RPZ-46/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, fax (0-61) 851-86-44 email: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 24 grudnia 2008 r. RPZ-61/29/08/DW DECYZJA NR RPZ 46/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie stosowania przez Komputronik S.A. z siedzib ą w Poznaniu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów , okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie za łą czanie do sprzedawanych komponentów komputera (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów) niektórych producentów instrukcji w j ę zyku polskim, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 3 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.) i art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 7 pa ź dziernika 1999 r. o j ę zyku polskim (Dz.U. 1999 r., Nr 90, poz. 999 ze zm.), w toku którego uprawdopodobniono, i ż ww. Przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 powo ł anej ustawy, w zwi ą zku z zobowi ą zaniem si ę Przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Przedsi ę biorc ę obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania poprzez: 1. sporz ą dzenie w formie pisemnej instrukcji obs ł ugi w j ę zyku polskim do wszystkich sprzedawanych komponentów komputera (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów), do których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji, 1 2. wydanie wewn ę trznych zarz ą dze ń o do łą czaniu instrukcji obs ł ugi sporz ą dzonych w formie pisemnej w j ę zyku polskim do ww. komponentów komputera, do których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji, II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Komputronik S.A. w Poznaniu obowi ą zek z ł o ż enia informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń na ł o ż onych w punkcie I decyzji oraz przed ł o ż enia po ś wiadczonych za zgodno ść z orygina ł em kopii instrukcji obs ł ugi w j ę zyku polskim do wszystkich komponentów komputera (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów), do których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana (po jednej dla ka ż dego producenta) oraz zarz ą dze ń , o których mowa w pkt I.2. sentencji w terminie 45 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 roku Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce o sygn. akt RPZ-405/3/08/DW w sprawie dzia ł a ń Komputronik S.A. w Poznaniu (dalej: „Spó ł ka”) polegaj ą cych na za łą czaniu do sprzedawanych p ł yt g ł ównych instrukcji wy łą cznie w j ę zyku angielskim. Post ę powanie wyja ś niaj ą ce mia ł o na celu wst ę pne ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie przepisów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesu konsumentów. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urz ę du z dnia 7 kwietnia 2008 r. Spó ł ka przes ł a ł a pi ęć przyk ł adowych instrukcji obs ł ugi do p ł yt g ł ównych ró ż nych producentów. Spó ł ka poda ł a, i ż cz ęść producentów p ł yt g ł ównych dostarcza instrukcje w j ę zyku polskim, natomiast cz ęść w j ę zyku angielskim. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urz ę du z dnia 2 czerwca 2008 r., ponowione wezwaniem z dnia 9 lipca 2008 r., Spó ł ka przes ł a ł a tabel ę przedstawiaj ą c ą w jakich j ę zykach s ą za łą czane instrukcje obs ł ugi do nast ę puj ą cych komponentów komputera: dysków twardych zewn ę trznych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, kart muzycznych, procesorów, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów. W zwi ą zku z faktem, i ż przewa ż aj ą ca cz ęść ww. komponentów jest sprzedawana bez instrukcji w j ę zyku polskim, postanowieniem z dnia 3 wrze ś nia Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie stosowania przez Komputronik S.A. z siedzib ą w Poznaniu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „u.o.k.k.”), poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, polegaj ą cej na nie za łą czaniu do sprzedawanych komponentów komputera niektórych 2 producentów (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów) instrukcji w j ę zyku polskim, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 3 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.) i art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 7 pa ź dziernika 1999 r. o j ę zyku polskim (Dz.U. 1999 r., Nr 90, poz. 999 ze zm.). Równocze ś nie postanowieniem z dnia 3 wrze ś nia 2008 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w ww. post ę powaniu ca ł o ść materia ł ów post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygn. akt RPZ – 405/3/08/DW. Prezes Urz ę du pismem z dnia 3 wrze ś nia 2008 r. zawiadomi ł Spó ł k ę o wszcz ę ciu post ę powania oraz wezwa ł do ustosunkowania si ę do przedstawionych zarzutów oraz dostarczenia informacji o ilo ś ci sprzedanych odbiorcom detalicznym komponentów komputera wed ł ug za łą czonej tabeli w latach 2006-2008. W odpowiedzi na kolejne wezwania z dnia 22 pa ź dziernika oraz 7 listopada 2008 r. Spó ł ka przes ł a ł a żą dane informacje oraz zaj ęł a stanowisko w sprawie. Spó ł ka pismem z dnia 18 listopada 2008 r. wnios ł a o: 1) wydanie decyzji o stwierdzeniu niestosowania przez Kompuronik S.A. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na nieza łą czaniu do sprzedawanych komponentów komputera instrukcji w j ę zyku polskim, 2) ewentualnie o wydanie w trybie art. 28 decyzji o na ł o ż eniu obowi ą zku wykonania zobowi ą za ń poprzez podj ę cie lub zaniechanie okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom w postaci stosowania praktyki nieza łą czania do sprzedawanych komponentów komputera instrukcji w j ę zyku polskim. W opinii Spó ł ki postawione zarzuty s ą niezasadne. Zgodnie z twierdzeniami Spó ł ki, w przypadku braku w ł a ś ciwej instrukcji w j ę zyku polskim, zawsze by ł a za łą czana instrukcja obs ł ugi w powszechnie zrozumia ł ej formie graficznej zgodnie z art. 7a ust. 3 ustawy o j ę zyku polskim. Stosowana przez Spó ł k ę praktyka nie nosi zatem znamion bezprawno ś ci. Dodatkowo Spó ł ka podnios ł a, i ż w jej ocenie komponenty komputera nie wymagaj ą informacji w postaci instrukcji obs ł ugi, ewentualnie mog ą wymaga ć krótkiej instrukcji sposobu ich monta ż u, który jest znany potencjalnym nabywcom, którzy posiadaj ą niezb ę dn ą , specjalistyczn ą wiedz ę w zakresie budowy i napraw komputerów. Równocze ś nie Spó ł ka wyrazi ł a wol ę podj ę cia lub zaniechania dzia ł a ń wskazanych przez Prezesa Urz ę du zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom w postaci stosowanej praktyki, o ile zostanie ona uznana za uprawdopodobnion ą w toku post ę powania. Pomimo kwestionowania zasadno ś ci postawionego Spó ł ce zarzutu podj ęł a ona czynno ś ci maj ą ce na celu do łą czanie instrukcji w j ę zyku polskim do wszystkich komponentów komputera, których dotyczy niniejsze post ę powanie. Pismem z dnia 19 listopada 2008 r. Spó ł ka sprecyzowa ł a wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 28 u.o.k.k. poprzez na ł o ż enie na ni ą obowi ą zku wykonania nast ę puj ą cych zobowi ą za ń : 1. sporz ą dzenia w formie pisemnej instrukcji obs ł ugi w j ę zyku polskim do wszystkich komponentów komputera (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów), do 3 których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie, 2. wydania wewn ę trznych zarz ą dze ń o do łą czaniu instrukcji obs ł ugi sporz ą dzonych w formie pisemnej w j ę zyku polskim do ww. komponentów komputera, do których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie, 3. przed ł o ż enia jednorazowej informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń w terminie 45 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Komputronik S.A. z siedzib ą w Poznaniu wpisana jest do Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr 0000270885. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest zgodnie z odpisem aktualnym z Krajowego Rejestru S ą dowego m.in.: produkcja komputerów, doradztwo w zakresie sprz ę tu komputerowego, dzia ł alno ść w zakresie oprogramowania, handel hurtowy i komisowy, handel detaliczny, naprawa artyku ł ów u ż ytku osobistego i domowego. (akta post ę powania administracyjnego k 150-153 ) Sprzeda ż detaliczna Spó ł ki jest prowadzona przez sklep internetowy www.komputronik.pl, a tak ż e w ł asne salony firmowe, salony patronackie oraz sie ć autoryzowanych dealerów o statusie "KOMPUTRONIK PARTNER." Spó ł ka posiada bardzo szerok ą palet ą towarów i produktów wynosz ą c ą ok. 15.000 pozycji magazynowych dost ę pnych przede wszystkim poprzez sklep internetowy oraz ponad 200 salonów sprzeda ż y w ca ł ej Polsce. Akcje Komputronik S.A. w Poznaniu s ą notowane na Gie ł dzie Papierów Warto ś ciowych w Warszawie. Spó ł ka jest klasyfikowana w gronie 20 najwi ę kszych firm na polskim rynku teleinformatycznym, prowadzi sprzeda ż na terenie kraju, a obecnie realizowana strategia rozwoju zak ł ada umi ę dzynarodowienie prowadzonej dzia ł alno ś ci, poprzez wprowadzenie wieloj ę zyczno ś ci i wielowalutowo ś ci sklepu internetowego www.komputronik.pl oraz otwieranie oddzia ł ów lokalnych Spó ł ki w krajach Europy Ś rodkowo - Wschodniej, b ę d ą cych cz ł onkami Unii Europejskiej. (akta post ę powania administracyjnego k. 183-184) Spó ł ka w swojej ofercie, oprócz gotowych zestawów komputerowych, posiada tak ż e komponenty komputera (p ł yty g ł ówne, dyski twarde, nap ę dy optyczne, karty graficzne, wentylatory do procesorów oraz zasilacze do obudów). Instrukcje obs ł ugi s ą za łą czane do p ł yt g ł ównych w zale ż no ś ci od producenta w j ę zyku polskim (ECS, ABIT, ASUS) albo w j ę zyku angielskim (INTEL, GIGABYTE). Instrukcja obs ł ugi za łą czana do p ł yt g ł ównych GIGABYTE w j ę zyku angielskim ma form ę ksi ąż kow ą (96 stron) i zawiera m.in. spis tre ś ci, schemat p ł yty g ł ównej, zalecenia bezpiecze ń stwa, specyfikacj ę p ł yty, opis instalacji procesora wraz z rysunkami, opis instalacji kart pami ę ci wraz z rysunkami, opis konfiguracji Biosu, opis instalacji sterowników, rozwi ą zywanie problemów. Instrukcja obs ł ugi za łą czona do p ł yt g ł ównych INTEL ma form ę dwustronnej planszy formatu A2 i zawiera m.in. ostrze ż enia, opis instalacji p ł yty g ł ównej wraz z rysunkami, opis instalacji procesora, wentylatora do 4 procesora, kart pami ę ci, opis oprogramowania, schemat p ł yty oraz najcz ęś ciej spotykane problemy oraz ich rozwi ą zanie. ( akta post ę powania administracyjnego k. 2-19) Tabela nr 1 przedstawia komponenty poszczególnych producentów, które s ą sprzedawane z instrukcj ą obs ł ugi w j ę zyku polskim wraz z podaniem ilo ś ci sprzedanych produktów w latach 2006-2008. ilo ść sprzedanych towarów 2006 2007 do 30 czerwca 2008 Nap ę dy optyczne Asus 1021 2500 1425 LiteOn 2402 2278 716 Samsung 1257 2201 773 Karty graficzne Asus 1417 1930 1334 EVGA 4 633 413 Gainward 206 1007 410 Galaxy 225 863 219 Gigabyte 3146 3806 2938 His 182 452 209 Microstar 386 68 24 Palit 38 978 1370 PowerColor 0 215 146 XFX 0 36 126 Wentylatory do procesorów Pentagram 1137 824 426 Zasilacze do obudów Be-quiet 10 142 103 Chieftec 1765 3644 2520 Kiper 414 259 0 Modecom box 4300 3783 1677 OCZ 0 32 83 Seasonic 52 69 49 SilverStone 6 12 5 Spire 32 50 27 Tagan 569 827 513 Thermaltake 6 28 23 Esico 34 138 79 Tabela nr 1. Komponenty komputerowe innych producentów s ą sprzedawane wraz z instrukcj ą obs ł ugi w innych j ę zykach ni ż j ę zyk polski. Tabela nr 2 przedstawia zestawienie komponentów poszczególnych producentów, które s ą sprzedawane z instrukcj ą w innym j ę zyku ni ż j ę zyk polski oraz podaje ilo ść sprzedanych komponentów w latach 2006-2008. 5 ilo ść sprzedanych towarów 2006 2007 do 30 czerwca 2008 Dyski twarde wewn ę trzne Maxtor 220 135 49 Samsung 1420 1662 869 Nap ę dy optyczne LG 3926 4981 2731 Plextor 240 300 115 Karty graficzne BFG 14 32 117 Matrox 11 5 4 PNY 12 30 30 Sapphire 810 752 192 Zotac 0 0 37 Wentylatory do procesorów Arctic Cooling 2853 4914 3411 Asus 12 111 91 CoolerMaster 38 117 66 Coolink 184 257 51 Gigabyte 105 21 14 Spire 2392 1500 483 Thermalright 18 119 124 Thermaltake 499 593 226 Zalman 1781 2976 1305 Zasilacze do obudów Antec 3 11 20 Corsair 1 674 808 Gigabyte 0 0 7 Pentagram 0 0 2 Tabela nr 2 (akta post ę powania administracyjnego k. 130-131) Instrukcje obs ł ugi do komponentów komputera, do których nie jest za łą czana instrukcja w j ę zyku polskim, s ą do ść obszerne, o czym ś wiadcz ą poni ż ej opisane przyk ł ady: 1. instrukcja producenta dysków twardych Maxtor w j ę zyku angielskim ma form ę ksi ąż kow ą (40 stron) i zawiera m.in. specyfikacj ę produktu, opis instalacji oraz konfiguracji wraz z rysunkami, opis pomocy technicznej oraz spis tre ś ci, 2. instrukcja producenta dysków twardych Samsung wyst ę puje w j ę zyku angielskim, francuskim, niemieckim, hiszpa ń skim, holenderskim, w ł oskim i portugalskim i zawiera m.in. porady dotycz ą ce bezpiecze ń stwa, opis ustawienia prze łą cznika (jumper pin), opis instalacji dysku wraz z rysunkami, konfiguracj ę Biosu, 6 3. instrukcja producenta kart graficznych Matrox w j ę zyku angielskim sk ł ada si ę z 50 stron i zawiera m.in. opis instalacji wraz z rysunkami, w tym sposób pod łą czenia, instalacj ę oprogramowania, rozwi ą zywanie problemów, schematy wraz z opisem, informacje o pomocy technicznej, 4. instrukcja producenta kart graficznych Sapphire w j ę zyku angielskim, francuskim, niemieckim, w ł oskim, hiszpa ń skim, portugalskim i tureckim zawiera m.in. opis instalacji wraz z rysunkami, opis instalacji sterowników oraz rozwi ą zywanie problemów, 5. instrukcja producenta nap ę dów optycznych LG w j ę zyku angielskim zawiera ostrze ż enia zwi ą zane z bezpiecze ń stwem, opis cech produktu, opis instalacji wraz z rysunkami, rozwi ą zywanie problemów, 6. instrukcja producenta wentylatorów do procesora Arctic Cooling w j ę zyku angielskim i niemieckim zawiera opis instalacji wraz ze zdj ę ciami oraz odpowied ź na cz ę sto zadawane pytania, 7. instrukcja producenta wentylatorów do procesora Zalman w j ę zyku angielskim zawiera m.in. ostrze ż enia, specyfikacj ę , opis instalacji wraz z rysunkami, uwagi dotycz ą ce u ż ytkowania, 8. instrukcja producenta zasilaczy do obudów Antec w j ę zyku angielskim zawiera opis produktu i jego funkcji oraz opis instalacji. ( akta post ę powania administracyjnego k. 28-120) Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Stosownie do art. 24 ust. 2 u.o.k.k., przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Stwierdzenie stosowania praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Jako bezprawne nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z prawem, zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego lub dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwaji, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej grupy konsumentów. W art. 24 ust. 2 u.o.k.k. zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten wymienia mi ę dzy innymi naruszenie prawa konsumenta do uzyskania rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Prawo do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji jest jednym z fundamentalnych praw ka ż dego konsumenta. Ma on bowiem prawo do rzetelnej, nie wprowadzaj ą cej w b łą d informacji, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru lub us ł ugi. 1 Zachowanie nale ż y oceni ć jako bezprawne, gdy przedsi ę biorcy podejmuj ą dzia ł ania sprzeczne z ustaw ą lub nie wykonuj ą obowi ą zków, które na nich ci ążą . Przyk ł ad takiego zachowania mo ż e stanowi ć niedope ł nianie obowi ą zków informacyjnych spoczywaj ą cych 1 por. wyrok ETS z 13.12.1991 r. w sprawie GB-Inno-BM, C-18/88, Zb. Orz. I-5941; 7 na przedsi ę biorcach z mocy ustaw szczególnych. Obowi ą zki spoczywaj ą ce na przedsi ę biorcy w stosunkach z konsumentami reguluje m.in. ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz ustawa o j ę zyku polskim. Zgodnie z art.3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. 2002 r., Nr 141, poz. 1176 ze zm.), sprzedawca dokonuj ą cy sprzeda ż y w Rzeczypospolitej Polskiej jest obowi ą zany udzieli ć kupuj ą cemu jasnych, zrozumia ł ych i niewprowadzaj ą cych w b łą d informacji, wystarczaj ą cych do prawid ł owego i pe ł nego korzystania ze sprzedanego towaru konsumpcyjnego. Sprzedawca jest obowi ą zany wyda ć kupuj ą cemu wraz z towarem konsumpcyjnym wszystkie elementy jego wyposa ż enia oraz instrukcje obs ł ugi, konserwacji i inne dokumenty wymagane przez odr ę bne przepisy (art. 3 ust. 5). Informacje lub dokumenty, o których mowa w ust. 1 i 5 , powinny by ć sporz ą dzone w j ę zyku polskim lub, o ile rodzaj informacji na to pozwala, w powszechnie zrozumia ł ej formie graficznej. Wymogu u ż ywania j ę zyka polskiego nie stosuje si ę do nazw w ł asnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznacze ń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej terminologii naukowej i technicznej (art. 3 ust. 6). Jak s ł usznie podkre ś lono w doktrynie: „w zakresie tre ś ci przekazu informacyjnego ustawa wymaga, aby by ł on wystarczaj ą cy do prawid ł owego i pe ł nego korzystania ze sprzedanego towaru konsumpcyjnego. Informacje o towarze maj ą zatem umo ż liwi ć nabywcy prawid ł owe, tj. zgodne z w ł a ś ciwo ś ciami towaru oraz jego przeznaczeniem (w tym z celem szczególnym wiadomym sprzedawcy), przy wykorzystaniu pe ł nego zakresu funkcji oraz w ł a ś ciwo ś ci, korzystanie z niego.” 2 Zgodnie natomiast z art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 7 pa ź dziernika 1999 r. o j ę zyku polskim (Dz.U. 1999 r., Nr 90, poz. 999 ze zm.), obowi ą zek u ż ywania j ę zyka polskiego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obrocie z udzia ł em konsumentów dotyczy w szczególno ś ci nazewnictwa towarów i us ł ug, warunków gwarancji, faktur, rachunków i pokwitowa ń , jak równie ż ostrze ż e ń i informacji dla konsumentów wymaganych na podstawie innych przepisów, instrukcji obs ł ugi oraz informacji o w ł a ś ciwo ś ciach towarów i us ł ug. Zgodnie z art. 7a ust. 3, nie wymagaj ą opisu w j ę zyku polskim ostrze ż enia i informacje dla konsumentów wymagane na podstawie innych przepisów, instrukcje obs ł ugi oraz informacje o w ł a ś ciwo ś ciach towarów, je ż eli s ą wyra ż one w powszechnie zrozumia ł ej formie graficznej; je ż eli formie graficznej towarzyszy opis, to opis ten powinien by ć sporz ą dzony w j ę zyku polskim. Zgodnie z ww. przepisami, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obrocie z udzia ł em konsumentów u ż ywa si ę j ę zyka polskiego, je ż eli konsument, w chwili zawarcia umowy, ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz umowa ta ma by ć wykonywana w Polsce. Obowi ą zek u ż ywania j ę zyka polskiego dotyczy w szczególno ś ci nazewnictwa towarów i us ł ug, ofert, warunków gwarancji, faktur, rachunków i pokwitowa ń , instrukcji obs ł ugi oraz informacji o w ł a ś ciwo ś ciach towarów i us ł ug. Wyj ą tek dotyczy sytuacji, gdy ostrze ż enia, informacje dla konsumentów, instrukcje obs ł ugi oraz informacje o w ł a ś ciwo ś ciach towaru s ą wyra ż one w formie powszechnie zrozumia ł ych znaków graficznych. Jednak ż e, je ż eli takim znakom towarzyszy opis s ł owny, to powinien on by ć sporz ą dzony w j ę zyku polskim. Ustawa o j ę zyku polskim, 2 Pecyna Marlena, Ustawa o sprzeda ż y konsumenckiej. Komentarz, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. 2007, s. 85; 8 poza wymienionymi wyj ą tkami nie wprowadza innych odst ę pstw od ww. zasad, w szczególno ś ci nie klasyfikuje obowi ą zku u ż ywania j ę zyka polskiego do oznakowania towarów (us ł ug) w zale ż no ś ci od kategorii, typu, rodzaju towarów (us ł ug) czy formy opakowania towaru. 3 P ł yt ę g ł ówn ą oraz inne obj ę te post ę powaniem komponenty komputera s ą towarami konsumpcyjnymi, które zgodnie z ustaw ą o sprzeda ż y konsumenckiej oraz ustaw ą o j ę zyku polskim winny by ć opatrzone instrukcj ą w j ę zyku polskim, tak, aby ka ż dy przeci ę tny konsument by ł w stanie poprawnie u ż y ć zakupiony towar konsumpcyjny bez potrzeby zasi ę gania opinii fachowców. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e brak instrukcji w j ę zyku polskim mo ż e spowodowa ć negatywne konsekwencje po stronie konsumenta jak np. nieumiej ę tne pod łą czenie zakupionego towaru, co mo ż e skutkowa ć zniszczeniem b ą d ź uszkodzeniem, konieczno ś ci ą naprawy sprz ę tu komputerowego. Nie ma przy tym znaczenia fakt, i ż komponenty komputera nabywaj ą zazwyczaj osoby maj ą ce pewne poj ę cie o budowie i funkcjonowaniu komputera. Brak instrukcji w j ę zyku polskim mo ż e prowadzi ć do powa ż nych problemów, zw ł aszcza w ś ród tej grupy konsumentów, która nie wykazuje trudnego do sprecyzowania, okre ś lonego zakresu wiedzy komputerowej, koniecznej do samodzielnej instalacji komponentów komputera. Zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami nie mo ż na żą da ć od wszystkich potencjalnych nabywców okre ś lonej znajomo ś ci j ę zyków obcych, która zast ę powa ł a by ci ążą ce na Spó ł ce obowi ą zki wynikaj ą ce ze sprzedawania komponentów komputerowych konsumentom. 4 Zwa ż y ć nale ż y, i ż zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci "ka ż de pa ń stwo ma prawo wspiera ć i chroni ć swe dziedzictwo kulturalne" w granicach wyznaczonych przez zasady proporcjonalno ś ci i niezb ę dno ś ci. 5 S ł usznie podkre ś la si ę , ż e informacja przeznaczona dla nabywcy, która mo ż e by ć przedstawiona tylko za pomoc ą s ł ów nie ma praktycznego znaczenia dopóki nie jest dana w j ę zyku, który mo ż e on zrozumie ć . 6 Skomplikowana i zaawansowana technicznie budowa komponentów komputerowych znajduje odzwierciedlenie w cz ę sto obszernych instrukcjach obs ł ugi. Rezolucja Rady UE z 17 grudnia 1998 r. w sprawie instrukcji obs ł ugi do technicznych towarów konsumpcyjnych (98/C 411/01) okre ś la typowe elementy instrukcji obs ł ugi do takich towarów, która powinna obejmowa ć : 1. list ę wersji produktu, które obejmuje instrukcja w łą cznie podaniem ró ż nic mi ę dzy tymi wersjami, 2. spis tre ś ci w przypadku d ł ugich instrukcji, 3 wyja ś nienia odno ś nie potrzeby oznakowania w j ę zyku polskim cz ęś ci komputerowych takich jak p ł yty g ł ówne, dyski twarde, które montuje w komputerze sprzedawca albo sam klient zawarte na stronie G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej - http://www.giih.gov.pl/main/index.php?option=com_content&task=view&id=44&Itemid=27#6; 4 por. Komunikat Komisji z 10.11.1993 r. w sprawie j ę zyka u ż ywanego w informacji konsumenckiej we Wspólnocie COM(93)456. oraz wyrok ETS z 18.06.1991 r. Piageme v. Peters C-369/89; 5 wyrok ETS z 28.11.1989 w sprawie C-379/87 Anita Groener v. Minister ds. Edukacji oraz Komitetu Kszta ł cenia Zawodowego miasta Dublin; 6 wyrok ETS z dnia 3.czerwca 1999 r. C-33/97 w sprawie Colim NV v. Bigg’s Continent Noord NV; por. wyrok ETS z 14 czerwca 1998 r. C-385/96 w sprawie Hermann Josef Goerres; wyrok ETS z 12.10.1995 r. w sprawie C-85/94 Groupement des Producteurs, Importateurs et Agents Generaux d’Eaux Minerale Etrangeres VZW (Piageme); 9 3. krótki opis zada ń , które produkt mo ż e wykonywa ć , 4. zorientowane na u ż ywanie informacje o ka ż dym zadaniu, w łą czaj ą c instrukcje bezpiecze ń stwa oraz ostrze ż enia takie jak instalacja i porady w łą czenia, ka ż da generalna informacja o bezpiecznym u ż ytkowaniu, sekcja rozwi ą zywania problemów, 5. dane techniczne, 6. adresy serwisów konsumenckich oraz infolinii, 7. indeks dla produktów wykonuj ą cych kilka zada ń lub d ł ugich instrukcji, 8. od łą czana krótka instrukcja dla produktów wykonuj ą cych kilka zada ń lub zada ń sk ł adaj ą cych si ę z kilku oddzielnych kroków, 9. list ę typowych b łę dów u ż ywania, ich przyczyny oraz mo ż liwe rozwi ą zania, 10. informacje o przyjazno ś ci dla u ż ytkownika produktu i jak mo ż e on by ć oddany do recyklingu, 11. informacja o dost ę pno ś ci instrukcji w formie innej ni ż papierowa takiej jak wideofilm, CD-ROM, strona internetowa, etc. Jak podkre ś la si ę w pkt 5 rezolucji, konsumenci powinni mie ć dost ę p do instrukcji obs ł ugi co najmniej w ich w ł asnym j ę zyku oficjalnym wspólnoty, w taki sposób, aby by ł a czytelna i ł atwa do zrozumienia. Instrukcje do komponentów komputera sprzedawanych przez Spó ł k ę zawieraj ą cz ę sto wiele z ww. elementów. W przypadku, gdy zawieraj ą one instrukcje w innych j ę zykach ni ż j ę zyk polski, nale ż y uzna ć , i ż w sposób oczywisty naruszony zosta ł art. 3 ust. 5 i 6 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej i art. 7a ust. 1 ustawy o j ę zyku polskim. Jako oczywi ś cie bezzasadne nale ż y uzna ć argumenty Spó ł ki o tym, i ż instrukcje s ą za łą czane w powszechnie zrozumia ł ej formie graficznej. Przeczy temu z ł o ż ona zawarto ść przyk ł adowych instrukcji obs ł ugi, które cz ę sto zawieraj ą kilkadziesi ą t stron, a rysunkom zawsze towarzyszy szczegó ł owy opis s ł owny. Na dowód tego, i ż instrukcje za łą czane s ą w powszechnie zrozumia ł ej formie graficznej Spó ł ka przes ł a ł a pi ęć zdj ęć stosunkowo krótkich instrukcji obs ł ugi, g ł ównie dotycz ą cych wentylatorów do procesorów. W ka ż dym przypadku jednak ż e rysunkom towarzyszy bardzo z ł o ż ony opis w j ę zyku innym ni ż polski, dlatego w sposób oczywisty za łą czanie takich instrukcji narusza art. 7a ust. 3 ustawy o j ę zyku polskim, zgodnie z którym je ż eli formie graficznej towarzyszy opis, powinien on by ć sporz ą dzony w j ę zyku polskim. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Spó ł ki. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby kupuj ą ce od Spó ł ki komponenty komputera, które nie zawieraj ą instrukcji obs ł ugi w j ę zyku polskim. Jak wynika z tabeli nr 2 w ci ą gu roku towary takie zakupuje kilkana ś cie tysi ę cy konsumentów rocznie. W ocenie Prezesa Urz ę du nie ma ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e fakt do łą czania przez Spó ł k ę instrukcji do komponentów komputera niektórych producentów wy łą cznie w j ę zyku obcym, ewentualnie w formie graficznej ze szczegó ł owym opisem w j ę zyku obcym zosta ł wykazany w toku post ę powania. W zwi ą zku z powy ż szym, nale ż y uzna ć , ż e 10 stosowanie przez Spó ł k ę praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 2 pkt 2 u.o.k.k. zosta ł o uprawdopodobnione. Powy ż sze umo ż liwia rozpoznanie wniosku Spó ł ki o wydanie decyzji w trybie art. 28 ust. 1 u.o.k.k. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.o.k.k., je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 powo ł anej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Pismem z dnia 19 listopada 2008 r. Spó ł ka ostatecznie sprecyzowa ł a wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 28 u.o.k.k. zobowi ą zuj ą c si ę do: 1. sporz ą dzenia w formie pisemnej instrukcji obs ł ugi w j ę zyku polskim do wszystkich komponentów komputera niektórych producentów (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów), do których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie, 2. wydania wewn ę trznych zarz ą dze ń o do łą czaniu instrukcji obs ł ugi sporz ą dzonych w formie pisemnej w j ę zyku polskim do ww. komponentów komputera, do których instrukcja w takiej formie nie by ł a do łą czana, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie, 3. przed ł o ż enia jednorazowej informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń w terminie 45 dni od dnia uprawomocnienia si ę decyzji w niniejszej sprawie. Zdaniem Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie za łą czanie do sprzedawanych komponentów komputera niektórych producentów (p ł yt g ł ównych, dysków twardych, nap ę dów optycznych, kart graficznych, wentylatorów do procesorów oraz zasilaczy do obudów) instrukcji w j ę zyku polskim. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom poprzez podj ę cie wskazanych wy ż ej dzia ł a ń . Prowadzenie przez Prezesa Urz ę du post ę powania w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ma na celu przede wszystkim doprowadzenie do ich eliminacji z obrotu prawnego. Zobowi ą zanie przedsi ę biorcy stanowi jednostronny akt woli, który w sytuacji wydania decyzji na podstawie u.o.k.k. staje si ę obowi ą zkiem prawnym. Przyj ę cie zobowi ą zania w formie zaproponowanej przez Spó ł k ę doprowadzi do eliminacji uprawdopodobnionej praktyki z obrotu prawnego. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. 11 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Jaros ł aw Krüger Dyrektor Delegatury otrzymuje: Komputronik S.A. w Poznaniu reprezentowany przez adw. Tomasz Guzek ul. Dominika ń ska 3 61-762 Pozna ń 12