RPZ-41/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 3 sierpnia 2007r. RPZ – 62/24/07/AC/ DECYZJA nr RPZ 41/2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 roku w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18 poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , uznaje si ę dzia ł ania Huberta Zieli ń skiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Gerd-Max” w Gnie ź nie polegaj ą ce na zamieszczaniu w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umowy postanowie ń : 1. „W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi z przyczyn le żą cych po jego stronie lub uniemo ż liwienie przez niego przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, przedp ł ata gwarancyjna nie podlega zwrotowi” (pkt 1 umowy), które jest zbie ż ne z postanowieniem znajduj ą cym si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 39; 2. „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi” (pkt 2 umowy), które jest zbie ż ne z postanowieniem znajduj ą cym si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 40; 3. „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie”, które jest zbie ż ne z postanowieniem znajduj ą cym si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 41 za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) k.p.c. i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. 1 Uzasadnienie Pismem z dnia 21 maja 2007r. Miejski Rzecznik Konsumentów w Bydgoszczy, na podstawie art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , zawiadomi ł Delegatur ę UOKiK w Poznaniu o podejrzeniu stosowania przez Huberta Zieli ń skiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Gerd-Max” w Gnie ź nie (dalej: Przedsi ę biorca) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umowy postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Do swojego zawiadomienia Rzecznik za łą czy ł stosowany przez Przedsi ę biorc ę wzorzec umowy. W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 29 maja 2007r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Huberta Zieli ń skiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Gerd-Max” w Gnie ź nie, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez zamieszczanie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umowy postanowie ń : 1. „W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi z przyczyn le żą cych po jego stronie lub uniemo ż liwienie przez niego przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, przedp ł ata gwarancyjna nie podlega zwrotowi” (pkt 1 umowy), które jest zbie ż ne z postanowieniem znajduj ą cym si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 39; 2. „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi” (pkt 2 umowy), które jest zbie ż ne z postanowieniem znajduj ą cym si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 40; 3. „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie”, które jest zbie ż ne z postanowieniem znajduj ą cym si ę w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 41. Przedsi ę biorca zawiadomiony o wszcz ę tym post ę powaniu nie ustosunkowa ł si ę do podniesionych zarzutów, natomiast o ś wiadczy ł ż e na podstawie wzorca umownego zawieraj ą cego zakwestionowane postanowienia zawar ł w 2006 i 2007 roku umowy ze [usuni ę to] konsumentami. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Hubert Zieli ń ski prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, prowadzonej przez Wójta Gminy Gniezno pod numerem 1298/2005. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy jest m.in. zak ł adanie stolarki budowlanej. Dowód: odpis za ś wiadczenia o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej . Na podstawie wzorca umowy zawieraj ą cego zakwestionowane postanowienia umowne Przedsi ę biorca zawar ł umowy ze [usuni ę to] konsumentami. 2 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Z kolei art. 24 ust. 2 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. We wzorcu umowy Przedsi ę biorca stosowa ł postanowienie o tre ś ci: „W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi z przyczyn le żą cych po jego stronie lub uniemo ż liwienie przez niego przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, przedp ł ata gwarancyjna nie podlega zwrotowi” (pkt 1 umowy). Wyrokiem z dnia 31.01.2003r. (sygn. akt XVII Amc 31/02) S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) uzna ł postanowienie o tre ś ci: „W wypadku rezygnacji przez zamawiaj ą cego z wykonania us ł ugi przez przyjmuj ą cego zlecenie ewentualnie uniemo ż liwienie przyst ą pienia do wykonania us ł ugi, strony zgodnie ustalaj ą , ż e przedp ł ata gwarancyjna nie zostanie zwrócona ” za niedozwolone postanowienie umowne i w dniu 30.06.2003r. zosta ł o ono wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 39. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Nie jest przy tym konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone s ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru. Niew ą tpliwie postanowienie pkt 1 wzorca umowy stosowanego przez Przedsi ę biorc ę jest zbie ż ne w tre ś ci i skutkach z w/w postanowieniem wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 39, gdy ż podobnie jak ono wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci. Pkt 2 wzorca umowy stosowanego przez Przedsi ę biorc ę stanowi z kolei, ż e „Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi”. W/w w yrokiem z dnia 31.01.2003r. SOKiK uzna ł postanowienie o tre ś ci: „ Przyjmuj ą cy zamówienie zastrzega sobie mo ż liwo ść opó ź nienia realizacji wykonania us ł ugi ” za niedozwolone postanowienie umowne i zosta ł o ono wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 40. Bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy w tym wypadku jest bezsporna, gdy ż stosowane przez niego postanowienie umowne wy łą cza jego odpowiedzialno ść wzgl ę dem 3 konsumenta za opó ź nienie w wykonaniu us ł ugi i jest identyczne z postanowieniem wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Przedsi ę biorca stosuje równie ż postanowienie o tre ś ci „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie”, które jest zbie ż ne z postanowieniem o tre ś ci: „ Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie” uznanym w/w wyrokiem SOKiK za niedozwolone i wpisane do rejestru pod pozycj ą 41. Bezprawno ść dzia ł a ń Przedsi ę biorcy równie ż i w tym wypadku jest bezsporna, gdy ż skutkiem obu wymienionych powy ż ej postanowie ń jest mo ż liwo ść narzucenia rozpoznania sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie b ę dzie miejscowo w ł a ś ciwy, czyli s ą d, który nie b ę dzie w ł a ś ciwy ani ze wzgl ę du na miejsce wykonania umowy (w ł a ś ciwo ść przemienna), ani te ż ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania pozwanego konsumenta (w ł a ś ciwo ść ogólna). Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć – potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby zawieraj ą ce z nim umowy. Zgodnie z art. 26 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli Prezes Urz ę du stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 wymienionej ustawy, wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci maksymalnie 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy. Na ł o ż enie kary jest zatem w tym przypadku fakultatywne. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e w niniejszej sprawie zasadne jest odst ą pienie od na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary, gdy ż jest to jego pierwsze naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Prezes Urz ę du zwa ż y ł równie ż na fakt, ż e mo ż liwo ść na ł o ż enia kary na przedsi ę biorców dopuszczaj ą cych si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pojawi ł a si ę dopiero z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , czyli w dniu 21 kwietnia 2007r. Kara na ł o ż ona przez Prezesa Urz ę du w niniejszej sprawie dotyczy ł aby zatem w znacznej mierze dzia ł ania, które mia ł y miejsce przed w/w dat ą . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. 4 Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Jaros ł aw Kr ű ger Otrzymuje: Hubert Zieli ń ski GERD – MAX ul. Chociszewskiego 12, 62 – 200 Gniezno a/a Do wiadomo ś ci: Pan Krzysztof Tomczak Miejski Rzecznik Konsumentów ul. Grudzi ą dzka 9-15, 85-130 Bydgoszcz 5