ę o mo ż liwo ś ci uzyskania dyplomu na swojej stronie internetowej, a zatem w miejscu szeroko dost ę pnym i stanowi ą cym z regu ł y pierwsze ź ród ł o informacji o us ł ugach oferowanych przez przedsi ę biorc ę . Komunikat ten zosta ł zawarty na stronie pod has ł em „Informacje ogólne” . Jednocze ś nie, co istotne, w ś ród informacji tych nie zosta ł a zamieszczona jakakolwiek wzmianka o statusie prawnym Szko ł y. Zdaniem Prezesa UOKiK, zamieszczenie w opisie us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę informacji o tym, ż e nauka w tej Szkole ko ń czy si ę uzyskaniem dyplomu z tytu ł em technika danego zawodu mog ł o rodzi ć u potencjalnego s ł uchacza skojarzenie, i ż Szko ł a ta jest uprawniona do wydawania dyplomów pa ń stwowych. Okoliczno ść , i ż w tre ś ci oferty jednoznacznie nie wskazano, i ż wydawane dyplomy s ą równowa ż ne dyplomom pa ń stwowym nie wyklucza mo ż liwo ś ci wywo ł ania b łę du u potencjalnych s ł uchaczy. Opis us ł ug zawiera bowiem informacj ę o mo ż liwo ś ci uzyskania dyplomu. Nawi ą zanie terminologiczne jest wi ę c oczywiste. W ocenie Prezesa Urz ę du, od potencjalnego odbiorcy us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę nie mo ż na oczekiwa ć na tyle daleko id ą cej rozwagi, aby informacje przekazywane przez przedsi ę biorc ę poddawa ł szczegó ł owej analizie prawnej i semantycznej, ani wymaga ć , by by ł na tyle spostrzegawczy, by formu ł owa ć podejrzenia co do precyzyjnego znaczenia jednostkowych wyra ż e ń u ż ytych przez przedsi ę biorc ę w szczegó ł owych informacjach na temat swoich us ł ug. Powo ł uj ą c si ę na opini ę doktryny 5 , wskaza ć nale ż y, i ż w post ę powaniu uregulowanym w przepisach ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji o tym, czy zachodzi mo ż liwo ść wywo ł ania b łę du, decyduje ocena przeci ę tnego klienta – nabywcy towaru lub us ł ugi. Ocena ta nie jest dokonywana w odniesieniu do indywidualnego klienta, lecz w relacji do pewnego abstrakcyjnie uj ę tego jego „modelu”. Nale ż y przy tym pami ę ta ć , i ż punktem wyj ś cia do dokonania stosownych ocen jest spostrzegawczo ść i do ś wiadczenie ż yciowe przeci ę tnego odbiorcy w zwyk ł ych warunkach obrotu. Inaczej jednak nale ż y odczytywa ć oznaczenia przeznaczone dla klienta wyspecjalizowanego, a inaczej dla nabywcy niewykszta ł conego i niefachowego, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowym przypadku. Zwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e wynikaj ą cy z art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakaz u ż ywania nieprawdziwych oznacze ń rozci ą ga si ę nie tylko na oznaczenia oczywi ś cie nieprawdziwe, ale równie ż na oznaczenia mog ą ce myli ć nabywc ę , chocia ż by nie by ł y one ca ł kiem fa ł szywe. Takimi niew ł a ś ciwie odbieranymi oznaczeniami s ą oznaczenia dwuznaczne albo te ż celowo nieprecyzyjne 6 . Dlatego te ż nie pozbawia dzia ł ania Szko ł y cechy bezprawno ś ci okoliczno ść podnoszona przez ni ą w toku post ę powania, i ż poprzez informowanie na stronie internetowej o mo ż liwo ś ci uzyskania przez jej s ł uchaczy dyplomów z tytu ł em technika danego zawodu nie dopu ś ci ł a si ę stosowania czynu nieuczciwej konkurencji okre ś lonego w art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jako ż e Szko ł a w istocie zamierza ł a, zgodnie ze swoim Statutem, przeprowadza ć dla swoich uczniów egzamin wewn ę trzny, a nast ę pnie wydawa ć im dyplomy wed ł ug wewn ę trznego wzoru Szko ł y. Informacja zamieszczona przez przedsi ę biorc ę w opisie us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę nie zawiera ł a jakiejkolwiek wzmianki o charakterze prawnym dyplomów wydawanych przez Szko łę . U ż yte przez przedsi ę biorc ę okre ś lenia: „dyplom” czy „tytu ł ” wywo ł uj ą natomiast oczywiste skojarzenie z urz ę dowym po ś wiadczeniem kwalifikacji zawodowych. Od odbiorcy us ł ug Szko ł y nie mo ż na oczekiwa ć , i ż b ę dzie on si ę zastanawia ć , czy „dyplom” w istocie oznacza dyplom pa ń stwowy tj. dyplom wydawany wed ł ug druku 5 E. Nowi ń ska, M. du Vall „Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 103, 6 „Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz” pod red. J. Szwaji, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1994, str. 87, 9 okre ś lonego w rozporz ą dzeniu w sprawie zasad wydawania oraz wzorów ś wiadectw i dyplomów, czy jedynie za ś wiadczenie wydawane przez Szko łę . Okre ś lenia takie jak „dyplom” czy „tytu ł zawodowy” maj ą walor informacyjny i w szerokim zakresie decyduj ą o jako ś ci, charakterze, a w kontek ś cie potrzeby potwierdzenia nabytych kwalifikacji zawodowych równie ż o przydatno ś ci us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę . Oznaczenia takie nie mog ą by ć zatem w sposób swobodny wykorzystywane przez dowolne podmioty prowadz ą ce us ł ugow ą dzia ł alno ść edukacyjn ą . Na ocen ę , ż e u ż yte przez Szko łę sformu ł owanie mo ż e wprowadza ć w b łą d wp ł ywa okoliczno ść , i ż nomenklatura zastosowana przez Szko łę odbiega jedynie w pewnym nieznacznym i –zdaniem Prezesa Urz ę du – niezauwa ż alnym bez dog łę bnej znajomo ś ci aktów prawnych, zakresie od nazewnictwa u ż ytego w tre ś ci rozporz ą dzenia w sprawie zasad wydawania oraz wzorów ś wiadectw i dyplomów. Szko ł a pos ł u ż y ł a si ę okre ś leniem „dyplom z tytu ł em technika danego zawodu”, w tre ś ci rozporz ą dzenia jest natomiast mowa o „dyplomie potwierdzaj ą cym kwalifikacje zawodowe”. Nie mo ż na pomin ąć faktu, ż e przeci ę tny uczestnik obrotu z zasady nie zna tre ś ci rozporz ą dzenia, a zatem równie ż nomenklatury w nim stosowanej. Za utrwalone uzna ć nale ż y ponadto stanowisko, zgodnie z którym „ Badaj ą c podobie ń stwo oznacze ń nale ż y uwzgl ę dni ć ogólne wra ż enie, jakie porównywane oznaczenia wywieraj ą na odbiorc ę , dla którego decyduj ą ce znaczenie maj ą zbiorcze elementy porównywanych oznacze ń . Odbiorca kieruje si ę przy wyborze towaru jedynie pewnymi przewodnimi elementami oznacze ń , z pomini ę ciem drobnych rozbie ż no ś ci” 7 . W analizowanym przypadku przewodnimi elementami zastosowanego oznaczenia us ł ug by ł o wykorzystanie okre ś le ń „dyplom” i „tytu ł zawodowy”. W toku niniejszego post ę powania, informacja, i ż s ł uchacze Nova Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie po uko ń czeniu tej Szko ł y otrzymaj ą dyplomy z tytu ł em technika danego zawodu, zawarta by ł a na stronie internetowej Szko ł y w okresie prowadzenia naboru do Szko ł y na rok szkolny 2006/2007. Stosowanie tej informacji w trakcie naboru do Szko ł y oznacza, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy mia ł o obiektywn ą mo ż liwo ść wp ł ywania na decyzje konsumentów co do zakupu ś wiadczonych przez niego us ł ug. Potwierdzeniem mo ż liwo ś ci wprowadzenia klientów w b łą d poprzez zamieszczenie wskazanej informacji na stronie internetowej Szko ł y s ą skargi, jakie ze strony konsumentów wp ł yn ęł y na t ę Szko łę do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie. Wszystkie te skargi dotyczy ł y niepoinformowania s ł uchaczy w momencie zawierania ze Szko łą umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych o braku posiadania przez Szko łę uprawnie ń do wydawania dyplomów pa ń stwowych. Powy ż sza okoliczno ść poniek ą d dowodzi, ż e zawieraj ą c ze Szko łą umow ę o nauk ę mieli oni przekonanie, ż e Szko ł a dysponuje uprawnieniami do wydawania dyplomów równowa ż nych dyplomom pa ń stwowym. Przyj ąć zatem mo ż na, i ż dzia ł ania podejmowane przez Szko łę mia ł y obiektywn ą zdolno ść wywo ł ania pomy ł ek w omawianym zakresie. Dla Prezesa Urz ę du oczywistym jest, i ż terminologii ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie mo ż na traktowa ć jako pozostaj ą cej w bezpo ś redniej relacji do przepisów k.c. o b łę dzie, gdzie chodzi o stan ś wiadomo ś ci konkretnej osoby. Ocena w ś wietle ww. ustawy dokonywana jest w znacznej mierze w celu usuni ę cia samej mo ż liwo ś ci wyst ę powania omy ł ek klientów, a zatem w celu prewencyjnym, podczas gdy ocena w ś wietle art. 84-86 k.c. dotyczy przypadków, gdy omy ł ki ju ż wyst ą pi ł y. Z tego wzgl ę du argumentacja strony post ę powania odwo ł uj ą ca si ę do tre ś ci zawartych w Statucie Szko ł y postanowie ń , 7 wyrok NSA z dnia 28 marca 2002 r., sygn. akt II S.A. 2778/01 10 wskazuj ą cych „wprost” na niepubliczny status placówki, jak i podnoszona przez ni ą okoliczno ść informowania o tym fakcie s ł uchaczy w trakcie procedury zapisywania do Szko ł y, nie podwa ż a s ł uszno ś ci postawionego jej zarzutu naruszania art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jak zreszt ą wykaza ł a analiza tre ś ci Statutu Szko ł y obowi ą zuj ą cego w okresie stosowania przez Szko łę wprowadzaj ą cego w b łą d oznaczenia us ł ug, Statut ten nie podawa ł w sposób bezpo ś redni informacji, i ż placówka ta jest szko łą niepubliczn ą . Informacja ta wynika ł a jedynie po ś rednio z tre ś ci dwóch postanowie ń Statutu, w których wskazano, i ż odpowiednie dyplomy i ś wiadectwa b ę d ą wydawane po uzyskaniu uprawnie ń szko ł y publicznej. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki okre ś lonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e dzia ł anie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. W opinii Prezesa Urz ę du, oczywistym jest, ż e zachowanie Centrum Edukacyjnego Nova jest szkodliwe dla konsumentów. Ci bowiem, b łę dnie s ą dz ą c, ż e Nova Policealna Szko ł a Zawodowa w Warszawie ma uprawnienia szko ł y publicznej mog ą spodziewa ć si ę , ż e po uko ń czeniu tej szko ł y uzyskaj ą dyplom pa ń stwowy potwierdzaj ą cy ich kwalifikacje zawodowe. Nie ulega przy tym w ą tpliwo ś ci, i ż perspektywa uzyskania takiego dyplomu jest okoliczno ś ci ą maj ą c ą szczególne znaczenie przy wyborze Szko ł y. Poniewa ż na podstawie informacji prezentowanych na stronie internetowej Szko ł y konsumenci oczekuj ą innego charakteru us ł ug edukacyjnych ni ż maj ą one w rzeczywisto ś ci, oceniana praktyka narusza ich interesy. Interes konsumentów naruszany opisanym dzia ł aniem przedsi ę biorcy ma wymiar zbiorowy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie Centrum Edukacyjnego Nova kierowane by ł o do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy ł o wszystkich obecnych i potencjalnych odbiorców us ł ug edukacyjnych ś wiadczonych przez Szko łę . Z tego wzgl ę du, w ocenie Prezesa Urz ę du, interes konsumentów naruszony w wyniku dzia ł a ń podejmowanych przez Centrum Edukacyjne Nova nie stanowi sumy indywidualnych interesów poszczególnych adresatów oferty przedsi ę biorcy, lecz ma charakter zbiorowy. Wykazanie, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy stanowi czyn nieuczciwej konkurencji z art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a zatem ma charakter bezprawny oraz, ż e narusza zbiorowy interes konsumentów przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust.2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w dniu 17 stycznia 2007 r. Prezydent m.st. Warszawy wyda ł decyzj ę w sprawie nadania Nova Policealnej Szkole Zawodowej w Warszawie uprawnie ń szko ł y publicznej. Uzna ć zatem nale ż y, ż e od tej daty dzia ł anie strony niniejszego post ę powania polegaj ą ce na informowaniu na swojej stronie internetowej 11 i ż po uko ń czeniu Nova Policealnej Szko ł y Zawodowej w Warszawie s ł uchacze maj ą mo ż liwo ść uzyskania dyplomów z tytu ł em technika danego zawodu nie jest oznaczeniem wprowadzaj ą cym klientów w b łą d co do charakteru us ł ug ś wiadczonych przez Szko łę , jako ż e Szko ł a jest ju ż uprawniona do wydawania dyplomów równorz ę dnych dyplomom odpowiedniego typu szkó ł publicznych. Opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy po uzyskaniu uprawnie ń szko ł y publicznej nie wype ł nia ju ż zatem znamion czynu z art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Z uwagi na powy ż sze, Prezes Urz ę du stwierdzi ł zaniechanie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki z dniem 17 stycznia 2007 r. Okoliczno ść , i ż Szko ł a uzyska ł a stosowne uprawnienia w trakcie trwania roku szkolnego, co spowodowa ł o mo ż liwo ść potwierdzenia z ko ń cem roku szkolnego przez ka ż dego s ł uchacza tej Szko ł y uprawnie ń zawodowych, nie oznacza, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy nie naruszy ł o interesów konsumentów. Zwa ż y ć bowiem nale ż y, ż e Szko ł a pos ł ugiwa ł a si ę wprowadzaj ą cym w b łą d oznaczeniem swoich us ł ug przed uzyskaniem tych uprawnie ń , a klienci nie mogli mie ć pewno ś ci, ż e Szko ł a z czasem uzyska status szko ł y publicznej. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , który cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ustawy, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ma charakter fakultatywny. Przywo ł any przepis ustawy okre ś la górn ą granic ę wysoko ś ci kary dla przedsi ę biorcy, wyznaczaj ą c j ą na 10% przychodu osi ą gni ę tego przez tego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Przychód osi ą gni ę ty przez stron ę niniejszego post ę powania - Pana Krzysztofa Turniaka w 2006 r. ustalono na podstawie z ł o ż onego przez niego zeznania podatkowego. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej jest uzasadnione. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej, Prezes Urz ę du kierowa ł si ę przede wszystkim tym, i ż Centrum Edukacyjne Nova naruszy ł o bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, do których respektowania jest zobligowane. Na decyzj ę o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej i na jej wymiar mia ł równie ż wp ł yw fakt, i ż nielegalna praktyka przedsi ę biorcy skierowana by ł y do szerokiego, nieoznaczonego kr ę gu konsumentów. Ka ż dy potencjalny konsument, maj ą cy dost ę p do informacji o Szkole zamieszczonej na jej stronie internetowej, móg ł poprzez t ę informacj ę zosta ć wprowadzony w b łą d co do ś wiadczonych przez t ę Szko łę us ł ug. Zasadno ść decyzji o ukaraniu Centrum Edukacyjnego Nova kar ą pieni ęż n ą dodatkowo motywuje uci ąż liwo ść udowodnionego mu naruszenia prawa dla konsumentów. Dowodz ą tego liczne skargi konsumencie, jakie w sprawie dzia ł a ń Centrum Edukacyjnego Nova nap ł ywa ł y do biura Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie, co zosta ł o udokumentowane w aktach post ę powania w niniejszej sprawie. 12 Sankcja w postaci na ł o ż enia kary mo ż e by ć na przedsi ę biorc ę na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy dopu ś ci ł si ę on naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Praktyka Centrum Edukacyjne Nova polega ł a na stosowaniu wprowadzaj ą cego w b łą d oznaczenia ś wiadczonych us ł ug. W ocenie Prezesa Urz ę du, przedsi ę biorca zamieszczaj ą c na swojej stronie internetowej informacj ę o mo ż liwo ś ci uzyskania przez s ł uchaczy Szko ł y dyplomu z tytu ł em technika danego zawodu musia ł mie ć ś wiadomo ść , w jaki sposób u ż yte przez niego sformu ł owanie mo ż e zosta ć odczytane przez potencjalnych klientów. Okoliczno ść t ę potwierdza chocia ż by fakt podejmowania przez s ł uchaczy tej Szko ł y prób uchylenia si ę od skutków prawnych umowy zawartej ze Szko łą jako umowy zawartej pod wp ł ywem b łę du co do statusu prawnego tej Szko ł y. Chocia ż by zatem od momentu podj ę cia przez s ł uchaczy ww. prób, Szko ł a musia ł a mie ć ś wiadomo ść wywo ł ywania wskazanych powy ż ej omy ł ek w ś ród swoich klientów. Rol ą przekazu informacyjnego jest nie tylko promowanie us ł ug, ale równie ż rzetelne i zgodne z prawd ą informowanie o cechach ś wiadczonych us ł ug. W przedmiotowym przypadku informacja o mo ż liwo ś ci uzyskania dyplomu pos ł u ż y ł a przedsi ę biorcy jako wabik na klientów. Nawet przy za ł o ż eniu, ż e przedsi ę biorca móg ł si ę spodziewa ć pozytywnej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie nadania jego Szkole uprawnie ń szko ł y publicznej, nie mia ł prawa przedstawia ć swojej oferty w taki sposób, by wyrabia ć w ś ród potencjalnych klientów przekonanie o nieprawdziwym statusie Szko ł y i nieprawdziwym zakresie jej uprawnie ń . Pami ę ta ć nale ż y, ż e na przedsi ę biorcach jako profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowi ą zek prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów i s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z respektowaniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa i dokonywaniem oceny legalno ś ci swoich dzia ł a ń m.in. w kontek ś cie zachowa ń i skarg ze strony kontrahentów. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął jednak równie ż pod uwag ę okoliczno ść , ż e w aktualnym stanie faktycznym dzia ł anie przedsi ę biorcy nie wype ł nia ju ż znamion praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów oraz, ż e jest to pierwsza decyzja wydawana wzgl ę dem tego przedsi ę biorcy na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kary pieni ęż ne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maj ą : po pierwsze – charakter represyjny (nak ł adane s ą za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (maj ą zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie nimi, czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa Urz ę du – nadaje im charakter dyscyplinuj ą cy 8 . Bior ą c pod uwag ę wszystkie podniesione wy ż ej okoliczno ś ci - zdaniem Prezesa Urz ę du - karze nak ł adanej niniejsz ą decyzj ą nale ż y, z uwagi na konieczno ść podkre ś lenia naganno ś ci podejmowanych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń , nada ć charakter represyjny, ze wzgl ę du natomiast na potrzeb ę zapobiegni ę cia zaistnienia podobnych sytuacji w przysz ł o ś ci - charakter prewencyjny. Z uwagi na ograniczony zakres dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy, fakt, ż e naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mia ł o miejsce po raz pierwszy oraz brak zaistnienia w zwi ą zku z przyznaniem Szkole w trakcie trwania roku szkolnego uprawnie ń szko ł y publicznej wymiernych, negatywnych skutków stosowania praktyki po stronie konsumentów, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e nak ł adana kara nie powinna by ć wygórowana. Niemniej, powinna ona stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. Takie cele kary spe ł ni kara w wysoko ś ci 15 000 z ł , stanowi ą ca ok. 1% kary maksymalnej, jaka mog ł aby zosta ć na ł o ż ona na stron ę tego post ę powania. Wobec powy ż szego, orzeka si ę jak w sentencji. 8 wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., III SK 31/04 13 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y wp ł aci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51-10101010-0078782231000000 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pan Witold Zielak Pe ł nomocnik Pana Krzysztofa Turniaka – Nova Centrum Edukacyjne Kancelaria Adwokacka Adw. Witold Zielak ul. Maczka 3/10 05-091 Z ą bki 14