RWA-23/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-4/06/JA Warszawa, dn. 12 lipca 2007 r. DECYZJA Nr RWA-23/2007 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) stosowanie przez Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW )1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 4 Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania kalectwa oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie 5/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 1 (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 9 ust. 1(…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki (US) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 2 Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania niezdolno ś ci do pracy oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ubezpieczeniowego ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy (NP.) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 5. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania niezdolno ś ci do pracy oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany 5/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1. (…)Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1. (…) Osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 2. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 12 ust. 2. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 ust. 1. (…)Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 14 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 12 ust. 1. (…)Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 (…) ust. 2. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 (…) 2. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia obj ę tego ochron ą ubezpieczeniow ą Towarzystwa oraz wykazania uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia spoczywa na ubezpieczonym lub osobie dochodz ą cej zap ł aty ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku; 2 • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 ust. 3 Ubezpieczony powinien udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 11 ust. 2. Osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1 (…) osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia - które bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 15 i 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1151 ze zm.) przenosz ą ci ęż ar udowodnienia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do żą dania ś wiadczenia na ubezpieczonego lub osob ę dochodz ą c ą roszczenia o wyp ł at ę ś wiadczenia i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz.2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdza si ę , ż e stosowanie przez Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (SNW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 6 (…)Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu dodatkowej umowy ubezpieczenia podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia jej zawarcia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej przyznaj ą cych Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie uprawnienie podniesienia zarzutu podania nieprawdziwych informacji, po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. 3 III. Na podstawie art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdza si ę , ż e stosowanie przez Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 5 pkt. 3 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej, przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…)Sk ł adka podlega alokacji zgdonie z poni ż szymi zasadami, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z wykonywaniem umowy ubezpieczenia innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 5. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz dora ź nej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci : § 9 (…) 6. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; 4 • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU ubezpieczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. IV. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, − w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie przez Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. wzorca umownego Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 3. W razie przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 2 wygasa prawo do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a suma ubezpieczenia, o której mowa w § 2 ust. 1 jest równa warto ś ci polisy w chwili ś mierci ubezpieczonego. W takim czasie nale ż ne Towarzystwu op ł aty potr ą cane s ą z rachunku w sposób okre ś lony w § 10 ust. 3, a ubezpieczaj ą cy nie mo ż e uiszcza ć sk ł adek oraz dokonywa ć zmian, o których mowa w § 10 ust. 5, który bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 813 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 Nr 16, poz. 93 ze zm.), przewiduje obowi ą zek uiszczania sk ł adek mimo, i ż Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie nie ś wiadczy pe ł nej ochrony ubezpieczeniowej i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Warszawie, dokona ł a analizy tre ś ci wzorców umownych stosowanych przez Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie (dalej: Commercial Union, 5 Towarzystwo), pod k ą tem zgodno ś ci postanowie ń zawartych we wzorcach z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, w szczególno ś ci w celu ustalenia, czy s ą podstawy wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, tj. do podj ę cia dzia ł a ń okre ś lonych art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W nast ę pstwie przedmiotowej analizy postanowieniem z dnia 7 lipca 2007 r. Delegatura UOKiK w Warszawie wszcz ęł a –– w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: I. Stosowaniu wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW )1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 4 Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania kalectwa oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie 5/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 1 (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 9 ust. 1(…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki (US) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 2 Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania niezdolno ś ci do pracy oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ubezpieczeniowego ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy (NP.) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 5. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania niezdolno ś ci do pracy oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany 5/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1. (…) Osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 2. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia 6 zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 12 ust. 2. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 14 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 12 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 (…) ust. 2. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 (…) 2. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia obj ę tego ochron ą ubezpieczeniow ą Towarzystwa oraz wykazania uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia spoczywa na ubezpieczonym lub osobie dochodz ą cej zap ł aty ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 ust. 3 Ubezpieczony powinien udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 11 ust. 2. Osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1 (…) osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia - które bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 15 i 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1151 ze zm.) przenosz ą 7 ci ęż ar udowodnienia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do żą dania ś wiadczenia na ubezpieczonego lub osob ę dochodz ą c ą roszczenia o wyp ł at ę ś wiadczenia - co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. Stosowaniu wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (SNW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „ Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 6 (…)Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu dodatkowej umowy ubezpieczenia podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia jej zawarcia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej - które bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 834 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 Nr 16, poz. 93 ze zm.), przyznaj ą Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie uprawnienie podniesienia zarzutu podania nieprawdziwych informacji, po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy - co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; III. Stosowaniu wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 5 pkt. 3 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej, przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Od ka ż dej wp ł aconej przez ubezpieczaj ą cego sk ł adki Towarzystw pobiera op ł at ę manipulacyjn ą . Sk ł adka podlega alokacji zgdonie z poni ż szymi zasadami, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z wykonywaniem umowy ubezpieczenia innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 5. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: 8 § 8 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz dora ź nej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci : § 9 (…) 6. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU ubezpieczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU - które bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 812 § 2 ust. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 Nr 16, poz. 93 ze zm.) oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1151), nie zawieraj ą wszelkich definicji op ł at, do których uiszczania zobowi ą zany jest konsument - co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; IV. Stosowaniu wzorca umownego Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 3. W razie przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 2 wygasa prawo do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a suma ubezpieczenia, o której mowa w § 2 ust. 1 jest równa warto ś ci polisy w chwili ś mierci ubezpieczonego. W takim czasie nale ż ne Towarzystwu op ł aty potr ą cane s ą z rachunku w sposób okre ś lony w § 10 ust. 3, a ubezpieczaj ą cy nie mo ż e uiszcza ć sk ł adek oraz dokonywa ć zmian, o których mowa w § 10 ust. 5 - który bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 813 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 Nr 16, poz. 93 ze zm.), przewiduje obowi ą zek uiszczania sk ł adek mimo, i ż Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie nie ś wiadczy pe ł nej ochrony ubezpieczeniowej - co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. o ustosunkowanie si ę do przedstawionych zarzutów. 9 W odpowiedzi, Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A., pismem z dnia 31 lipca 2007 r., ustosunkowuj ą c si ę do pierwszego z zarzutów wyja ś ni ł o, i ż nieuzasadnionym jest twierdzenie Prezesa Urz ę du, zgodnie z którym, z tre ś ci kwestionowanych postanowie ń wynika, i ż rola Commercial Union w ustaleniu zasadno ś ci roszczenia i wyp ł aty ś wiadczenia jest ograniczona na rzecz aktywnego dzia ł ania ubezpieczonego. Jednak ż e w celu unikni ę cia w ą tpliwo ś ci zwi ą zanych ze stosowaniem kwestionowanych zapisów, Towarzystwo zobowi ą za ł o si ę do zmiany od dnia 1 stycznia 2007 r. ich tre ś ci poprzez wykre ś lenie zapisu, i ż ci ęż ar udowodnienia zaj ś cia okre ś lonego zdarzenia ubezpieczeniowego i uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia z jego tytu ł u spoczywa na osobie zg ł aszaj ą cej roszczenie. W odniesieniu do drugiego z zarzutów Commercial Union wyja ś ni ł , i ż art. 834 k.c. zakazuj ą cy powo ł ywania si ę na fakt, i ż zawarte we wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia informacje s ą nieprawdziwe, po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia tej umowy, nie dotyczy wszystkich ubezpiecze ń osobowych, a jedynie ubezpiecze ń na ż ycie. Tym samym nie mo ż e on by ć stosowany w odniesieniu do ubezpiecze ń z tytu ł u nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Towarzystwo odnosz ą c si ę do trzeciego z zarzutów wyja ś ni ł o, i ż ż aden z obowi ą zuj ą cych przepisów nie nakazuje podania charakteru danej op ł aty ani celu, na jaki ma ona by ć przeznaczona. Jednocze ś nie Commercial Union podnios ł o, i ż przedmiotowy zarzut jest bezzasadny, gdy ż konsument posiada ju ż w chwili zawierania umowy wiedz ę o tym jaki procent wp ł aconej przez niego sk ł adki stanowi ć b ę dzie przedmiotow ą op ł at ę . Ponadto podnios ł o, i ż nie jest zobowi ą zane do definiowania w OWU ś wiadczenia konsumenta, bowiem poj ę cie ś wiadczenia, o którym mowa w art. 13 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej, odnosi si ę jedynie do ś wiadczenia zak ł adu ubezpiecze ń . W odniesieniu do czwartego zarzutu Commercial Union wyja ś ni ł , i ż przedmiotowy zarzut jest równie ż nieuzasadniony, bowiem w okresie ubezpieczenia bezsk ł adowego nie s ą potr ą cane koszy ochrony ubezpieczeniowej, ubezpieczaj ą cy nie op ł aca ż adnych sk ł adek, pomimo udzielania ochrony ubezpieczeniowej. Nie jest, zdaniem Towarzystwa, zasadnym twierdzenie, i ż sk ł adki nale ż ne towarzystwu potr ą cane s ą z rachunku. W toku dalszych czynno ś ci proceduralnych Prezes Urz ę du - analizuj ą c stan faktyczny sprawy – postanowi ł o skonkretyzowaniu zarzutu okre ś lonego w punkcie III postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania, w ten sposób, i ż post ę powanie w zakresie zarzutu pkt III prowadzone by ł o - od dnia 21 pa ź dziernika 2006 r. - w sprawie podejrzenia stosowania przez Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 5 pkt. 3 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej, przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Od ka ż dej wp ł aconej przez ubezpieczaj ą cego sk ł adki Towarzystw pobiera op ł at ę manipulacyjn ą . Sk ł adka podlega alokacji zgodnie z poni ż szymi zasadami, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej 10 przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z wykonywaniem umowy ubezpieczenia innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 5. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz dora ź nej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci : § 9 (…) 6. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU ubezpieczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU - które bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1151 ze zm.), nie zawieraj ą wszelkich definicji op ł at, do których uiszczania zobowi ą zany jest konsument - co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (postanowienie z dnia 21 listopada 2006 r.). Pismem z dnia 21 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Commercial Union o konkretyzacji zarzutu okre ś lonego w punkcie III postanowienia o wszcz ę ciu, wzywaj ą c Towarzystwo do ustosunkowania si ę do skonkretyzowanego zarzutu. W odpowiedzi, Commercial Union - pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. – podniós ł ponownie, i ż op ł ata stanowi ą ca cz ęść niealokowan ą sk ł adki nie stanowi ś wiadczenia w rozumieniu art. 13 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Przedmiotowy artyku ł zobowi ą zuje bowiem Towarzystwo do definicji jedynie ś wiadcze ń zak ł adu ubezpiecze ń . 11 Nast ę pnie, pismem dnia 12 lutego 2007 r., Commercial Union przes ł a ł o Uchwa łę Zarz ą du nr 10/2007 w sprawie przyj ę cia aneksów do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia. W toku post ę powania Prezes Urz ę du (postanowieniem z dnia 7 lipca 2007 r., postanowieniem z dnia 14 marca 2007 r) zaliczy ł w poczet dowodów w prowadzonym post ę powaniu wzorce umowne uzyskane w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. sprawy DDK-40-3/06/MOK), a tak ż e uzyskane w sprawie o sygnaturze RWA 62-10/06/JA: • Uchwa łę Zarz ą du w sprawie przyj ę cia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia z dnia 3 grudnia 2006 r. • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS ze sk ł adk ą jednorazow ą BONJ/J/8/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS ze sk ł adk ą regularn ą BONR/J/8/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS SUPB/J/3/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP BVIP/J/3/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie UT/T/6/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany UTZ/T/6/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS PLUS/J/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA PERS/J/4/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT ABS/J/8/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia M ł odzie ż owa Polisa Przysz ł o ś ciowa MPP/J/7/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku SKNW/J/2/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku SNW/J/2/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki US/J/2/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy NP./J/2/2006 • wzorzec umowny Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/J/3/2006 • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005 • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005 • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „ Na Wypadek” WY/K/1/2005 • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005 • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Sk ł adki US/K/1/2005. W dniu 14 marca 2007 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Towarzystwo o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego z niniejszej sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z nim, z którego to prawa Towarzystwo nie skorzysta ł o. 12 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w Warszawie nale ż y do grupy kapita ł owej Commercial Union Polska, w sk ł ad której wchodz ą równie ż Commercial Union Powszechne Towarzystwo Emerytalne BPH CU WBK SA , Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń Ogólnych SA , Commercial Union Polska - Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA , Commercial Union Investment Management (Polska) SA , Commercial Union Polska sp. z o.o. (spó ł ka dystrybucyjna ). Commercial Union Polska - Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w Warszawie jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000002561. Zgodnie z tre ś ci ą wpisu, przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in.: dzia ł alno ść zwi ą zana z ubezpieczeniami na ż ycie oraz innymi rodzajami ubezpiecze ń , a tak ż e funduszami emerytalno rentowymi. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej Commercial Union zawiera z konsumentami m.in. umowy ubezpieczenia ryzyka ś mierci lub kalectwa wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, umowy terminowego ubezpieczenia na ż ycie oraz umowy terminowego ubezpieczenia na ż ycie z prawem do zmiany, umowy ubezpieczenia inwestycyjnego ze sk ł adka regularn ą oraz jednorazow ą , umowy ubezpieczenia sk ł adki, umowy ubezpieczenia niezdolno ś ci do pracy a tak ż e ryzyka powstania niezdolno ś ci do pracy, umowy ubezpieczenia uniwersalnego, umowy ubezpieczenia nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Wi ę kszo ść spo ś ród oferowanych przez Commercial Union umów ubezpieczenia (poza terminowym ubezpieczeniem na ż ycie) łą czy ochron ę ubezpieczeniow ą z d ł ugoterminowym programem inwestycyjnym. S ą to m.in. ubezpieczenia z funduszem kapita ł owym: uniwersalne ( Plus oraz Perspektywa ), m ł odzie ż owe ( Absolwent ) oraz inwestycyjne ( Superbonus, Bonus, Bonus VIP ), a tak ż e ubezpieczenie na ca ł e ż ycie ( Pewna Przysz ł o ść ) oraz oszcz ę dno ś ciowe ( Rado ść Ż ycia ). Towarzystwo oferuje ponadto wiele umów dodatkowych wzgl ę dem ubezpiecze ń na ż ycie, w tym umow ę dodatkow ą ubezpieczenia ś wiadczenia szpitalnego ( Na Zdrowie ) oraz umow ę dodatkow ą ubezpieczenia nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków ( Na Wypadek). Towarzystwo proponuje te ż gwarantowan ą rent ę kapita ł ow ą - czyli umow ę , na podstawie której klienci otrzymuj ą wyp ł aty dodatkowego, kapita ł owego ś wiadczenia emerytalnego. Zasady zawierania i wykonywania umów ubezpieczenia reguluje kodeks cywilny oraz ustawa o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Stosunek zobowi ą zaniowy pomi ę dzy Towarzystwem oraz konsumentem zawi ą zany zostaje z chwil ą rejestracji wniosku, stanowi ą cego ofert ę ubezpieczaj ą cego, skierowan ą do Commercial Union. Umowa ubezpieczenia zawiera ć musi podstawowe elementy stanowi ą ce warunek jej wa ż no ś ci. Jej uzupe ł nienie stanowi ą ogólne warunki ubezpieczenia, które dor ę czone musz ą zosta ć przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Ogólne warunki ubezpieczenia nie mog ą poczytywane by ć za wyraz zgodnej woli obu stron, gdy ż zawieraj ą one zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych przez przedsi ę biorc ę , bez wspó ł udzia ł u i woli jego kontrahentów. S ą to zatem wzorce, definiowany w literaturze 13 przedmiotu 1 jako doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry, przed zawarciem umowy, gotowych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. i jako taki, nie mo ż e by ć rozpatrywany jako wyraz woli obu stron czyli umowa. Wzorzec umowny jako akt o charakterze ogólnym, narzucony przez proponenta jego kontrahentowi, mo ż e stanowi ć zagro ż enie dla interesów drugiej strony, bowiem 2 : - wy łą cza swobod ę oceny sytuacji i podj ę cia decyzji przez kontrahenta proponenta, - bardzo cz ę sto zawiera postanowienia krzywdz ą ce drug ą stron ę , nierównomiernie okre ś laj ą c ryzyko transakcji, zawieraj ą c niesymetryczne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków, przyznaj ą c tylko proponentowi uprawnienia kszta ł tuj ą ce stosunek prawny, zawieraj ą c wy łą czenia poziomu ochrony przyznanej s ł abszej stronie przez samo prawo, - wzorce finguj ą istnienie konsensusu na - w rzeczywisto ś ci- niechciane klauzule, - wzorce manewruj ą mo ż liwo ś ciami wynikaj ą cymi z wyboru prawa w ł a ś ciwego, co niesie ze sob ą zagro ż enie dla ekonomicznych interesów konsumenta, a nierzadko i dla jego bezpiecze ń stwa i zdrowia. Z tych te ż powodów stosowane przez przedsi ę biorców wzorce umowne podlegaj ą szczególnemu nadzorowi i sta ł ej kontroli. Kontrola wzorców umownych stosowanych przez zak ł ady ubezpiecze ń prowadzona przez Prezesa Urz ę du stanowi ł a podstaw ę do wszcz ę cia post ę powania w niniejszej sprawie. I . Zgodnie z tre ś ci ą stosowanych przez Commercial Union Polska Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. wzorców umownych ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia spoczywa na ubezpieczonym. Zapisy tej tre ś ci – obj ę te zarzutem I w przedmiotowym post ę powaniu - zawarte s ą w nast ę puj ą cych wzorcach umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW )1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 4 Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania kalectwa oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie 5/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 1 (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 9 ust. 1(…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki (US) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 2 Ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania niezdolno ś ci do pracy oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ubezpieczeniowego ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy (NP.) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 5. Ci ęż ar bezspornego 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 2 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 76. 14 udowodnienia powstania niezdolno ś ci do pracy oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na ubezpieczonym; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany 5/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 8 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1. (…)Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1. (…) Osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 2. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 12 ust. 2. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 ust. 1. (…)Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 14 ust. 1. (…) Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 12 ust. 1. (…)Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 (…) ust. 2. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” 2/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 (…) 2. Ci ęż ar bezspornego udowodnienia zaj ś cia zdarzenia obj ę tego ochron ą ubezpieczeniow ą Towarzystwa oraz wykazania uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia spoczywa na ubezpieczonym lub osobie dochodz ą cej zap ł aty ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku; 15 • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 10 ust. 3 Ubezpieczony powinien udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 11 ust. 2. Osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 13 ust. 1 (…) osoba dochodz ą ca roszczenia o zap ł at ę ś wiadczenia powinna udowodni ć zaj ś cie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnienia do otrzymania ś wiadczenia Commercial Union ustosunkowuj ą c si ę do pierwszego zarzutu przedstawi ł swoje stanowisko podnosz ą c, i ż stosowany zapis nie wymusza na konsumencie udowodnienia istnienia stosunku obligacyjnego, ale wykazania, ż e zdarzenie ubezpieczeniowe mia ł o miejsce oraz, ż e jest on osob ą uprawnion ą do otrzymania danego ś wiadczenia. W ocenie Commercial Union, obowi ą zki te nie s ą uci ąż liwe i sprowadzaj ą si ę do dostarczenia Towarzystwu żą danych przez nie dokumentów dotycz ą cych zdarzenia oraz po ś wiadczaj ą cych to ż samo ść osoby uprawnionej. Dzia ł anie w tym zakresie - w ocenie Towarzystwa - jest zgodne z prawem. Zdaniem Commercial Union, nieuzasadnionym pozostaje zarzut braku aktywnego dzia ł ania po stronie Towarzystwa oraz przerzucenie tego obowi ą zku na konsumenta. Commercial Union wyja ś ni ł , i ż wbrew twierdzeniu przedstawionemu w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania, rola podmiotu zg ł aszaj ą cego nie ma charakteru pomocniczego wzgl ę dem dzia ł a ń Towarzystwa. Aktywne dzia ł anie tej osoby jest wymagane do rozpocz ę cia post ę powania, za ś jej faktyczna rola jest ograniczona w trakcie jego trwania, co jednak ż e nie przes ą dza o przerzuceniu na Towarzystwo ci ęż aru udowodnienia zdarzenia i uprawnie ń danej osoby do otrzymania ś wiadczenia z tytu ł u jego zaj ś cia. Commercial Union nie zgodzi ł si ę tak ż e ze stanowiskiem Urz ę du, zgodnie z którym Towarzystwo mo ż e tylko wówczas żą da ć od osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem okre ś lonych dokumentów, gdy nie jest w stanie samodzielnie ustali ć zaistnienia zdarzenia, tudzie ż zasadno ś ci wyp ł aty ś wiadczenia, bowiem uprawnienie to - zgodnie z art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej - przys ł uguje mu zawsze wtedy, gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. W trakcie prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania, Towarzystwo zmieni ł o, w celu - jak to okre ś li ł o - unikni ę cia jakichkolwiek w ą tpliwo ś ci zwi ą zanych ze stosowaniem przedmiotowych zapisów tre ść kwestionowanych postanowie ń poprzez wykre ś lenie zapisu, zgodnie z którym ci ęż ar udowodnienia zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia z jego tytu ł u spoczywa na osobie zg ł aszaj ą cej roszczenie. Commercial Union - pismem z dnia 4 wrze ś nia 2007 r. - poinformowa ł , i ż zmiana wzorców nast ą pi od dnia 1 stycznia 2007 r., a ponadto przedstawi ł ich nowe brzmienie: • Poni ż ej okre ś lona cz ęść wp ł aconej sk ł adki podlega alokacji, a cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 5 pkt 3 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003; • Od ka ż dej wp ł aconej przez ubezpieczaj ą cego sk ł adki Towarzystwo pobiera op ł at ę manipulacyjn ą . Poni ż ej okre ś lona cz ęść wp ł aconej sk ł adki podlega alokacji, a cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 6 pkt 3 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą ; 16 • Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 8 pkt 5 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003; • Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki dora ź nej stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 8 pkt 3 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003; • Cz ęść wp ł aconej sk ł adki podlegaj ą cej alokacji jest okre ś lona w polisie, a cz ęść niealokowana stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 6 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą ; • Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 9 pkt 6 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003; • Od ka ż dej wp ł aconej przez ubezpieczaj ą cego sk ł adki Towarzystwo pobiera op ł at ę manipulacyjn ą . Poni ż ej okre ś lona cz ęść wp ł aconej sk ł adki podlega alokacji, a cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 6 pkt 5 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003; • Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę pobieran ą przez Towarzystwo - § 8 pkt 6 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003. Commercial Union przedstawi ł propozycj ę aneksowania dotychczas zawartych umów, w celu wyeliminowania postanowie ń kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du, okre ś lonych w punkcie I postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania (pismo z dnia 5 stycznia 2007 r.). Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż w przypadku braku zastrze ż e ń UOKiK co do tre ś ci aneksów, b ę d ą one sukcesywnie przesy ł ane z pro ś b ą o ich zaakceptowanie, przy czym Towarzystwo zamierza wyznaczy ć ubezpieczaj ą cym 30 dniowy termin na zg ł oszenie sprzeciwu, a w razie jego braku uwa ż a ć b ę dzie aneksy za zaakceptowane, a tym samym ogólne warunki ubezpieczenia, na podstawie których zosta ł a zawarta dana umowa ubezpieczenia, za zmienione. Ponadto Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż aneksy do umów ubezpieczenia oferowane b ę d ą wraz z listami rocznicowymi od dnia 30 kwietnia 2007 r., wysy ł anymi do ka ż dego z klientów z cz ę stotliwo ś ci ą roczn ą , zatem proces wdra ż ania zmian trwa ć b ę dzie oko ł o roku. W odniesieniu za ś do aneksów do: Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005; Ogólnych Warunków Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005; Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005; Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005; Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Sk ł adki US/K/1/2005 umowy zawierane s ą na podstawie dotychczas obowi ą zuj ą cych OWU, za ś aneksy s ą do nich za łą czane od dnia 1 stycznia 2007 r. Ponadto aneksy te za łą czane s ą do obowi ą zuj ą cych warunków ubezpieczenia od 30 kwietnia 2007 r. II. Zarzutem II w niniejszym post ę powaniu, obj ę te zosta ł y stosowane przez Towarzystwo wzorce umowne przyznaj ą ce Towarzystwu uprawnienie do podniesienia zarzutu podania nieprawdziwych informacji po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy: − Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (SNW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej; 17 − Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 6 (…)Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu dodatkowej umowy ubezpieczenia podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia jej zawarcia; − Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej Commercial Union w odpowiedzi na niniejszy zarzut, wyja ś ni ł , i ż przywo ł any w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania art. 834 k.c. dotyczy jedynie ubezpiecze ń na ż ycie, nie za ś ubezpiecze ń od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Tymczasem wszystkie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienia dotycz ą umowy ubezpieczenia od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. III. W zarzucie sformu ł owanym w punkcie III postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż wskazane poni ż ej postanowienia - wbrew dyspozycji art. 13 ust. 1 pkt. 1 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej - nie zawieraj ą wszelkich definicji poszczególnych ś wiadcze ń : • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 5 pkt. 3 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej, przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Od ka ż dej wp ł aconej przez ubezpieczaj ą cego sk ł adki Towarzystw pobiera op ł at ę manipulacyjn ą . Sk ł adka podlega alokacji zgodnie z poni ż szymi zasadami, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z wykonywaniem umowy ubezpieczenia innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 5. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz dora ź nej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; 18 • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci : § 9 (…) 6. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU ubezpieczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU Tre ść niniejszego zarzutu stanowi zatem braku definicji cz ęś ci niealokowanej sk ł adki. Zdaniem Towarzystwa, ż aden z obowi ą zuj ą cych przepisów nie nakazuje podania charakteru danej op ł aty ani celu, na jaki ma ona by ć przeznaczona. Ż adne postanowienie omawianych OWU nie upowa ż nia Towarzystwa do jednostronnego ustanowienia obowi ą zku ś wiadczenia innych op ł at ni ż wyra ź nie wskazane w OWU. Zatem nie istnieje pole do nadu ż y ć ze strony Commercial Union bowiem Towarzystwo nie mo ż e potr ą ci ć niealokowanej cz ęś ci sk ł adki i przeznaczy ć jej na dowolnie okre ś lone op ł aty, bowiem potr ą ca jedn ą op ł at ę na pokrycie ró ż norakich kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy. Commercial Union podniós ł dodatkowo, i ż „ koszty zwi ą zane z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia inne ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU ” oznaczaj ą wynagrodzenie agenta i innych po ś redników, koszty utrzymania sieci dystrybucji, koszty administracyjne przyj ę cia i obs ł ugi wniosku oraz wystawienia polisy i inne. W ocenie Towarzystwa, zarzut okre ś lony w punkcie III postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania jest niezasadny, bowiem postanowienia stosowanego przez Towarzystwo OWU wzorca okre ś laj ą wysoko ść pobieranej op ł aty jak te ż zasady jej ustalania, nie daj ą c Commercial Union mo ż liwo ś ci wprowadzenia dodatkowej op ł aty. Nie istnieje zatem - w ocenie Towarzystwa - dowolno ść w kszta ł towaniu tytu ł ów prawnych stanowi ą cych podstaw ę do uiszczenia op ł aty, a ubezpieczaj ą cy ju ż w chwili zawierania umowy ubezpieczenia posiada wiedz ę o tym, w jakim procencie wp ł aconej przez niego sk ł adki op ł ata ta b ę dzie pobrana. Towarzystwo argumentowa ł o tak ż e, i ż zakwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis nie dotyczy ś wiadczenia w rozumienia art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej, ale op ł aty pobieranej przy alokacji sk ł adki w ubezpieczeniowe fundusze kapita ł owe. Ś wiadczenie – w ocenie Commercial Union – dotyczy jedynie ś wiadczenia zak ł adu ubezpiecze ń i nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem tym ś wiadczenia, które zak ł ad ubezpiecze ń zobowi ą zuje si ę spe ł ni ć w razie zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego. Nie mo ż na poj ę ciu temu przypisywa ć znaczenia innego ni ż wynika to z ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej tym bardziej, ż e omawiana op ł ata pobierana jest z ju ż op ł aconej sk ł adki, a wi ę c po spe ł nieniu ś wiadczenia przez ubezpieczaj ą cego. Ponadto Towarzystwo podnios ł o, i ż z brzmienia art. 13 ust. 1 pkt 1 nie wynika, i ż nakazuje on podania charakteru danej op ł aty ani wskazania celu, na jaki jest ona przeznaczona. IV. Analizuj ą c przepisy dotycz ą ce umowy ubezpieczenia Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż we wzorcu umownym Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą 19 regularn ą znajduj ą si ę postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 3. W razie przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 2 wygasa prawo do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a suma ubezpieczenia, o której mowa w § 2 ust. 1 jest równa warto ś ci polisy w chwili ś mierci ubezpieczonego. W takim czasie nale ż ne Towarzystwu op ł aty potr ą cane s ą z rachunku w sposób okre ś lony w § 10 ust. 3, a ubezpieczaj ą cy nie mo ż e uiszcza ć sk ł adek oraz dokonywa ć zmian, o których mowa w § 10 ust. . Prezes Urz ę du uzna ł , i ż postanowienie to mo ż e by ć sprzeczne z art. 813 § 1 k.c. zgodnie z którym sk ł adk ę oblicza si ę za czas trwania odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń (punkt IV sentencji postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania). W odpowiedzi na niniejszy zarzut Commercial Union wyja ś ni ł o, i ż skutkiem przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w ubezpieczenie bezsk ł adkowe jest wyga ś ni ę cie prawa do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, z drugiej za ś - zwolnienie ubezpieczaj ą cego z op ł acania sk ł adek, co wynika z tre ś ci zakwestionowanego zapisu. Towarzystwo podnios ł o, i ż w trakcie trwania umowy ubezpieczenia bezsk ł adowego nie s ą potr ą cane koszty ochrony ubezpieczeniowej wskazane w § 10 ust. 3 i 4 ( zgodnie z którymi Towarzystwo potr ą ca z rachunku op ł at ę administracyjn ą oraz miesi ę czny koszt ochrony ubezpieczeniowej), co stanowi zasadnicz ą ró ż nice pomi ę dzy ubezpieczeniem bezsk ł adkowym a ubezpieczeniem z zawieszon ą p ł atno ś ci ą sk ł adek. Ponadto Commercial Union wskaza ł , i ż w przypadku przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego wygasa ochrona z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego na skutek nieszcz ęś liwego wypadku, za ś ubezpieczaj ą cy zostaje zwolniony z obowi ą zku op ł acania jakichkolwiek sk ł adek, które nie s ą tak ż e potr ą cane z jego rachunku. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. W my ś l art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów.” Zgodnie natomiast z art. 23a ust. 2 przywo ł anej ustawy, „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (…)”. Na mocy ww. uregulowa ń , zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na bezprawnych dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c w art. 23a ust. 2 ww. ustawy katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany w przedmiotowym zapisie katalog ma charakter przyk ł adowy. Zgodnie z uzasadnieniem projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r., nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów, „Same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia stwierdzenia praktyki znajduj ą si ę natomiast w innych ustawach. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzje, o których mowa w art. 23c i 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, winien zatem stosowa ć przepisy innych ustaw i na ich podstawie ocenia ć , czy dzia ł ania przedsi ę biorcy mia ł y charakter bezprawny. 20 W celu zastosowania normy wyinterpretowanej z tre ś ci art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du musi wi ę c wykaza ć , i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy spe ł niaj ą łą cznie trzy przes ł anki: a) s ą bezprawne, b) godz ą w interesy konsumentów, c) interesy konsumentów, w które godz ą zakwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy, maj ą charakter zbiorowy. I. Odnosz ą c powy ż sze uwagi do praktyki Commercial Union polegaj ą cej na stosowaniu wzorców umownych: Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW )1/2003 , Ogólne Warunki Terminowego, Ubezpieczenia na Ż ycie 5/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki (US) 1/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy (NP) 1/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą , Ogólne Warunki Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą , Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „ Na Wypadek” 2/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „ Na Wypadek” WY/K/1/2005, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005 zawieraj ą cych postanowienia, zgodnie z którymi ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia z tytu ł u umowy ubezpieczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia lub ubezpieczonym, uzna ć je nale ż y za bezprawne. Bezprawno ść podejmowanych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń - polegaj ą cych na przenoszeniu ci ęż aru udowodnienia zdarzenia ubezpieczeniowego oraz uprawnie ń do żą dania ś wiadczenia przez ubezpieczonego lub osob ę dochodz ą c ą roszczenia o wyp ł at ę ś wiadczenia - wynika z naruszenia przepisów ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Stosownie bowiem do art. 15 ustawy zak ł ad ubezpiecze ń wyp ł aca odszkodowanie lub ś wiadczenie na podstawie uznania roszczenia uprawnionego z umowy ubezpieczenia w wyniku ustale ń dokonanych w post ę powaniu, o którym mowa w art. 16, zawartej z nim ugody lub prawomocnego orzeczenia s ą du . Artyku ł 16 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, i ż po otrzymaniu zawiadomienia o zaj ś ciu zdarzenia losowego obj ę tego ochron ą ubezpieczeniow ą , w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia, zak ł ad ubezpiecze ń informuje o tym ubezpieczaj ą cego lub ubezpieczonego, je ż eli nie s ą oni osobami wyst ę puj ą cymi z tym zawiadomieniem oraz podejmuje post ę powanie dotycz ą ce ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadno ś ci zg ł oszonych roszcze ń i wysoko ś ci ś wiadczenia, a tak ż e informuje osob ę wyst ę puj ą c ą z roszczeniem pisemnie lub w inny sposób, na który osoba ta wyrazi ł a zgod ę , jakie dokumenty s ą potrzebne do ustalenia odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń lub wysoko ś ci ś wiadczenia, je ż eli jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania . Analizuj ą c przedstawiony wy ż ej stan prawny nale ż y uzna ć , i ż co do zasady obowi ą zek prowadzenia post ę powania spoczywa na zak ł adzie ubezpiecze ń . Wynika to z zawartego w art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej sformu ł owania „zak ł ad ubezpiecze ń (…) podejmuje post ę powanie dotycz ą ce ustalenia stanu faktycznego”. Brzmienie przywo ł anego artyku ł u nie pozostawia zatem w ą tpliwo ś ci, i ż to w ł a ś nie zak ł ad ubezpiecze ń podejmuje post ę powanie dotycz ą ce ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadno ś ci zg ł oszonych 21 roszcze ń i wysoko ś ci ś wiadczenia. Tym samym ci ęż ar dowodowy spoczywa zasadniczo na zak ł adzie ubezpiecze ń . W dalszej cz ęś ci art. 16 przewidziany jest wyj ą tek od wy ż ej wskazanej zasady, przewiduj ą cy aktywno ść osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem, polegaj ą c ą na dostarczeniu stosownych dokumentów. Jednak wyj ą tek ten znajduje zastosowanie tylko, gdy jest to niezb ę dne dla dalszego prowadzenia post ę powania. Dostarczanie dokumentów przez osob ę wyst ę puj ą ca z roszczeniem nie jest zatem regu łą , bowiem ma miejsce tylko na żą danie zak ł adu ubezpiecze ń i tylko wówczas, gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Zak ł ad ubezpiecze ń informuje osob ę wyst ę puj ą c ą z roszczeniem jakie dokumenty s ą potrzebne do ustalenia odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń lub wysoko ś ci ś wiadczenia, je ż eli jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Oznacza to, ż e tylko w przypadku, gdy zak ł ad ubezpiecze ń nie jest w stanie samodzielnie ustali ć okoliczno ś ci zdarzenia, tudzie ż zasadno ś ci wyp ł aty ś wiadczenia, mo ż e żą da ć od osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem odpowiednich dokumentów. Z powy ż szych zapisów wynika, i ż rola podmiotu wyst ę puj ą cego z roszczeniem ma charakter pomocniczy wzgl ę dem dzia ł a ń zak ł adu ubezpiecze ń , gdy ż ogranicza si ę ona do aktywnego dzia ł ania tylko na jego żą danie i w wypadku gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Reasumuj ą c, art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej ustanawia generaln ą zasad ę obci ąż enia ci ęż arem dowodowym zak ł ad ubezpiecze ń , przewiduj ą c jednocze ś nie, i ż zak ł ad mo ż e w okre ś lonych przypadkach oczekiwa ć dzia ł ania osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem. Odnosz ą c powy ż sz ą analiz ę do stanu faktycznego niniejszej sprawy, nale ż y wskaza ć , i ż to Commercial Union, jako zak ł ad ubezpiecze ń , obci ąż ony jest ka ż dorazowo obowi ą zkiem prowadzenia post ę powania. Nie w pe ł ni trafny pozostaje zatem argument Towarzystwa, i ż rola podmiotu zg ł aszaj ą cego nie ma charakteru pomocniczego wzgl ę dem dzia ł a ń Commercial Union, a aktywne dzia ł anie tej osoby jest wymagane od rozpocz ę cia post ę powania, za ś jej faktyczna rola jest ograniczona w trakcie jego trwania. Zdaniem Towarzystwa, tre ść art. 15 i 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej nie przes ą dza o przerzuceniu na Commercial Union ci ęż aru udowodnienia zdarzenia i uprawnie ń danej osoby do otrzymania ś wiadczenia z tytu ł u jego zaj ś cia. Towarzystwo podnios ł o, i ż uprawnienie do żą dania od osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem okre ś lonych dokumentów - zgodnie z art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej - przys ł uguje mu zawsze wtedy, gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Argument ten jest prawid ł owy jedynie cz ęś ciowo. Istotnie bowiem zak ł ad ubezpiecze ń mo ż e żą da ć od osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem dokumentów, o których mowa w art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej w wypadku, gdy jest to niezb ę dne dla dalszego prowadzenie post ę powania. Jednak ż e - zdaniem Prezesa Urz ę du - nie sposób podzieli ć pogl ą d Towarzystwa, zgodnie z którym interpretacja art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej prowadzi do wniosku, i ż żą danie owych dokumentów przez zak ł ad ubezpiecze ń nie ma charakteru wyj ą tkowego. W ocenie Prezesa Urz ę du, literalne brzmienie art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej nie pozostawia w ą tpliwo ś ci co do faktu, i ż Towarzystwo mo ż e tylko wówczas żą da ć od osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem okre ś lonych dokumentów, gdy nie jest w stanie samodzielnie ustali ć zaistnienia zdarzenia, tudzie ż zasadno ś ci wyp ł aty ś wiadczenia. To w ł a ś nie zak ł ad ubezpiecze ń obowi ą zany jest prowadzi ć post ę powanie, tym samym nie mo ż e on ustanawia ć generalnej zasady aktywnego dzia ł ania osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem. O wyj ą tkowo ś ci uprawnienia zak ł adu ubezpiecze ń przes ą dza zawarty w art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej zwrot, i ż przys ł uguje ono tylko wówczas gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Zdaniem Prezesa Urz ę du, bezspornym pozostaje, i ż zak ł ad ubezpiecze ń nie mo ż e ka ż dorazowo żą da ć od osoby dochodz ą cej roszczenia udowodnienia zaj ś cia zdarzenie 22 tj. dostarczenia odpowiednich dokumentów. Oznacza ł oby to bowiem ustanowienie – wbrew dyspozycji art. 16 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej – zasady, zgodnie z któr ą ci ęż ar dowodu spoczywa ł by na osobie dochodz ą cej roszczenia. Taka interpretacja art. 16 ww. ustawy uprawnia ł aby Commercial Union do żą dania dostarczenia dokumentów przez dochodz ą cego roszczenie. Nale ż y jednak zauwa ż y ć , i ż mo ż liwe s ą sytuacje, gdzie zak ł ad ubezpiecze ń - na skutek podj ę cia samodzielnych dzia ł a ń - mo ż e uzyska ć okre ś lone dokumenty potrzebne do prowadzenia post ę powania. Dostarczanie dokumentów przez osob ę wyst ę puj ą c ą z roszczeniem nie jest zatem regu łą . Powinno ono mie ć miejsce tylko na żą danie Towarzystwa i tylko wówczas, gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Towarzystwo ma informowa ć osob ę wyst ę puj ą c ą z roszczeniem, jakie dokumenty s ą potrzebne do ustalenia odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń lub wysoko ś ci ś wiadczenia, je ż eli jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. Oznacza to, ż e w przypadku, gdy Towarzystwo nie jest w stanie samodzielnie ustali ć okoliczno ś ci zdarzenia, tudzie ż zasadno ś ci wyp ł aty ś wiadczenia, mo ż e żą da ć od osoby wyst ę puj ą cej z roszczeniem odpowiednich dokumentów. Z powy ż szych zapisów wynika, i ż rola podmiotu wyst ę puj ą cego z roszczeniem ma charakter pomocniczy wzgl ę dem dzia ł a ń Towarzystwa. Jej aktywne dzia ł anie polegaj ą ce na dostarczaniu dokumentów powinno mie ć miejsce tylko na żą danie Commercial Union i w wypadku gdy jest to niezb ę dne do dalszego prowadzenia post ę powania. W ocenie Prezesa Urz ę du, ustawa o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej daje mo ż liwo ść obci ąż enia ubezpieczonego obowi ą zkiem dostarczenia odpowiednich dokumentów, ale pod warunkiem wskazanym w art. 16 tej ż e ustawy. Nie jest wi ę c zasadnym czynienie jako niepodwa ż aln ą regu łę ka ż dorazowe obci ąż anie ci ęż arem dowodowym ubezpieczonego lub osoby uprawnionej do wyp ł aty odszkodowania. Przyj ę cie tezy przeciwnej oznacza ł oby mo ż liwo ść obci ąż enia konsumenta prowadzeniem post ę powania dowodowego i ograniczeniem roli Towarzystwa. Dzia ł anie Commercial Union polegaj ą ce na stosowaniu wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia, zgodnie z którymi ci ęż ar bezspornego udowodnienia powstania uprawnie ń do otrzymania ś wiadczenia z tytu ł u umowy ubezpieczenia ci ąż y na osobie dochodz ą cej roszczenia lub ubezpieczonym, stanowi - w ocenie Prezesa Urz ę du - praktyk ę naruszaj ą c ą interesy konsumentów. Towarzystwo, które posiada silniejsz ą pozycj ę w obrocie rynkowym, wykorzystuje j ą dla niesymetrycznego roz ł o ż enia praw i obowi ą zków w zawi ą zanym z konsumentem stosunku obligacyjnym. Pomimo bowiem łą cz ą cego strony zobowi ą zania, Commercial Union bezpodstawnie przyznaje sobie prawo obci ąż ania obowi ą zkiem dowodowym konsumenta. Taki kszta ł t postanowie ń zawartych we wzorcu uprawnia bowiem Towarzystwo do niewykonania zobowi ą zania nie tylko w sytuacji, gdy jego odpowiedzialno ść jest wy łą czona, ale tak ż e wówczas, gdy konsument nie wyka ż e nale ż ycie, i ż zdarzenie ubezpieczeniowe mia ł o miejsce oraz, i ż jest on osob ą uprawnion ą do otrzymania ś wiadczenia. Zatem dzia ł anie konsumenta - zgodnie z zapisem wzorca umownego - powinno polega ć na jego aktywnym dzia ł ania i de facto udowodnieniu istnienia stosunku obligacyjnego. Pozycja Commercial Union jest za ś uprzywilejowana i nie wi ąż e si ę z aktywnym dzia ł aniem. Towarzystwo nie respektuje bowiem obowi ą zku wykonania zobowi ą zania dopóki ten obowi ą zek nie zostanie udowodniony. Stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du stosowania praktyki, wymaga tak ż e wykazania, i ż w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji 23 i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć . Oczywistym jest bowiem, i ż oferta przedstawiona przez Towarzystwo skierowana jest do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców – dotyczy wszystkich potencjalnych klientów zainteresowanych zawarciem umowy ubezpieczenia. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów. Jak wynika z powy ż szego, wszystkie przes ł anki konieczne do uznania, i ż dzia ł anie Towarzystwa wype ł nia znamiona opisane w art. 23a ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y spe ł nione. Dzia ł anie takie stanowi zatem praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i jako takie jest zakazane. Nie bez znaczenia dla niniejszego post ę powania pozostaje okoliczno ść , i ż Commercial Union w toku prowadzonego post ę powania, podj ął dzia ł ania zmierzaj ą ce do eliminacji kwestionowanych postanowie ń poprzez wprowadzenie nowych ogólnych warunków ubezpieczenia oraz aneksowania dotychczas zawartych umów. Towarzystwo przes ł a ł o nowoopracowane nast ę puj ą ce wzorce umowne nie zawieraj ą ce kwestionowanych postanowie ń , wskazuj ą c jednocze ś nie, i ż wesz ł y one w ż ycie w dniu 1 stycznia 2007 r.: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek nieszcz ęś liwego wypadku SKNW/J/2/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW )1/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku SNW/J/2/2006 zmieniaj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku SNW 1/2003 • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie UT/T/6/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie 5/200; • Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany UTZ/T/6/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany 5/2006; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS BVIP/J/3/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2 /2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki US/J/2/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Sk ł adki (US) 1/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy NP/J/2/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy (NP) 1/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS ze sk ł adk ą regularn ą BONR/J/8/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą ; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS PLUS/J/14/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003; 24 • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA MPP/J/7/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/200; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS ze sk ł adk ą jednorazow ą BONJ/J/8/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą ; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT ABS/J/8/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS SUPB/J/3/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA PERS/J/14/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/J/3/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” 2/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy NP/J/2/2006 zast ę puj ą ce Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do pracy NP 1/2003; Ponadto Commecial Union przes ł a ł aneksy do ogólnych umów, które zosta ł y zawarte przed wej ś ciem w ż ycie nowoopracowanych wzorców umownych: • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą ; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą ; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2 /2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie 5/200; • Aneks do Ogólnych Warunków Terminowego Ubezpieczenia na Ż ycie z Prawem do Zmiany 5/2006; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 ; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/200; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku SNW 1/2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW )1/2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Sk ł adki (US) 1/2003; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Ryzyka Powstania Niezdolno ś ci do Pracy (NP) 1/2003; Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż wskazane wy ż ej aneksy przesy ł ane b ę d ą sukcesywnie ubezpieczaj ą cym z pro ś b ą o ich zaakceptowanie, przy czym wyznaczony zostanie 30 dniowy termin na zg ł oszenie sprzeciwu, a w razie jego braku aneksy uznane zostan ą zaakceptowane, a tym samym ogólne warunki ubezpieczenia, na podstawie których zawarta zosta ł a umowa, za zmienione. Aneksy do umów oferowane b ę d ą wraz z listami rocznicowymi, wysy ł anymi 25 do ka ż dego z klientów z cz ę stotliwo ś ci ą roczn ą , zatem. Commercial Union poinformowa ł , i ż wysy ł anie aneksów rozpocznie od 30 kwietnia 2007 r., zako ń czy za ś 30 czerwca 2008 r. Commercial Union wyja ś ni ł dodatkowo, i ż uchwa łą Zarz ą du z dnia 3 listopada 2006 r. przyj ął aneksy do wzorców umownych: • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Oszcz ę dno ś ciowego Rado ść Ż ycia O Ż /K/1/2005; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia na Ca ł e Ż ycie - Pewna Przysz ł o ść C Ż /K/1/2005; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „ Na Wypadek” WY/K/1/2005; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezdolno ś ci do Pracy NP/K/1/2005; • Aneks do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Sk ł adki US/K/1/2005; W odniesieniu do wskazanych wy ż ej aneksów, umowy zawierane s ą na podstawie dotychczas obowi ą zuj ą cych OWU, za ś aneksy s ą do nich za łą czane od dnia 1 stycznia 2007 r. W odniesieniu za ś do dotychczas zawartych umów, aneksy rozsy ł ane s ą kontrahentom od dnia 30 kwietnia 2007 r. Rozstrzygaj ą c niniejsze post ę powanie nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, i ż stosownie do uregulowa ń zawartych w art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki. W przedmiotowej sprawie brak jest jednak przes ł anek do skorzystania przez Prezesa Urz ę du z uprawnie ń przewidzianych w art. 23e. Nale ż y wyja ś ni ć , i ż przedmiotowa decyzja wydawana jest w przypadku, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie narusza ju ż w dacie orzekania przepisu art. 23a ww. ustawy. Commercial Union podj ęł o co prawda dzia ł ania zmierzaj ą ce do usuni ę cia stanu bezprawno ś ci poprzez wprowadzenie nowych ogólnych warunków ubezpieczenia, jednak ż e w odniesieniu do zapisów dotychczas zawartych umów, których akesowanie rozpocz ęł o si ę 30 kwietnia 2007 r. i potrwa oko ł o jednego roku, uzna ć nale ż y, i ż nadal naruszaj ą one obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Tymczasem dla stwierdzenia zaniechania stosowania okre ś lonej praktyki konieczne jest wykazanie, i ż usta ł stan bezprawno ś ci tj. wyeliminowano kwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy z obrotu prawnego, a zatem z wszystkich stosowanych wzorców umownych. Wobec powy ż szego Prezesa Urz ę du uzna ł , i ż pomimo podj ę cia przez Towarzystwo stosowanych dzia ł a ń , nie s ą one wystarczaj ą ce do uznania, i ż stosowana przez Towarzystwo praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a zaniechana. II. Odnosz ą c si ę do praktyki Commercial Union polegaj ą cej na stosowaniu wzorców umownych: − Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (SNW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7 (…) Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej; − Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 6 (…)Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu dodatkowej umowy 26 ubezpieczenia podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia jej zawarcia; − Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW) 1/2003 zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: § 7(…)Towarzystwo mo ż e podnie ść zarzut, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy dodatkowej; zdaniem Prezesa Urz ę du, przyznanie Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie uprawnienia podniesienia zarzutu podania nieprawdziwych informacji, po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy, nie stanowi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej dla bytu praktyki, o której mowa w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest wykazanie, i ż zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci. Tymczasem w niniejszej sprawie dzia ł anie spó ł ki nie nosi znamion bezprawno ś ci. Postanowienia kodeksu cywilnego dotycz ą zarówno ubezpiecze ń maj ą tkowych jak i osobowych. W ramach pierwszej z tych kategorii art. 829 k.c. wyró ż nia ubezpieczenia na ż ycie ( ś mier ć osoby ubezpieczonej lub do ż ycie przez ni ą oznaczonego wieku) oraz ubezpieczenia nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków (uszkodzenia cia ł a, rozstroju zdrowia lub ś mierci wskutek nieszcz ęś liwego wypadku). Zgodnie z tre ś ci ą art. 834 k.c. po up ł ywie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na ż ycie zak ł ad ubezpiecze ń nie mo ż e podnie ść zarzutu, ż e przy zawieraniu umowy ubezpieczaj ą cy poda ł wiadomo ś ci nieprawdziwe, w szczególno ś ci ż e zatai ł chorob ę osoby ubezpieczonej. Powy ż sze wskazuje, i ż 3 - letnie ograniczenie co do podniesienia przez zak ł ad ubezpiecze ń podania przez ubezpieczaj ą cego nieprawdziwych danych przy zawieraniu umowy dotyczy jedynie ubezpiecze ń na ż ycie. A contrario w odniesieniu do drugiej kategorii ubezpiecze ń osobowych tj. ubezpiecze ń od nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków ograniczenia takie nie zosta ł y ustanowione. Zatem zak ł ad ubezpiecze ń , w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych stwierdzenie, i ż przy zawieraniu umowy ubezpieczaj ą cy poda ł wiadomo ś ci nieprawdziwe, mo ż e w ka ż dym czasie podnie ść zarzut podania nieprawdziwych informacji. Zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienia umowne dotycz ą ce mo ż liwo ś ci podniesienia przez Commercial Union zarzutu, ż e przy zawarciu umowy podano informacje nieprawdziwe, tak ż e po up ł ywie trzech lat od dnia zawarcia umowy znajduj ą si ę we nast ę puj ą cych wzorcach umownych, dotycz ą cych ubezpieczenia nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (SNW) 1/2003; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Nast ę pstw Nieszcz ęś liwych Wypadków „Na Wypadek” WY/K/1/2005; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Ś mierci lub Kalectwa wskutek Nieszcz ęś liwego Wypadku (NW) 1/2003. W ocenie Prezesa Urz ę du, na uwzgl ę dnienie zas ł uguj ą argumenty Towarzystwa, w których wskazano, i ż art. 834 nie znajduje zastosowania do umów ubezpieczenia nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków – co wskazano wy ż ej - bowiem z literalnego brzmienia tego przepisu jasno wynika, i ż dotyczy on jedynie ubezpiecze ń na ż ycie. Commercial Union s ł usznie wskaza ł , i ż z samego faktu zamieszczenia art. 834 k.c. w rozdziale dotycz ą cym ubezpiecze ń osobowych nie wynika, i ż przepis ten dotyczy wszystkich rodzajów ubezpiecze ń 27 osobowych, a wi ę c zarówno ubezpiecze ń na ż ycie jak i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków. Jak wskazano powy ż ej dla bytu praktyki okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie łą cznego zaistnienia nast ę puj ą cych przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, naruszenia interesu konsumentów, a tak ż e wykazania, i ż interes ten ma charakter zbiorowy. Wobec niespe ł nienia jednej z tych przes ł anek tj. wykazania, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest bezprawne, w ocenie Prezesa Urz ę du, bezcelowym jest wykazywanie zaistnienia pozosta ł ych dwóch przes ł anek. Niezale ż nie bowiem od ich zaistnienia, wobec uznania, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy nie nosi znamion bezprawno ś ci, koniecznym jest stwierdzenie, i ż nie zosta ł y spe ł nione warunki do zaistnienia praktyki z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. III. Oceniaj ą c trzeci z zrzutów wskazanych w sentencji, polegaj ą cy na stosowaniu wzorców umownych: • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 5 pkt. 3 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej, przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU (…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Od ka ż dej wp ł aconej przez ubezpieczaj ą cego sk ł adki Towarzystw pobiera op ł at ę manipulacyjn ą . Sk ł adka podlega alokacji zgonie z poni ż szymi zasadami, przy czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z wykonywaniem umowy ubezpieczenia innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 5. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU(…); • Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz dora ź nej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczonego przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 (…) Cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci : § 9 (…) 6. Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 6 Alokacji podlega okre ś lona poni ż ej cz ęść sk ł adki, przy 28 czym cz ęść niealokowana sk ł adki stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU ubezpieczenia; • Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 Cz ęść niealokowana sk ł adki regularnej oraz sk ł adki lokacyjnej stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU; - które nie zawieraj ą wszelkich definicji op ł at, do których uiszczania zobowi ą zany jest konsument, zdaniem Prezesa Urz ę du, stosowanie ww. wzorców nie stanowi praktyki okre ś lonej w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wykazuj ą c bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy, nale ż y mie ć na wzgl ę dzie tre ść art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Zgodnie z dyspozycj ą przywo ł anego artyku ł u zak ł ad ubezpiecze ń jest obowi ą zany do zawarcia w umowie ubezpieczenia definicji poszczególnych ś wiadcze ń . Prezes Urz ę du stawiaj ą c zarzut mia ł na wzgl ę dzie, i ż w ś wietle art. 13 ustawy ust. 1 pkt 1 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej, Towarzystwo zobowi ą zane jest zdefiniowa ć nie tylko spe ł niane przez nie ś wiadczenie tj. wyznaczy ć zakres udzielanej przez nie ochrony ubezpieczeniowej, ale tak ż e zdefiniowa ć ś wiadczenie spe ł niane przez konsumenta tj. wskaza ć przeznaczenie sk ł adki. Nale ż y jednak zwróci ć uwag ę , i ż sk ł adka nie ma charakteru jednolitego. Dzielona jest bowiem na cz ęść podlegaj ą c ą alokacji oraz na cz ęść niealokowan ą sk ł adki. Wysoko ść alokowanej cz ęś ci sk ł adki zale ż na jest od roku ubezpieczenia, a tak ż e od rodzaju umowy. Przyk ł adowo, zgodnie z wzorcem umownym Ogólne warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003 w pierwszym roku ubezpieczenia alokacji podlega 25% ka ż dej nale ż nej sk ł adki regularnej, w drugim roku – alokacji podlega 80 % sk ł adki, w trzecim i kolejnych – 90 %. Niealokowana cz ęść sk ł adki – zgodnie z tre ś ci ą umów Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą , Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PLUS 13/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia M Ł ODZIE Ż OWA POLISA PRZYSZ Ł O Ś CIOWA 6/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą jednorazow ą , Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego ABSOLWENT 7/2003 , Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego SUPERBONUS 2/2003, Ogólne Warunki Ubezpieczenia Uniwersalnego PERSPEKTYWA 3/2003 – stanowi op ł at ę potr ą can ą ze sk ł adki ubezpieczeniowej przeznaczon ą na pokrycie kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych, ni ż wyra ź nie przewidziane w OWU. Ubezpieczaj ą cy spe ł nia swoje ś wiadczenie, które sk ł ada si ę z dwóch elementów - cz ęś ci alokowanej i niealokowanej. Zdaniem Prezesa Urz ę du, postanowienia wzorców umownych stosowanych przez Towarzystwo czyni ą zado ść wymogom prawa w zakresie definicji ś wiadczenia Commercial Union. Wyra ź nie bowiem wskazane jest, na czym polega udzielana przez Towarzystwo ochrona ubezpieczeniowa tzn. jakie zdarzenia ubezpieczeniowe zobowi ą zuj ą Towarzystwo do wyp ł aty ś wiadczenia (np. ś mier ć ubezpieczonego) oraz jaka jest wysoko ść wyp ł acanego przez Towarzystwo ś wiadczenia (np. suma warto ś ci lokacyjnej oraz wi ę kszej z dwóch warto ś ci: sumy ubezpieczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego oraz warto ś ci polisy). Odnosz ą c si ę do ś wiadczenia ubezpieczaj ą cego wskaza ć nale ż y, i ż zobowi ą zany jest on zgodnie z OWU op ł aca ć sk ł adk ę , której wysoko ść jest okre ś lona w umowie ubezpieczenia. Nale ż y jednak ż e zwróci ć uwag ę , i ż sk ł adka op ł acana przez konsumenta sk ł ada si ę de facto 29 z dwóch elementów: cz ęś ci alokowanej oraz cz ę sci niealokowanej. Sk ł adka alokowana - w okre ś lonym w OWU procencie - zwi ą zana jest z udzielan ą mu ochron ą ubezpieczeniow ą . Przes ą dza to o uznaniu, i ż ma pe ł n ą wiedz ę o przeznaczeniu sk ł adki, co wynika tak ż e z istoty umowy ubezpieczenia oraz ponoszonych przez niego kosztach ochrony ubezpieczeniowej. Co prawda w OWU brak jest wyra ź nej definicji sk ł adki alokowanej, jednak ż e jej zakres znaczeniowy wynika po ś rednio z tre ś ci OWU. Powy ż sze mo ż e oznacza ć , i ż nie jest zdefiniowane ca ł e ś wiadczenie konsumenta. Nale ż y bowiem mie ć na wzgl ę dzie - jak wskazano ju ż powy ż ej - i ż sk ł adka ubezpieczaj ą cego sk ł ada si ę z dwóch elementów – cz ęś ci alokowanej i niealokowanej. Konieczno ść definicji ś wiadczenia odnosi si ę zatem do tych w ł a ś nie dwóch elementów sk ł adowych nie za ś tylko do sk ł adki alokowanej. Tymczasem Commercial Union w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia nie wskazuje jakie jest przeznaczenie sk ł adki niealokowanej pos ł uguj ą c si ę w tym kontek ś cie zwrotem na cele zwi ą zane z zawarciem i wykonaniem umowy. Zasadno ść powy ż szych rozwa ż a ń poddana zosta ł a w w ą tpliwo ść argumentem Towarzystwa zgodnie z którym, ś wiadczenie, o którym mowa w art. 13 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej dotyczy jedynie ś wiadczenia zak ł adu ubezpiecze ń , nie dotyczy za ś ś wiadczenia konsumenta. Na dowód powy ż szego Commercial Union wyja ś ni ł o, i ż ustawa o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej odno ś ni poj ę cie ś wiadczenia jedynie do zobowi ą zania zak ł adu ubezpiecze ń co wynika z art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 3 ust. 3 pkt 2 ust. 4 pkt 2 ust. 5 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 1-5, ust. 2 - 3d ust. 4 pkt 2, art. 15, art. 16 ust. 1-4, art. 21 ust. 1 i 3, art. 25 ust. 1 i 3. Równie ż przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce umowy ubezpieczenia konsekwentnie odnosz ą to poj ę cie do zobowi ą zania zak ł adu ubezpiecze ń , co wynika z art. 805 § 2, art. 808 § 3 i 4, art. 812 § 2 pkt 9, art. 816 § 1 i 2, art. 817 § 1 i 2 art. 819 § § 2 i 4, art. 833. Nie mo ż na zatem - zdaniem Commercial Union - przypisywa ć poj ę ciu temu znaczenia odmiennego, ni ż wynika to ze szczególnych uregulowa ń dotycz ą cych umowy ubezpieczenia. Zdaniem Prezesa Urz ę du, prezentowane przez Towarzystwo stanowisko zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Trafny pozostaje argument Commercial Union zgodnie z którym poj ę cie swiadczenia nie dotyczy ś wiadczenia konsumenta, a zatem sk ł adki, a jedynie swidczenia zak ł adu ubezpiecze ń . Przes ą dza to o uznaniu, i ż w niniejszej sprawie nie zosta ł a spe ł niona przes ł anka bezprawno ś ci, b ę d ą ca podstaw ą do stwierdzenie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Niezale ż nie od powy ż szego uzna ć nale ż y, i ż pomocnym jest wskazanie zakresu znaczeniowego ś wiadczenia konsumenta, tak by posiada ł pe ł n ą wiedz ę o kosztach udzielanej mu ochrony ubezpieczeniowej (m.in. sk ł adek niealokowanych, przeznaczanych na pokrycie kosztów zawi ą zanych z zawarciem umowy) oraz wysoko ś ci alokowanych sk ł adek. Nie jest koniecznym - w ocenie Prezesa UOKiK - wskazanie, jakie jest przeznaczenie sk ł adki. Nale ż y bowiem zwróci ć uwag ę , i ż niezale ż nie od przeznaczenia tej ż e sk ł adki konsument zobowi ą zany jest do jej ponoszenia w sta ł ej, okre ś lonej w OWU wysoko ś ci. Zas ł uguje, zdaniem Prezesa Urz ę du, na uwzgl ę dnienie argument Commercial Union, i ż w przedmiotowej sytuacji nie mo ż e by ć mowy o mo ż liwo ś ci nadu ż ycia uprzywilejowanej pozycji Towarzystwa, bowiem nie posiada ono narz ę dzi do jednostronnego ustanowienia obowi ą zku ś wiadczenia innych op ł at ni ż wyra ź nie wskazanych w OWU. Zatem niezale ż nie od przeznaczenia nieolokowanej cz ęś ci sk ł adki, konsument jest ka ż dorazowo zobowi ą zany do jej zap ł aty w takiej samej wysoko ś ci. Wysoko ś ci niealokowanej cz ęś ci sk ł adki nie jest bowiem uzale ż niona od wysoko ś ci poniesionych przez Towarzystwo kosztów zwi ą zanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, ale stanowi niejako rycza ł t na pokrycie tych ż e kosztów. Reasumuj ą c nale ż y uzna ć , i ż pomocnym dla konsumenta by ł oby poinformowanie go, jakie jest przeznaczenie uiszczanej przez niego nielokowanej sk ł adki, nie tylko poprzez 30 wskazanie, i ż s ą to koszty zwi ą zane zawarciem i wykonaniem umowy, ale tak ż e poprzez wyszczególnienie sk ł adników op ł aty. Commercial Union (pismo z dnia 31 lipca 2006 r.) potrafi ł wskaza ć w trakcie post ę powania, i ż koszty zwi ą zane z zawarciem i wykonaniem umowy stanowi ą m.in: wynagrodzenie agenta, innych po ś redników, koszty utrzymania sieci dystrybucji, koszty wystawienia polisy, wydruku dokumentów, koszty obs ł ugi klienta. Niemniej jednak nie udzielenie takiej informacji nie mo ż na uzna ć za dzia ł anie bezprwne i nie stanowi ono naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, bowiem jak wskazano - niezale ż nie od przeznaczenie niealokowanej cz ęś ci sk ł adki, jest ona pobierana w sta ł ej, okre ś lonej procentowo w OWU wysoko ś ci. Dla bytu praktyki okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie łą cznego zaistnienia nast ę puj ą cych przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, naruszenia interesu konsumentów, a tak ż e wykazania, i ż interes ten ma charakter zbiorowy. Wobec niespe ł nienia przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenie stosowania przez Towarzystwo praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, zastosowania znajdzie art. 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zgodnie z którym w przypadku, gdy nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę w której stwierdza, i ż dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. IV. W odniesieniu do czwartego z zarzutów polegaj ą cego na stosowaniu wzorca umownego Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci: § 8 (…) 3. W razie przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 2 wygasa prawo do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a suma ubezpieczenia, o której mowa w § 2 ust. 1 jest równa warto ś ci polisy w chwili ś mierci ubezpieczonego. W takim czasie nale ż ne Towarzystwu op ł aty potr ą cane s ą z rachunku w sposób okre ś lony w § 10 ust. 3, a ubezpieczaj ą cy nie mo ż e uiszcza ć sk ł adek oraz dokonywa ć zmian, o których mowa w § 10 ust. 5, zdaniem Prezesa Urz ę du, stosowanie wskazanego postanowienia stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, bowiem przewiduje ono bezprawnie tj. sprzecznie z dyspozycj ą art. 813 § 1 Kodeksu cywilny obowi ą zek uiszczania sk ł adek mimo, i ż Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie nie ś wiadczy pe ł nej ochrony ubezpieczeniowej. W ocenie Prezesa Urz ę du, przedmiotowy zapis sprzeczny jest z dyspozycj ą art. 813 § 1 k.c., zgodnie z którym sk ł adk ę oblicza si ę za czas trwania odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń . Jak wynika z przywo ł anego przepisu, ś wiadczenie jednej ze stron - sk ł adka, jest sprz ęż one ze ś wiadczeniem drugiej strony - udzielaniem ochrony ubezpieczeniowej czyli odpowiedzialno ś ci ą Towarzystwa w przypadku zaistnienia zdarzenie ubezpieczeniowego. Zatem zawieraj ą cy umow ę ubezpieczenia zobowi ą zany jest do ś wiadczenia - zap ł aty sk ł adki - tylko wówczas, gdy Towarzystwo spe ł nia swoje ś wiadczenie. Tymczasem z § 8 ust. 3 wzorca umownego Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS 7/2003 ze sk ł adk ą regularn ą wynika, i ż w sytuacji, gdy umowa ubezpieczenia przekszta ł cona jest w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego, a sk ł adki nale ż ne Towarzystwu potr ą cane s ą z rachunku, osoba uprawniona traci prawo do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku. Brak jest zatem symetryczno ś ci ś wiadcze ń , bowiem pomimo ś wiadczenia przez jedn ą ze stron tj. konsumenta op ł acaj ą cego sk ł adki, Towarzystwo nie jest zobowi ą zane do spe ł nienia ś wiadczenia obj ę tego umow ą , je ż eli zdarzeniem ubezpieczeniowym jest ś mier ć ubezpieczonego na skutek 31 nieszcz ęś liwego wypadku. Zatem konstrukcja zobowi ą zania wzajemnego - gdzie ka ż da ze stron w ę z ł a obligacyjnego jest zarówno zobowi ą zana jak i uprawniona - jest naruszona. Towarzystwo - w odniesieniu do przedmiotowego zarzutu - wyja ś ni ł o, i ż skutkiem przekszta ł cenia umowy ubezpieczenia w ubezpieczenia bezsk ł adkowe jest z jednej strony wyga ś ni ę cie prawa do ś wiadczenia z tytu ł u ś mierci ubezpieczonego wskutek nieszcz ęś liwego wypadku, z drugiej za ś - zwolnienie ubezpieczaj ą cego z op ł acania sk ł adek. Commercial Union wskaza ł o, i ż w trakcie trwania umowy ubezpieczenia bezsk ł adkowego nie s ą potr ą cane koszty ochrony ubezpieczeniowej wskazane w § 10 ust. 3 i ust. 4 OWU, co - zdaniem Towarzystwa - wynika wprost z tre ś ci § 8 ust. 3 OWU. Commercial Union wyja ś ni ł o ponadto, i ż brak potr ą cania kosztów ochrony ubezpieczeniowej stanowi podstawow ą ró ż nic ę pomi ę dzy umow ą ubezpieczenia bezsk ł adkowego, a umow ą ubezpieczenia z zawieszon ą p ł atno ś ci ą sk ł adek. W tym drugim przypadku warunki ochrony ubezpieczeniowej pozostaj ą niezmienne, a koszty udzielanej ochrony ubezpieczeniowej potr ą cane s ą z rachunku. W ocenie Prezesa Urz ę du, stanowisko prezentowane przez Commercial Union nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Nale ż y bowiem zauwa ż y ć , i ż z tre ś ci § 8 ust. 3 OWU wprost wynika - wbrew twierdzeniu Towarzystwa – i ż w trakcie trwania ubezpieczenia bezsk ł adkowego nale ż ne Towarzystwu op ł aty potr ą cane s ą z rachunku w sposób okre ś lony w § 10 ust. 3 . Paragraf 10 ust. 3 OWU wskazuje, i ż w dniu rozpoczynaj ą cym pierwszy oraz kolejny miesi ą c ubezpieczenia Towarzystwo potr ą ca z rachunku op ł at ę administracyjn ą oraz miesi ę czny koszt ochrony ubezpieczeniowej. Zdaniem Prezesa Urz ę du, oznacza to, i ż Towarzystwo uprawnione jest do potr ą cania z rachunku op ł at oraz kosztów udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, tak ż e w przypadku, gdy umowa ubezpieczenia przekszta ł cona zosta ł a w umow ę ubezpieczenia bezsk ł adkowego. U ż yte w § 8 ust. 3 poj ę cie op ł aty nie jest równoznaczne z poj ę ciem jedynie op ł aty administracyjnej, a mo ż e zawiera ć w sobie tak ż e koszt ochrony ubezpieczeniowej, która równie ż stanowi op ł at ę . Przes ą dza to o uznaniu, i ż tre ść § 8 ust. 3 wskazuje na mo ż liwo ść potr ą cania – w sposób okre ś lony w art. 10 ust. 3 OWU nie tylko op ł aty administracyjnej, ale tak ż e kosztów ochrony ubezpieczeniowej, przy czym brak jest wskazania, aby koszty te zosta ł y odpowiednio zmniejszone, proporcjonalnie do udzielanej ochrony ubezpieczeniowej. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie uzna ć nale ż y, i ż bezprawno ść w niniejszej sprawie polega na naruszeniu dyspozycji art. 813 § 1 Kodeksu cywilnego, poprzez ustanowienie obowi ą zku uiszczania przez konsumentów sk ł adek mimo, i ż Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. w Warszawie nie ś wiadczy pe ł nej ochrony ubezpieczeniowej. Jak wspomniano ju ż wy ż ej niezale ż nie od zaistnienia przes ł anki bezprawno ś ci, dla stwierdzenia stosowania praktyki wymaga tak ż e wykazania, i ż w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę zosta ł naruszony interes konsumentów, a interes ten ma charakter zbiorowy. W ocenie Prezesa Urz ę du, przedmiotowe zachowanie Towarzystwa godzi w interesy ekonomiczne konsumentów. Taki stan rzeczy powoduje bowiem nierównoprawne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków skutkuj ą ce na ł o ż eniem na konsumenta b ę d ą cego s ł abszym podmiotem obrotu rynkowego, obowi ą zków, które nie koresponduj ą z obowi ą zkami drugiej strony stosunku obligacyjnego, co mo ż e narusza ć jego prawa. Stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du stosowania praktyki, wymaga tak ż e wykazania, i ż w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę zosta ł naruszony interes konsumentów o charakterze zbiorowym. Maj ą c na wzgl ę dzie, i ż w odniesieniu do praktyk, o których mowa w punkcie I i IV niniejszej decyzji, istnieje to ż samo ść podmiotowa – dotycz ą one tego samego przedsi ę biorcy Commercial Union - a dodatkowo dotycz ą tej samej oferty przedsi ę biorcy – umowy ubezpieczenia kierowanej do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców, 32 wskaza ć nale ż y, i ż w niniejszej decyzji skutecznie wykazano ż e naruszony dzia ł aniem przedsi ę biorcy interes konsumentów ma charakter zbiorowy (pkt I uzasadnienia in fine) . Jak wynika z powy ż szego, wszystkie przes ł anki konieczne do uznania, i ż dzia ł anie Towarzystwa wype ł nia znamiona opisane w art. 23a ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y spe ł nione. Dzia ł anie takie stanowi zatem praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i jako takie jest zakazane Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuje: Commercial Union Polska – Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A ul. Prosta 70 00-838 Warszawa 33