RKT-32/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 12. 08. 2008r. RKT – 61 – 75/08/AD DECYZJA Nr RKT - 32/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Beacie L., prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Kursor” Firma Szkoleniowo – Us ł ugowa i Piotrowi L., prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Kursor” Firma Szkoleniowo – Us ł ugowa, którzy dzia ł aj ą wspólnie w ramach „Kursor” Spó ł ki cywilnej Szkoleniowo – Us ł ugowej, ul. (...), 44- 200 Rybnik: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za niezgodn ą z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu w zawieranych z konsumentami umowach o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych nast ę puj ą cego postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.): „Jednocze ś nie przyjmuj ę do wiadomo ś ci, ż e przerwanie nauki (...) nie zwalnia mnie z obowi ą zku uiszczenia op ł aty” i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Beat ę L., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Kursor” Firma Szkoleniowo – Us ł ugowa i Piotra L., prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Kursor” Firma Szkoleniowo – Us ł ugowa, którzy dzia ł aj ą wspólnie w ramach „Kursor” Spó ł ki cywilnej Szkoleniowo – Us ł ugowej, ul. (...), 44-200 Rybnik, solidarnie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1300 z ł (s ł ownie: jednego tysi ą ca trzystu z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Beat ę L., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Kursor” Firma Szkoleniowo – Us ł ugowa i Piotra L., prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod oznaczeniem „Kursor” Firma Szkoleniowo – Us ł ugowa, 1 którzy dzia ł aj ą wspólnie w ramach „Kursor” Spó ł ki cywilnej Szkoleniowo – Us ł ugowej, ul. (...), 44-200 Rybnik, solidarnie kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tych przedsi ę biorców solidarnie do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 59 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ę ciu dziewi ę ciu z ł otych). Uzasadnienie W zwi ą zku z ogólnopolskim badaniem wzorców umów stosowanych przez przedsi ę biorców prowadz ą cych o ś rodki szkolenia kandydatów na kierowców, w ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego (RKT-405-11/08/AD) przeprowadzono kontrol ę dzia ł alno ś ci ww. przedsi ę biorców zawieraj ą cych z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych. W toku podj ę tych dzia ł a ń ustalono, ż e umowy zawierane przez przedsi ę biorców z konsumentami z wykorzystaniem wzoru umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych obejmuj ą przytoczone w sentencji postanowienie, co do którego zachodzi ł o podejrzenie, ż e jest ono to ż same z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem). W tych okoliczno ś ciach konieczne sta ł o si ę wszcz ę cie niniejszego post ę powania administracyjnego. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Beata L. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta Rybnika pod numerem 23494/2001 (dowód: karta nr 7), natomiast Piotr L. prowadzi dzia ł alno ść w oparciu o wpis do tej samej ewidencji pod numerem 23493/2001 (dowód: karta nr 8). Oboje prowadz ą dzia ł alno ść wspólnie w ramach spó ł ki cywilnej (dowód: karta nr 13), która zosta ł a wpisana do rejestru przedsi ę biorców prowadz ą cych o ś rodki szkolenia kierowców Prezydenta Miasta Rybnika pod numerem 0082473 (dowód: karta nr 12). W ramach tak zorganizowanej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy ś wiadcz ą na rzecz konsumentów uczestnicz ą cych w kursach nauki jazdy us ł ugi edukacyjne. Przy zawieraniu umów o ś wiadczenie tych us ł ug przedsi ę biorcy stosuj ą Regulamin o ś rodka szkolenia kierowców „Kursor” oraz wzór umowy o nazwie Deklaracja przyj ę cia na kurs (zwanej dalej deklaracj ą , dowód: karta nr 16). Okoliczno ść pos ł ugiwania si ę ostatnim z wymienionych wzorców przedsi ę biorcy udokumentowali przedstawiaj ą c umowy faktycznie zawarte z konsumentami z jego wykorzystaniem (dowód: karty nr 17 – 19). Analiza tre ś ci przed ł o ż onego wzoru oraz deklaracji faktycznie podpisanych wykaza ł a, ż e zawiera ł y one nast ę puj ą ce postanowienie: „Jednocze ś nie przyjmuj ę do wiadomo ś ci, ż e przerwanie nauki (...) nie zwalnia mnie z obowi ą zku uiszczenia op ł aty”. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorcy ustosunkowali si ę do postawionego im zarzutu dnia 05. 07. 2008r. (dowód: karty nr 22 – 23). W pi ś mie z tej daty wskazali oni, ż e stosowana przez nich regulacja nie oddawa ł a faktycznych intencji organizatorów szkole ń . W rzeczywisto ś ci celem wprowadzenia zakwestionowanej regulacji by ł o nie stworzenie mo ż liwo ś ci pobierania ca ł ej op ł aty od osób, które nie przyst ą pi ł y do szkole ń , zrezygnowa ł y z dalszego uczestnictwa w zaj ę ciach, lecz wskazanie na konieczno ść uiszczenia takiej cz ęś ci 2 op ł aty, która odpowiada ł aby ś wiadczeniom spe ł nionym. Wyja ś nili oni tak ż e, ż e w dotychczasowej praktyce prowadzonego przez nich o ś rodka wielokrotnie dokonywano zwrotu ca ł ej op ł aty uiszczonej przez osoby, które mimo wcze ś niejszej deklaracji uczestnictwa, z jakichkolwiek przyczyn rezygnowa ł y z kursu. Przedsi ę biorcy przyznali, ż e z uwagi na przyj ę t ą redakcj ę , rozwa ż ana regulacja mo ż e by ć interpretowana odmiennie, ni ż sami to czynili. W zwi ą zku z tym podj ę to decyzj ę o tre ś ci rozwa ż anej regulacji z dniem 05. 07. 2008r. na nast ę puj ą c ą : „ W przypadku formalnej rezygnacji z uczestnictwa w kursie lub faktycznego przerwania nauki w trakcie trwania kursu zobowi ą zuje si ę do uiszczenia na rzecz O ś rodka Szkoleniowego Kursor op ł aty za kurs w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej ś wiadczeniom O ś rodka Szkoleniowego do czasu rezygnacji / przerwania nauki ”. Okoliczno ść wprowadzenia w ż ycie zmodyfikowanego wzoru deklaracji przedsi ę biorcy udowodnili przedstawiaj ą c wzorzec w nowym brzmieniu (dowód: karta nr 55) oraz deklaracje przyj ę cia na kurs fatycznie z ł o ż one przez konsumentów (dowód: karty nr 33 – 35). W pi ś mie z dnia 22. 07. 2008r. przedsi ę biorcy o ś wiadczyli, ż e w mocy pozostaj ą umowy zawarte z konsumentami z wykorzystaniem wzoru deklaracji w pierwotnym brzmieniu w terminie poprzedzaj ą cym termin wprowadzenia wzorca w nowym brzmieniu (dowód: karta nr 54). Wedle stanu uj ę tego w przedmiotowym pi ś mie w obrocie pozostaje nadal 378 takich umów. Przedsi ę biorcy dodali, ż e w odniesieniu do tych osób, które s ą zwi ą zane umowami zawieraj ą cymi kwestionowan ą klauzul ę , regulacja ta nie b ę dzie w praktyce wykorzystywana. O ś wiadczyli oni równie ż , ż e w przypadku zg ł osze ń osób zainteresowanych odpowiednie kwoty s ą im zwracane. Piotr L. osi ą gn ął w 2007r. z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej przychód w wysoko ś ci [ tajemnica przedsi ę biorstwa ](pkt 1. a Za łą cznika nr 1, dowód: karta nr 37), a Beata L. osi ą gn ęł a z tego tytu ł u w ubieg ł ym roku przychód w wysoko ś ci [ tajemnica przedsi ę biorstwa ](pkt 1. a Za łą cznika nr 1, dowód: karta nr 41), natomiast spó ł ka osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci [ tajemnica przedsi ę biorstwa ](pkt 1. a Za łą cznika nr 1, dowód: karty nr 40 i 43). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Ad. I Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Na mocy art. 24 ust. 2 pkt. 1 ww. ustawy za praktyk ę tego rodzaju uznaje si ę godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem). Aby mo ż na by ł o stwierdzi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - oceniane zachowanie musi by ć podejmowane przez podmiot b ę d ą cy przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, - rozwa ż ana praktyka musi by ć bezprawna, - praktyka taka musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z czym dochodzi do naruszenia interesu publicznego. 3 Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej wynika, ż e przedsi ę biorc ą jest m. in. osoba fizyczna, która we w ł asnym imieniu wykonuje dzia ł alno ść gospodarcz ą . W rozwa ż anym przypadku podmioty, których dotyczy niniejsze post ę powanie, bez w ą tpienia posiadaj ą status przedsi ę biorców. S ą to osoby fizyczne, które podlegaj ą wpisowi do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ich zachowania podlegaj ą wi ę c kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kolejn ą przes ł ank ą , która musi zosta ć spe ł niona, aby by ł o mo ż liwe stwierdzenie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawno ść rozwa ż anego zachowania. Jedno z dzia ł a ń zakazach na gruncie niniejszego przepisu stanowi pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim postanowieniami wzorców umów uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru. Doda ć nale ż y, ż e zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, ż e dana praktyka jest niezgodna z art. 24 ww. ustawy wystarczaj ą ce jest wi ę c wykazanie, ż e potencjalnie istnia ł o zagro ż enie naruszenia interesów konsumentów w skutek zastosowania okre ś lonego postanowienia w umowach z konsumentami w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci. W niniejszym przypadku przedsi ę biorcy zawarli kwestionowan ą regulacj ę zarówno w wykorzystywanym przez nich wzorcu, jak i w umowach z konsumentami. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorcom postawiono zarzut pos ł ugiwania si ę w obrocie konsumenckim nast ę puj ą cym postanowieniem wzorca umowy: „Jednocze ś nie przyjmuj ę do wiadomo ś ci, ż e przerwanie nauki (...) nie zwalnia mnie z obowi ą zku uiszczenia op ł aty”. Na mocy przedmiotowej klauzuli przedsi ę biorcy zastrzegli, i ż nawet w przypadku, gdy dojdzie do przerwania nauki, istnieje obowi ą zek wniesienia op ł aty za kurs. W takiej sytuacji, pomimo, i ż sami zostaj ą oni zwolnieni z obowi ą zku ś wiadczenia us ł ug na rzecz konsumenta, mog ą domaga ć si ę od niego zap ł aty w pe ł nej wysoko ś ci. W zwi ą zku z tym rozwa ż an ą klauzul ę nale ż a ł o uzna ć za niezgodn ą z art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej tak ż e Kc), który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Postanowienie to narusza równie ż art. 385 3 pkt 22 Kc, na mocy którego za niedozwolone uznaje si ę regulacje, w których przewiduje si ę obowi ą zek wykonania zobowi ą zania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez jego kontrahenta. Przedmiotowe postanowienie jest jednocze ś nie podobne do klauzuli wpisanej do rejestru pod numerem 960, do czego dosz ł o na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e SOKiK) z dnia 12. 04. 2006r. (sygn. akt XVII AmC 15/05): „ Rezygnacja z udzia ł u w zaj ę ciach kursu (przypadek okre ś lony w pkt 7) nie zwalnia Zleceniodawcy z obowi ą zku uregulowania pe ł nej op ł aty za szkolenie (wszystkie raty) ”. W uzasadnieniu do niniejszego wyroku SOKiK orzek ł , ż e powy ż szy zapis prowadzi do ra żą cego uprzywilejowania przedsi ę biorcy wzgl ę dem konsumenta w łą cz ą cym ich stosunku umownym oraz narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Uzasadnieniem dla 4 zastrze ż enia obowi ą zku wniesienia op ł aty w pe ł nej wysoko ś ci nie jest ryzyko poniesienia przez przedsi ę biorc ę w wyniku rezygnacji konsumenta szkody, gdy ż zabezpieczeniu interesów przedsi ę biorcy w takim zakresie s ł u żą inne, odpowiednie instytucje prawne. W obu rozwa ż anych regulacjach pomimo rezygnacji konsumenta z korzystania z us ł ug edukacyjnych, istnia ł obowi ą zek wniesienia przez niego na rzecz przedsi ę biorcy pe ł nej op ł aty okre ś lonej w umowie. Na tej podstawie porównywane klauzule uznano za to ż same. W tym miejscu nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. Wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść wy ż ej opisanego stanowiska potwierdzi ł równie ż S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13. 07. 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06). Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w obecnym stanie prawnym. Na gruncie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż ana kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. Przyj ę cie zasady formalnej jawno ś ci niniejszego rejestru oznacza, ż e od chwili wpisania do niego okre ś lonego postanowienia zakazane jest stosowanie to ż samych postanowie ń w obrocie konsumenckim i nikt nie mo ż e zas ł ania ć si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych wpisów. Rejestr postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa Urz ę du. W praktyce jest on powszechnie dost ę pny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Urz ę du. W tym stanie rzeczy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę stosowania klauzuli wpisanej do rejestru. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsi ę biorców i konsumentów podejmowana w ramach dzia ł a ń Prezesa Urz ę du jest prowadzona w interesie publicznym. Dzia ł ania oparte na przepisach niniejszej ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu 5 publicznego dochodzi, gdy skutki okre ś lonych dzia ł a ń maj ą charakter powszechny, dotykaj ą wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . Poj ę cie zbiorowych interesów konsumentów zosta ł o szeroko omówione przez S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 10. 04. 2008r. (sygn. akt III SK 27/07). W uzasadnieniu S ą d Najwy ż szy poda ł , i ż gramatyczna wyk ł adnia tego poj ę cia prowadzi do wniosku, ż e chodzi o zachowanie przedsi ę biorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowi ą cych okre ś lony zbiór. Rezultaty tej wyk ł adni modyfikuje zastrze ż enie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. S ą d Najwy ż szy stan ął na stanowisku, ż e przy konstruowaniu poj ę cia „ zbiorowego interesu konsumentów ” nie mo ż na opiera ć si ę tylko i wy łą cznie na tym, czy oceniana praktyka przedsi ę biorcy skierowana jest do „ nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów ”. Wystarczaj ą ce powinno by ć w jego ocenie ustalenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz wzgl ę dem cz ł onków danej grupy (okre ś lonego kr ę gu podmiotów), wyodr ę bnionych spo ś ród ogó ł u konsumentów, za pomoc ą wspólnego dla nich kryterium. S ą d Najwy ż szy orzek ł te ż , ż e „ praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy, w taki sposób, ż e potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy ”. W niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Oceniane zachowanie przedsi ę biorców dotyczy szerokiego kr ę gu najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Dotyczy ono wszystkich tych osób, które zawar ł y z organizatorami kursów umowy o kszta ł cenie oraz wszystkich ich potencjalnych klientów. Rozwa ż ane dzia ł anie godzi wi ę c w zbiorowe interesy konsumentów. Stanowi ono te ż zakazan ą prawem praktyk ę , gdy ż jest podejmowane w sposób powtarzalny. Ju ż z samej istoty wzorców umów wynika to, ż e dzia ł ania przedsi ę biorców wykorzystuj ą cych je jest ustalone, jednakowe, powtarzalne we wszystkich przypadkach. Uwzgl ę dniaj ą c wszystkie ww. okoliczno ś ci niniejszej sprawy nale ż a ł o orzec, ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku post ę powania przedsi ę biorcy poinformowali, ż e stosowany przez nich wzór deklaracji uleg ł zmianie polegaj ą cej na wyeliminowaniu z niego spornej regulacji oraz zast ą pieniu jej postanowieniem o tre ś ci: „ W przypadku formalnej rezygnacji z uczestnictwa w kursie lub faktycznego przerwania nauki w trakcie trwania kursu zobowi ą zuje si ę do uiszczenia na rzecz O ś rodka Szkoleniowego Kursor op ł aty za kurs w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej ś wiadczeniom O ś rodka Szkoleniowego do czasu rezygnacji / przerwania nauki ”. Wprowadzon ą przez przedsi ę biorców zmian ę nale ż y uzna ć za wystarczaj ą , je ś li chodzi o zakres przedstawionego unormowania. Podj ę te przez przedsi ę biorców czynno ś ci nie s ą jednak wystarczaj ą ce do tego, aby stwierdzi ć zaniechanie stosowania rozwa ż anej praktyki. Jak wykazali oni w trakcie post ę powania modyfikacji uleg ł wzorzec, z wykorzystaniem którego zawierane s ą nowe umowy. Jednocze ś nie niew ł a ś ciwa regulacja nadal funkcjonuje w umowach zawartych przed dniem 05. 07. 2008r. Przedsi ę biorcy informowali, ż e nie b ę d ą korzysta ć z postanowienia, którego dotyczy postawiony im zarzut stosowania praktyki 1 Konrad Kohutek w: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008r., strona 47 6 naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów i zgodnie z przyj ę t ą u nich praktyk ą b ę d ą zwraca ć rezygnuj ą cym z umów klientom nale ż ne kwoty. W zwi ą zku jednak z tym, ż e niedozwolon ą praktyk ę stanowi samo stosowanie w umowach niew ł a ś ciwych regulacji i zagro ż enie ich u ż ycia w praktyce, kwesti ę t ę nale ż a ł o uzna ć za rozstrzygaj ą c ą przy orzekaniu o braku zaniechania. St ą d nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad. II Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt. I niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorców praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę klauzul ą wpisan ą do rejestru, opisanej szczegó ł owo powy ż ej. Konsekwencj ą stosowania powy ż szej praktyki jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Okoliczno ść , ż e sporne postanowienie zamieszczono we wzorcu umowy powoduje, ż e zostaje ono konsumentom narzucone. Fakt, ż e kwestionowana regulacja wynika ze wzorca umowny ś wiadczy równie ż o ustalonym charakterze podejmowanych praktyk. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorców kary, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako profesjonalista powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne. Przy ustalaniu kary wzi ę to pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę w trakcie prowadzonej od 2001r. dzia ł alno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Uwzgl ę dniono równie ż fakt, ż e przedsi ę biorcy aktywnie wspó ł pracowali z Urz ę dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów w toku niniejszego post ę powania. Istotne jest tak ż e to, ż e niezw ł ocznie dokonali oni opisanych powy ż ej zmian. Cho ć nie pozwoli ł y one na stwierdzenie zaniechania stosowania rozwa ż anej praktyki, to ich wprowadzenie nale ż a ł o potraktowa ć za przejaw ch ę ci dostosowania si ę do aktualnie obowi ą zuj ą cych wymogów prawnych. Zwa ż y ć te ż trzeba, ż e zasi ę g terytorialny dzia ł ania przedsi ę biorców mo ż na okre ś li ć zasadniczo jako ograniczony do rynku lokalnego. Okoliczno ś ci te nale ż y poczyta ć , jako ł agodz ą ce. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorców. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Niniejsza kara powinna stanowi ć przestrog ę dla 7 przedsi ę biorców na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorców w 2007r. wyniós ł [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. a Za łą cznika Nr 1), w zwi ą zku z czym maksymalna kara, jaka mog ł aby w niniejszym przypadku zosta ć wymierzona, to kara na poziomie [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 1. b Za łą cznika Nr 1). W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1300 z ł (s ł ownie: jednego tysi ą ca trzystu z ł otych), co stanowi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. a Za łą cznika Nr 1)osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorców w 2007r. przychodu i [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] (pkt 2. b Za łą cznika Nr 1) maksymalnego wymiaru kary. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. Ad. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie jej przepisów, przedsi ę biorcy, którzy dopu ś cili si ę tego naruszenia, s ą obowi ą zani ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorców praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du z przedsi ę biorcami. W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć przedsi ę biorców solidarnie kosztami post ę powania w wysoko ś ci 59 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ę ciu dziewi ę ciu z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. 8 W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn 9