RPZ-5/2009

1 Poznań, dnia 27 maja 2009r. RPZ- 61/24/08/AR DECYZJA nr RPZ 5/2009 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza się postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , wszczęte z urzędu w związku z podejrzeniem stosowania przez Grażynę Górską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na stosowaniu w warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych postanowień wzorców umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, o treści: 1. pkt 6 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Biuro zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z powodu braku wymaganego minimum uczestników. Może nastąpić to jednak nie później niż na 7 dni przed datą rozpoczęcia imprezy. Termin ten może nie być przestrzegany w przypadku przyczyn niezależnych od biura jak np.: zmiany przepisów szczególnych oraz działań sił wyższych, klęsk żywiołowych, stanów wojny itp. W takim wypadku Klient otrzymuje pełny zwrot wpłaconej kwoty bez odsetek 2. pkt 8 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych O zmianach dotyczących warunków umowy uczestnik powiadamiany jest pisemnie przez Biuro na podany do korespondencji adres. Nie zgłoszenie rezygnacji w terminie 3 dni od daty otrzymania zawiadomienia uważane jest za akceptację zmienionych warunków umowy. 3. pkt 5 Umowy Uczestnicy zobowiązani są do pokrycia ewentualnie wyrządzonych przez siebie szkód w trakcie trwania imprezy w miejscu ich powstania. 4. pkt 11 Warunków Uczestnictwa w imprezach turystycznych Biuro nie zwraca pieniędzy z tytułu niewykorzystanych przez uczestnika świadczeń z jego winy (np. spóźnienie się na miejsce zbiórki, skrócenie pobytu, rezygnacja z części lub całości programu). PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 5. pkt 17 c) Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Uczestnik ma prawo złożyć w Biurze reklamację w razie nienależytego wykonania umowy w terminie nie później niż 7 dni od dnia zakończenia imprezy z zastrzeżeniem pkt 17d i 17e, a biuro ma obowiązek rozpatrzenia reklamacji ciągu 30 dni od daty jej otrzymania. 6. pkt 7 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Cena podana w umowie jest ceną stałą. Biuro zastrzega sobie jednak prawo do zmiany ceny w wyjątkowych przypadkach, takich jak: skokowe zmiany kursów walut, przekraczające 5%, taryf przewozowych, cen paliw, przepisów podatkowych, itp., nie później jednak niż na 20 dni przed datą wyjazdu. 7. pkt 9 Warunków uczestnictwa imprezach turystycznych Biuro zwraca całą wpłatę za udział w imprezie w wypadku: (…) b) odstąpienia uczestnika od umowy w przypadku wzrostu ceny imprezy o więcej niż 10%. Zwrotu należności dla Klienta dokonuje się bez odsetek. 8. pkt 10 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Uczestnik ponosi odpowiedzialność materialną za szkody i straty wyrządzone z jego winy lub z winy osób niepełnoletnich, nad którymi sprawuje nadzór lub opiekę. Powyższe koszty uczestnik pokrywa na miejscu wyrządzenia szkody lub strat. 9. pkt 13 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych (…) Biuro w tym przypadku zastrzega sobie możliwość pobrania opłaty w wysokości 90 zł za zmianę uczestnika (…) 10. pkt 15 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Przy dokonywaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot. 11. pkt 17 b) Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych (…) wysokość odszkodowania nie może przekraczać ceny, jaką uczestnik zapłacił za świadczenia w chwili podpisania umowy (…). 12. pkt 17 d) Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych W przypadku imprez obsługiwanych przez pilota, rezydenta, warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez Biuro jest zgłoszenie przez uczestnika w czasie trwania imprezy pilotowi lub rezydentowi na piśmie umotywowanych zastrzeżeń. 13. pkt 19 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Nie uważa się za wadę usługi: (…) B) przeszkody w realizacji programu wywołane przez osoby prawne i fizyczne nie pozostające w stosunku prawnym z usługodawcą , c) okoliczności , za które Biuro nie odpowiada (np. warunki atmosferyczne, losowe, decyzje władz miejscowych, awarie przewoźników lotniczych, promowych, kolejowych, stany wyjątkowe, wojenne itp.) 14. pkt 20 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Biuro podróży nie ponosi odpowiedzialności za zmiany godzin lotów lub ich odwołania spowodowane decyzjami przewoźnika oraz innymi przyczynami obiektywnymi. Biuro podróży nie odpowiada również za zniszczony lub zagubiony bagaż. 15. pkt 2 Umowy (…) Zleceniobiorca nie odpowiada za niedogodności zaistniałe w trakcie realizacji imprezy oraz niemożność realizacji imprezy wynikłą z przyczyn od niego niezależnych, takich jak: warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, zamieszki, działanie innych okoliczności siły wyższej lub leżących po stronie zleceniodawcy. 16. pkt 18 Warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych Biuro nie ponosi odpowiedzialności za odmowę udzielenia wizy lub wjazdu do danego kraju. Wszelkie skutki wynikające 3 z nieprzestrzegania przepisów paszportowych, wizowych, celnych, dewizowych, obciążają uczestnika imprezy. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu kontrolę wzorców umów stosowanych przez organizatorów turystyki działających na terenie województwa wielkopolskiego pod kątem zgodności z przepisami art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 223, poz. 2268 ze zm.). W ramach postępowania wyjaśniającego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o świadczenie usług turystycznych o nazwie „umowa” oraz ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podróży Mondial Tours w Koninie (dalej: Przedsiębiorca). Przeprowadzona kontrola wykazała, że w umowie o świadczenie usług turystycznych (dalej: umowa) i ogólnych warunkach uczestnictwa zawarto postanowienia, które mogą naruszać zbiorowe interesy konsumentów, co uzasadnia postawienie Przedsiębiorcy zarzutu stosowania postanowień umownych uznanych przez Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 22 lipca 2008r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem stosowania przez Grażynę Górską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie , praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na stosowaniu w ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Przedsiębiorcę postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o treści wskazanej w sentencji decyzji. Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego (pismem doręczonym w dniu 25 lipca 2008r.) nie przedstawił żadnego stanowiska odnośnie stawianych mu zarzutów oraz nie przedłożył informacji od kiedy stosuje umowę z kwestionowanymi postanowieniami, liczby zawartych i niewykonanych umów wg przedmiotowego wzorca oraz dokumentu potwierdzającego wysokość osiągniętego w 2007r. przychodu. Pismem z dnia 5 września 2008r. (doręczonym w dniu 10 września 2008r.) Prezes Urzędu ponowił wezwanie o przekazanie w/w informacji i dokumentów. Grażyna Górska nie udzieliła w wyznaczonym terminie odpowiedzi. Pismem z dnia 17 września 2008r. zwróciła się natomiast z prośbą o wydłużenie do dnia 15 października 2008r. terminu poprawienia i przesłania wzoru nowej umowy o świadczenie usług turystycznych. Równocześnie Przedsiębiorca poinformował, że będąca przedmiotem oceny Prezesa Urzędu umowa nigdy nie była wprowadzona do obrotu prawnego, a z wykorzystaniem jej treści nie zawarto żadnej umowy. Oświadczył ponadto, że jako organizator turystyki zajmuje się jedynie organizowaniem imprez zlecanych przez klientów- zakłady pracy i w takiej sytuacji to prawnik klienta przygotowuje wzorzec umowy, który to następnie jest przez obie strony podpisywany. Przedsiębiorca przedstawił także przykładowy wzór takiej umowy. W załączonym do pisma nowym wzorcu umowy o świadczenie usług turystycznych zredagowano § 2 uprzednio obowiązującego wzorca zaś § 5 poprzedniego wzorca został utrzymany w mocy i w niezmienionej postaci został zamieszczony w § 6 ust. 4 nowej umowy. Prezes Urzędu przychylił się do wniosku organizatora turystyki w kwestii przedłużenia terminu przesłania nowego wzorca umowy o świadczenie usług turystycznych. W wyznaczonym 4 terminie, pismem z dnia 9 października 2008r. Przedsiębiorca przesłał zmienione warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych, nie udokumentował jednak wysokości osiągniętego w 2007r. przychodu. W nowym (załączonym do pisma z dnia 09.10.2008r.) wzorcu warunków uczestnictwa w imprezie turystycznej organizowanej przez Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie, całkowicie zmieniono treść obowiązujących postanowień. Wobec faktu, iż Przedsiębiorca nie przedstawił daty wprowadzenia do obrotu prawnego nowego wzorca, Prezes Urzędu, pismem z dnia 20 października 2008r. (doręczonym w dniu 22 października 2009r.) zobowiązał Przedsiębiorcę m.in. do dostarczenia w/w informacji oraz wskazania liczby ewentualnie zawartych w jego oparciu umów. Pismem z dnia 25 października 2008r. Przedsiębiorca stwierdził, że uprzednio przedłożone ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych nie były stosowane, a nowe – załączone do pisma z dnia 9 października 2008r. zostały wprowadzone do obrotu prawnego w dniu 22 października 2009r. Przedsiębiorca ponownie podkreślił, że w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej organizuje imprezy turystyczne wyłącznie na zamówienie dla zakładów pracy, związków i stowarzyszeń. Kolejnym pismem z dnia 16 stycznia 2009r. (doręczonym w dniu 19 stycznia 2009r.) Prezes Urzędu wezwał Przedsiębiorcę do złożenia oświadczenia o szacunkowej wysokości przychodu osiągniętego przez niego w 2008r. oraz przedłożenia kopii wszystkich umów o świadczenie usług turystycznych podpisanych w okresie od marca 2008r. do stycznia 2009r. Pismem z dnia 22 stycznia 2009r. Grażyna Górska przedłożyła dokument z Biura Rachunkowego […] o wysokości dochodu osiągniętego w 2007r. oraz [….] kopie umów: […] zawarte w oparciu o nowy wzorzec umowy o świadczenie usług turystycznych odpowiadający treści wzorca przesłanego Prezesowi Urzędu pismem z dnia 17 września 2008r. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Grażyna Górska prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Kazimierz Biskupi pod nr DG 6411/008731/95 z dnia 05 października 1995r. Działalność organizatora turystyki Przedsiębiorca prowadzi na podstawie wpisu do Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych prowadzonej przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego pod numerem 5466/390. W obrocie handlowym Przedsiębiorca posługuje się wzorcem umowy o nazwie: „umowa” oraz ogólnymi warunkami uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podróży „Mondial Tours”, które stanowią integralną część umowy podpisywanej przez klienta. W pisemnym oświadczeniu z dnia 17 września 2008r. Przedsiębiorca podkreślił, że wzorzec pierwotnie przedłożonej umowy nie był do tej pory wykorzystany lub użyty do zawarcia umowy o świadczenie usług z klientem. Jednocześnie organizator zaznaczył, że zawiera umowy zlecone przez klientów – zakłady pracy, których prawnicy wspólnie z Grażyną Górską reprezentującą Biuro Podróży „Mondial Tours” opracowują projekt umowy, a następnie projekt ten podlega konsultacji i stosownym korektom i podpisaniu przez obie strony. Powyższe Przedsiębiorca podtrzymał w kolejnych pismach nadesłanych do Prezesa Urzędu. W dalszym toku postępowania, pismem z dnia 25 października 2008r., Przedsiębiorca oświadczył, że również przedłożone przez niego w dniu 07 marca 2008r. warunki uczestnictwa nie były stosowane w praktyce w obrocie konsumenckim. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Przedsiębiorca, pismem z dnia 17 września 2008r., przedłożył nowy wzorzec umowy o świadczenie usług turystycznych, w 5 oparciu o który zawarł dwie umowy z klientem. Nadto, pismem z dnia 9 października Grażyna Górska przedłożyła zmienione warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie. Zgodnie z jej oświadczeniem z dnia 25 października 2008r., w/w warunki uczestnictwa weszły do obrotu prawnego z dniem 22 października 2008r. W związku z wątpliwościami odnośnie stosowania w/w wzorców umów i ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie w obrocie konsumenckim, Prezes Urzędu przeprowadził w dniu 08 kwietnia 2009r. u Przedsiębiorcy kontrolę, której przedmiotem było poszukiwanie dowodów bezpośrednich lub pośrednich na potwierdzenie lub zaprzeczenie zarzutu stosowania w obrocie konsumenckim wzorców umów zawierających postanowienia tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. W toku przedmiotowej kontroli Przedsiębiorca udostępnił kontrolującemu pliki komputerowe i dokumentację zgromadzoną w biurze. Ustalono, iż prowadzona przez Grażynę Górską działalność gospodarcza jako organizatora turystyki ma charakter marginalny. Przedsiębiorca w 2008 r. zawarł we własnym imieniu jedynie […] umowy na organizację wyjazdu dla zakładów pracy. Nie zwarł żadnej umowy z konsumentami. W pomieszczeniu Przedsiębiorcy brak jest również jakichkolwiek katalogów z ofertą Biura Podróży „Mondial Tours”. Przedsiębiorca reklamuje swoją działalność wyłącznie na ulotkach reklamowych, w których treści w sposób ogólny wskazuje się na ofertę w zakresie sprzedaży biletów lotniczych, promowych i autokarowych, a także przykładową ofertę wyjazdową, w której „Mondial Tours” występuje jako licencjonowany agent turystyczny kilkunastu touroperatorów. Zweryfikowano również zawartość segregatorów z kopiami umów zawartych przez „Mondial Tours”. W dokumentach brak było jakiejkolwiek umowy podpisanej przez Przedsiębiorcę jako organizatora turystyki z konsumentem. Prowadząca działalność gospodarczą Grażyna Górska oświadczyła, iż od kilku lat nie zajmuje się organizacją wyjazdów dla osób fizycznych z uwagi na niski stopień zainteresowania i popytu organizowanych przez nią imprez turystycznych. Nadto stwierdziła, iż przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że nie jest w stanie uzbierać grupy minimum 35 osób zainteresowanych konkretną imprezą, a taka liczba jest niezbędna by zapełnić autokar. Ostatnie organizowane przez nią imprezy turystyczne dla konsumentów odbyły się w 2006r. Nadto Prezes Urzędu dokonał analizy strony internetowej Przedsiębiorcy. Na w/w stronie znajduje się wyszukiwarka imprez- wszystkie znajdujące się tam oferty to usługi turystyczne innych organizatorów. Podmiotem zarządzającym wyszukiwarką imprez jest portal Ravel Shops. Przez w/w system rezerwacyjny biuro agencyjne rezerwuje imprezę konkretnego touroperatora i przyjmuje należność za imprezę turystyczną od klienta, a następnie przekazuje ją bezpośrednio na konto tego touroperatora. Następnie pośrednik otrzymuje prowizję z dokonywanych wpłat, a Travel Shops nadprowizję w części należnej agentowi od touroperatora. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102), która wprowadziła do 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów.” Pogląd ten mimo, iż odnosi się do poprzednio obowiązujących przepisów ustawy, pozostaje nadal aktualny. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych, jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administarcyjna – Lex Polonica). Zatem z bezprawnością mamy do czynienia, gdy określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwaji, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). Art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera w pkt 1-3 przykładowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten nawiązuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. w niniejszym postępowaniu przedmiotem zarzutu postawionego Przedsiębiorcy było stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na stosowaniu w warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych postanowień wzorców umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. „Zbiorowe interesy konsumentów” zaś to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowią przy tym sumy indywidualnych interesów dającej się określić, nawet licznej grupy konsumentów. W korespondencji kierowanej do Prezesa Urzędu Przedsiębiorca kilkakrotnie podkreślał, że jego klientami nie są indywidualni konsumenci, a zakłady pracy. W kontekście prezentowanego przez Przedsiębiorcę stanowiska, iż nie świadczy on usług turystycznych jako organizator turystyki konsumentom, ani nie oferuje konsumentom świadczenia takich usług (co zostało potwierdzone w toku niniejszego postępowania), w pierwszej kolejności zachodziła konieczność dokonania oceny, czy zawierane z użyciem wzorca umownego przez klientów instytucjonalnych umowy na rzecz ich pracowników, w których znajdują się postanowienia wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego mogą być uznane za praktyki naruszające zbiorowe interesy 7 konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Innymi słowy należało rozważyć, czy osoby te są konsumentami w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odnosząc się do powyższej kwestii należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o usługach turystycznych klientem jest również osoba, na rzecz której umowa została zawarta, a także osoba, której przekazano prawo do korzystania z usług turystycznych objętych uprzednio zawartą umową. Wobec powyższego klientem Przedsiębiorcy jest osoba fizyczna korzystająca z usługi turystycznej, nawet jeśli nie zawarła ona bezpośrednio z organizatorem turystyki umowy o świadczenie usług turystycznych. Pojęcie klienta w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług turystycznych nie jest jednak tożsame z pojęciem konsumenta w rozumieniu art. 22 1 kodeksu cywilnego, do którego odwołuje się definicja zawarta w art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sam fakt uzyskania przez pracownika zakładu pracy zawierającego z Biurem Podróży „Mondial Tours” w Koninie umowy o świadczenie usług turystycznych statusu „klienta” nie powoduje, że uczestnik wycieczki staje się konsumentem, gdyż to nie on zawierał umowę z Przedsiębiorcą. Status „klienta” oznacza jedynie, iż uczestnik wycieczki uzyskuje ochronę przewidzianą przepisami ustawy o świadczeniu usług turystycznych. Uczestnik wycieczki nie jest natomiast osobą fizyczną „dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”. Nie dokonuje bowiem czynności prawnej i nie jest stroną umowy. Co prawda „beneficjentem” umowy o świadczenie usług turystycznych jest w tym przypadku uczestnik danej imprezy turystycznej wykupionej przez jego pracodawcę, ale w świetle obowiązujących przepisów pozostaje on osobą trzecią w stosunku do stron czynności prawnej jaką jest zawarcie umowy o świadczenie usług turystycznych. Zgodnie z art. 393 kodeksu cywilnego, uczestnik wycieczki uzyskuje roszczenie do organizatora turystyki o spełnienie świadczenia, jednak źródłem tego roszczenia nie jest czynność prawna dokonana przez tego uczestnika. Równocześnie brak jest jakiegokolwiek przepisu szczególnego, który uprawniałyby do odpowiedniego stosowania przepisów art. 385 ¹ - 385 ³ kodeksu cywilnego w zakresie, w jakim umowa o świadczenie usług turystycznych dotyczy praw i obowiązków osoby, na rzecz której wykupiono wycieczkę. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy w konsekwencji, iż zakwestionowane postanowienia zamieszczone w przedłożonych wzorcach umów, nie zostały zastosowane w obrocie prawnym z konsumentami. Od końca 2006 r. Przedsiębiorca nie świadczy i nie oferuje we własnym imieniu konsumentom żadnych usług turystycznych jako organizator turystyki, a w konsekwencji jego działania nie naruszają zbiorowych interesów konsumentów. Brak stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień w obrocie konsumenckim przesądza jednocześnie o tym, iż nie została spełniona również przesłanka bezprawności działania Przedsiębiorcy. Zważyć bowiem należy, iż posługiwanie się wzorcem umownym zawierającym postanowienia wpisane do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu nie jest zakazane w relacjach pomiędzy profesjonalnymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W związku z powyższym, w odniesieniu do w/w zarzutu podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu musi być przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o którym stanowi w/w przepis, oznacza brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, tj. elementu podmiotowego lub przedmiotowego. Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. W/w przepis znajduje więc zastosowanie nawet wówczas, gdy przesłanka czyniąca postępowanie bezprzedmiotowym istniała już w chwili jego wszczęcia, ale stała się organowi znana dopiero w toku postępowania administracyjnego. 8 Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani, tym bardziej, pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. W ocenie Prezesa Urzędu, ustalony stan faktyczny wskazuje, że wobec Grażyny Górskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Biuro Podróży „Mondial Tours” w Koninie nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji wydanie decyzji merytorycznej. Zauważyć należy na marginesie, że w odniesieniu do Przedsiębiorcy nie zachodzą podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezbędne do wydania decyzji w w/w trybie jest bowiem uznanie działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i jednocześnie stwierdzenie, że przedsiębiorca w dacie orzekania zaprzestał już jej stosowania. Warunkiem wydania takiej decyzji jest więc ustalenie, że praktyka zarzucona przedsiębiorcy była stosowana i przestała być stosowana. Nadto, zgodnie z art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK nie wszczyna postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. W niniejszej sprawie Przedsiębiorca ostatnią umowę z konsumentem zawarł w 2006r., po tym czasie zaś zaprzestał oferowania konsumentom organizacji imprez turystycznych we własnym imieniu. W związku z powyższym, nawet jeśli Przedsiębiorca posługiwał się wzorcami umów zawierających klauzule, które wpisane zostały do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, doszło już do przedawnienia wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego- od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger Otrzymuje: 1.Grażyna Górska Biuro Podróży „Mondial Tours” Al. 1 Maja 13 62-510 Konin; 2. a.a.