RPZ-9/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 28 marca 2008 r. RPZ– 430/3/08/JM/AR DECYZJA nr RPZ 9/2008 Na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2007r., Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Gra ż yn ę Górsk ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „Mondial Tours” w Koninie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 750 z ł (s ł ownie: siedemset pi ęć dziesi ą t z ł otych), za nieudzielenie informacji żą danych na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym w sprawie RPZ- 405/1/08/JM/AR. Uzasadnienie W dniu 15 stycznia 2008r. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o zbadanie czy umowy zawierane przez organizatorów turystyki dzia ł aj ą cych na terenie województwa wielkopolskiego zawieraj ą tre ś ci mog ą ce stanowi ć niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 oraz art. 385 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r.- Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. nr 16 poz. 93 ze zm.) z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, których stosowanie stanowi naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 223, poz. 2268 z pó ź n. zm.). Pismem z dnia 16 stycznia 2008r. (dor ę czonym w dniu 18 stycznia 2008r.), ponowionym z powodu braku odpowiedzi pismem z dnia 11 lutego 2008r. (dor ę czonym w dniu 14 lutego 2008r.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urz ę du) zawiadomi ł Gra ż yn ę Górsk ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „Mondial Tours” w Koninie (zwan ą dalej tak ż e Przedsi ę biorc ą ) 1 o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz o jego celu, a tak ż e wezwa ł j ą na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do dostarczenia, w wyznaczonym terminie, wzorców umów stosowanych przez Przedsi ę biorc ę (wy łą cznie jako organizatora turystyki) o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, regulaminów stosowanych w obrocie z konsumentami, folderów i ulotek informacyjnych oraz odpisu dotycz ą cego Przedsi ę biorcy z w ł a ś ciwego rejestru (KRS albo ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej). We wszystkich pismach pouczono Przedsi ę biorc ę , i ż w przypadku nieudzielenia informacji albo udzielenia informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d, Prezes Urz ę du, mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść do 50.000.000 euro. W obu pismach skierowanych do Przedsi ę biorcy poinformowano go ponadto, ż e wezwanie jest zwi ą zane z prowadzonym post ę powaniem wyja ś niaj ą cym, którego cel zosta ł okre ś lony. Pomimo up ł ywu wyznaczonego terminu i ponowienia wezwania przez Prezesa Urz ę du, Przedsi ę biorca nie przes ł a ł żą danych informacji, ani nie udzieli ł informacji o istnieniu jakichkolwiek przeszkód w ich przekazaniu. W zwi ą zku z powy ż szym, w dniu 29 lutego 2008r., wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie na ł o ż enia na Gra ż yn ę Górsk ą kary pieni ęż nej z tytu ł u nieudzielenia w wyznaczonym terminie informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2008r. zaliczono w poczet dowodów wszystkie materia ł y dowodowe zgromadzone w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygnaturze RPZ-405/1/08/JM/AR. W toku post ę powania w sprawie na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, Gra ż yna Górska przes ł a ł a w dniu 07 marca 2008r. wszystkie wymagane uprzednimi wezwaniami Prezesa Urz ę du dokumenty. Nie za łą czy ł a jednak ż adnego pisma przewodniego, w którym ustosunkowa ł aby si ę do stawianego jej zarzutu i poda ł a powody, dla których nie udzieli ł a żą danych informacji w wyznaczonym terminie. Pismem z dnia 13 marca 2007r. zawiadomiono Gra ż yn ę Górsk ą o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego (k. 16 akt adm.) . Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), niniejszym pismem, Przedsi ę biorca zosta ł poinformowany o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W wyznaczonym terminie Przedsi ę biorca nie skorzysta ł z tej mo ż liwo ś ci. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przedsi ę biorcy oraz zwi ą zki przedsi ę biorców s ą obowi ą zane do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów na żą danie Prezesa Urz ę du. Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść do 50.000.000 euro, je ż eli przedsi ę biorca ten chocia ż by nieumy ś lnie nie udzieli ł informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du na podstawie art. 12 ust. 3, art. 19 ust. 3 lub art. 50 w/w ustawy b ą d ź udzieli ł nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d informacji. W my ś l art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za przedsi ę biorc ę uwa ż a si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), zgodnie z któr ą (art. 4 ust. 1) przedsi ę biorc ą jest osoba fizyczna, osoba prawna, i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą - wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Natomiast dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą , w my ś l art. 2 przedmiotowej ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, 2 jest m.in. zarobkowa dzia ł alno ść us ł ugowa. Gra ż yna Górska jest osob ą fizyczn ą prowadz ą c ą zarobkow ą dzia ł alno ść us ł ugow ą (k. 15 akt adm.), a zatem posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tym samym posiada ten przymiot równie ż na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ci ąż y na niej zatem obowi ą zek przekazywania, na żą danie Prezesa Urz ę du oparte o art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wszelkich informacji i dokumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów k ł adzie nacisk przede wszystkim na przydatno ść żą danych przez Prezesa Urz ę du informacji na potrzeby prowadzonego przez niego post ę powania (tak.: E. Modzelewska-W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002r., s.340; tak ż e: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 19.11.1992r., XVII Amr 24/92). Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, ż e wszelkie informacje i dokumenty, których dor ę czenia za żą da ł Prezes Urz ę du, by ł y niezb ę dne do merytorycznego rozstrzygni ę cia, a co za tym idzie zako ń czenia sprawy. Prezes Urz ę du dwukrotnie – w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego prowadzonego pod sygnatur ą RPZ-405/1/08/JM/AR- wzywa ł Przedsi ę biorc ę do przedstawienia w/w informacji i dokumentów. Zgodnie z orzecznictwem (Wyrok SN z 07.04.2004r., III SK 31/2004, OSNP 2005, Nr 4, poz. 60) obowi ą zek udzielania informacji jest mo ż liwy do zrealizowania tylko wówczas, gdy skierowane do przedsi ę biorcy żą danie okre ś la wszystkie elementy, o których mowa w art. 45 ust. 2 [obecnie: art. 50 ust. 2] ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pisma Prezesa Urz ę du odpowiada ł y wszystkim wymogom okre ś lonym w w/w art. 50 ust. 2, a wi ę c wskazany zosta ł zakres wymaganych informacji, cel żą dania, termin do udzielenia informacji, a tak ż e pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d. Pomimo tego Gra ż yna Górska nie przedstawi ł a żą danych informacji i dokumentów, powa ż nie utrudniaj ą c tym samym sprawne i efektywne przeprowadzenie post ę powania wyja ś niaj ą cego, które zgodnie z art. 48 ust. 4 cytowanej ustawy nie powinno trwa ć d ł u ż ej ni ż 30 dni. Wymagane przez Prezesa Urz ę du informacje i dokumenty przes ł a ł a dopiero po dor ę czeniu jej zawiadomienia o wszcz ę ciu przeciwko niej post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej. Dokonuj ą c analizy powy ż szej sytuacji, Prezes Urz ę du zwa ż y ł równie ż na stanowisko S ą du Najwy ż szego, wyra ż one w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004r., zgodnie z którym kara pieni ęż na przewidziana w art. 101 ust.2 pkt 2 [obecnie:106 ust. 2 pkt 2] ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest sankcj ą nak ł adan ą na przedsi ę biorc ę za niedope ł nienie obowi ą zku udzielenia na żą danie Prezesa Urz ę du informacji niezb ę dnych do wszcz ę cia i sprawnego prowadzenia post ę powania tak ż e wówczas, gdy żą dana informacja zosta ł a udzielona z opó ź nieniem, ju ż po wszcz ę ciu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej (III SK 31/2004, OSNP 2005 nr 4, poz. 60). Powy ż sze potwierdza równie ż inny wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 16.12.1998 (sygn. akt XVII Ama 62/98) stanowi ą c, i ż przepisy dotycz ą ce nak ł adania przez Prezesa Urz ę du kary pieni ęż nej obejmuj ą swym zakresem nie tylko nieudzielanie, ale i zw ł ok ę w udzielaniu Prezesowi Urz ę du żą danych przez niego danych. Przemawiaj ą za tym przede wszystkim wzgl ę dy racjonalno ś ci, wyra ż aj ą ce si ę sprzeciwem wobec blokowania przez przedsi ę biorc ę wykonywania zada ń organu antymonopolowego. Przekazywanie przez przedsi ę biorc ę odpowiednich danych s ł u ż y ć ma przede wszystkim sprawnemu i efektywnemu przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego. Rozwi ą zanie przewidziane w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ma wi ę c na celu zdyscyplinowanie uczestników i ekonomi ę post ę powania prowadzonego w interesie publicznym. Zwa ż y ć nale ż y, i ż post ę powanie wyja ś niaj ą ce w niniejszej sprawie nie powinno trwa ć d ł u ż ej ni ż 30 dni od jego wszcz ę cia. Nieudzielanie informacji przez jego uczestnika w wyznaczonym przez Prezesa Urz ę du terminie skutkowa ł o brakiem mo ż liwo ś ci dochowania w/w terminu (podobnie: Wyrok SOKiK z dnia 09.07.2003r., 3 XVII Ama 98/2002, wokanda 2004, Nr 6). Prezes Urz ę du dwukrotnie wzywa ł Przedsi ę biorc ę do przed ł o ż enia przedmiotowych dokumentów: pismem z dnia 16 stycznia 2008r. (dor ę czonym w dniu 18 stycznia 2008r) i ponownie pismem z dnia 11 lutego 2008r. (dor ę czonym w dniu 14 lutego 2008r), wyznaczaj ą c ka ż dorazowo 7 dniowy termin (od daty dor ę czenia wezwania) na dostarczenie informacji i dokumentów. Po bezskutecznym up ł ywie ostatniego z wyznaczonych Przedsi ę biorcy terminów, Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej i dopiero wówczas Gra ż yna Górska, bez podania jakichkolwiek przyczyn opó ź nienia, przes ł a ł a w dniu 05 marca 2008r. (data nadania przesy ł ki w placówce pocztowej) wymagane dokumenty. Próby uzyskania żą danych informacji od Przedsi ę biorcy doprowadzi ł y do znacz ą cego przed ł u ż enia prowadzonego post ę powania, a tym samym nie pozwoli ł y dochowa ć ustawowego terminu przewidzianego na prowadzenie tego typu post ę powa ń . Kary pieni ęż ne nak ł adane przez Prezesa Urz ę du w zwi ą zku z nieudzieleniem informacji maj ą , po pierwsze, charakter represyjny (nak ł adane s ą za naruszenie ustawowego obowi ą zku udzielania informacji na żą danie Prezesa Urz ę du), po drugie prewencyjny (maj ą zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie nimi, czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa Urz ę du, nadaje im charakter dyscyplinuj ą cy. W interesie Prezesa Urz ę du le ż y zapobieganie sytuacjom, w których przedsi ę biorcy poprzez nieudzielenie informacji opó ź niaj ą lub uniemo ż liwiaj ą realizacj ę jego zada ń ustawowych. Zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść do 50.000.000 euro za naruszenia proceduralne. Na ł o ż enie kary na podstawie tego przepisu odbywa si ę w trybie uznania administracyjnego, co oznacza, ż e o ich wysoko ś ci decyduje w konkretnej sprawie Prezes Urz ę du w oparciu m.in. o kryteria wskazane w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Stosownie do tego uregulowania przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci obecnego i uprzedniego naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalaj ą c wysoko ść kary dla Przedsi ę biorcy i Prezes Urz ę du wzi ął przede wszystkim pod uwag ę stopie ń jego zawinienia. Pomimo dwukrotnych wezwa ń Gra ż yna Górska nie udzieli ł a żą danych przez Prezesa Urz ę du informacji i dokumentów. Równie ż po wszcz ę ciu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary Przedsi ę biorca nie uczyni ł zado ść swoim obowi ą zkom, gdy ż nie ustosunkowa ł si ę do stawianych zarzutów oraz nie przedstawi ł powodów zw ł oki w przes ł aniu w/w dokumentów i informacji. Ustalaj ą c wymiar kary Prezes Urz ę du wzi ął jednak pod uwag ę fakt, ż e jest to pierwsze naruszenie przepisów przedmiotowej ustawy przez Gra ż yn ę Górsk ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „Mondial Tours” w Koninie, w zwi ą zku z czym nale ż y po ł o ż y ć nacisk g ł ównie na rol ę prewencyjn ą wymiaru kary. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 750,00 z ł otych. W ocenie Prezesa Urz ę du wymierzona kara pieni ęż na jest adekwatna do stopnia zawinienia, za ś jej wysoko ść jest na tyle dolegliwa dla Przedsi ę biorcy, ż e skutecznie zapobiegnie naruszeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez ten podmiot w przysz ł o ś ci. Na ł o ż ona kara spe ł nia równocze ś nie funkcj ę prewencji ogólnej, zniech ę caj ą c do naruszania prawa równie ż przez innych przedsi ę biorców. Z uwagi na powy ż sze orzeczono jak w sentencji. 4 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 10100078 7822 31000 000 . Stosownie do art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu. Otrzymuje: Gra ż yna Górska Biuro Podro ż y „Mondial Tours” ul. 1 Maja 13 62-510 Konin 5