RWA-10/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-430-1/04/MS Warszawa, dn. 22 kwietnia 2004 r. DECYZJA Nr RWA - 10/2004 Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Zarz ą d Transportu Miejskiego w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 943,40 z ł (s ł ownie: dziewi ęć set czterdzie ś ci trzy z ł ote czterdzie ś ci groszy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u udzielenia informacji wprowadzaj ą cych w b łą d żą danych przez Prezesa Urz ę du na podstawie art. 45 ww. ustawy w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym: I. w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy poprzez dzia ł ania Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie, polegaj ą ce na nieudzielaniu informacji o czasie przejazdu pomi ę dzy okre ś lonymi przystankami na rozk ł adach jazdy ś rodków gminnego transportu zbiorowego w Warszawie, podczas gdy w obowi ą zuj ą cej „Taryfie za us ł ugi przewozowe ś rodkami gminnego transportu zbiorowego nadzorowanego przez Zarz ą d Transportu Miejskiego” znajduj ą si ę bilety czasowe (60-, 90-, 120-minutowe), nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; II. w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy poprzez dzia ł ania Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie, polegaj ą ce na uniemo ż liwieniu pasa ż erom dochodzenia roszcze ń z tytu ł u nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów komunikacji miejskiej z paskiem magnetycznym bezpo ś rednio u sprzedawców tych biletów, przy jednoczesnym wskazaniu wy łą cznie jednego miejsca w Warszawie - Dzia ł u Sprzeda ż y Biletów Zarz ą du Transportu Miejskiego, ul. Senatorska 37, w ł a ś ciwego do rozpatrywania przedmiotowych roszcze ń , nast ą pi ł o naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów, co uzasadnia ł oby podj ę cie dzia ł a ń wynikaj ą cych z przepisów ustawy; (sygn. RWA-56-19/03/MS). U Z A S A D N I E N I E W dniu 24 pa ź dziernika 2003 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce: I. w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy poprzez dzia ł ania Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie, polegaj ą ce na nieudzielaniu informacji o czasie przejazdu pomi ę dzy okre ś lonymi przystankami na rozk ł adach jazdy ś rodków gminnego transportu zbiorowego w Warszawie, podczas gdy w obowi ą zuj ą cej „Taryfie za us ł ugi przewozowe ś rodkami gminnego transportu zbiorowego nadzorowanego przez Zarz ą d Transportu Miejskiego” znajduj ą si ę bilety czasowe (60-, 90-, 120-minutowe), nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; II. w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy poprzez dzia ł ania Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie, polegaj ą ce na uniemo ż liwieniu pasa ż erom dochodzenia roszcze ń z tytu ł u nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów komunikacji miejskiej z paskiem magnetycznym bezpo ś rednio u sprzedawców tych biletów, przy jednoczesnym wskazaniu wy łą cznie jednego miejsca w Warszawie - Dzia ł u Sprzeda ż y Biletów Zarz ą du Transportu Miejskiego, ul. Senatorska 37, w ł a ś ciwego do rozpatrywania przedmiotowych roszcze ń , nast ą pi ł o naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów, co uzasadnia ł oby podj ę cie dzia ł a ń wynikaj ą cych z przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; (sygn. RWA-56- 19/03/MS). Prezes Urz ę du, dzia ł aj ą c na podstawie art. 45 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej tak ż e: ustawa) w pi ś mie z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r. wyst ą pi ł do Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie (dalej tak ż e: ZTM) o przekazanie danych, informacji i dokumentów niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia sprawy. Maj ą c na wzgl ę dzie informacj ę prasow ą o istnieniu zarz ą dzenia, dotycz ą cego odsy ł ania wszystkich reklamacji z tytu ł u nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów z paskiem magnetycznym do Dzia ł u Sprzeda ż y ZTM, w punkcie 6 powy ż ej powo ł anego pisma zwrócono si ę do ZTM o udost ę pnienie owego zarz ą dzenia, a tak ż e o podanie przyczyn jego wydania oraz dat ę jego wej ś cia w ż ycie. Zgodnie z dyspozycj ą art. 45 ust. 2 powo ł anej ustawy Prezes Urz ę du w ww. pi ś mie zawar ł zakres informacji, cel żą dania, termin na udzielenie wyja ś nie ń , pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji, b ą d ź za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d. W powo ł anym pi ś mie wyznaczono ZTM 14-dniowy termin na udzielenie żą danych wyja ś nie ń . W odpowiedzi z dnia 12 listopada 2003 r. (sygn. ZTM/NO-321/2003), ZTM z ł o ż y ł wyja ś nienia w sprawie, informuj ą c mi ę dzy innymi, i ż „Zarz ą d Transportu Miejskiego w Warszawie ani te ż w ł adze Miasta Sto ł ecznego Warszawy nigdy nie wydawa ł y ż adnych przepisów, które ogranicza ł yby jakiekolwiek ustawowe prawa konsumentów lub sprzedawców; w szczególno ś ci nie wydawano ż adnych zarz ą dze ń kierowanych do sprzedawców biletów, które ogranicza ł yby prawo sprzedawców biletów do przyjmowania i rozpatrywania reklamacji sk ł adanych przez nabywców tych biletów.” Bior ą c pod uwag ę twierdzenia zawarte w pi ś mie ZTM, Urz ą d podj ął dzia ł ania maj ą ce na celu ustalenie istnienia b ą d ź nieistnienia powo ł anego wy ż ej zarz ą dzenia. W ich wyniku, 2 w dniu 23 grudnia 2003 r., Delegatura UOKiK w Warszawie otrzyma ł a orygina ł pisma Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2002 r., podpisanego przez Koordynatora Dzia ł alno ś ci Handlowej ZTM Pana Paw ł a Przychockiego, skierowanego do spó ł ki Ruch S.A. w Warszawie - Oddzia ł Warszawa, które zawiera informacj ę o rozpatrywaniu reklamacji pasa ż erów zwi ą zanych z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cymi biletami z paskiem magnetycznym w Dziale Sprzeda ż y Biletów ZTM przy ul. Senatorskiej 37 w Warszawie (pismo spó ł ki Ruch S.A. z dnia 22 grudnia 2003 r., sygn. 115/D-H/03). W ś wietle powy ż szych ustale ń , Prezes Urz ę du, bior ą c pod uwag ę powo ł any fragment odpowiedzi ZTM, rozpoczynaj ą cy si ę po ś redniku od s ł ów „w szczególno ś ci”, uzna ł za zasadne wszcz ę cie post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary w zwi ą zku z udzieleniem wprowadzaj ą cej w b łą d informacji na wezwanie Prezesa Urz ę du (postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania z dnia 19 stycznia 2004 r., sygn. RWA-430-01/04/MS). W poczet materia ł u dowodowego niniejszego post ę powania Prezes Urz ę du zaliczy ł informacje uzyskane przez Prezesa Urz ę du w powo ł anym ju ż uprzednio post ę powaniu wyja ś niaj ą cym (sygn. RWA-56-19/03/MS), zawarte w pi ś mie Zarz ą du Transportu Miejskiego z dnia 12 listopada 2003 r. wraz z za łą cznikiem (sygn. ZTM/NO-321/2003) oraz pi ś mie spó ł ki Ruch S.A. w Warszawie – Oddzia ł Warszawa z dnia 22 grudnia 2003 r. (sygn. 115/D- H/03). Zawiadamiaj ą c o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary, Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do ZTM o przekazanie przygotowanego przeze ń pisma w sprawie odsy ł ania wszelkich reklamacji dotycz ą cych biletów z paskiem magnetycznym do Dzia ł u Sprzeda ż y Biletów ZTM. Wezwano tak ż e do wskazania adresatów przedmiotowego pisma oraz przyczyn jego zredagowania. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania z dnia 19 stycznia 2004 r., ZTM wyja ś ni ł , i ż „odpowied ź udzielona Urz ę dowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w której negujemy fakt istnienia zarz ą dzenia w sprawie rozpatrywania wszystkich reklamacji dotycz ą cych biletów z paskiem magnetycznym w Dziale Sprzeda ż y Biletów ZTM nie wynika ł a ze z ł ej woli, lub ch ę ci ukrycia niektórych faktów ze spraw ą zwi ą zanych, lecz z dos ł ownego zrozumienia terminu „zarz ą dzenie” u ż ytego przez Pa ń stwa w pi ś mie RWA-56/19/03 z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r. Takie rozumienie u ż ytego przez Pa ń stwa terminu spowodowane by ł o pro ś b ą o podanie daty wej ś cia w ż ycie przedmiotowego zarz ą dzenia (pismo RWA-56-19/03/MS), co wyra ź nie wskazywa ł oby na akt prawny. Dokument, o którym mowa nie jest zarz ą dzeniem, a jedynie pismem Koordynatora Dzia ł alno ś ci Handlowej ZTM, Pana Paw ł a Przychockiego informuj ą cym, ż e reklamacje biletów powinny by ć dokonywane w Dziale Sprzeda ż y Biletów ZTM.” (pismo ZTM z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. ZTM/NO-123/2004). Jednocze ś nie, pismem z dnia 17 lutego 2004 r. (sygn. ZTM/NO-127/2004), ZTM przekaza ł żą dane przez Prezesa Urz ę du dokumenty, m.in.: - pismo Koordynatora Dzia ł alno ś ci Handlowej, Pana Paw ł a Przychockiego do spó ł ki Ruch S.A. – Oddzia ł Warszawa z dnia 6 czerwca 2002 r. (znak ZTM/HB/172/2002), o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Zarz ą d Transportu Miejskiego uprzejmie informuje, ż e wszystkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cym biletem z paskiem magnetycznym rozpatrywane b ę d ą w Zarz ą dzie Transportu Miejskiego Dzia ł Sprzeda ż y Biletów Warszawa ul. Senatorska 37.” - informacja w formie ulotki dla hurtowników, o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Zarz ą d Transportu Miejskiego uprzejmie informuje, ż e wszelkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cym biletem z paskiem magnetycznym rozpatrywane s ą wy łą cznie w Dziale Sprzeda ż y Biletów Zarz ą du Transportu Miejskiego ul. Senatorska 37 wej ś cie E.” 3 Wyja ś niaj ą c przyczyny wystosowania wskazanego pisma do spó ł ki Ruch S.A., ZTM wyja ś ni ł , i ż „zalecenie to jest wynikiem braku mo ż liwo ś ci sprawdzenia przez kioskarzy czy reklamowany bilet jest jedynie biletem wadliwym, czy te ż fa ł szywym” (pismo ZTM sygn. ZTM/NO-123/2004). ZTM poinformowa ł tak ż e, i ż przedmiotowe pismo nie zabrania kioskarzom przyjmowania zg ł aszanych przez pasa ż erów reklamacji wadliwie dzia ł aj ą cych biletów (pismo ZTM sygn. ZTM/NO-127/2004). Wobec ogólnego zakre ś lenia grupy adresatów ulotki ZTM przeznaczonej dla hurtowników, pismem z dnia 3 marca 2004 r. Prezes Urz ę du wezwa ł ZTM do precyzyjnego wskazania adresatów przedmiotowego pisma oraz do wyczerpuj ą cego sformu ł owania katalogu przyczyn sformu ł owania pisma zawieraj ą cego informacj ę o rozpatrywaniu reklamacji dotycz ą cych biletów z paskiem magnetycznym wy łą cznie w Dziale Sprzeda ż y Biletów ZTM. W odpowiedzi (pismo z dnia 10 marca 2004 r., sygn. ZTM/NO-172/2004), ZTM wymieni ł hurtowych odbiorców biletów Zarz ą du Transportu Miejskiego, do których skierowano ulotk ę informacyjn ą ZTM. ZTM wyja ś ni ł tak ż e, i ż „pismo Pana Paw ł a Przychockiego informuj ą ce, i ż wszystkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cym biletem z paskiem magnetycznym rozpatrywane b ę d ą w siedzibie Zarz ą du Transportu Miejskiego oraz ulotka o tym stanowi ą ca, wy łą czaj ą jedynie kompetencje niezale ż nych punktów sprzeda ż y do samodzielnego rozpatrywania, natomiast nie do przyjmowania, zg ł aszanych przez pasa ż erów reklamacji.” Maj ą c na uwadze, i ż przedstawione w ramach niniejszego post ę powania dokumenty i informacje stanowi ą materia ł dowodowy wystarczaj ą cy do oceny sprawy, Prezes Urz ę du zawiadomi ł ZTM o zako ń czeniu post ę powania dowodowego (pismo UOKiK z dnia 18 marca 2004 r.). Po zako ń czeniu post ę powania dowodowego, do Prezesa Urz ę du wp ł yn ęł o pismo ZTM, w którym wyja ś niono, i ż pismo Pana Paw ł a Przychockiego informuj ą ce o rozpatrywaniu reklamacji biletów z paskiem magnetycznym z siedzibie ZTM, nigdy nie stanowi ł o dokumentu, który w jakikolwiek sposób ingerowa ł by w przepisy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. ZTM wskaza ł tak ż e, co nast ę puje: „w zakresie zarzutu Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów o udzieleniu przez Zarz ą d Transportu Miejskiego wprowadzaj ą cych w b łą d informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du uprzejmie wyja ś niamy, ż e nie spodziewali ś my si ę , i ż zastosowana w Pa ń stwa pi ś mie nomenklatura pochodzi z informacji prasowych i jako taka dopuszcza szerokie rozumienie poj ę cia „zarz ą dzenie”, które przez prawników Zarz ą du Transportu Miejskiego zosta ł o zrozumiane jako akt prawny. Za takim rozumieniem s ł owa „zarz ą dzenie” przemawia ł a równie ż Pa ń stwa pro ś ba wyartyku ł owana w pi ś mie nr RWA-56-19/03/MS z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r. o podanie daty wej ś cia w ż ycie przedmiotowego zarz ą dzenia.” (pismo ZTM z dnia 19 marca 2004 r., sygn. ZTM/NO-226/2004). W dniu 30 marca 2004 r. w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie stawi ł si ę Pan Hubert Zawadzki, upowa ż niony przez dyrektora Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie Pana Roberta Czapl ę do zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zebranym w aktach post ę powania. 4 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje. Prezes Urz ę du jest centralnym organem administracji rz ą dowej w ł a ś ciwym w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów. Konkurencja oraz ochrona konsumentów – na mocy ustawy – sta ł y si ę dobrem szczególnie chronionym. Wszelkie dzia ł ania Prezesa Urz ę du podejmowane s ą w interesie publicznym, maj ą c na uwadze ochron ę tego dobra. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezesowi Urz ę du przyznano szereg kompetencji zwi ą zanych ze sprawowaniem kontroli przestrzegania przez przedsi ę biorców przepisów ustawy. Wskazane okoliczno ś ci zdecydowa ł y mi ę dzy innymi, i ż przedsi ę biorcy oraz ich zwi ą zki zostali zobowi ą zani – na mocy art. 45 ust. 1 ustawy – do przedk ł adania organowi antymonopolowemu wszelkich koniecznych informacji. Uprawnienie Prezesa Urz ę du do żą dania informacji od przedsi ę biorców i ich zwi ą zków pozostaje ś ci ś le skorelowane ze zobowi ą zaniem przedsi ę biorcy do jej udzielenia. „Obowi ą zkiem przedsi ę biorców jest udzielanie żą danych przez Prezesa Urz ę du informacji w sposób pe ł ny, informacje te winny by ć prawdziwe i rzetelne oraz udzielane organowi antymonopolowemu w terminie przez niego wskazanym” (E. Modzelewska-W ą chal, „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Twigger, Warszawa 2002, s. 339). Jak ju ż wy ż ej wskazano, przyznanie Prezesowi Urz ę du przedmiotowych uprawnie ń wynika z faktu, i ż wykonuje on liczne zadania w interesie publicznoprawnym, w pewnej mierze nadrz ę dne w stosunku do ochrony interesu prywatnoprawnego profesjonalnych uczestników obrotu gospodarczego. Efektywna realizacja tych zada ń wymaga wspó ł dzia ł ania ze strony przedsi ę biorców, brak jego utrudni ć mo ż e lub wr ę cz uniemo ż liwi ć ich realizacj ę . Uchylenie si ę od obowi ą zku udzielenia wszelkich koniecznych informacji, wynikaj ą cego z art. 45 ustawy, godzi zatem bezpo ś rednio w uprawnienia Prezesa Urz ę du, przyznane w celu w ł a ś ciwej ochrony konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym, naruszenie przedmiotowego przepisu zagro ż one jest sankcj ą penaln ą okre ś lon ą w art. 101 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy, która umo ż liwia Prezesowi Urz ę du na ł o ż enie kary nawet w przypadku braku umy ś lno ś ci ze strony przedsi ę biorcy, który nie dope ł ni ł obowi ą zku udzielenia informacji, udzielenia informacji prawdziwych b ą d ź niewprowadzaj ą cych w b łą d. Poniewa ż podmiotem, na który mog ą by ć nak ł adane kary pieni ęż ne na podstawie powo ł anego wy ż ej przepisu jest przedsi ę biorca, niezb ę dne jest ustalenie zakresu znaczeniowego owego poj ę cia. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje je w art. 4 pkt 1. Zgodnie z nim przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), jak równie ż osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej (art. 4 pkt 1 lit. a) ustawy). Do jednostek takich niew ą tpliwie zaliczaj ą si ę jednostki bud ż etowe, które w imieniu jednostek samorz ą du terytorialnego organizuj ą b ą d ź ś wiadcz ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Odnosz ą c powy ż sze ustalenia do niniejszego post ę powania, nale ż y wskaza ć , i ż ZTM realizuje zadania w ł asne Miasta Sto ł ecznego Warszawy z zakresu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnot w sferze lokalnego transportu zbiorowego (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym, tekst jedn. Dz. U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74 ze zm. w zw. z uchwa łą Nr XXIII/135/91 Rady Miasta Sto ł ecznego Warszawy z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie utworzenia jednostki bud ż etowej pod nazw ą Zarz ą d Transportu Miejskiego). Wobec tego, ZTM jako jednostka bud ż etowa Miasta Sto ł ecznego Warszawy 5 organizuj ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej mo ż e by ć podmiotem post ę powania antymonopolowego w sprawie na ł o ż enia kary za udzielenie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji. Dodatkowo, nale ż y podkre ś li ć , i ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. RWA- 56-19/03/MS) Prezes Urz ę du uzna ł Zarz ą d Transportu Miejskiego za podmiot w ł a ś ciwy do udzielenia żą danych informacji z tego wzgl ę du, ż e kompetencje tej jednostki okre ś lone w statucie (§ 5 Statutu Zarz ą du Transportu Miejskiego stanowi ą cego za łą cznik do Zarz ą dzenia Nr 320/2003 Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 29 kwietnia 2003 r. w sprawie zatwierdzenia Statutu Zarz ą du Transportu Miejskiego) wskazywa ł y na mo ż liwo ść samodzielnego dzia ł ania ZTM w zakresie ustalenia zasad rozpatrywania reklamacji nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów z paskiem magnetycznym. Wobec faktu, i ż w pi ś mie ZTM stanowi ą cym odpowied ź na wezwanie Prezesa Urz ę du znalaz ł a si ę informacja, która sta ł a si ę podstaw ą wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, zdaniem Prezesa Urz ę du, zasadne by ł o wszcz ę cie post ę powania przeciwko Zarz ą dowi Transportu Miejskiego. Jak ju ż wcze ś niej wskazano, w dniu 24 pa ź dziernika 2003 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy poprzez dzia ł ania Zarz ą du Transportu Miejskiego w Warszawie, polegaj ą ce na uniemo ż liwieniu pasa ż erom dochodzenia roszcze ń z tytu ł u nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów komunikacji miejskiej z paskiem magnetycznym bezpo ś rednio u sprzedawców tych biletów, przy jednoczesnym wskazaniu wy łą cznie jednego miejsca w Warszawie - Dzia ł u Sprzeda ż y Biletów Zarz ą du Transportu Miejskiego, ul. Senatorska 37, w ł a ś ciwego do rozpatrywania przedmiotowych roszcze ń , nast ą pi ł o naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów, co uzasadnia ł oby podj ę cie dzia ł a ń wynikaj ą cych z przepisów ustawy. Wszcz ę cie post ę powania wyja ś niaj ą cego w tym zakresie uzasadnia ł y informacje prasowe o istnieniu zarz ą dzenia, skierowanego przez ZTM do osób sprzedaj ą cych bilety ZTM, w którym zamieszczono informacj ę , i ż wszystkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cymi biletami z paskiem magnetycznym rozpatrywane b ę d ą w siedzibie ZTM, Dzia ł Sprzeda ż y Biletów, Warszawa, ul. Senatorska 37. W zwi ą zku z tym, i ż uzyskanie przedmiotowego zarz ą dzenia by ł o konieczne do prawid ł owego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególno ś ci zasad rozpatrywania reklamacji nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów z paskiem magnetycznym, w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania Prezes Urz ę du, na podstawie art. 45 ustawy wezwa ł ZTM do przekazania zarz ą dzenia w sprawie odsy ł ania wszystkich reklamacji dotycz ą cych biletów z paskiem magnetycznym do Dzia ł u Sprzeda ż y Biletów ZTM. Jednocze ś nie, zwrócono si ę o podanie przyczyn wydania przedmiotowego zarz ą dzenia oraz daty jego wej ś cia w ż ycie (pismo z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r.). W odpowiedzi z dnia 12 listopada 2003 r., ZTM z ł o ż y ł wyja ś nienia w sprawie, informuj ą c mi ę dzy innymi, i ż „Zarz ą d Transportu Miejskiego w Warszawie ani te ż w ł adze Miasta Sto ł ecznego Warszawy nigdy nie wydawa ł y ż adnych przepisów, które ogranicza ł yby jakiekolwiek ustawowe prawa konsumentów lub sprzedawców; w szczególno ś ci nie wydawano ż adnych zarz ą dze ń kierowanych do sprzedawców biletów, które ogranicza ł yby prawo sprzedawców biletów do przyjmowania i rozpatrywania reklamacji sk ł adanych przez nabywców tych biletów.” Poniewa ż Prezesowi Urz ę du uda ł o si ę ustali ć , i ż Zarz ą d Transportu Miejskiego w Warszawie wystosowa ł pismo (datowane na dzie ń 6 czerwca 2002 r.) skierowane do spó ł ki Ruch S.A. w Warszawie - Oddzia ł Warszawa, które zawiera informacj ę o rozpatrywaniu reklamacji pasa ż erów zwi ą zanych z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cymi biletami z paskiem magnetycznym w Dziale Sprzeda ż y Biletów ZTM przy ul. Senatorskiej 37 w Warszawie, uznano za zasadne wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie na ł o ż enia kary 6 z tytu ł u udzielenia informacji wprowadzaj ą cych w b łą d żą danych przez Prezesa Urz ę du na podstawie art. 45 ww. ustawy. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego w sprawie na ł o ż enia kary, ZTM wyja ś ni ł , i ż udzielenie odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urz ę du w brzmieniu okre ś lonym w pi ś mie ZTM z dnia 12 listopada 2003 r., wynika ł o ze zrozumienia terminu zarz ą dzenie u ż ytego w ww. wezwaniu w znaczeniu aktu prawnego (pismo ZTM z dnia 17 lutego 2004 r.). Jednocze ś nie ZTM przekaza ł przygotowane przeze ń pisma, skierowane do podmiotów zajmuj ą cych si ę dystrybucj ą biletów ZTM, które dotyczy ł y zasad rozpatrywania reklamacji nieprawid ł owo dzia ł aj ą cych biletów z paskiem magnetycznym: - pismo Koordynatora Dzia ł alno ś ci Handlowej, Pana Paw ł a Przychockiego do spó ł ki Ruch S.A. – Oddzia ł Warszawa z dnia 6 czerwca 2002 r., o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Zarz ą d Transportu Miejskiego uprzejmie informuje, ż e wszystkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cym biletem z paskiem magnetycznym rozpatrywane b ę d ą w Zarz ą dzie Transportu Miejskiego Dzia ł Sprzeda ż y Biletów Warszawa ul. Senatorska 37.” - informacja w formie ulotki dla hurtowników, o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Zarz ą d Transportu Miejskiego uprzejmie informuje, ż e wszelkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cym biletem z paskiem magnetycznym rozpatrywane s ą wy łą cznie w Dziale Sprzeda ż y Biletów Zarz ą du Transportu Miejskiego ul. Senatorska 37 wej ś cie E.” Niew ą tpliwie, w wezwaniu z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r. Prezes Urz ę du zwróci ł si ę do ZTM o przekazanie zarz ą dzenia ZTM w sprawie odsy ł ania wszystkich reklamacji dotycz ą cych biletów z paskiem magnetycznym do Dzia ł u Sprzeda ż y Biletów ZTM. Zwrócono si ę tak ż e o podanie przyczyn wydania przedmiotowego zarz ą dzenia oraz dat ę jego wej ś cia w ż ycie. Podobnie, w uzasadnieniu postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz w zawiadomieniu o jego wszcz ę ciu konsekwentnie pos ł ugiwano si ę wyrazem zarz ą dzenie. Pomimo, i ż Prezes Urz ę du w skierowanym do ZTM wezwaniu pos ł u ż y ł si ę s ł owem zarz ą dzenie powtarzaj ą c nomenklatur ę zastosowan ą w informacjach prasowych (por. Maciej Szczepaniuk, „Kupujesz na w ł asne ryzyko. Wadliwe bilety, czyli jak skasowa ć pasa ż era.”, „Rzeczpospolita” nr 236 z dnia 9 pa ź dziernika 2003 r.) nale ż y stwierdzi ć , i ż ani tre ść postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego, ani zawiadomienia nie wskazuje na ten fakt. Niemniej jednak, w ocenie Prezesa Urz ę du powy ż sze okoliczno ś ci nie sanuj ą dzia ł ania ZTM, który w pi ś mie z dnia 12 listopada 2003 r. poinformowa ł , i ż nie wydawa ł ż adnych zarz ą dze ń kierowanych do sprzedawców biletów, które ogranicza ł yby ich prawo do przyjmowania i rozpatrywania reklamacji sk ł adanych przez nabywców tych biletów. Wynika to z kilku powodów: - Stosownie do definicji zawartych w s ł ownikach j ę zyka polskiego „zarz ą dzenie” to „polecenie ustne lub pisemne, nakazuj ą ce wykonanie czego ś , obja ś niaj ą ce sposób wykonywania czego ś , wprowadzaj ą ce jakie ś zasady; dyspozycja; rozporz ą dzenie” (www.slowniki.onet.pl), b ą d ź „pismo zawieraj ą ce czyje ś polecenie; rozkaz; zarz ą dzenie w ł adz lokalnych” ( „Nowy s ł ownik poprawnej polszczyzny PWN”, red. Andrzej Markowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002). Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, zdaniem Prezesa Urz ę du, powszechne rozumienie poj ę cia zarz ą dzenie mo ż e obejmowa ć swoim zakresem pisma ZTM skierowane do podmiotów rozprowadzaj ą cych bilety, które ze wzgl ę du na swoj ą tre ść spe ł niaj ą przes ł anki uznania ich za zarz ą dzenie sui generis. 7 - W swoich pismach z dnia 17 lutego 2004 r. oraz 19 marca 2004 r. ZTM wyja ś nia ł , i ż zrozumienie u ż ytego przez Prezesa Urz ę du terminu zarz ą dzenie jako aktu prawnego spowodowane by ł o pro ś b ą o podanie daty wej ś cia w ż ycie przedmiotowego zarz ą dzenia. Zdaniem Prezesa Urz ę du, nie sposób zgodzi ć si ę z tak ą argumentacj ą ZTM z tego wzgl ę du, i ż Prezes Urz ę du dysponuj ą c wiedz ą na temat obowi ą zuj ą cych w prawie krajowym aktów prawnych, jak równie ż znaj ą c usytuowanie organizacyjne ZTM w strukturze jednostek Miasta Sto ł ecznego Warszawy, w ż aden sposób nie sugerowa ł przekazania zarz ą dzenia w znaczeniu prawnym. Pro ś ba Prezesa Urz ę du o podanie daty wej ś cia w ż ycie zarz ą dzenia wynika ł a z potrzeby ustalenia pocz ą tku obowi ą zywania zasad w nim okre ś lonych i w zwi ą zku z tym jej charakter nale ż y rozpatrywa ć tylko i wy łą cznie przez pryzmat formu ł y stylistycznej. - Precyzyjne okre ś lenie tre ś ci pisma ZTM skierowanego do podmiotów dystrybuuj ą cych bilety ZTM w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego z dnia 24 pa ź dziernika 2003 r. oraz zawiadomieniu o jego wszcz ę ciu z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r., w ocenie Prezesa Urz ę du nie pozostawia miejsca na wieloznaczno ś ci utrudniaj ą ce ustalenie o jakie pismo ZTM chodzi. Porównanie tre ś ci pisma Koordynatora Dzia ł alno ś ci Handlowej, Pana Paw ł a Przychockiego do spó ł ki Ruch S.A. – Oddzia ł Warszawa z dnia 6 czerwca 2002 r. „Zarz ą d Transportu Miejskiego uprzejmie informuje, ż e wszystkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cym biletem z paskiem magnetycznym rozpatrywane b ę d ą w Zarz ą dzie Transportu Miejskiego Dzia ł Sprzeda ż y Biletów Warszawa ul. Senatorska 37.” oraz fragmentu ww. postanowienia Prezesa Urz ę du „wszcz ę cie post ę powania wyja ś niaj ą cego w zakresie punktu drugiego uzasadnia tre ść zarz ą dzenia, skierowanego przez ZTM do osób sprzedaj ą cych bilety ZTM, w którym zamieszczono informacj ę , i ż wszystkie reklamacje pasa ż erów zwi ą zane z nieprawid ł owo dzia ł aj ą cymi biletami z paskiem magnetycznym rozpatrywane b ę d ą w siedzibie ZTM, Dzia ł Sprzeda ż y Biletów, Warszawa, ul. Senatorska 37” , a tak ż e klarowny cel post ę powania wskazany w powo ł anym postanowieniu oraz zawiadomieniu, nie budzi w ą tpliwo ś ci, i ż ZTM z ł atwo ś ci ą móg ł zidentyfikowa ć żą dane przez Prezesa Urz ę du pismo. - Z wprowadzeniem w b łą d mamy do czynienia wówczas kiedy powsta ł e na podstawie danego twierdzenia wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem rzeczywistym. Nale ż y podkre ś li ć , i ż przyczyn ą niezgodnych ze stanem rzeczywistym wyobra ż e ń adresatów danej wypowiedzi, mog ą by ć nie tylko wypowiedzi, które s ą nieprawdziwe, ale równie ż takie, które cho ć same s ą prawdziwe mog ą prowadzi ć do nieprawid ł owych wniosków. Wprowadzenie w b łą d mo ż e by ć tak ż e rezultatem pomini ę cia informacji o istotnym znaczeniu dla adresata. Wprowadzenie w b łą d wyst ę puje równie ż w przypadku u ż ywania obiektywnie prawdziwych informacji, je ż eli wywo ł uj ą one u odbiorców mylne wra ż enie. Zdarza si ę to przede wszystkim wówczas, gdy u ż ywane s ą terminy wieloznaczne. W analizowanym przypadku, odpowied ź udzielona przez ZTM w pi ś mie z dnia 12 listopada 2003 r. oparta by ł a na prawdziwych faktach – istotnie ZTM nie wydawa ł ż adnych zarz ą dze ń w znaczeniu aktów prawnych kierowanych do sprzedawców biletów. Jednak ż e, cho ć odpowied ź ZTM by ł a obiektywnie prawdziwa, prowadzi ł a do nieprawid ł owych wniosków. Wykorzystuj ą c wieloznaczno ść terminu zarz ą dzenie ZTM udzieli ł informacji, która wywo ł a mylne wra ż enie odbiorcy. ZTM podkre ś li ł bowiem, i ż ZTM nie wydawa ł ż adnych zarz ą dze ń kierowanych do sprzedawców biletów, które ogranicza ł yby prawo sprzedawców biletów do przyjmowania i rozpatrywania reklamacji sk ł adanych przez nabywców tych biletów. Z ustale ń 8 Prezesa Urz ę du wynika jednak, i ż ZTM skierowa ł do podmiotów dystrybuuj ą cych bilety pisma, w których okre ś li ł zasady rozpatrywania reklamacji biletów z paskiem magnetycznym. Konsekwencj ą wystosowania przedmiotowych pism, by ł o zaprzestanie rozpatrywania reklamacji biletów przez ich sprzedawców. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, w ocenie Prezesa Urz ę du, ZTM w pi ś mie z dnia 12 listopada 2003 r. udzieli ł informacji wprowadzaj ą cej w b łą d. Stosownie do art. 101 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 200 do 5.000 euro, je ż eli, cho ć by nieumy ś lnie, nie udzieli ł informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du na podstawie art. 18 ust. 3 lub art. 45, lub udzieli ł nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d informacji. Powy ż ej wskazana sankcja, nieprzes ą dzaj ą c bezwzgl ę dnie o wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa Urz ę du, ma charakter uznaniowy, co nie mo ż e by ć uto ż samiane z dowolno ś ci ą . Rozwa ż aj ą c kwesti ę na ł o ż enia kary, Prezes Urz ę du musi bra ć pod uwag ę , czy w danych okoliczno ś ciach sprawy celowe jest jej na ł o ż enie, a je ż eli tak, to w jakiej wysoko ś ci kara spe ł ni za ł o ż one zadania. Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103 ustawy, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 104 ustawy). W my ś l art. 115 ww. ustawy warto ść euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Kurs ten na dzie ń 31 grudnia 2003 r. wyniós ł 4,7170 z ł . Poniewa ż w ocenie Prezesa Urz ę du, okoliczno ś ci sprawy przemawiaj ą za zastosowaniem sankcji przewidzianej w art. 101 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na Zarz ą d Transportu Miejskiego w Warszawie kar ę w wysoko ś ci 200 euro, co stanowi równowarto ść 943,40 z ł (s ł ownie: dziewi ęć set czterdzie ś ci trzy z ł ote czterdzie ś ci groszy). Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes Urz ę du wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć przede wszystkim charakter prewencyjny. Na ł o ż ona na ZTM kara pieni ęż na winna bowiem przyczyni ć si ę do zapewnienia, i ż w przysz ł o ś ci ZTM nie b ę dzie uchybia ł obowi ą zkom prawnym wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ma ona równie ż zniech ę ci ć innych przedsi ę biorców do nierespektowania obowi ą zku udzielenia Prezesowi Urz ę du informacji niewprowadzaj ą cych w b łą d. Ma stanowi ć na tyle uci ąż liwe ostrze ż enie, aby skutecznie zapobiega ć próbom pojawienia si ę w przysz ł o ś ci takich niekorzystnych zjawisk, uniemo ż liwiaj ą cych Prezesowi Urz ę du wykonywanie swoich ustawowych kompetencji. Decyduj ą c o skorzystaniu z uprawnienia wskazanego w art. 101 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy, Prezes Urz ę du w szczególno ś ci uwzgl ę dni ł fakt, i ż przekazana przez ZTM wprowadzaj ą ca w b łą d informacja, istotnie utrudni ł a prowadzone post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Niemniej jednak, Prezes Urz ę du postanowi ł , i ż kara pieni ęż na w niniejszej sprawie winna zosta ć na ł o ż ona w minimalnej wysoko ś ci, z tego wzgl ę du, i ż : - uchybienie obowi ą zkowi udzielenia informacji niewprowadzaj ą cej w b łą d stanowi pierwsze naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej przez ZTM; - nie jest mo ż liwe wykazanie umy ś lnego udzielenia przez ZTM informacji wprowadzaj ą cej w b łą d; 9 - post ę powanie ZTM utrudni ł o, ale nie uniemo ż liwi ł o prowadzenia post ę powania wyja ś niaj ą cego przez Prezesa Urz ę du; - w toku post ę powania antymonopolowego w sprawie na ł o ż enia kary ZTM przekaza ł wszelkie żą dane przez Prezesa Urz ę du informacje. Poniewa ż kara winna by ć orzekana odpowiednio do okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zak ł adanego celu, w opinii Prezesa Urz ę du wymierzenie jej w przedmiotowej wysoko ś ci w pe ł ni realizuje owe postulaty. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem niniejszej Delegatury. Stosownie do art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y wp ł aci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie na nast ę puj ą ce konto: NBP O/O Warszawa 51-10101010-0078782231000000. Przy dokonywaniu wp ł aty na powy ż sze konto nale ż y dopisa ć numer decyzji Prezesa Urz ę du stanowi ą cej podstaw ę jej dokonania. Otrzymuje: Zarz ą d Transportu Miejskiego ul. Senatorska 37 00-099 Warszawa 10