RPZ-49/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 24 grudnia 2008r. RPZ- 61/30/08/JM DECYZJA nr RPZ 49/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Ma ł gorzacie Sikorskiej prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Biuro Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, bezprawne dzia ł ania Ma ł gorzaty Sikorskiej prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Biuro Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni, polegaj ą ce na stosowaniu w „Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych” postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: 1. W przypadku, gdy klient, który nie wykupi ł ubezpieczenia rezygnuje z zarezerwowanej imprezy, organizator z uwagi na poniesione koszty organizacji ma prawo dokonania potr ą ce ń - liczonych od ca ł kowitej ceny imprezy- wed ł ug nast ę puj ą cych zasad: a) do 40 dni przed dniem wyjazdu- 20% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty b) od 39 dni do 20 dni przed dniem wyjazdu- 50% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty c) od 19 dni do 8 dni przed dniem wyjazdu- 80% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty d) 7 dni i mniej przed dniem wyjazdu- 90% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty (pkt 5 VI. Ubezpieczenie zwrotu kosztów rezygnacji z imprezy lub wcze ś niejszego z niej powrotu, rezygnacja z imprezy turystycznej, zmiana terminu) 2. Podstaw ą reklamacji nie mog ą by ć zdarzenia i okoliczno ś ci, za które biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci i przy zachowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie mog ł o ich przewidzie ć (awarie techniczne ś rodków transportu, postoje na granicach, czynno ś ci celne i warunki atmosferyczne w czasie trwania imprezy) (pkt 3 XI. Reklamacje) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 25 listopada 2008r. 1 II. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, nak ł ada si ę na Ma ł gorzat ę Sikorsk ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Biuro Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.423,00 z ł (s ł ownie: tysi ą c czterysta dwadzie ś cia trzy z ł ) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych przez organizatorów turystyki dzia ł aj ą cych na terenie województwa wielkopolskiego pod k ą tem zgodno ś ci z przepisami art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 223, poz. 2268 ze zm.). W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: „umowa- zg ł oszenie na imprez ę turystyczn ą organizowan ą przez Biuro Podró ż y Arkadia” oraz „Ogólnych warunków uczestnictwa Biura Podró ż y Arkadia”, stosowanych w obrocie konsumenckim przez Ma ł gorzat ę Sikorsk ą prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Biuro Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni (dalej: Przedsi ę biorca). Przeprowadzona kontrola wykaza ł a, ż e w „Ogólnych warunkach uczestnictwa Biura Podró ż y Arkadia” zawarto postanowienia, które mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Pismem z dnia 16 kwietnia 2008r. Przedsi ę biorca zosta ł wezwany do dobrowolnego zaprzestania ich stosowania. W dniu 11 czerwca 2008r. Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł nowo opracowany wzorzec o nazwie: „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych” (dalej: „Warunki uczestnictwa”), z którego wi ę kszo ść kwestionowanych wcze ś niej postanowie ń zosta ł a usuni ę ta. W ą tpliwo ś ci Prezesa Urz ę du wzbudzi ł y jednak zamieszczone w tym wzorcu pkt: 5 (VI. Ubezpieczenie zwrotu kosztów rezygnacji z imprezy lub wcze ś niejszego z niej powrotu, rezygnacja z imprezy turystycznej, zmiana terminu), o tre ś ci: „W przypadku, gdy klient, który nie wykupi ł ubezpieczenia rezygnuje z zarezerwowanej imprezy, organizator z uwagi na poniesione koszty organizacji ma prawo dokonania potr ą ce ń - liczonych od ca ł kowitej ceny imprezy- wed ł ug nast ę puj ą cych zasad: a) do 40 dni przed dniem wyjazdu- 20% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, b) od 39 dni do 20 dni przed dniem wyjazdu- 50% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, c) od 19 dni do 8 dni przed dniem wyjazdu- 80% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, d) 7 dni i mniej przed dniem wyjazdu- 90% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty” oraz nowo wprowadzony pkt 3 (XI. Reklamacje) o tre ś ci: „Podstaw ą reklamacji nie mog ą by ć zdarzenia i okoliczno ś ci, za które biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci i przy zachowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie mog ł o ich przewidzie ć (awarie techniczne ś rodków transportu, postoje na granicach, czynno ś ci celne i warunki atmosferyczne w czasie trwania imprezy)”. W ocenie Prezesa Urz ę du, postanowienia te mog ł y zosta ć uznane za to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 25 wrze ś nia 2008r. wszcz ął wobec Przedsi ę biorcy z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy 2 konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu „Warunków uczestnictwa” postanowie ń wzorców umów, które wpisane zosta ł y do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego umownych, o przytoczonej powy ż ej tre ś ci. Jednocze ś nie, w dniu 26 wrze ś nia 2008r. do Delegatury Urz ę du w Poznaniu wp ł yn ął wzorzec „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych” Biura Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni, w którym ww. postanowienia nie wyst ę powa ł y. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, pismem z dnia 4 pa ź dziernika 2008r. poinformowa ł , ż e zrezygnowa ł z niedozwolonych klauzul we w ł asnych „Warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych” (pkt 5 dzia ł VI oraz pkt 3 dzia ł XI). Nowe „Warunki” stosowane s ą od dnia poprawienia, a wi ę c od dnia 16 wrze ś nia 2008r. Od dnia 16 wrze ś nia 2008r. Biuro Podró ż y Arkadia nie zawar ł o ż adnej umowy z konsumentami. Wcze ś niejsze umowy by ł y podpisane zgodnie z „Warunkami uczestnictwa w imprezach turystycznych”, które przed ł o ż ono w dniu 3 marca 2008r. oraz w dniu 16 kwietnia 2008r. Te umowy zosta ł y ju ż zrealizowane, tote ż ż adna umowa nie pozostaje w obrocie prawnym. Ponadto pismem z dnia 27 listopada 2008r., Przedsi ę biorca dodatkowo wyja ś ni ł , ż e zgodnie z „Warunkami uczestnictwa” przed ł o ż onymi w dniu 11 czerwca 2008r., które zawiera ł y niedozwolone klauzule podpisano tylko dwie umowy. Do dnia dzisiejszego nie ma w obrocie ż adnych imprez turystycznych, które mia ł yby by ć zrealizowane wg „Warunków uczestnictwa” z dnia 11 czerwca 2008r. Na potwierdzenie stosowania nowego wzorca, nie zawieraj ą cego niedozwolonych postanowie ń umownych, Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł kopi ę umowy z dnia 25 listopada 2008r. zawartej zgodnie z jego postanowieniami. Przedsi ę biorca podkre ś li ł równie ż , ż e prowadzi ma ł e biuro podró ż y, które organizuje we w ł asnym zakresie tylko wycieczki szkolne i dla zak ł adów pracy. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Ma ł gorzata Sikorska prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Biuro Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni w oparciu o wpis do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy Wrze ś nia. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m.in. dzia ł alno ść organizatora turystyki oraz agenta turystycznego. Dzia ł alno ść organizatora turystyki Przedsi ę biorca prowadzi na podstawie wpisu do Ewidencji Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych prowadzonej przez Marsza ł ka Województwa Wielkopolskiego pod numerem 5904. W obrocie konsumenckim Przedsi ę biorca pos ł uguje si ę wzorcami umownymi o nazwie: „umowa- zg ł oszenie na imprez ę turystyczn ą organizowan ą przez Biuro Podró ż y Arkadia” oraz „Ogólne warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych” (wcze ś niej: „Ogólne warunki uczestnictwa Biura Podró ż y Arkadia”), które stanowi ą integraln ą cz ęść umowy zawieranej z klientem. W niniejszym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o tre ś ci wskazanej w pkt I sentencji decyzji. Wzorzec „Warunków uczestnictwa”, w którym zamieszczone zosta ł y ww. postanowienia by ł przez Przedsi ę biorc ę stosowany, wed ł ug jego o ś wiadczenia, do dnia 16 wrze ś nia 2008r. Dwie umowy zawarte zgodnie z jego postanowieniami zosta ł y ju ż wykonane (o ś wiadczenie Przedsi ę biorcy- pisma z dnia 4 pa ź dziernika i 27 listopada 2008r.). Od dnia 16 wrze ś nia 2008r. Przedsi ę biorca stosuje nowy wzorzec, z którego pkt 3 zosta ł usuni ę ty, natomiast pkt 5 otrzyma ł brzmienie: „W przypadku gdy klient, który nie wykupi ł ubezpieczenia rezygnuje z zarezerwowanej imprezy, Organizator z uwagi 3 na poniesione koszty imprezy ma prawo dokonania potr ą ce ń liczonych od ca ł kowitej ceny imprezy, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty”. W oparciu o ten wzorzec Przedsi ę biorca zawiera umowy z konsumentami (o ś wiadczenie Przedsi ę biorcy- pismo z dnia 27 listopada 2008r., kopia umowy z dnia 25 listopada 2008r.) . Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Stwierdzenie przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Jako bezprawne nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z prawem, zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego lub dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwaji, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej grupy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. W ś wietle utrwalonego orzecznictwa s ą dowego, Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie praktyki okre ś lonej w ww. przepisie w odniesieniu do przedsi ę biorcy, który nie by ł stron ą post ę powania s ą dowego zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkre ś li ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć , jak wskaza ł S ą d, w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne ju ż wpisane do rejestru, przy czym wpis taki zwi ą zany by ł z dzia ł aniami innych przedsi ę biorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, SOKiK wyrazi ł pogl ą d, ż e dla uznania okre ś lonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie klauzul powinien by ć bowiem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li wi ę c cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Przedstawione powy ż ej orzecznictwo potwierdza uchwa ł a 7 s ę dziów S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, ż e stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 . Odwo ł uj ą c si ę do argumentów o 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 4 charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o jej wyk ł adni ę . Przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wykazana zostanie odr ę bnie w odniesieniu do ka ż dego z zarzutów. Kwestia naruszenia zbiorowego interesu konsumentów omówiona zostanie natomiast łą cznie, z uwagi na identyczny charakter i znaczenie tego zagadnienia dla obydwu postanowie ń obj ę tych niniejszym post ę powaniem. I. W prowadzonym post ę powaniu administracyjnym zakwestionowano postanowienie, zgodnie z którym: „W przypadku, gdy klient, który nie wykupi ł ubezpieczenia rezygnuje z zarezerwowanej imprezy, organizator z uwagi na poniesione koszty organizacji ma prawo dokonania potr ą ce ń - liczonych od ca ł kowitej ceny imprezy- wed ł ug nast ę puj ą cych zasad: a) do 40 dni przed dniem wyjazdu- 20% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, b) od 39 dni do 20 dni przed dniem wyjazdu- 50% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, c) od 19 dni do 8 dni przed dniem wyjazdu- 80% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, d) 7 dni i mniej przed dniem wyjazdu- 90% ceny imprezy od osoby, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty ( pkt 5 VI. Ubezpieczenie zwrotu kosztów rezygnacji z imprezy lub wcze ś niejszego z niej powrotu, rezygnacja z imprezy turystycznej, zmiana terminu). W oparciu o ww. postanowienie konsument ma obowi ą zek poniesienia okre ś lonych z góry op ł at w przypadku rezygnacji z imprezy. W ocenie Prezesa Urz ę du, op ł aty te stanowi ą odst ę pne. Stosowana przez Przedsi ę biorc ę regulacja pozwala bowiem konsumentowi na odst ą pienie od umowy wy łą cznie poprzez zap ł at ę ustalonych kwot. Trudno jednocze ś nie z tre ś ci postanowienia wnioskowa ć i zdecydowanie rozstrzygn ąć , jakimi op ł atami zostanie obci ąż ony konsument w przypadku rezygnacji z imprezy. Z jednej strony postanowienie to wskazuje na koszty standardowe, ustalone rycza ł towo jako % od ceny imprezy, których wysoko ść uzale ż niona jest jedynie od terminu z ł o ż enia rezygnacji, z drugiej- postanowienie zastrzega, ż e potr ą cone kwoty nie mog ą by ć wy ż sze ni ż rzeczywiste koszty poniesione przez Przedsi ę biorc ę . Niejednoznaczno ść zapisów tego postanowienia nie pozwala wi ę c na ustalenie, jakie w istocie kwoty utraci konsument w zwi ą zku z rezygnacj ą z imprezy. Rezygnacja konsumenta z imprezy stanowi odst ą pienie od umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Zgodnie z art. 395 §2 Kodeksu cywilnego, w razie odst ą pienia od umowy, umowa uwa ż ana jest za niezawart ą , a to co strony sobie ś wiadczy ł y ulega zwrotowi. Organizator turystyki powinien natomiast w ka ż dym przypadku rezygnacji klienta z imprezy dokona ć indywidualnych rozlicze ń poniesionych kosztów. W ą tpliwo ś ci wywo ł uje zatem, poza niejednoznaczno ś ci ą zapisów, tak ż e uprawnienie Przedsi ę biorcy do potr ą cenia sta ł ej, z góry okre ś lonej op ł aty tytu ł em ewentualnych kosztów, które poniós ł w zwi ą zku z zawarciem i przygotowaniem do realizacji umowy. Op ł aty te uzna ć nale ż y równie ż - w ś wietle ca ł kowitej ceny imprezy- za ra żą co wygórowane odst ę pne w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 Kodeksu cywilnego. W kontek ś cie pozosta ł ych postanowie ń wzorca, postanowienie to spe ł nia ponadto przes ł anki klauzuli 5 niedozwolonej, o której stanowi art. 385 3 pkt 16 Kodeksu cywilnego, a który za niedozwolone uznaje postanowienia nak ł adaj ą ce wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. Postanowienia analizowanych wzorców nie zastrzegaj ą takich op ł at na rzecz konsumenta na wypadek odst ą pienia Przedsi ę biorcy od umowy. Prawa i obowi ą zki stron umowy wzajemnej ukszta ł towane zosta ł y wi ę c w sposób nierównorz ę dny, bez zachowania symetrii i ze szkod ą dla konsumenta, który jest jedyn ą stron ą obci ąż on ą negatywnymi konsekwencjami zwi ą zanymi z odst ą pieniem od umowy. Kwestia okre ś lania kosztów w przypadku odst ą pienia konsumenta od umowy by ł a wielokrotnie przedmiotem rozwa ż a ń w orzecznictwie s ą dowym. W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 wrze ś nia 2007r. sygn. akt VI ACa 637/07 S ą d Apelacyjny w Warszawie uzna ł za uzasadnione stanowisko, ż e w przypadku odst ą pienia klienta od umowy przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej organizatorzy turystyki mog ą zatrzyma ć warto ść udokumentowanych, rzeczywi ś cie poniesionych kosztów zwi ą zanych z wykonaniem umowy. Powinni jednak zwróci ć kontrahentowi to, co oszcz ę dzili wskutek niewykonania umowy. Wynika z tego konieczno ść prowadzenia indywidualnych rozlicze ń z ka ż dym konsumentem korzystaj ą cym z ich us ł ug. Wobec tego stosowanie w tym celu konstrukcji kosztów zrycza ł towanych jest ca ł kowicie nieprzydatne i co wi ę cej niedozwolone (…). Niedopuszczalne jest takie ukszta ł towanie wzajemnych praw i obowi ą zków stron umowy, i ż w ka ż dej sytuacji, niezale ż nie od przyczyn rezygnacji klienta (choroba czy inne wypadki losowe) oraz niezale ż nie od tego, czy organizator faktycznie poniós ł w zwi ą zku z t ą rezygnacj ą jak ą kolwiek szkod ę (chocia ż by z uwagi na mo ż liwo ść sprzeda ż y tej wycieczki innemu klientowi), klient zobligowany jest do poniesienia okre ś lonych z „góry” przez organizatora kosztów rezygnacji. W ocenie Prezesa Urz ę du, kwestionowane postanowienie jest to ż same z klauzul ą niedozwolon ą wpisan ą w pozycji 1151 rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, na podstawie wyroku SOKiK z dnia 28 lutego 2007r. sygn. akt XVII Amc 56/06. Wyrokiem tym za niedozwolone uznano postanowienie o tre ś ci: Uczestnik ma prawo zrezygnowa ć z imprezy turystycznej lub cz ęś ci ś wiadcze ń obj ę tych umow ą (np. przelot samolotem, przejazd autokarem, szkolenie narciarskie, zakwaterowanie, transfer i inne) na poni ż ej wyszczególnionych warunkach. W sytuacjach wyj ą tkowych stosuje si ę warunki uczestnictwa poddostawcy (np. zakup biletów lotniczych rejsowych lub tanich linii lotniczych), zgodnie z którymi rezygnacja z imprezy mo ż e poci ą ga ć za sob ą utrat ę ca ł ej wp ł aconej sumy. Organizator zobowi ą zuje si ę wyda ć uczestnikowi ww. warunki (…):- przy rezygnacji do 35 dni przed zaplanowan ą dat ą wyjazdu organizator pobiera op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 5% ceny imprezy lub ś wiadczenia od ka ż dego rezygnuj ą cego uczestnika;- przy rezygnacji na mniej ni ż 35 dni przed terminem wyjazdu, ale nie pó ź niej ni ż 22 dni przed tym terminem- organizator ma prawo zatrzyma ć 50% ceny imprezy lub ś wiadczenia, od ka ż dego rezygnuj ą cego uczestnika, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty; przy rezygnacji mi ę dzy 21 a 8 dniem przed terminem wyjazdu organizator ma prawo zatrzyma ć 80% ceny imprezy lub ś wiadczenia, od ka ż dego rezygnuj ą cego uczestnika, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty, przy rezygnacji na 7 dni i mniej przed dat ą wyjazdu organizator ma prawo zatrzyma ć 90% ceny imprezy lub ś wiadczenia, od ka ż dego rezygnuj ą cego uczestnika, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty (…). Wskazuj ą c na przes ł anki klauzul niedozwolonych z art. 385 3 pkt 16 i 17 Kodeksu cywilnego, SOKiK orzek ł , ż e postanowienie to zmierza do na ł o ż enia wy łą cznie na konsumenta obowi ą zku zap ł aty ra żą co wygórowanego odst ę pnego w przypadku odst ą pienia konsumenta od umowy. Zwróci ł równie ż uwag ę na zastrze ż enie wygórowanych stawek odst ę pnego ju ż na wiele dni przed rozpocz ę ciem imprezy i nie uwzgl ę dnienie tego, ż e organizator mo ż e w ogóle nie ponie ść ż adnych kosztów w zwi ą zku z rezygnacj ą klienta z imprezy i mo ż liwo ś ci ą jej ponownej sprzeda ż y. Powo ł uj ą c przepisy art. 395 §2 i art. 396 Kodeksu cywilnego SOKiK podkre ś li ł , ż e organizator ma prawo do uzyskania zwrotu rzeczywistych kosztów poniesionych w zwi ą zku z umow ą , a proponowane stawki op ł at rycza ł towych s ą od tych kosztów oderwane. Zarzuci ł wreszcie niejednoznaczno ść w okre ś laniu kwot, jakie utraci konsument w przypadku rezygnacji z imprezy turystycznej- postanowienie uprawnia bowiem organizatora do zatrzymania z góry okre ś lonej procentowo kwoty z jednoczesnym wskazaniem, ż e nie wi ę kszej ni ż faktycznie poniesione koszty. W istocie wi ę c nie jest oczywiste, jaka relacja zachodzi mi ę dzy wskazanymi 6 sposobami rozlicze ń , co powoduje, ż e konsument pozostaje niedoinformowany w tak istotnej kwestii, jak ą jest wysoko ść nale ż nych organizatorowi kwot w przypadku rezygnacji z imprezy, a ponadto mo ż e by ć nara ż ony na dowolno ść interpretacyjn ą ze strony organizatora. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie pkt 5 mie ś ci si ę w hipotezie ww. klauzuli niedozwolonej. Konstrukcja prawna tego postanowienia, a co za tym idzie jego istota i cel s ą bowiem to ż same. Postanowienie to nie informuje konsumenta w sposób jednoznaczny i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci, jakie op ł aty poniesie w przypadku rezygnacji z imprezy przed planowanym terminem jej rozpocz ę cia. Wskazuje na op ł aty standardowe, ustalone rycza ł towo od ceny imprezy, ale jednocze ś nie zastrzega, ż e potr ą cone koszty nie mog ą by ć wy ż sze od kosztów rzeczywi ś cie poniesionych przez Przedsi ę biorc ę . Kszta ł tuje przy tym wzajemne prawa i obowi ą zki stron umowy bez zachowania symetrii i ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń wzajemnych, zastrzegaj ą c mo ż liwo ść ich potr ą cenia jedynie na rzecz Przedsi ę biorcy. W obydwu porównywanych klauzulach zastrze ż ono tak ż e ra żą co wygórowane odst ę pne w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 Kodeksu cywilnego. W zmienionym wzorcu „Warunków uczestnictwa” przedstawionym przez Przedsi ę biorc ę kwestionowane postanowienie otrzyma ł o brzmienie: „W przypadku gdy klient, który nie wykupi ł ubezpieczenia rezygnuje z zarezerwowanej imprezy, Organizator z uwagi na poniesione koszty imprezy ma prawo dokonania potr ą ce ń liczonych od ca ł kowitej ceny imprezy, jednak nie wi ę cej ni ż faktycznie poniesione koszty”. Z uwagi na zmian ę sposobu rozlicze ń kosztów w przypadku rezygnacji z imprezy, mo ż liwe jest stwierdzenie, ż e Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du uzna ł ponadto za niedozwolone postanowienie przewiduj ą ce, ż e „Podstaw ą reklamacji nie mog ą by ć zdarzenia i okoliczno ś ci, za które biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci i przy zachowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie mog ł o ich przewidzie ć (awarie techniczne ś rodków transportu, postoje na granicach, czynno ś ci celne i warunki atmosferyczne w czasie trwania imprezy)” ( pkt 3 XI. Reklamacje). Wymieniaj ą c okoliczno ś ci, które nie mog ą by ć podstaw ą reklamacji, Przedsi ę biorca wy łą czy ł swoj ą odpowiedzialno ść z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy. Nale ż y podkre ś li ć , ż e odpowiedzialno ść organizatora turystyki zosta ł a oparta w ustawie o us ł ugach turystycznych na zasadzie ryzyka, a jej wy łą czenie nast ę puje w tylko przypadkach okre ś lonych w art. 11a ust. 1 pkt 1-3. Przepis ten stanowi, ż e organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych chyba, ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć albo si łą wy ż sz ą . Wskazane okoliczno ś ci i zdarzenia: awarie techniczne ś rodków transportu, postoje na granicach, czynno ś ci celne i warunki atmosferyczne wykraczaj ą , w ocenie Prezesa Urz ę du, poza hipotez ę powo ł anego przepisu. Niektóre z nich, takie jak: postoje na granicach czy czynno ś ci celne mog ą by ć przecie ż zwi ą zane z dzia ł aniami lub zaniechaniami Przedsi ę biorcy. Tym bardziej organizator nie mo ż e wy łą czy ć swojej odpowiedzialno ś ci za awarie ś rodków transportu. Umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych ma charakter z ł o ż ony, co oznacza, ż e na jej mocy organizator zobowi ą zuje si ę do ś wiadczenia us ł ug o ró ż norakim charakterze, w szczególno ś ci przewozowych i hotelarskich. Zobowi ą zanie powinno by ć wykonane w ca ł o ś ci, a ka ż de ze ś wiadcze ń musi by ć zgodne z tre ś ci ą zawartej umowy. Nawet zlecenie wykonania przewozu innemu podmiotowi nie zwalnia organizatora od odpowiedzialno ś ci za wykonanie tej cz ęś ci umowy. Organizator winien wykaza ć si ę wi ę c odpowiedni ą dba ł o ś ci ą o stan techniczny ś rodków transportu, dlatego te ż nie ka ż da awaria pozwoli na wy łą czenie jego odpowiedzialno ś ci. Wskazane w ww. postanowieniu przyczyny, które nie mog ą by ć podstaw ą reklamacji, nie zosta ł y zatem sformu ł owane precyzyjnie, co powoduje, ż e 7 nie zawsze b ę d ą mie ś ci ł y si ę w katalogu okoliczno ś ci rzeczywi ś cie wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść kontraktow ą Przedsi ę biorcy, na mocy art. 11a ust. 1 pkt 1-3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Z tych te ż wzgl ę dów postanowienie to spe ł nia przes ł anki klauzuli niedozwolonej, okre ś lonej w art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem niedozwolone s ą postanowienia umowne, które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonania lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2007r. sygn. akt XVII Amc 160/05, SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: (…) Podstaw ą reklamacji nie mog ą by ć jednak zdarzenia i okoliczno ś ci, za które Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci (m.in. postoje na granicach, czynno ś ci celne, warunki atmosferyczne w czasie realizacji imprezy, zamieszki, wojny, strajki, blokady dróg, powodzie itp.) oraz wszelkie inne wymienione w punkcie 13 niniejszych warunków (pozycja 1090 rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych). Orzekaj ą c o abuzywno ś ci tego zapisu na podstawie art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego, SOKiK stwierdzi ł , ż e prowadzi on do wy łą czenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialno ś ci organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Wskazane okoliczno ś ci, za które organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci wykraczaj ą bowiem swym zakresem poza katalog okoliczno ś ci egzoneracyjnych z art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych, a wi ę c zmierzaj ą do niezgodnego z przepisami wy łą czenia lub ograniczenia odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki. Podobne zastrze ż enia S ą du wywo ł a ł a tak ż e klauzula wpisana w pozycji 1057 rejestru, uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku z dnia 14 grudnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 152/05: Przyczyn ą reklamacji nie mog ą by ć okoliczno ś ci, za które Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci (awarie ś rodków transportu). W uzasadnieniu wyroku SOKiK zwróci ł uwag ę na niedopuszczalno ść wy łą czenia odpowiedzialno ś ci za skutki spowodowane awari ą techniczn ą ś rodków transportu, je ż eli awaria taka wynika z przyczyn innych ni ż wskazane w art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych. Tej tre ś ci postanowienie wyczerpuje, w ocenie S ą du, przes ł anki klauzuli abuzywnej z art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego, a ponadto jest sprzeczne z art. 474 Kodeksu cywilnego, reguluj ą cym odpowiedzialno ść d ł u ż nika za dzia ł ania i zaniechania osób, którym powierza wykonanie umowy. Równie ż wyrokiem SOKiK z dnia 5 grudnia 2007r. sygn. akt XVII Amc 245/07, SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „Podstaw ą reklamacji sk ł adanej przez uczestnika nie mog ą by ć zdarzenia i okoliczno ś ci, których FUNCLUB przy nale ż ytej staranno ś ci nie móg ł przewidzie ć lub zaistnia ł y nie z winy FUNCLUB (w szczególno ś ci: opó ź nienia w transporcie, postoje na granicach, awarie ś rodków transportu, czynno ś ci celne, warunki atmosferyczne w trakcie trwania imprezy (pozycja 1415 rejestru). W ocenie Prezesa Urz ę du, kwestionowane postanowienie, mimo braku identycznego brzmienia, jest to ż same z cyt. klauzulami niedozwolonymi. Podobnie jak ww. klauzule prowadzi do sprzecznego z prawem wy łą czenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy- organizatora turystyki wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Ww. postanowienie zosta ł o usuni ę te z nowych „Warunków uczestnictwa”, co przes ą dza o stwierdzeniu zaniechania zarzuconej Przedsi ę biorcy praktyki. Stwierdzenie to ż samo ś ci zakwestionowanych klauzul z klauzulami wpisanymi do rejestru pozwala na uznanie, ż e wykazana zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, która stanowi pierwsz ą przes ł ank ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Do stwierdzenia stosowania praktyki, o której mowa w ww. przepisie, niezb ę dne jest ponadto wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów . W ocenie Prezesa Urz ę du, nie ma w ą tpliwo ś ci, ż e bezprawne dzia ł ania Ma ł gorzaty Sikorskiej prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Biuro Podró ż y „Arkadia” we Wrze ś ni godz ą ce w interes konsumentów dotyczy tzw. 8 zbiorowego interesu konsumentów. W analizowanej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby zawieraj ą ce z nim umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. W ś wietle powy ż szego, spe ł nione zosta ł y przes ł anki niezb ę dne do uznania, ż e Przedsi ę biorca stosowa ł praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów; wykazana zosta ł a zarówno bezprawno ść jego dzia ł ania jak i naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy (art. 27 ust. 3). W toku post ę powania Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e zgodnie z postanowieniami kwestionowanego wzorca „Warunków uczestnictwa” zawar ł 2 umowy z konsumentami, które zosta ł y ju ż wykonane. W obrocie prawnym nie wyst ę puj ą zatem umowy, które zawiera ł yby niedozwolone postanowienia umowne. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł ponadto, ż e od dnia 16 wrze ś nia 2008r. stosuje nowy wzorzec, który nie zawiera postanowie ń uznanych za niedozwolone w prowadzonym post ę powaniu administracyjnym. Fakt jego stosowania Przedsi ę biorca wykaza ł przesy ł aj ą c kopi ę pierwszej umowy zawartej zgodnie z jego postanowieniami z dniu 25 listopada 2008r. Prezes Urz ę du uzna ł zatem, ż e Przedsi ę biorca dostosowa ł swoje dzia ł ania do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, w szczególno ś ci art. 385 i nast. Kodeksu cywilnego oraz tre ś ci klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych i z dniem zawarcia umowy w oparciu o nowy wzorzec tj. z dniem 25 listopada 2008r. zaprzesta ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż a ł o orzec jak w pkt I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Z powo ł anego wy ż ej przepisu wynika, ż e kara pieni ęż na ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsi ę biorcy zasadne jest na ł o ż enie kary pieni ęż nej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urz ę du. Zwróci ć nale ż y uwag ę , i ż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie okre ś laj ą jakichkolwiek przes ł anek, od których uzale ż nione by ł oby podj ę cie decyzji o na ł o ż eniu kary. Ustawodawca wskaza ł jedynie w art. 111 cyt. ustawy te okoliczno ś ci, które Prezes Urz ę du winien uwzgl ę dni ć decyduj ą c o wymiarze kary pieni ęż nej, wymieniaj ą c okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci sprawy, przede wszystkim charakter klauzul niedozwolonych, które przypisano Przedsi ę biorcy, Prezes Urz ę du uzna ł za uzasadnione na ł o ż enie na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. W ocenie Prezesa Urz ę du, zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu postanowienia w negatywny sposób wp ł ywaj ą na sytuacj ę konsumentów i s ą przejawem nierównorz ę dnego i nierzetelnego ich traktowania. 9 Okoliczno ś ci ą przemawiaj ą c ą za zastosowaniem wobec Przedsi ę biorcy kary pieni ęż nej jest ponadto fakt, i ż jako organizator turystyki o kilkuletnim do ś wiadczeniu na rynku us ł ug turystycznych powinien mie ć ś wiadomo ść , ż e nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Rejestr ten, co wymaga podkre ś lenia, jest jawny i powszechnie dost ę pny, a stosowanie postanowie ń do niego wpisanych oznacza wprowadzenie do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Przedsi ę biorca winien wi ę c zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów art. 385 1 i nast. Kodeksu cywilnego, jak równie ż konieczno ś ci dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców do tre ś ci wpisów zamieszczanych w rejestrze. Przychód osi ą gni ę ty przez Przedsi ę biorc ę w 2007r. wyniós ł [usuni ę to] z ł . Maksymalna kara pieni ęż na, która mog ł aby zosta ć na ł o ż ona na Przedsi ę biorc ę to [usuni ę to] z ł . Prezes Urz ę du uzna ł , ż e w odniesieniu do Przedsi ę biorcy zasadne jest na ł o ż enie kary w wysoko ś ci 1.423 z ł po zaokr ą gleniu, co stanowi [usuni ę to] przychodu osi ą gni ę tego przez Przedsi ę biorc ę w 2007r. oraz [usuni ę to] maksymalnego wymiaru kary. Jako okoliczno ść obci ąż aj ą c ą przy wymiarze kary pieni ęż nej, Prezes Urz ę du uzna ł stopie ń naruszenia interesów ekonomicznych i prawnych konsumentów. Postanowienie pkt 5 bezpo ś rednio narusza interes ekonomiczny konsumentów, skoro na jego podstawie konsument mo ż e zosta ć obci ąż ony obowi ą zkiem poniesienia z góry ustalonych, wygórowanych kwot odst ę pnego, bez konieczno ś ci dokonania przez Przedsi ę biorc ę indywidualnych rozlicze ń i zatrzymania jedynie rzeczywi ś cie poniesionych wskutek rezygnacji z imprezy kosztów. Z drugiej strony postanowienie to sformu ł owane zosta ł o w sposób niejednoznaczny, nie pozwalaj ą cy konsumentowi na uzyskanie pewnej i konkretnej informacji, co do wysoko ś ci kosztów, jakimi zostanie obci ąż ony na wypadek rezygnacji z imprezy. Interesy ekonomiczne i prawne konsumenta narusza tak ż e drugie z kwestionowanych postanowie ń (pkt 3), które wy łą cza lub istotnie ogranicza odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. To postanowienie zmierza w istocie do wprowadzenia w b łą d konsumentów co do zasad i zakresu odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy i pozbawienia ich mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń odszkodowawczych z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, w przypadku wyst ą pienia wskazanych przez Przedsi ę biorc ę okoliczno ś ci. Jako okoliczno ść ł agodz ą c ą uznano fakt, ż e Przedsi ę biorca jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania administracyjnego przes ł a ł wzorzec umowy nie zawieraj ą cy ww. niedozwolonych postanowie ń umownych. Wymaga równie ż podkre ś lenia, ż e zgodnie z postanowieniami analizowanego wzorca Przedsi ę biorca zawar ł jedynie 2 umowy, co powoduje, ż e zakres negatywnych, rzeczywistych skutków praktyki Przedsi ę biorcy nie jest znaczny. Ponadto Przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Zdaniem Prezesa Urz ę du tak okre ś lona kara spe ł ni zarówno rol ę represyjn ą jako odczuwalna sankcja i dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjn ą , zapobiegaj ą c ą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest te ż jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszaj ą cy dla innych przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść organizatora turystyki przed stosowaniem w przysz ł o ś ci tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Bior ą c od uwag ę powy ż sze kara pieni ęż na na ł o ż ona na Przedsi ę biorc ę jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tych te ż wzgl ę dów orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji 10 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z up. PREZESA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DYREKTOR DELEGATURY w POZNANIU Jaros ł aw Krüger Otrzymuje: Ma ł gorzata Sikorska- Biuro Podró ż y „Arkadia” ul. Ko ś cielna 1 62-300 Wrze ś nia 11