RWA-24/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-3/06/DJ Warszawa, dn. 8 czerwca 2006 r. DECYZJA Nr RWA-24/2006 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Pani Beacie Ben Nasr prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie, uznaje si ę , ż e: I. stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie postanowie ń zawartych w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” o tre ś ci: A „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10% warto ś ci imprezy upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym fakcie Biuro Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż 3 dni od dnia otrzymania informacji o uzasadnionym wzro ś cie ceny” (ust. 5 pkt 5.2 umowy), B „Organizator jest odpowiedzialny za: przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówion ą jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć , pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia bez rozpatrywania, w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota/rezydenta Biura Podró ż y „Kopernik” lub do wskazanego w programie przedstawiciela Organizatora za granic ą lub faxem do sprzedawcy imprezy” (ust. 8 pkt 8.1 umowy), C „Uzupe ł nienia z ł o ż onych reklamacji mog ą by ć sk ł adane na pi ś mie w Biurze Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Niezb ę dnym warunkiem rozpatrywania reklamacji jest zg ł oszenie jej w formie pisemnej, za pokwitowaniem na pi ś mie przez pilota/rezydenta w trakcie trwania imprezy zgodnie z pkt. 8.1” (ust. 8 pkt 8.2 umowy), D „Organizator nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz za niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie Uczestnika” (ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 umowy), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” zapisu o tre ś ci: „Za zawinione odst ą pienie od realizacji imprezy przez Organizatora przys ł uguje Uczestnikowi odszkodowanie na zasadach okre ś lonych odr ę bnie w indywidualnej umowie z Uczestnikiem, jednak w ż adnym przypadku nie wi ę cej ni ż w wysoko ś ci podwójnej wp ł aty dokonanej uprzednio przez Uczestnika” (ust. 6 pkt 6.5 umowy) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem niezgodnym z przepisem art. 11a ust. 1 oraz art. 11b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” zapisu o tre ś ci: „Organizator ponosi kontraktow ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania Umowy do kwoty op ł aconych przez Uczestnika ś wiadcze ń ” (ust. 9 pkt 9.1 umowy) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem niezgodnym z przepisem art. 11b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. IV stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” zapisu o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u, powsta ł ej nie z winy organizatora i jego kontrahentów w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą ubezpieczyciela, z którym zawar ł umow ę . Maksymalne kwoty odpowiedzialno ś ci s ą zawarte w cenniku a ogólne warunki umowy ubezpieczeniowej s ą dost ę pne u ka ż dego sprzedawcy imprez Organizatora” (ust. 9 pkt 9.3 umowy) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem niezgodnym z przepisem art. 11b ust. 3 oraz art. 11b ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. 2 z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce m.in. na celu ustalenie, czy we wzorcach umów przedstawianych konsumentom przez organizatorów turystyki w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) na terenie obj ę tym w ł a ś ciwo ś ci ą miejscow ą Delegatury UOKiK w Warszawie, znajduj ą si ę zapisy mog ą ce narusza ć przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co uzasadnia ł oby wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Delegatura UOKiK w Warszawie dokona ł a analizy tre ś ci „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” stosowanych przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie (dalej: Biuro Podró ż y Kopernik). Prezes Urz ę du ustali ł , i ż ww. wzorcu umownym Biuro Podró ż y Kopernik stosuje zapisy, których tre ść jest analogiczna do postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: k.p.c.), a ponadto zapisy, których tre ść pozostaje w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie postanowieniem z dnia 8 lutego 2006 r. wszcz ął post ę powanie w sprawie: I. uznania, i ż stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie postanowie ń zawartych w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” o tre ś ci: A „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10 % warto ś ci imprezy upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym fakcie Biuro Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż 3 dni od dnia otrzymania informacji o uzasadnionym wzro ś cie ceny” (ust. 5 pkt 5.2 umowy), B „Organizator jest odpowiedzialny za: przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówion ą jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć , pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia bez rozpatrywania, w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota/rezydenta Biura Podró ż y „Kopernik” lub do wskazanego w programie przedstawiciela Organizatora za granic ą lub faxem do sprzedawcy imprez.” (ust. 8 pkt 8.1 umowy), C „Uzupe ł nienia z ł o ż onych reklamacji mog ą by ć sk ł adane na pi ś mie w Biurze Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Niezb ę dnym warunkiem rozpatrywania reklamacji jest zg ł oszenie jej w formie pisemnej, za pokwitowaniem na pi ś mie przez pilota/rezydenta w trakcie trwania imprezy zgodnie z pkt. 8.1” (ust. 8 pkt 8.2 umowy), 3 D „Organizator nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz za niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie Uczestnika. Nie mog ą by ć przedmiotem roszcze ń znane Uczestnikowi przed rozpocz ę ciem imprezy okoliczno ś ci powoduj ą ce utrudnienia lub niewygody” (ust. 9 pkt 9.7 umowy), stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. uznania, i ż stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” zapisu o tre ś ci: „Za zawinione odst ą pienie od realizacji imprezy przez Organizatora przys ł uguje Uczestnikowi odszkodowanie na zasadach okre ś lonych odr ę bnie w indywidualnej umowie z Uczestnikiem, jednak w ż adnym przypadku nie wi ę cej ni ż w wysoko ś ci podwójnej wp ł aty dokonanej uprzednio przez Uczestnika” (ust. 6 pkt 6.5 umowy) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem niezgodnym z przepisem art. 11a ust. 1 oraz art. 11b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. III. uznania, i ż stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” zapisu o tre ś ci: „Organizator ponosi kontraktow ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania Umowy do kwoty op ł aconych przez Uczestnika ś wiadcze ń ” (ust. 9 pkt 9.1 umowy) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem niezgodnym z przepisem art. 11b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. IV. uznania, i ż stosowanie przez Pani ą Beat ę Ben Nasr prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” zapisu o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u, powsta ł ej nie z winy organizatora i jego kontrahentów w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą ubezpieczyciela, z którym zawar ł umow ę . Maksymalne kwoty odpowiedzialno ś ci s ą zawarte w cenniku a ogólne warunki umowy ubezpieczeniowej s ą dost ę pne u ka ż dego sprzedawcy imprez Organizatora” (ust. 9 pkt 9.3 umowy) 4 stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem niezgodnym z przepisem art. 11b ust. 3 oraz art. 11b ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 8 lutego 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet materia ł ów dowodowych w niniejszym post ę powaniu wzorzec umowny „Warunki uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” uzyskany w przeprowadzonym uprzednio post ę powaniu wyja ś niaj ą cym. Delegatura UOKiK w Warszawie zawiadamiaj ą c przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania, wezwa ł a go do ustosunkowania si ę do zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania. Mimo powtórnego wezwania przedsi ę biorca nie udzieli ł jakiejkolwiek odpowiedzi na pismo Urz ę du. W celu potwierdzenia faktu prowadzenia przez ww. przedsi ę biorc ę dzia ł alno ś ci gospodarczej Delegatura UOKiK w Warszawie pismem z dnia 30 marca 2006 r. zwróci ł a si ę do Biura Dzia ł alno ś ci Gospodarczej i Zezwole ń Urz ę du m. st. Warszawy o wydanie za ś wiadczenia potwierdzaj ą cego aktualno ść wpisu Pani Beaty Ben Nasr do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedmiotowe za ś wiadczenie Biuro Dzia ł alno ś ci Gospodarczej i Zezwole ń Urz ę du m. st. Warszawy przekaza ł o do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2006 r. Prezes urz ę du zawiadomi ł przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z materia ł em zebranym w aktach post ę powania. Pe ł nomocnik Biura Podró ż y Kopernik zapozna ł si ę z materia ł em zebranym w aktach niniejszego post ę powania w dniu 10 maja 2006 r. W toku prowadzonego post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e postawiony przedsi ę biorcy w pkt I D postanowienia z dnia 8 lutego 2006 r. o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów zosta ł zakre ś lony zbyt szeroko. W ww. postanowieniu Prezes Urz ę du wskaza ł bowiem, ż e charakter ww. praktyki mo ż e mie ć stosowanie przez Biuro Podró ż y Kopernik postanowienia zawartego w ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 wzorca umowy o tre ś ci: „ Organizator nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz za niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie Uczestnika” , jak i postanowienia zamieszczonego w ust. 9 pkt 9.7 zd. 2 wzorca umowy w brzmieniu: „Nie mog ą by ć przedmiotem roszcze ń znane Uczestnikowi przed rozpocz ę ciem imprezy okoliczno ś ci powoduj ą ce utrudnienia lub niewygody”. W toku sprawy Prezes Urz ę du ustali ł natomiast, ż e zapis zawarty w ust. 9 pkt 9.7 zd. 2 nie zosta ł uznany za abuzywny i jako taki nie znajduje si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone. Z uwagi na powy ż sze, Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 11 maja 2006 r. skonkretyzowa ł postawiony przedsi ę biorcy zarzut wskazuj ą c, i ż post ę powanie to toczy si ę jako post ę powanie w sprawie uznania, i ż stosowanie przez Biuro Podró ż y Kopernik postanowienia zawartego w „Warunkach uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” o tre ś ci: „Organizator nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz za niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie Uczestnika.” (ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 umowy) 5 stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dniu 24 maja 2006 r. do Delegatury UOKiK w Warszawie wp ł yn ęł o pismo pe ł nomocnika Biura Podró ż y Kopernik informuj ą ce, ż e Biuro jest w trakcie dokonywania zmian w tre ś ci „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych” stosownie do uwag przedstawionych przez Prezesa Urz ę du . Pe ł nomocnik Biura wskaza ł , i ż z uwagi na fakt, ż e opracowanie tre ś ci nowego wzorca umownego wymaga du ż ego nak ł adu pracy i czasu, projekt wzorca nie zosta ł jeszcze przygotowany przez Biuro. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Pani Beata Ben Nasr wpisana do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta m.st. Warszawy pod numerem 104552 prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Kopernik” Beata Ben Nasr w Warszawie. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m.in. ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Wskazany przedsi ę biorca jest zatem organizatorem turystyki w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. W stosunkach z konsumentami Biuro Podró ż y Kopernik pos ł uguje si ę przy zawieraniu umów o organizacj ę imprezy turystycznej wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c. Jednym z wzorców umownych, który wyznacza tre ść wzajemnych praw i obowi ą zków stron tej umowy, jest wzorzec zatytu ł owany „Warunki uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” . Po przeprowadzeniu analizy tego wzorca Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w jego tre ś ci znajduj ą si ę postanowienia analogiczne do postanowie ń wpisanych ju ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W ust. 5 pkt 5.2 tego wzorca znajduje si ę zapis w brzmieniu: „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10% warto ś ci imprezy upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym fakcie Biuro Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż 3 dni od dnia otrzymania informacji o uzasadnionym wzro ś cie ceny” . W rejestrze klauzul abuzywnych pod numerem 300 znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „Wzrost ceny o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy bez ponoszenia ż adnych kosztów. MAZUR POL zobowi ą zany jest do powiadomienia uczestnika o ka ż dej istotnej zmianie warunków umowy (termin, program, cena, standard, itp.). Uczestnik obowi ą zany jest w ci ą gu 3 dni od daty otrzymania powiadomienia z ł o ż y ć o ś wiadczenie akceptuj ą ce nowe warunki lub rezygnacj ę z imprezy. Brak odpowiedzi uczestnika b ę dzie traktowany przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków”, które zosta ł o uznane za niedozwolone postanowienie umowne przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt XVII Amc 119/03 (wpis do rejestru w dniu 22 lutego 2005 r.). W ust. 8 pkt 8.1 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” przedsi ę biorca stosuje zapis: „Organizator jest odpowiedzialny za: przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówion ą jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć , pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia 6 bez rozpatrywania, w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota/rezydenta Biura Podró ż y „Kopernik” lub do wskazanego w programie przedstawiciela Organizatora za granic ą lub faxem do sprzedawcy imprezy”. Do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 184 zosta ł o wpisane postanowienie o tre ś ci: „Biuro Podró ż y jest odpowiedzialne za przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówion ą jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia bez rozpatrywania w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub do wskazanego w programie lub na voucherze przedstawiciela Biura Podró ż y za granica b ą d ź faxem do organizatora imprezy, który do ł o ż y wszelkich stara ń , aby usun ąć przyczyny reklamacji, w tym w miar ę mo ż liwo ś ci poprzez zapewnienie uczestnikowi ś wiadcze ń zast ę pczych”. S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł je za niedozwolone w wyroku z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 83/03). Wpisu do rejestru klauzul abuzywnych dokonano w dniu 7 grudnia 2004 r. Prezes Urz ę du ustali ł równie ż , i ż Biuro Podró ż y Kopernik w ust. 8 pkt 8.2 stosowanego wzorca umownego zamie ś ci ł o postanowienie w brzmieniu: „Uzupe ł nienia z ł o ż onych reklamacji mog ą by ć sk ł adane na pi ś mie w Biurze Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Niezb ę dnym warunkiem rozpatrywania reklamacji jest zg ł oszenie jej w formie pisemnej, za pokwitowaniem na pi ś mie przez pilota/rezydenta w trakcie trwania imprezy zgodnie z pkt. 8.1”. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „Uzupe ł nienia zg ł oszonych reklamacji powinny by ć sk ł adane w Biurze Podró ż y w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone w czasie trwania imprezy przez pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą wskazanego w programie lub na voucherze”, które zosta ł o uznane za abuzywne przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w orzeczeniu ko ń cz ą cym spraw ę o sygnaturze akt XVII Amc 83/03. Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 7 grudnia 2004 r. do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 185. Biuro Podró ż y Kopernik we wzorcu umownym wykorzystywanym przy zawieraniu umów z konsumentami stosuje równie ż postanowienie: „Organizator nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz za niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie Uczestnika.” (ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 wzorca). W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 186 figuruje postanowienie o tre ś ci: „Biuro Podró ż y nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie w innych okoliczno ś ciach si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie uczestnika”, uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 83/03). Pod numerem 436 do rejestru klauzul abuzywnych wpisano natomiast postanowienie „(...)Biuro zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy lub cz ęś ci ś wiadcze ń z przyczyn od siebie niezale ż nych (...) We wszystkich opisanych w paragrafie II przypadkach Uczestnikowi nie przys ł uguje odszkodowanie” , które zosta ł o uznane za abuzywne przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 5 stycznia 2005 r. r. (sygn. akt XVII Amc 137/03). 7 Prezes Urz ę du ustali ł równie ż , i ż w wykorzystywanym przez Biuro Podró ż y Kopernik wzorcu umownym zatytu ł owanym „Warunki uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” , który stanowi integraln ą cz ęść umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, znajduj ą si ę postanowienia, których tre ść jest niezgodna z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych. Nale ż y wyja ś ni ć , i ż przepisy ww. ustawy maj ą charakter semiimperatywny. Zgodnie z tre ś ci ą art. 19 ust. 1 tej ustawy, postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami nie mog ą kszta ł towa ć sytuacji klientów w sposób mniej korzystny ani ż eli przepisy tej ustawy. W przypadku wprowadzenia do umowy postanowie ń mniej korzystnych dla klienta ani ż eli przewiduje to ustawa, postanowienia te s ą niewa ż ne, a w ich miejsce obowi ą zuj ą przepisy ustawy (art. 19 ust. 2 ustawy). W ust. 6 pkt 6.5 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” przedsi ę biorca stosuje zapis o tre ś ci : „Za zawinione odst ą pienie od realizacji imprezy przez Organizatora przys ł uguje Uczestnikowi odszkodowanie na zasadach okre ś lonych odr ę bnie w indywidualnej umowie z Uczestnikiem, jednak w ż adnym przypadku nie wi ę cej ni ż w wysoko ś ci podwójnej wp ł aty dokonanej uprzednio przez Uczestnika”. Stosownie do tre ś ci przepisu art. 11a ust. 1 ustawy, organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Kwotowych ogranicze ń odpowiedzialno ś ci organizatora dotyczy natomiast przepis art. 11b ust. 3 ustawy, który wskazuje, ż e organizatorzy turystyki w umowach z klientami mog ą ograniczy ć odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta. Postanowienie ust. 9 pkt 9.1 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” stanowi, i ż „Organizator ponosi kontraktow ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania Umowy do kwoty op ł aconych przez Uczestnika ś wiadcze ń ”. Jak wskazano powy ż ej, ustawa o us ł ugach turystycznych w art. 11b ust. 3 stanowi, ż e organizatorzy turystyki w umowach z klientami mog ą ograniczy ć odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta. Prezes Urz ę du ustali ł równie ż , i ż Biuro Podró ż y Kopernik w ust. 9 pkt 9.3 wzorca umowy stosuje postanowienie o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u nieszcz ęś liwych wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u, powsta ł ej nie z winy organizatora i jego kontrahentów w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą ubezpieczyciela, z którym zawar ł umow ę . Maksymalne kwoty odpowiedzialno ś ci s ą zawarte w cenniku a ogólne warunki umowy ubezpieczeniowej s ą dost ę pne u ka ż dego sprzedawcy imprez Organizatora”. Stosownie natomiast do tre ś ci przepisu art. 11b ust. 3 tej ustawy o us ł ugach turystycznych, organizator turystyki mo ż e ograniczy ć odpowiedzialno ść kontraktow ą jedynie do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta, przy czym – jak 8 wskazuje art. 11b ust. 4 ww. ustawy – ograniczenie to nie mo ż e dotyczy ć szkód na osobie. Ponadto, przedmiotowe postanowienie wzorca odwo ł uje si ę do „winy organizatora i jego kontrahentów” , co mo ż e budzi ć w ą tpliwo ś ci w ś wietle art. 11a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” . Przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł wskazany w art. 23a ust. 2 tej ustawy, który stanowi: „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Jak wynika z definicji praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia łą cznie dwóch przes ł anek: a) bezprawno ś ci dzia ł ania, b) naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Ad. I W uzasadnieniu do projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r., nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów zawarto stwierdzenie, ż e „same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Wskazano bowiem, ż e przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia stwierdzenia praktyki znajduj ą si ę natomiast w innych ustawach. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzje, o których mowa w art. 23c i 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, winien zatem stosowa ć przepisy innych ustaw i na ich podstawie ocenia ć , czy dzia ł ania przedsi ę biorcy mia ł y charakter bezprawny. Niemniej, jak wskaza ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. A zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Nale ż y bowiem podnie ść , i ż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok SOKiK, wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca 9 umowy, wskazuj ą cy tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuj ą cy ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru klauzul abuzywnych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artyku ł u rozszerza zatem prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. „Artyku ł ten dotyczy rozszerzonej prawomocno ś ci materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grup ę przypadków takiej prawomocno ś ci, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powag ę rzeczy os ą dzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyra ź nie stanowi, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywo ł uje wi ę c skutek erga omnes” (H. Ciep ł a w: „Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz.” T. II, wydanie 3, s. 249). Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowi ą c, i ż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w ż aden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distiguente, wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsi ę biorcy, który klauzul ę wprowadzi ł do swoich wzorców umów, jak i do ka ż dego innego przedsi ę biorcy, stosuj ą cego w ł asne warunki umów. Nale ż y zatem przyj ąć , ż e wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek wzgl ę dem wszystkich uczestników obrotu. Oznacza to, ż e ż aden z podmiotów uczestnicz ą cych w obrocie prawnym nie mo ż e pos ł ugiwa ć si ę przedmiotowym postanowieniem. Nale ż y podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistnia ł a mo ż liwo ść uznania dwóch postanowie ń za to ż same wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci ł a si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. „Nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywalnych klauzul. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym powinien by ć , zdaniem S ą du, zamiar, cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula. Je ś li jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwolon ą , mo ż na uzna ć , i ż obie s ą to ż same” (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII Ama 46/04). Strona niniejszego post ę powania w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytu ł owanym „Warunki uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” stosuje w ust. 5 pkt 5.2 zapis o tre ś ci: „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 10% warto ś ci imprezy upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy bez kosztów pod warunkiem pisemnego powiadomienia o tym fakcie Biuro Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż 3 dni od dnia otrzymania informacji o uzasadnionym wzro ś cie ceny”. Pod numerem 300 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje si ę postanowienie o tre ś ci: „Wzrost ceny o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy bez ponoszenia ż adnych kosztów. MAZUR POL zobowi ą zany jest do powiadomienia uczestnika o ka ż dej istotnej zmianie warunków umowy (termin, program, cena, standard, itp.). Uczestnik obowi ą zany jest w ci ą gu 3 dni od daty otrzymania powiadomienia z ł o ż y ć o ś wiadczenie akceptuj ą ce nowe warunki lub rezygnacj ę z imprezy. Brak odpowiedzi uczestnika b ę dzie traktowany przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt XVII Amc 119/03). W ocenie Prezesa Urz ę du, postanowienie ust. 5 pkt 5.2 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” jest to ż same z ww. postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul abuzywnych. 10 Obie analizowane klauzule wskazuj ą bowiem, ż e klient mo ż e odst ą pi ć od zawartej umowy o imprez ę turystyczn ą z powodu wzrostu ceny jedynie w przypadku, gdy wzrost ten przekracza 10% dotychczasowej ceny imprezy. Klauzule te ograniczaj ą zatem prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w sytuacji, gdy organizator podwy ż sza ustalon ą w umowie cen ę imprezy turystycznej. Jak wskaza ł SOKiK w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 listopada 2004 r., „stosownie do tre ś ci art.385 1 § 1 k.c. i art.385 3 pkt 20 k.c. dozwolone jest stosowanie klauzul przewiduj ą cych mo ż liwo ść podniesienia ustalonej pierwotnie ceny wy łą cznie je ś li konsument ma zagwarantowane prawo odst ą pienia od umowy. Ograniczanie prawa odst ą pienia w takich przypadkach jest niedopuszczalne”. W obydwu porównywanych klauzulach prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w przypadku podwy ż szenia ceny ograniczono w jednakowy sposób. Uzna ć zatem nale ż y, ż e tre ść tych postanowie ń jest to ż sama. W ust. 8 pkt 8.1 wzorca umowy Biuro Podró ż y Kopernik stosuje zapis: „Organizator jest odpowiedzialny za: przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówion ą jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć , pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia bez rozpatrywania, w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota/rezydenta Biura Podró ż y „Kopernik” lub do wskazanego w programie przedstawiciela Organizatora za granic ą lub faxem do sprzedawcy imprezy”. W sprawie analogicznego postanowienia umownego SOKiK wypowiedzia ł si ę ju ż w wyroku z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 83/03), uznaj ą c za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: „Biuro Podró ż y jest odpowiedzialne za przebieg imprezy zgodny z programem oraz za umówion ą jako ść ś wiadcze ń . Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć pod rygorem mo ż liwo ś ci ich odrzucenia bez rozpatrywania w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em reklamacji na pi ś mie do pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub do wskazanego w programie lub na voucherze przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą b ą d ź faxem do organizatora imprezy, który do ł o ż y wszelkich stara ń , aby usun ąć przyczyny reklamacji, w tym w miar ę mo ż liwo ś ci poprzez zapewnienie uczestnikowi ś wiadcze ń zast ę pczych” . Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 7 grudnia 2004 r. do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 184. Porównywane klauzule s ą sformu ł owane niemal identycznie. Obie nak ł adaj ą na konsumentów obowi ą zek zg ł aszania na pi ś mie do pilota, rezydenta lub przedstawiciela biura reklamacji zwi ą zanych z realizacj ą imprezy turystycznej w terminie 24 godzin od zaistnienia sytuacji b ę d ą cej ź ród ł em owej reklamacji. Obie te ż w przypadku niezachowania wskazanych warunków przewiduj ą mo ż liwo ść odrzucenia sk ł adanych reklamacji. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż tre ść postanowienia stosowanego przez Biuro Podró ż y Kopernik zawiera si ę w hipotezie zacytowanej klauzuli wpisanej do rejestru, co przes ą dza o jego to ż samo ś ci z tym postanowieniem. Prezes Urz ę du uzna ł równie ż , i ż tre ść postanowienia ust. 8 pkt 8.2 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez biuro Podró ż y Kopernik” w brzmieniu: „Uzupe ł nienia z ł o ż onych reklamacji mog ą by ć sk ł adane na pi ś mie w Biurze Podró ż y „Kopernik” nie pó ź niej ni ż w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Niezb ę dnym warunkiem rozpatrywania reklamacji jest zg ł oszenie jej w formie pisemnej, za pokwitowaniem na pi ś mie przez pilota/rezydenta w trakcie trwania imprezy zgodnie z pkt. 8.1” jest to ż sama z postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 185. Postanowienie zamieszczone w rejestrze wskazuje, i ż : „Uzupe ł nienia zg ł oszonych reklamacji powinny by ć sk ł adane w Biurze Podró ż y w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć 11 potwierdzone w czasie trwania imprezy przez pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą wskazanego w programie lub na voucherze” . Oba postanowienia nak ł adaj ą na konsumentów jednakowe obowi ą zki w zakresie sk ł adania reklamacji dotycz ą cych organizacji imprez turystycznych. Zarówno postanowienie stosowane przez Biuro Podró ż y Kopernik, jak i postanowienie wpisane do rejestru obliguje konsumentów do zg ł oszenia wszelkich nieprawid ł owo ś ci zaistnia ł ych w trakcie realizacji imprezy do pilota lub rezydenta biura obecnego w miejscu wykonania umowy oraz wyznacza konsumentom jedynie 14 – dniowy termin od daty zako ń czenia imprezy na z ł o ż enie uzupe ł nie ń zg ł oszonych reklamacji. Analiza tre ś ci tych postanowie ń prowadzi do wniosku, i ż wywo ł uj ą one jednakowe skutki w sferze praw i obowi ą zków konsumentów. Tre ść tych postanowie ń jest na tyle zbie ż na, ż e mo ż na przyj ąć , ż e mamy do czynienia z tym samym postanowieniem umownym. W ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 stosowanego wzorca umownego Biuro Podró ż y Kopernik zamie ś ci ł o postanowienie o tre ś ci: „Organizator nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz za niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie Uczestnika” . Przedmiotowe postanowienie umowne wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora za wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy oraz niemo ż no ś ci jej realizacji. De facto zatem postanowienie to wy łą cza w przypadku wyst ą pienia przyczyn od organizatora niezale ż nych zarówno jego odpowiedzialno ść za nienale ż yte wykonanie umowy, jak i za niewykonanie umowy. W rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone nie zosta ł o zamieszczone postanowienie, które w pe ł ni wyczerpywa ł oby tre ść zapisu stosowanego przez Biuro Podró ż y Kopernik. Prezes Urz ę du ustali ł jednak, ż e postanowienie ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 wzorca umowy zawiera si ę w tre ś ci dwóch ró ż nych klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń abuzywnych. Pod numerem 186 w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczone zosta ł o postanowienie o tre ś ci: „Biuro Podró ż y nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie w innych okoliczno ś ciach si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie uczestnika” , uznane za niedozwolone orzeczeniem SOKiK z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r., sygn. akt XVII Amc 83/03. Postanowienie to, sformu ł owane w sposób analogiczny do postanowienia stosowanego przez Biuro Podró ż y Kopernik, wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od organizatora niezale ż nych. Odnosi si ę zatem do wy łą czenia odpowiedzialno ś ci za nienale ż yte wykonanie umowy. Porównywane postanowienia wskazuj ą jednakowy katalog przyk ł adowych okoliczno ś ci, których zaistnienie wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora turystyki. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż postanowienie stosowane przez Biuro Podró ż y Kopernik w zakresie, w jakim wy łą cza jego odpowiedzialno ść za wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy zawiera si ę w tre ś ci przywo ł anego powy ż ej postanowienia wpisanego do rejestru. Pod numerem 436 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone wpisano natomiast, uznan ą za abuzywn ą wyrokiem SOKiK z dnia 5 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 137/03), klauzul ę o tre ś ci: „(...) Biuro zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy lub cz ęś ci ś wiadcze ń z przyczyn od siebie niezale ż nych (...) We wszystkich opisanych w paragrafie II przypadkach Uczestnikowi nie przys ł uguje odszkodowanie”. Zgodnie z tre ś ci ą tego postanowienia , biuro podró ż y w przypadku wyst ą pienia przyczyn od 12 niego niezale ż nych mo ż e odwo ł a ć imprez ę lub cz ęść przewidzianych ś wiadcze ń , za co uczestnikowi nie przys ł uguje jakiekolwiek odszkodowanie. Postanowienie to wy łą cza zatem odpowiedzialno ść biura za niewykonanie umowy wynik ł e z przyczyn od biura niezale ż nych. Wy łą czenia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie umowy wynik ł e z przyczyn od organizatora niezale ż nych dotyczy równie ż postanowienie umowne stosowane przez Biuro Podró ż y Kopernik w ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 wzorca. Zdaniem Prezesa Urz ę du, postanowienie to w zakresie, w jakim wy łą cza odpowiedzialno ść biura za „niemo ż no ś ci realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych” jest to ż same z ww. postanowieniem wpisanym do rejestru klauzul abuzywnych pod numerem 436. Reasumuj ą c – w ocenie Prezesa Urz ę du – postanowienie ust. 9 pkt 9.7 zd. 1 wzorca umowy stosowanego przez Biuro Podró ż y Kopernik w ca ł o ś ci zawiera si ę w hipotezie klauzul zamieszczonych w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 186 oraz 436. Uznanie, i ż postanowienia umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez Biuro Podró ż y Kopernik s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone przes ą dza o bezprawno ś ci tego dzia ł ania. Jak wskazano bowiem powy ż ej, art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dla stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki, okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku – konsumentów. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest skierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych konsumentów zawieraj ą cych z Biurem Podró ż y Kopernik umow ę o organizacj ę imprezy turystycznej. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł anie Biura Podró ż y Kopernik ma charakter bezprawny i narusza zbiorowy interes konsumentów przes ą dza, i ż dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. II W ust. 6 pkt 6.5 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” przedsi ę biorca stosuje zapis o tre ś ci : „Za zawinione odst ą pienie od realizacji imprezy przez Organizatora przys ł uguje Uczestnikowi odszkodowanie na zasadach okre ś lonych odr ę bnie w indywidualnej umowie z Uczestnikiem, 13 jednak w ż adnym przypadku nie wi ę cej ni ż w wysoko ś ci podwójnej wp ł aty dokonanej uprzednio przez Uczestnika”. W ocenie Prezesa Urz ę du, przedmiotowe postanowienie zaw ęż a w stosunku do art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych zakres odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. Niniejsze postanowienie wzorca uzale ż nia odpowiedzialno ść Biura Podró ż y Kopernik w przypadku odst ą pienia od realizacji imprezy od wyst ą pienia po stronie biura przes ł anki winy, podczas gdy ustawa o us ł ugach turystycznych opiera odpowiedzialno ść kontraktow ą organizatora turystyki na zasadzie ryzyka. Zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy, organizator turystyki mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie umowy jedynie w przypadku, gdy wyka ż e, i ż niewykonanie umowy by ł o spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Dla powstania odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki w zwi ą zku z niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem umowy nie ma zatem znaczenia, czy okre ś lonym dzia ł aniom lub zaniechaniom organizatora mo ż na przypisa ć win ę . Nie mo ż e si ę on przeto uchyli ć od odpowiedzialno ś ci poprzez wykazanie, ż e ż adnej winy nie ponosi. W zwi ą zku z tym, ż e analizowane postanowienie wzorca przyznaje konsumentowi prawo do odszkodowania za niewykonanie umowy przez organizatora jedynie w przypadku jego „zawinionego odst ą pienia od realizacji imprezy”, nale ż y uzna ć , i ż kszta ł tuje ono sytuacj ę prawn ą klienta w sposób mniej korzystny ani ż eli przepisy ustawy. We wskazanym powy ż ej zakresie analizowany zapis wzorca umowy jest zatem niezgodny z art. 11a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ponadto, przedmiotowe postanowienie wzorca, w ocenie Prezesa Urz ę du, jest sprzeczne z art. 11b ust. 3 ww. ustawy. Postanowienie to ogranicza bowiem wysoko ść nale ż nego klientowi odszkodowania za niewykonanie przez organizatora umowy do „ podwójnej wysoko ś ci wp ł aty dokonanej uprzednio przez Uczestnika”, podczas gdy art. 11b ust. 3 ustawy wskazuje, i ż organizatorzy turystyki w umowach z klientami mog ą ograniczy ć odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta. Zdaniem Prezesa Urz ę du, okre ś lenia „podwójna wysoko ść wp ł aty dokonanej uprzednio przez Uczestnika” oraz „dwukrotno ść ceny imprezy turystycznej” nie s ą to ż same i w kontek ś cie przedmiotowej umowy mog ą oznacza ć ró ż ne warto ś ci pieni ęż ne. Z tre ś ci ust. 3 pkt 3.1 oraz 3.2 wzorca umowy wynika, i ż klient podpisuj ą c umow ę zobowi ą zany jest wnie ść zaliczk ę w wysoko ś ci 30% ceny imprezy, a ca ł o ść ceny uregulowa ć w terminie nie krótszym ni ż 30 dni przez rozpocz ę ciem imprezy. Z powy ż szego wynika, i ż klient - w przypadku odst ą pienia organizatora od realizacji umowy przed uregulowaniem przez klienta pe ł nej ceny umowy - mo ż e otrzyma ć odszkodowanie jedynie w podwójnej wysoko ś ci wniesionej zaliczki. W ocenie Prezesa UOKiK, zawarte w ust. 6 pkt 6.5 wzorca umowy uregulowanie dotycz ą ce maksymalnej kwoty odszkodowania z tytu ł u odst ą pienia organizatora od realizacji us ł ug jest niezgodne z art. 11b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Maj ą c na wzgl ę dzie, ż e w ustawie o us ł ugach turystycznych wyra ź nie przewidziano, ż e nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, uzna ć nale ż y, ż e stosowanie przez Biuro Podró ż y Kopernik postanowie ń umów, które reguluj ą zakres odpowiedzialno ś ci organizatora w sposób mniej korzystnych dla klientów ani ż eli przepisy ustawy, jest dzia ł aniem bezprawnym. Dzia ł anie to wywo ł uje negatywne skutki w sferze interesów wszystkich potencjalnych klientów Biura Podró ż y Kopernik. Niew ą tpliwie bowiem wprowadzenie przez przedsi ę biorc ę do tre ś ci zawieranych umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych ww. postanowie ń ogranicza odpowiedzialno ść biura wzgl ę dem kontrahentów i nara ż a b ą d ź mo ż e nara ż a ć konsumentów 14 na wymierne straty finansowe. Oferta Biura Podró ż y Kopernik jest kierowana do bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów, st ą d te ż nale ż y uzna ć , i ż opisane powy ż ej zachowanie biura uderza w zbiorowy interes konsumentów. Maj ą c na wzgl ę dzie, i ż dzia ł anie Biura Podró ż y Kopernik wype ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tzn. jest bezprawne i narusza zbiorowy interes konsumentów, dzia ł anie to ma charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Ad. III W ust. 9 pkt 9.1 stosowanego wzorca umownego Biuro Podró ż y Kopernik zamie ś ci ł o postanowienie o tre ś ci : „Organizator ponosi kontraktow ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania Umowy do kwoty op ł aconych przez Uczestnika ś wiadcze ń ”. Po dokonaniu analizy tre ś ci powy ż szego postanowienia Prezes Urz ę du uzna ł , i ż pozostaje ono w sprzeczno ś ci z przepisem art. 11b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. We wskazanym przepisie ustawodawca – o czym mowa by ł a ju ż w pkt II uzasadnienia niniejszej decyzji - dopu ś ci ł mo ż liwo ść ograniczenia przez organizatora turystyki w umowach zawieranych z klientami odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, wskaza ł jednak, i ż nie mo ż na ograniczy ć wysoko ś ci maksymalnego odszkodowania przys ł uguj ą cemu klientowi poni ż ej dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta. Zapis umowy stosowany przez Biuro Podró ż y Kopernik stanowi, i ż organizator ponosi odpowiedzialno ść kontraktow ą jedynie do kwoty op ł aconych przez uczestnika ś wiadcze ń . Zani ż a zatem w stosunku do art. 11b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych maksymaln ą wysoko ść odszkodowania, jakiej mo ż e dochodzi ć konsument w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ug przez organizatora turystyki. Ograniczenie w ust. 9 pkt 9.1 wzorca umownego zakresu odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej Biura Podró ż y Kopernik wzgl ę dem klientów poni ż ej progu wskazanego w ustawie o us ł ugach turystycznych ś wiadczy o bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Dzia ł anie Biura Podró ż y Kopernik wype ł nia równie ż drug ą z przes ł anek warunkuj ą cych stwierdzenie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Opracowany przez tego przedsi ę biorc ę wzorzec umowny, zawieraj ą cy wskazane powy ż ej postanowienie umowne ograniczaj ą ce kwotowo zakres odpowiedzialno ś ci organizatora, jest powszechnie wykorzystywany przez to biuro przy zawieraniu umów o organizacj ę imprezy turystycznej. Z uwagi na fakt, i ż kontrahentami biura s ą konsumenci, których nie sposób z góry zindywidualizowa ć , przyj ąć nale ż y, i ż stosowane postanowienie potencjalnie mo ż e godzi ć w interesy ekonomiczne ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, w ocenie Prezesa Urz ę du, opisane zachowanie Biura Podró ż y Kopernik jako bezprawne i naruszaj ą ce zbiorowy interes konsumentów uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. IV Prezes Urz ę du uzna ł równie ż , i ż charakter bezprawny ma stosowanie przez Biuro Podró ż y Kopernik ust. 9 pkt 9.3 „Warunków uczestnictwa w zagranicznych imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Kopernik” postanowienia o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u nieszcz ęś liwych 15 wypadków, utraty zdrowia czy baga ż u, powsta ł ej nie z winy organizatora i jego kontrahentów w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą ubezpieczyciela, z którym zawar ł umow ę . Maksymalne kwoty odpowiedzialno ś ci s ą zawarte w cenniku a ogólne warunki umowy ubezpieczeniowej s ą dost ę pne u ka ż dego sprzedawcy imprez Organizatora”. Przedmiotowy zapis wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora turystyki w zakresie przekraczaj ą cym kwoty gwarantowane polis ą ubezpieczyciela. Dokonuj ą c abstrakcyjnej oceny tre ś ci niniejszego postanowienia, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w przypadku, gdy sumy ubezpieczenia okre ś lone w umowie ubezpieczenia zawartej mi ę dzy Biurem Podró ż y Kopernik a zak ł adem ubezpiecze ń opiewaj ą na sumy ni ż sze ani ż eli dwukrotno ść ceny danej imprezy turystycznej, postanowienie to narusza dyspozycj ę art. 11b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, zgodnie z którym organizator turystyki mo ż e ograniczy ć odpowiedzialno ść kontraktow ą jedynie do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta. Analizowane postanowienie umowne jest tak ż e sprzeczne z art. 11b ust. 4 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zapis wprowadzony do umowy przez Biuro Podró ż y Kopernik ogranicza bowiem odpowiedzialno ść organizatora turystyki z tytu ł u wypadków, które mog ą powodowa ć szkod ę na osobie (nieszcz ęś liwe wypadki, utrata zdrowia). Tymczasem zgodnie ze wskazanym przepisem ustawy, kwotowe ograniczenie odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki nie mo ż e dotyczy ć szkód na osobie. Stosowany przez przedsi ę biorc ę zapis umowy narusza zatem zakaz wprowadzony przez ustawodawc ę . Charakter bezprawny ma równie ż powo ł ywanie si ę w niniejszym postanowieniu wzorca na przes ł ank ę „winy”. Zgodnie z ustaw ą o us ł ugach turystycznych przy okre ś laniu odpowiedzialno ś ci kontraktowej organizatora turystyki nie rozpatruje si ę jego dzia ł a ń czy zaniecha ń w kategoriach „winy” , gdy ż odpowiada on na zasadzie ryzyka. St ą d zawarte w niniejszym postanowieniu odwo ł anie do „winy organizatora i jego kontrahentów” pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 11a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Stosowanie przywo ł anego powy ż ej postanowienia wzorca umowy wywo ł uje skutki w sferze nieograniczonej liczby konsumentów – zarówno aktualnych, jak i przysz ł ych kontrahentów Biura Podró ż y Kopernik. W ocenie Prezesa Urz ę du, interes konsumentów naruszony w wyniku dzia ł a ń tego przedsi ę biorcy nie stanowi sumy indywidualnych interesów poszczególnych klientów biura podró ż y, lecz ma charakter zbiorowy, co przes ą dza o mo ż liwo ś ci uznania, i ż dzia ł ania te godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Dzia ł anie Biura Podró ż y Kopernik polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym wykorzystywanym przy zawieraniu z konsumentami umów o organizacj ę imprezy turystycznej postanowienia o wskazanej powy ż ej tre ś ci jest bezprawne i narusza zbiorowy interes konsumentów, a zatem wype ł nia dyspozycj ę normy z art. 23a ustawy o us ł ugach turystycznych, co przes ą dza o konieczno ś ci uznania tego dzia ł ania za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jak wynika z powy ż szego, w odniesieniu do dzia ł a ń Biura Podró ż y Kopernik okre ś lonych zarówno w pkt I, jak i w pkt II, III i IV sentencji niniejszego post ę powania spe ł nione zosta ł y wszystkie wskazane w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przes ł anki uznania ich za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Koniecznym jest zatem nakazanie przedsi ę biorcy zaniechanie ich stosowania. W zwi ą zku z powy ż szym, orzeka si ę jak w sentencji. 16 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pan Adam Nowakowski Pe ł nomocnik Pani Beaty Ben Nasr – „Kopernik” Beata Ben Nasr Kancelaria Prawna MAXIMUS A. K. Nowakowski Spó ł ka Komandytowa ul. Nocznickiego 31 01-918 Warszawa 17