RWA-24/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-20/07/AZ Warszawa, dn. 18 sierpnia 2008 r. DECYZJA Nr RWA-24/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm) oraz stosownie do art. 33 ust. 3 i 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939 ), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zosta ł o uprawdopodobnione, i ż Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą ce na: 1. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.), nie okre ś la warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków zawiera postanowienia, zobowi ą zuj ą ce Odbiorc ę us ł ug do pokrycia kosztów wymiany wodomierza g ł ównego powsta ł ych w wyniku niezabezpieczenia go przed zamarzni ę ciem albo uszkodzeniami mechanicznymi, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 8 ust.1 pkt. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje, ż e w przypadku zerwania przez Odbiorc ę us ł ug plomby lub zestawu wodomierzowego, dokonywania przez Us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z Przedsi ę biorstwem, zmian w instalacji wodoci ą gowo-kanalizacyjnej w sposób rzutuj ą cy na pobór wody oraz przy zmianach dokonywanych w instalacji oddzia ł ywuj ą cych w sposób negatywny na rzetelno ść dzia ł ania urz ą dze ń pomiarowych, Przedsi ę biorstwo ma prawo do odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 8 ust 1 pkt.2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje, ż e w przypadku opó ź niania si ę przez Odbiorc ę z zap ł at ą za us ł ugi za dwa okresy rozliczeniowe, Przedsi ę biorstwo po uprzednim pisemnym wyznaczeniu dodatkowego 7-dniowego terminu zap ł aty wraz z powiadomieniem o skutkach jego nie dotrzymania, ma prawo odst ą pi ć od umowy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przewiduj ą cego odmienny ni ż w § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń na zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. nr 127, poz. 886 z pó ź n. zm.) okres, na podstawie którego ustala si ę ś redni ą ilo ść zu ż ycia wody w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 6. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , w którym wbrew § 37 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, b ę d ą cego za łą cznikiem do Uchwa ł y Nr XLIII/261/2006 Rady Miasta Garwolin z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, nie okre ś lono zasad, na jakich Odbiorcy przys ł uguje upust w przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub Organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 7. naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie zamieszczenie w stosowanym wzorcu umownym Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, ustale ń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, okre ś lonych w art. 18 w/w ustawy, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. po przygotowaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie nowego wzoru Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, uwzgl ę dniaj ą cego wszystkie zastrze ż enia Prezesa Urz ę du, za łą czonego do pisma ww. Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. L.dz.DT/497/08 oraz po przyj ę ciu zobowi ą zania ww. Spó ł ki do zmiany obowi ą zuj ą cych umów - wed ł ug wzorca zaakceptowanego niniejsz ą decyzj ą - do dnia 31 grudnia 2008 r. oraz do zawierania nowych umów wed ł ug ww. wzoru – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania. 2 II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm) oraz stosownie do art. 33 ust. 3 i 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939 ), – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 15 wrze ś nia 2008 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które ma zawiera ć : - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść zosta ł a zmieniona do dnia 29 sierpnia 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść nie zosta ł a zmieniona do dnia 29 sierpnia 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby nowych umów, zawartych do dnia 29 sierpnia 2008 r., na podstawie wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008. 2. nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 14 listopada 2008 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które ma zawiera ć : - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść zosta ł a zmieniona do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść nie zosta ł a zmieniona do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby nowych umów, zawartych do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r., na podstawie wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008. 3. nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 15 stycznia 2009 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które ma zawiera ć : - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść zosta ł a zmieniona do dnia 31 grudnia 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść nie zosta ł a zmieniona do dnia 31 grudnia 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby nowych umów, zawartych do dnia 31 grudnia 2008 r., na podstawie wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008. 3 UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. RWA-40-16/06/PB), maj ą ce na celu badanie zasad dostawy wody lub odprowadzania ś cieków stosowanych przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne wobec konsumentów - indywidualnych odbiorców us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych w miejscowo ś ciach na terenie województwa mazowieckiego. Konieczno ść wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania uzasadniona jest uzyskanymi przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie informacjami, z których wynika, i ż w zwi ą zku ze ś wiadczeniem tych us ł ug, mo ż liwe s ą naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, jak równie ż ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Post ę powanie wyja ś niaj ą ce prowadzone by ł o m.in. pod k ą tem zgodno ś ci postanowie ń zawartych we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, w szczególno ś ci w celu ustalenia, czy s ą podstawy do wszcz ę cia post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, tj. zachowa ń okre ś lonych w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du wyst ą pi ł m.in. do spó ł ki Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Garwolinie (dalej tak ż e: Spó ł ka lub Przedsi ę biorstwo) o przes ł anie wszelkich wzorców umownych stosowanych w obrocie z odbiorcami us ł ug Spó ł ki. W odpowiedzi na wezwanie Urz ę du Spó ł ka przes ł a ł a wzór Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż mog ł o nast ą pi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego wszcz ę cie post ę powania w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Spó ł k ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e Prezesem UOKiK lub Prezesem Urz ę du) postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez spó ł k ę Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Garwolinie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 3a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzanie ś cieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.), nie okre ś la warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków zawiera postanowienia, zobowi ą zuj ą ce Odbiorc ę us ł ug do pokrycia kosztów wymiany wodomierza g ł ównego powsta ł ych w wyniku niezabezpieczenia go przed zamarzni ę ciem albo uszkodzeniami 4 mechanicznymi, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 8 ust.1 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje, ż e w przypadku zerwania przez Odbiorc ę us ł ug plomby lub zestawu wodomierzowego, dokonywania przez Us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z Przedsi ę biorstwem, zmian w instalacji wodoci ą gowo–kanalizacyjnej w sposób rzutuj ą cy na pobór wody oraz przy zmianach dokonywanych w instalacji oddzia ł ywuj ą cych w sposób negatywny na rzetelno ść dzia ł ania urz ą dze ń pomiarowych, Przedsi ę biorstwo ma prawo do odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , który wbrew dyspozycji art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje, ż e w przypadku opó ź niania si ę przez Odbiorc ę z zap ł at ą za us ł ugi za dwa okresy rozliczeniowe, Przedsi ę biorstwo po uprzednim pisemnym wyznaczeniu dodatkowego 7-dniowego terminu zap ł aty wraz z powiadomieniem o skutkach jego nie dotrzymania, ma prawo odst ą pi ć od umowy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przewiduj ą cego odmienny ni ż w § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń na zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. nr 127, poz. 886 z pó ź n. zm.) okres, na podstawie którego ustala si ę ś redni ą ilo ść zu ż ycia wody w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 6. stosowaniu wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , w którym wbrew § 37 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, b ę d ą cego za łą cznikiem do Uchwa ł y Nr XLIII/261/2006 Rady Miasta Garwolin z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, nie okre ś lono zasad, na jakich Odbiorcy przys ł uguje upust w przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub Organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 7. naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie zamieszczenie w stosowanym wzorcu umownym Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, ustale ń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, okre ś lonych w art. 18 w/w ustawy, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. zaliczono w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu: 5 ¾ odpis z Krajowego Rejestru Przedsi ę biorców (stan na dzie ń 11 kwietnia 2006 r.), ¾ pismo z dnia 20 czerwca 2006 r. (sygn. L.dz.D/855/06) Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o w Garwolinie, ¾ uchwa łę Nr XLIII/261/2006 Rady Miasta Garwolin z dnia 25 kwietnia 2006 roku w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , ¾ wzorzec umowny: Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , ¾ uchwa łę Zarz ą du 8/2006 Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie z dnia 8 czerwca 2006 r., ¾ akt Za ł o ż ycielski Spó ł ki z Ograniczon ą Odpowiedzialno ś ci ą , ¾ decyzj ę Burmistrza Miasta Garwolin z dn. 3 grudnia 2002 r. w sprawie udzielenia zezwolenia PWiK Sp. z o.o. w Garwolinie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. uzyskane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Garwolinie, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w pi ś mie z dnia 7 stycznia 2008 r. sygn. L.dz.D / 29 / 08, Spó ł ka poinformowa ł a, i ż od wrze ś nia 2006 r. nie zawiera ju ż umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w oparciu o wzorzec umowny: Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie którego zosta ł o wszcz ę te post ę powanie. Jednocze ś nie, Spó ł ka wszystkie podnoszone w niniejszym post ę powaniu zarzuty uzna ł a za zasadne i zadeklarowa ł a gotowo ść zweryfikowania obowi ą zuj ą cego wzorca umownego pod k ą tem przedstawionych na przez Prezesa UOKiK zarzutów oraz sukcesywnej wymiany starych umów z odbiorcami us ł ug. Pismem z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. L.dz.D / 318 / 08, Spó ł ka przes ł a ł a projekt nowego wzorca umownego: Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków i zobowi ą za ł a si ę w terminie do 31 grudnia 2008 r. do zawarcia nowych umów ze wszystkimi us ł ugobiorcami. Nast ę pnie pismem w dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, Spó ł ka przekaza ł a zmodyfikowany ww. projekt Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2008 r. zaliczone zosta ł o w poczet dowodów w post ę powaniu prowadzonym w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Spó ł k ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pismo z dnia 26 lutego 2008 r. sygn. L.dz.D /317/08 uzyskane przez Prezesa Urz ę du w toku post ę powania antymonopolowego (sygn. RWA-411-12/07/AZ), zawieraj ą ce informacje dotycz ą ce liczby us ł ugobiorców Spó ł ki oraz liczb ę zawartych umów na podstawie kwestionowanego wzorca umownego i aktualnie obowi ą zuj ą cego. W pi ś mie z dnia 15 maja 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorstwo o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł stronie wyznaczony termin 14 dni od dnia otrzymania ww. pisma na zapoznanie si ę z aktami sprawy. Spó ł ka nie skorzysta ł a z tego uprawnienia. 6 Prezes UOKiK ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o z siedzib ą w Garwolinie prowadzi dzia ł alno ść w formie spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze S ą dowym przy S ą dzie Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie, XXI Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000125415. 100% udzia ł ów w kapitale zak ł adowym Spó ł ki posiada Miasto Garwolin. Przedmiotem dzia ł ania Przedsi ę biorstwa jest m.in. pobór i uzdatnianie wody, dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odprowadzanie ś cieków. Dzia ł alno ść w zakresie ujmowania, uzdatniania i dostarczania wody oraz odprowadzania i oczyszczania ś cieków Spó ł ka prowadzi na podstawie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, udzielonego decyzj ą Burmistrza Miasta Garwolin z dnia 3 grudnia 2002 r. na czas nieoznaczony. Obszarem dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorstwa, obj ę tym przedmiotowym zezwoleniem, jest Miasto i Gmina Garwolin. Na obszarze dzia ł ania Spó ł ki obowi ą zuje – jako akt prawa miejscowego – Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLIII/261/2006 Rady Miasta Garwolin z dnia 25 kwietnia 2006 r. (dalej: Regulamin). W oparciu o wzorzec umowny Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, który stanowi ł podstaw ę do wszcz ę cia post ę powania w niniejszej sprawie Spó ł ka zawiera ł a umowy z odbiorcami do wrze ś nia 2006 r. Odbiorcom, którym Spó ł ka zacz ęł a ś wiadczy ć us ł ugi po tym czasie, przedstawiany by ł nowy wzór Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś ciekó w (za łą czony do pisma Spó ł ki z dnia 7 stycznia 2008 r., sygn. L.dz.D / 29 / 08). Na podstawie analizy postanowie ń wzorca umownego, wed ł ug którego Spó ł ka zawiera ł a umowy do wrze ś nia 2006 r., zosta ł y postawione zarzuty odnosz ą ce si ę do naruszenia wymogów okre ś lonych w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (dalej: Ustawa), Rozporz ą dzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń na zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (dalej: Rozporz ą dzenie) oraz Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Prezes Urz ę du ustali ł bowiem, i ż wzorzec ten: 1. nie zawiera wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3a Ustawy postanowie ń dotycz ą cych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy. (zarzut 1) ; 2. zawiera postanowienia zobowi ą zuj ą ce Odbiorc ę us ł ug, wbrew art. 15 ust. 3 Ustawy, do pokrycia kosztów wymiany wodomierza g ł ównego powsta ł ych w wyniku niezabezpieczenia go przed zamarzni ę ciem albo uszkodzeniami mechanicznymi (zarzut 2) ; 3. zawiera postanowienia uprawniaj ą ce przedsi ę biorstwo, wbrew art. 8 ust.1 pkt 4 Ustawy, do odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w przypadku zerwania przez Odbiorc ę us ł ug plomby lub zestawu wodomierzowego, dokonywania przez Us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z Przedsi ę biorstwem, zmian w instalacji wodoci ą gowo– kanalizacyjnej w sposób rzutuj ą cy na pobór wody oraz przy zmianach dokonywanych w instalacji oddzia ł ywuj ą cych w sposób negatywny na rzetelno ść dzia ł ania urz ą dze ń pomiarowych (zarzut 3) ; 7 4. zawiera postanowienia uprawniaj ą ce Przedsi ę biorstwo, wbrew art. 8 ust 1 pkt 2 Ustawy, do odst ą pienia od umowy po uprzednim pisemnym wyznaczeniu 7-dniowego terminu zap ł aty wraz z powiadomieniem o skutkach jego niedotrzymania w przypadku opó ź niania si ę przez Odbiorc ę z zap ł at ą za us ł ugi za dwa okresy rozliczeniowe (zarzut 4) ; 5. zawiera postanowienia reguluj ą ce odmiennie ni ż w § 18 ust. 1 Rozporz ą dzenia okres, na podstawie którego ustala si ę ś redni ą ilo ść zu ż ycia wody w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu (zarzut 5) ; 6. nie zawiera postanowie ń wbrew § 37 Regulaminu, okre ś laj ą cych zasady, na jakich Odbiorcy przys ł uguje upust w przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub Organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody (zarzut 6) ; 7. nie zawiera postanowie ń informuj ą cych konsumenta, wbrew art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy, o ustaleniach zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków (zarzut 7) . Prezes UOKiK ustali ł , i ż wzorzec Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś ciekó w, na podstawie którego Spó ł ka zawiera nowe umowy z klientami od wrze ś nia 2006 r. (przekazany do Prezesa Urz ę du pismem z dnia 7 stycznia 2008 r. sygn. L.dz.D / 29 / 08), w porównaniu do poprzedniego wzorca: Ad. 1 równie ż nie zawiera postanowie ń dotycz ą cych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug. Ad. 2 nie zawiera kwestionowanego postanowienia o tre ś ci: „ Odbiorca us ł ug zobowi ą zuje si ę do pokrycia kosztów wymiany wodomierza g ł ównego powsta ł ych w wyniku niezabezpieczenia go przed zamarzni ę ciem albo uszkodzeniami mechanicznymi”, które zosta ł o zast ą pione postanowieniem o brzmieniu: „ Do obowi ą zków Dostawcy nale ż y: (…)Zainstalowanie, utrzymanie i zapewnienie legalizacji wodomierza g ł ównego.” Ad. 3 nie zawiera postanowie ń przewiduj ą cych mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy w przypadkach wskazanych w § 17 ust. 3 wcze ś niejszego wzorca umownego, który przewidywa ł , ż e w przypadku zerwania przez Odbiorc ę us ł ug plomby lub zestawu wodomierzowego, dokonywania przez Us ł ugobiorc ę bez uzgodnienia z Przedsi ę biorstwem zmian w instalacji wodoci ą gowo–kanalizacyjnej w sposób rzutuj ą cy na pobór wody oraz przy zmianach dokonywanych w instalacji oddzia ł ywuj ą cych w sposób negatywny na rzetelno ść dzia ł ania urz ą dze ń pomiarowych, Przedsi ę biorstwo ma prawo do odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Ad. 4 nie zawiera postanowienia to ż samego z § 17 ust. 4 poprzedniego wzorca umownego, zgodnie z którym „je ż eli Odbiorca us ł ug opó ź nia z zap ł at ą za us ł ugi za dwa okresy rozliczeniowe, Przedsi ę biorstwo po uprzednim pisemnym wyznaczeniu dodatkowego 7-dniowego terminu zap ł aty wraz z powiadomieniem o skutkach jego nie dotrzymania, ma prawo odst ą pi ć od umowy”. Zosta ł o ono zast ą pione przez postanowienie, które przewiduje i ż „Dostawca mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, je ż eli Odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł op ł at za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej zap ł aty” (§ 4 ust. 4 pkt b wzorca umownego z wrze ś nia 2006 r.). Ad. 5 nie zawiera postanowienia to ż samego z § 8 ust. 2 poprzedniego wzorca umownego, zgodnie z którym „ w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego 8 braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza”. Zosta ł o ono zast ą pione postanowieniem o brzmieniu: „Ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie: (…) ś redniego zu ż ycia – w przypadku niesprawno ś ci wodomierza – w wysoko ś ci ś redniego poboru wody z 3 ostatnich miesi ę cy poprzedzaj ą cych ujawnienie niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza ” (§ 7 ust. 1 pkt d umowy z wrze ś nia 2006 r.). Ad. 6 zawiera postanowienia reguluj ą ce zasady, na jakich Odbiorcy przys ł uguje upust w przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub Organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody. W § 5 ust. 1-4 wzorca umownego z wrze ś nia 2006 r. znalaz ł y si ę nast ę puj ą ce postanowienia: „1. Odbiorca mo ż e si ę domaga ć od Dostawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie zawinionego dostarczania wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci. 2. W przypadku dostarczenia przez Dostawc ę wody o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci Odbiorca powy ż szego wynika, ż e mo ż e wyst ą pi ć z pisemnym wnioskiem o obni ż enie nale ż no ś ci op ł at za dostaw ę wody. 3. Bonifikata mo ż e by ć przyznana wy łą cznie za okres ś wiadczenia us ł ugi opisanej w pkt 1, w wysoko ś ci do 10 % nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci, okre ś lonej proporcjonalnie do okresu obrachunkowego. 4. Odbiorca mo ż e dochodzi ć odszkodowania przewy ż szaj ą cego warto ść otrzymanej bonifikaty, do wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody, na zasadach okre ś lonych w kodeksie cywilnym” Ad. 7 nie zawiera postanowie ń informuj ą cych konsumenta o ustaleniach zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du ustali ł , i ż wzorzec Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wrze ś nia 2006 r. nie zawiera podobnie jak wcze ś niejszy wzorzec umowny, postanowie ń dotycz ą cych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug (zarzut 1) oraz postanowie ń informuj ą cych konsumenta o ustaleniach zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków (zarzut 7). Natomiast zosta ł a zmieniona tre ść postanowie ń , b ę d ą cych przedmiotem zarzutów 2-6 przedmiotowego post ę powania. Pismem z dnia 26 lutego 2008 r. Przedsi ę biorstwo przekaza ł o projekt nowoopracowanego wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Powy ż szy projekt zosta ł przez Spó ł k ę zmodyfikowany i przes ł any do Prezesa Urz ę du pismem z dnia 31 marca 2008 r. Prezes UOKiK przeprowadzi ł analiz ę nowoopracowanego wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, za łą czonego pismem z dnia 31 marca 2008 r. Analiza pozwoli ł a na nast ę puj ą ce ustalenia odno ś nie do tre ś ci projektu: 9 Ad. 1 We wzorcu znajduj ą si ę nast ę puj ą ce postanowienia dotycz ą ce warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug: „Do obowi ą zków Odbiorcy nale ż y: (…) Natychmiastowego usuni ę cia awarii na przy łą czu b ę d ą cym w jego posiadaniu. W przypadku przy łą cza wodoci ą gowego zamkni ę cie przez Odbiorc ę dop ł ywu wody powinno nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 2 godzin od momentu wyst ą pienia awarii. Je ż eli tego nie uczyni, Dostawca dokona zamkni ę cia we w ł asnym zakresie, a kosztami obci ąż y Odbiorc ę ” ( § 4 ust. 10). Ad. 2 Wzorzec umowny nie zawiera postanowienia zobowi ą zuj ą cego Odbiorc ę us ł ug do pokrycia kosztów wymiany wodomierza g ł ównego powsta ł ych w wyniku niezabezpieczenia go przed zamarzni ę ciem albo uszkodzeniami mechanicznymi. W § 3 ust. 5 nowoopracowanego wzorca znalaz ł o si ę nast ę puj ą ce postanowienie: „Do obowi ą zków Dostawcy nale ż y: (…)Zainstalowanie, utrzymanie i zapewnienie legalizacji wodomierza g ł ównego.” Ad. 3 Wzorzec nie powtarza tre ś ci § 17 ust. 3 wzorca umowy sprzed wrze ś nia 2006 r. przewiduj ą cego, ż e w przypadku zerwania przez Odbiorc ę us ł ug plomby lub zestawu wodomierzowego, dokonywania przez Us ł ugobiorc ę bez uzgodnienia z Przedsi ę biorstwem zmian w instalacji wodoci ą gowo–kanalizacyjnej w sposób rzutuj ą cy na pobór wody oraz przy zmianach dokonywanych w instalacji oddzia ł ywuj ą cych w sposób negatywny na rzetelno ść dzia ł ania urz ą dze ń pomiarowych, Przedsi ę biorstwo ma prawo do odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Nowoopracowany wzorzec umowny nie zawiera postanowie ń przewiduj ą cych mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy w ww. przypadkach. Ad. 4 W § 5 ust. 4 pkt b nowoopracowanego wzorca zawarto postanowienie zbie ż ne z § 4 ust. 4 pkt b wzorca umownego z wrze ś nia 2006 r. o tre ś ci : „Dostawca mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, je ż eli : (…) Odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł op ł at za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej zap ł aty” Ad. 5 W § 8 ust. 1 pkt d nowoopracowanego wzorca zawarto postanowienie zbie ż ne z § 7 ust. 1 pkt d wzorca umownego z wrze ś nia 2006 r. o tre ś ci: „Ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie: (…) ś redniego zu ż ycia – w przypadku niesprawno ś ci wodomierza – w wysoko ś ci ś redniego poboru wody z 3 ostatnich miesi ę cy poprzedzaj ą cych ujawnienie niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza ” Ad. 6 W § 6 nowoopracowanego wzorca umownego zosta ł y okre ś lone nast ę puj ą ce zasady, na jakich Odbiorcy przys ł uguje upust w przypadku stwierdzenia obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody: „1. Odbiorca mo ż e si ę domaga ć od Dostawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie zawinionego dostarczania wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci. 2. W przypadku dostarczenia przez Dostawc ę wody o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci Odbiorca mo ż e wyst ą pi ć z pisemnym wnioskiem o obni ż enie nale ż no ś ci op ł at za dostaw ę wody. 10 3. Bonifikata mo ż e by ć przyznana wy łą cznie za okres ś wiadczenia us ł ugi opisanej w pkt 1, w wysoko ś ci do …… % nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci, okre ś lonej proporcjonalnie do okresu obrachunkowego. Bonifikata zostanie wystawiona w formie faktury koryguj ą cej o pomniejszone zu ż ycie do ostatniego wystawionego obci ąż enia. 4. Odbiorca mo ż e dochodzi ć odszkodowania przewy ż szaj ą cego warto ść otrzymanej bonifikaty, do wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody, na zasadach okre ś lonych w kodeksie cywilnym” Ad. 7 Z projektu nowoopracowanego wzorca wynika, ż e decyzje w sprawie zezwole ń stanowi ą za łą czniki do ka ż dego z nowoopracowanych wzorów umów. W momencie wydania decyzji Spó ł ka mia ł a zawarte umowy z konsumentami wed ł ug wzorca umownego sprzed wrze ś nia 2006 r. i z wrze ś nia 2006 r. Przedsi ę biorstwo posiada ł o 2116 odbiorców us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, w tym wed ł ug wzorca Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w oparciu o który zosta ł o wszcz ę te post ę powanie zawarte zosta ł y 1696 umowy. Natomiast na podstawie obowi ą zuj ą cego wzorca umowy zawarte zosta ł y 420 umowy na dzie ń 26 lutego 2008 r. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Garwolinie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mo ż e by ć tym samym stron ą post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. I. Uprawdopodobnienie naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu dotycz ą cym podejrzenia stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania – ż e zosta ł naruszony zakaz, o którym mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . W zwi ą zku z powy ż szym, dla zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zachodzi w przedmiotowej sprawie konieczno ść uprawdopodobnienia naruszenia przez Spó ł k ę przepisu art. 24 ww. ustawy. Zgodnie z tre ś ci ą art. 24 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Zgodnie z uzasadnieniem projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. nowelizuj ą cej uprzednio obowi ą zuj ą c ą ustaw ę z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Same przepisy art. 23a-23d (obecnie: art. 24 -26 ustawy z dnia 16 lutego 2007 o ochronie konkurencji i konsumentów) nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci 11 dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów (Druk Sejmowy nr 366, s. 20). Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz, pod redakcj ą J. Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117-118). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wi ę kszo ś ci maj ą charakter procesowy. Materialnoprawne przes ł anki, istotne z punktu widzenia wydania decyzji, znajduj ą si ę w innych ni ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów aktach prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego. Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 97.78.483) ź ród ł ami powszechnie obowi ą zuj ą cego prawa Rzeczypospolitej Polskiej s ą : Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy mi ę dzynarodowe oraz rozporz ą dzenia. Ź ród ł ami powszechnie obowi ą zuj ą cego prawa Rzeczypospolitej Polskiej s ą na obszarze dzia ł ania organów, które je ustanowi ł y, akty prawa miejscowego. Prezes Urz ę du oceniaj ą c zachowanie Przedsi ę biorcy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów zakazuj ą cych stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, musi stosowa ć inne akty prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego i na ich podstawie stwierdzi ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Jak wy ż ej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jako godz ą ce w nie bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy, oraz wskazuje przyk ł adowe wyliczenie zachowa ń przedsi ę biorców uwa ż anych za naruszaj ą ce zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umie ś ci ł stosowanie postanowie ń wzorów umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek, mianowicie zaistnie ć musi - po pierwsze - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowy interes dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku. 1. Uprawdopodobnienie bezprawno ś ci dzia ł ania w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Podstaw ą ś wiadczenia us ł ug w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków jest umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Do zawarcia umowy dochodzi poprzez zaakceptowanie przez konsumentów warunków umowy przedstawionych im przez Przedsi ę biorstwo w formie wzorca umownego. Tym samym wzorce umowy, b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania, kierowane s ą do nieoznaczonego kr ę gu osób, co uzasadnia przypuszczenie, ż e ewentualne bezprawne dzia ł anie Przedsi ę biorstwa mo ż e narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Do zawieranych mi ę dzy Spó ł k ą a indywidualnymi odbiorcami jej us ł ug umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma zastosowanie ustawowe ograniczenie zasady swobody umów. W przypadku umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków minimalna tre ść stosunku umownego uregulowana zosta ł a bezwzgl ę dnie wi ążą co 12 w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Ustawa w Rozdziale 2 okre ś la warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Stosownie do art. 6 ust. 1 Ustawy dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartej pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo- kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug, która zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1-6 Ustawy zawiera w szczególno ś ci postanowienia dotycz ą ce: 1) ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych, 2) sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , 3) praw i obowi ą zków stron umowy, 3a) warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug, 4) procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz urz ą dze ń kanalizacyjnych, 5) ustale ń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, 6) okresu obowi ą zywania umowy oraz odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Zarzut 1: naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3a Ustawy W ocenie Prezesa Urz ę du, zosta ł o uprawdopodobnione naruszenie przez Spó ł k ę zbiorowych interesów konsumentów poprzez nieokre ś lenie we wzorach umownych sprzed wrze ś nia 2006 r. oraz z wrze ś nia 2006 r., wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 3a Ustawy, warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug. W my ś l art. 6 ust. 3 pkt 3a Ustawy Umowa powinna okre ś la ć warunki usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu Us ł ugobiorcy. Z analizy postanowie ń umownych wynika, i ż taka regulacja nie znalaz ł a si ę w Umowie. Wzorce umowne sprzed wrze ś nia 2006 r. oraz z wrze ś nia 2006 r. zobowi ą zuj ą wprawdzie Odbiorc ę us ł ug do utrzymania w nale ż ytym stanie technicznym wewn ę trznych instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, jednak wymagane przez art. 6 ust. 3 pkt 3a Ustawy okre ś lenie warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych nie sta ł o si ę przedmiotem ich regulacji, co stoi w sprzeczno ś ci z nakazami Ustawy i jednocze ś nie narusza uzasadniony interes konsumentów w znajomo ś ci ci ążą cych na nich zobowi ą za ń w celu nale ż ytego ich wykonania. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć za uprawdopodobnione, i ż nieokre ś lenie we wzorach umownych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu Odbiorcy us ł ug jest bezprawne. Zarzut 2: naruszenie art. 15 ust. 3 Ustawy Zastrze ż enia Prezesa Urz ę du wzbudzi ł a regulacja § 7 pkt 7 wzorca umownego sprzed wrze ś nia 2006 r. , zgodnie z którym Odbiorca us ł ug pokrywa koszty wymiany wodomierza g ł ównego powsta ł e w wyniku niezabezpieczenia go przed zamarzni ę ciem albo uszkodzeniami mechanicznymi. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 3 Ustawy, koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza g ł ównego ponosi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, a urz ą dzenia pomiarowego – Odbiorca us ł ug. Oznacza to, ż e wed ł ug bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cego prawa na Przedsi ę biorstwie ci ąż y ć powinny wszelkie koszty zwi ą zane z utrzymaniem wodomierza g ł ównego. Zatem obci ąż enie przez Przedsi ę biorstwo 13 Odbiorców us ł ug kosztami wymiany uszkodzonego wodomierza g ł ównego, uprawdopodabnia naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Zarzut 3: naruszenie art. 8 ust. 1 Ustawy W ocenie Prezesa Urz ę du uprawdopodobnione tak ż e zosta ł o, ż e zbiorowe interesy konsumentów narusza § 17 ust. 3 wzorca umownego sprzed wrze ś nia 2006 r. Zawiera on uprawnienie Przedsi ę biorstwa do odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w przypadku zerwania plomby lub zestawu wodomierzowego, dokonywania przez Us ł ugobiorc ę bez uzgodnienia z Przedsi ę biorstwem zmian w instalacji wodoci ą gowo– kanalizacyjnej w sposób rzutuj ą cy na pobór wody oraz przy zmianach dokonywanych w instalacji oddzia ł ywuj ą cych w sposób negatywny na rzetelno ść dzia ł ania urz ą dze ń pomiarowych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne ma prawo wstrzymania dostawy wody lub odprowadzania ś cieków, je ż eli: przy łą cze wodoci ą gowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa lub wydanymi warunkami przy łą czenia; odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł op ł at za dwa okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej zap ł aty; jako ść wprowadzanych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pomini ę cie urz ą dzenia pomiarowego; zosta ł stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, a odprowadzane ś cieki stanowi ą zagro ż enie dla bezpiecze ń stwa lub zdrowia osób obs ł uguj ą cych urz ą dzenia kanalizacyjne. Oznacza to, ż e w w/w przypadkach zosta ł y ustawowo ograniczone uprawnienia Przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego do swobodnego kszta ł towania stosunków umownych. W umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie mo ż na zatem przewidzie ć , ż e zaistnienie przes ł anek z art. 8 ust. 1 Umowy spowoduje konsekwencje bardziej uci ąż liwe dla konsumentów ni ż przewidziane przez ustawodawc ę . Przes ł anki, przewidziane przez Przedsi ę biorstwo we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieraj ą si ę w przes ł ankach okre ś lonych w art. 8 ust. 1 Ustawy. Jednak ż e wi ążą si ę dla konsumenta z konsekwencjami ci ęż szymi ni ż te, które wynikaj ą z bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Ustawa przewiduje bowiem jedynie odci ę cie dostawy wody lub zamkni ę cie przy łą cza kanalizacyjnego, przy takim tworzeniu stosunku umownego mi ę dzy konsumentem a przedsi ę biorstwem, podczas gdy postanowienia umowy stosowanej przez Przedsi ę biorstwo umo ż liwiaj ą mu w w/w przypadkach odst ą pienie od umowy. St ą d – w ocenie Prezesa Urz ę du – uregulowanie przez Przedsi ę biorstwo trybu oraz przypadków, w których Spó ł ka ma mo ż liwo ść odst ą pienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w sposób sprzeczny z ustaw ą uprawdopodabnia bezprawno ść opisanego dzia ł ania Spó ł ki. Zarzut 4: naruszenie art. 8 ust. 1 Ustawy Za uprawdopodobnione nale ż y tak ż e uzna ć naruszenie przez Spó ł k ę zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie w umowach zawartych na podstawie wzorca umownego sprzed wrze ś nia 2006 r. postanowienia zawartego w § 17 ust. 4 tego wzorca. Zgodnie z nim w przypadku opó ź nienia si ę przez Odbiorc ę us ł ug z zap ł at ą za dwa okresy rozliczeniowe, Przedsi ę biorstwo po uprzednim pisemnym wyznaczeniu dodatkowego 7- dniowego terminu zap ł aty wraz z powiadomieniem o skutkach jego niedotrzymania, ma prawo odst ą pi ć od Umowy. Takie postanowienie narusza art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy, który przewiduje mo ż liwo ść odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w przypadku nieuiszczenia przez Odbiorc ę us ł ug nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy 14 obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty. Oznacza to, ż e postanowienie zawarte w Umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków jest bardziej dotkliwe dla konsumenta ni ż regulacja ustawowa, gdy ż daje Przedsi ę biorstwu prawo do odst ą pienia od Umowy ju ż po up ł ywie 7 dni nast ę puj ą cych po dwóch niezap ł aconych okresach rozliczeniowych, podczas gdy ustawodawca uprawnia Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne do wstrzymania dostawy wody lub odprowadzania ś cieków dopiero z up ł ywem dwóch okresów obrachunkowych, nast ę puj ą cych po dniu otrzymania przez Odbiorc ę us ł ug wezwania do zap ł aty zaleg ł o ś ci. Wobec powy ż szego - w ocenie Prezesa Urz ę du – przewidziana przez Przedsi ę biorstwo w umowie mo ż liwo ść odst ą pienia od Umowy w ww. przypadku jako sprzeczna z ustaw ą , uprawdopodabnia naruszenie przez Spó ł k ę zbiorowych interesów konsumentów. Zarzut 5: naruszenie § 18 ust. 1 Rozporz ą dzenia Uprawdopodobnione tak ż e zosta ł o, ż e zakaz stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowy interes konsumentów narusza § 8 ust. 2 wzorca umowy sprzed wrze ś nia 2006 r. Reguluje on sprzecznie z rozporz ą dzeniem Ministerstwa Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń na zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, kwesti ę ustalenia ilo ś ci zu ż ytej wody na wypadek niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci jego odczytu. W kwestionowanym postanowieniu przyj ę to, ż e w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza. Tymczasem zgodnie z § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia w przypadku stwierdzenia nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem dzia ł ania niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza. Taka regulacja jest – zdaniem Prezesa Urz ę du – b łę dna i stoi w sprzeczno ś ci zarówno z regulacj ą ustawow ą , jak i wynikajac ą z Rozporz ą dzenia w zakresie prawid ł owego okre ś lenia wzajemnych rozlicze ń na wypadek niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu. Zarzut 6: naruszenie § 37 Regulaminu W ocenie Prezesa Urz ę du uprawdopodobniono tak ż e, ż e art. 24 ust. 2 Ustawy naruszaj ą równie ż postanowienia wzorca umownego sprzed wrze ś nia 2006 r. , , b ę d ą ce w sprzeczno ś ci z Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi ą cym za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLIII/261/2006 Rady Miasta Garwolin z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Zdaniem Prezesa Urz ę du uprawdopodobniono naruszenie zbiorowych interesów konsumentów poprzez nieuregulowanie w Umowie zasad obni ż enia op ł at za dostarczon ą wod ę gorszej jako ś ci. Zgodnie bowiem z dyspozycj ą § 37 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, w przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub Organ Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody, odbiorcy us ł ug przys ł uguje upust na zasadach okre ś lonych we wzorcu. Natomiast wzorzec umowny sprzed wrze ś nia 2006 r. , 15 w § 10 przewiduje wprawdzie uprawnienie odbiorcy domagania si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci wody. Nie precyzuje jednak zasad przyznawania upustu. Niesprecyzowanie we wzorcu umownym sprzed wrze ś nia 2006 r. , zasad przyznawania odpowiedniego upustu skutkowa ć mo ż e zaniechaniem dochodzenia roszcze ń z tytu ł u nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania i w sposób negatywny wp ł ywa ć na interes ekonomiczny Us ł ugobiorców. Brak przedmiotowej regulacji w umowach jakie obowi ą zuj ą konsumentów uprawdopodabnia, w ocenie Prezesa Urz ę du bezprawno ść zachowania Przedsi ę biorcy poprzez nieuregulowanie w Umowie wbrew Regulaminowi, zasad na jakich Odbiorcy us ł ug przys ł uguje upust za dostarczon ą wod ę gorszej jako ś ci. 2. Uprawdopodobnienie naruszenia obowi ą zku informacyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ś ród zachowa ń przedsi ę biorców szczególnie niebezpiecznych dla zbiorowych interesów konsumentów, ustawodawca wymienia w art. 24 ust. 2 pkt 2 naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Prawo do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji jest jednym z fundamentalnych praw konsumenta. Naruszenie tych obowi ą zków informacyjnych, sta ł o si ę przedmiotem postawionego Spó ł ce zarzutu naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków. Zarzut 7: naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy Analiza postanowie ń wzorców umownych sprzed wrze ś nia 2006 r. oraz z wrze ś nia 2006 r. stosowanych przez Spó ł k ę doprowadzi ł a do postawienia zarzutu naruszania zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie wzorców umownych, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy nie zawieraj ą postanowie ń informuj ą cych konsumenta o ustaleniach zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, o którym mowa w art. 18 Ustawy. Art. 18 Ustawy, okre ś la jako obligatoryjne postanowienia zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, nast ę puj ą ce kwestie: 1) oznaczenie przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego, jego siedzib ę i adres, 2) dat ę podj ę cia dzia ł alno ś ci, 3) wymagania w zakresie jako ś ci us ł ug wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, 4) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1, 5) warunki wprowadzania ogranicze ń dostarczania wody w przypadku wyst ą pienia jej niedoboru, 6) zobowi ą zanie do prowadzenia przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo–kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie dzia ł alno ś ci obj ę tej zezwoleniem, 7) warunki cofni ę cia zezwolenia, 8) warunki dotycz ą ce okoliczno ś ci, w których zezwolenie mo ż e by ć cofni ę te bez odszkodowania. Spo ś ród wymienionych ustale ń , które zawarte s ą w zezwoleniu, ww. wzorce umowne czyni ą przedmiotem swej regulacji zaledwie dane okre ś lone w pkt 1 tj.: oznaczenie i siedzib ę Przedsi ę biorstwa. Pozosta ł e kwestie zosta ł y w umowie pomini ę te, a nale ż y uzna ć je za istotne z punktu widzenia wyczerpuj ą cego uregulowania tre ś ci stosunku umownego 16 w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, skoro wymóg taki sta ł si ę przedmiotem nakazu ustawowego. W zwi ą zku z powy ż szym niedope ł nienie obowi ą zku informacyjnego wynikaj ą cego z art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy poprzez niezamieszczenie w stosowanych wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków informacji dotycz ą cych ustale ń zawartych w zezwoleniu wskazuje na zasadno ść zarzutu bezprawno ś ci. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy uprawdopodobniono zatem, ż e analizowane zachowania Przedsi ę biorstwa s ą bezprawne. W celu uprawdopodobnienia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te mog ą godzi ć w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. 3. Uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Opisane wy ż ej praktyki mog ą godzi ć w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do ukszta ł towania umowy o ś wiadczenie us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego oraz otrzymania pe ł nej, wyczerpuj ą cej i prawdziwej informacji na temat wszystkich warunków umowy tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia jakichkolwiek kwestii wymagaj ą cych regulacji), równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów oraz zgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Zaniechanie wprowadzenia do umów obligatoryjnych – z mocy art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków – regulacji oraz pe ł nej informacji o tre ś ci łą cz ą cego strony stosunku zobowi ą zaniowego, jak równie ż zamieszczenie w umowach postanowie ń niezgodnych z prawem, sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Nale ż y podkre ś li ć , ż e z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń i obowi ą zków odbiorcy wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw oraz prawid ł owe wykonywanie jego zobowi ą za ń . Niepodawanie kompletnej informacji o tre ś ci stosunku umownego mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane 17 dzia ł ania Przedsi ę biorstwa dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powy ż sze wskazuje na prawdopodobie ń stwo naruszenia w przedmiotowej sprawie zbiorowego interesu konsumentów, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców (konsumentów) do ukszta ł towania umowy o ś wiadczenie us ł ug wodoci ą gowo- kanalizacyjnych zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego oraz otrzymania pe ł nej, wyczerpuj ą cej i prawdziwej informacji na temat wszystkich warunków umowy. II. Zobowi ą zanie Przedsi ę biorcy do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie przepisu art. 24 ww. ustawy, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia ww. naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do wykonania tych zobowi ą za ń . Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów sformu ł owanych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Spó ł ka uzna ł a ich zasadno ść oraz wyrazi ł a wol ę dobrowolnej zmiany zakwestionowanego wzorca umownego stosownie do zastrze ż e ń Prezesa Urz ę du. W pi ś mie z dnia 7 stycznia 2008 r., Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę do zweryfikowania obowi ą zuj ą cego wzorca umownego pod k ą tem przedstawionych przez Prezesa Urz ę du zarzutów oraz do sukcesywnej wymiany obowi ą zuj ą cych umów z odbiorcami us ł ug. Zobowi ą zanie to dotyczy wszystkich obowi ą zuj ą cych umów z konsumentami, zawartych na podstawie wzorców umów sprzed wrze ś nia 2006 r. i z wrze ś nia 2006 r. W tre ś ci wzorca Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowanego od wrze ś nia 2006 r. Spó ł ka zmieni ł a tre ść cz ęś ci postanowie ń , które Prezes UOKiK zakwestionowa ł , b ę d ą cych przedmiotem zarzutów 2-6 sentencji decyzji. W ocenie Prezesa Urz ę du nie oznacza to, ż e zaniechano stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Na dzie ń 26 lutego 2008 r. Przedsi ę biorstwo posiada ł o 2116 odbiorców us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, w tym wed ł ug wzorca Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sprzed wrze ś nia 2006 r. zawarte zosta ł y 1696 umowy. Natomiast na podstawie wzorca umowy z wrze ś nia 2006 r. zawarte zosta ł y 420 umowy. Oznacza to, ż e nie zosta ł y aneksowane umowy zawarte z konsumentami na podstawie wzorca wcze ś niejszego. Tym samym bezprawne praktyki s ą przez Spó ł k ę kontynuowane. Nadal obowi ą zuj ą bowiem klientów Spó ł ki, którzy zawarli z ni ą umowy wcze ś niej. Pozostawienie tym konsumentom, z którymi Przedsi ę biorstwo zawar ł o umowy na starych zasadach, a które nie zosta ł y aneksowane, jako jedynej mo ż liwo ś ci dochodzenia swych praw na drodze cywilnoprawnej, czyni ł oby ochron ę jak ą zapewnia ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów iluzoryczn ą . W konsekwencji prowadzi ł oby to do zniweczenia funkcji, jak ą maj ą do spe ł nienia zawarte w tej ustawie uregulowania. 18 W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y podnie ść , i ż w przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł y przes ł anki do stwierdzenia zaniechania przez Przedsi ę biorstwo praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Konsumenci, którzy zawarli umowy na podstawie kontrolowanego wzorca sprzed wrze ś nia 2006 r., nadal zwi ą zani s ą postanowieniami umownymi, których tre ść zosta ł a zakwestionowana w przedmiotowym post ę powaniu. W pi ś mie z dnia 26 lutego 2008 r., Przedsi ę biorstwo zobowi ą za ł o si ę do zawarcia nowych umów ze wszystkimi odbiorcami wed ł ug nowoopracowanego wzorca Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, po dokonaniu akceptacji przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK analiza nowoopracowanego wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków pozwala na stwierdzenie, i ż nie zawiera on ju ż postanowie ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, a zarazem sprzecznych z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przepisami wykonawczymi na jej podstawie wydanymi oraz Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cym na terenie Miasta i Gminy Garwolin. Nale ż y uzna ć , ż e przyj ę te przez Spó ł k ę rozwi ą zania s ą równoznaczne z podj ę ciem dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia uprawdopodobnionym w toku niniejszego post ę powania naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z uwagi na powy ż sze, istnieje mo ż liwo ść skorzystania z instrumentu prawnego przewidzianego w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jako ż e Przedsi ę biorstwo przejawi ł o inicjatyw ę maj ą c ą na celu eliminacj ę dzia ł a ń powoduj ą cych naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja propozycji Spó ł ki, z której wynika zamiar zmiany wszystkich umów stosownie do tre ś ci projektu nowoopracowanego wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do 31 grudnia 2008 r. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Zobowi ą zanie do z ł o ż enia sprawozdania o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji(…) Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Zgodnie z tym przepisem Spó ł ka zosta ł a zobowi ą zana do z ł o ż enia do dnia 15 wrze ś nia 2008 r. , do dnia 14 listopada 2008 r. oraz do dnia 15 stycznia 2009 r. sprawozda ń o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które maj ą zawiera ć : - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść zosta ł a zmieniona odpowiednio do dnia 29 sierpnia 2008 r., do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. oraz do dnia 31 grudnia 2008 r., stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby umów, których tre ść nie zosta ł a zmieniona odpowiednio do dnia 29 sierpnia 2008 r., do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. oraz do dnia 31 grudnia 2008 r. stosownie do wzoru Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008, - informacj ę dotycz ą c ą liczby nowych umów, zawartych odpowiednio do dnia 29 sierpnia 2008 r., do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. oraz do dnia 31 grudnia 2008 r. wzoru Umowy 19 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , za łą czonego do pisma Spó ł ki z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Ldz. DT /497/2008. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II 1, 2 i 3 sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymuje: Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. ul. Polna 77 08-400 Garwolin 20