RGD-21/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-3/07/WW Gda ń sk, dnia 3 sierpnia 2007r. DECYZJA nr RGD.21/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Mini- strów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmia- nami), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Koszalinie, przeciwko przedsi ę biorcy Wielkopolska Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. w Poznaniu Oddzia ł – Zak ł ad Gazowniczy Koszalin w Ko- szalinie, post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , dzia ł anie ww. przedsi ę - biorcy, polegaj ą ce na: - stosowaniu we wzorcu umownym pn . „U MOWA N R … o przy łą czenie do sie- ci gazowej ” postanowienia o tre ś ci: „ Przedsi ę biorstwo gazownicze uprawnione jest do przed ł u ż enia terminu, o którym mowa w § 1 pkt 3 w przypadkach: b) niezale ż nego od Przedsi ę biorstwa gazowniczego opó ź nienia w uzyskaniu pozwole ń administracyjno-prawnych”, wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umów, uzna- nych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 K.p.c. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE W dniu 5 kwietnia 2007r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwa- nego dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Koszalinie (zwanego dalej Rzecznikiem, wnioskodawc ą b ą d ź skar żą cym), o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów i nakazanie zaniechania jej stosowania przeciwko przedsi ę biorcy: Wielkopol- ska Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. w Poznaniu Oddzia ł – Zak ł ad Gazowniczy Koszalin w Koszalinie (zwanemu dalej Zak ł adem, przedsi ę biorstwem gazowniczym, lub Spó ł k ą ). Zdaniem Rzecznika praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów pole- ga na stosowaniu przez Zak ł ad w § 4 ust. 5 wzorca umowy o przy łą czenie do sieci gazo- wej postanowienia o tre ś ci: „ Przedsi ę biorstwo gazownicze uprawnione jest do prze- d ł u ż enia terminu, o którym mowa w § 1 pkt 3 w przypadkach: b ) niezale ż nego od Przedsi ę biorstwa gazowniczego opó ź nienia w uzyskaniu pozwole ń administracyjno-prawnych”. Postanowienie to jest zbie ż ne w swojej tre ś ci z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolo- ne, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. pod pozycjami: 230, 882 i 921, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, w dniu 5 kwietnia 2007r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urz ę du lub organem anty- monopolowym), wszcz ął na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Koszalinie, na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsu- mentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) - zwanej dalej ustaw ą o ochronie kon- kurencji i konsumentów, lub ustaw ą antymonopolow ą ) przeciwko przedsi ę biorcy Wielko- polska Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. w Poznaniu Oddzia ł – Zak ł ad Gazowniczy Koszalin w Koszalinie, post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, poprzez zastosowanie w tre ś ci wzorca: U MOWA NR o przy łą czenie do sieci gazowej w § 4 ust. 5 postanowienia o tre ś ci: „ Przedsi ę biorstwo gazownicze upraw- nione jest do przed ł u ż enia terminu, o którym mowa w § 1 pkt 3 w przypadkach: b) niezale ż nego od Przedsi ę biorstwa gazowniczego opó ź nienia w uzyskaniu pozwole ń administracyjno-prawnych”. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania z dnia 13 kwietnia 2007r., Zak ł ad, pismem z dnia 2 maja 2007r., poinformowa ł , ż e „zastosowali ś my si ę do wniosku Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Koszalinie o nakazanie zaniechania stoso- wania w umowach przy łą czeniowych zakwestionowanych zapisów”. P REZES UOK I K USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE . Wielkopolska Spó ł ka Gazownictwa spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą w Poznaniu zosta ł a zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym przez S ą d Rejonowy w Poznaniu, XXI Wydzia ł Gospodarczy KRS w dniu 19 stycznia 2001r. Zgodnie z KRS nr 0000000111 (stan na dzie ń 15 grudnia 2006r.) jednym z Oddzia ł ów Spó ł ki jest Oddzia ł Zak ł ad Gazowniczy Koszalin przy ul. Po ł czy ń skiej nr 55/57 w Koszalinie. Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest m.in.: 9 sprzeda ż hurtowa paliw sta ł ych, ciek ł ych, gazowych oraz produktów po- chodnych, 9 wykonywanie instalacji gazowych, 9 wytwarzanie paliw gazowych, 9 dystrybucja i sprzeda ż paliw gazowych w systemie sieciowym, 9 wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie przesy ł owych obiek- tów liniowych: ruroci ą gów, linii elektroenergetycznych, elektrotrakcyjnych i telekomunikacyjnych. 2 Na terenie prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej Oddzia ł Wielkopolskiej Spó ł ki Gazowniczej w Koszalinie stosowa ł w obrocie z konsumentami wzorzec umowny pn. „Umo- wa Nr o przy łą czenie do sieci gazowej”, który w § 4 ust. 5 zawiera ł postanowienie o tre- ś ci: „ Przedsi ę biorstwo gazownicze uprawnione jest do przed ł u ż enia terminu, o którym mowa w § 1 pkt 3 w przypadkach: b) niezale ż nego od Przedsi ę biorstwa gazowniczego opó ź nienia w uzyskaniu pozwole ń administracyjno-prawnych”. Rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 6 kwiet- nia 2004r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. Nr 105, poz. 1113) – okre ś la m.in. szcze- gó ł owe warunki przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych oraz tryb ich przy łą czania, kry- teria podzia ł u przy łą czanych podmiotów albo odbiorców na grupy. Paragraf 3 tego ż Roz- porz ą dzenia stanowi, ż e „Przy łą czenie do sieci gazowej nast ę puje z uwzgl ę dnieniem zasa- dy równoprawnego traktowania podmiotów ubiegaj ą cych si ę o przy łą czenie, na podstawie umowy o przy łą czenie, po spe ł nieniu […]”. Natomiast § 9 ww. Rozporz ą dzenia wskazuje o czym w szczególno ś ci umowa o przy łą czenie powinna stanowi ć . Opracowany i stosowa- ny przez przedsi ę biorstwo gazownicze na podstawie tego aktu prawnego, wzór umowny, którego postanowienia s ą bezpo ś rednio stosowane w umowach zawieranych z osobami fizycznymi, s ą wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 1 K.c. Przy łą czenie odbiorcy do sieci gazowej Oddzia ł u jest umow ą wzajemn ą , w której ś wiadczeniem g ł ównym jest przy łą czenie do sieci gazowej przedsi ę biorstwa gazowniczego instalacji gazowej podmiotu przy łą czanego. Jej stronami s ą : przedsi ę biorstwo gazownicze i osoba fizyczna (konsu- ment). W pi ś mie z dnia 29 maja 2007r., dostawca gazu o ś wiadczy ł , i ż wzorzec umowny stosowany dotychczas przez Oddzia ł w Koszalinie, którego tre ść sta ł a si ę podstaw ą wszcz ę cia niniejszego post ę powania, zosta ł w dniu 1 maja 2007r. zmieniony w ten sposób, ż e obecnie § 4 ust. 5 ma nast ę puj ą ce brzmienie: „ Przedsi ę biorstwo gazownicze uprawnione jest do przed ł u ż enia terminu, o którym mowa w § 1 pkt 3 Umowy w przypad- ku : niedotrzymania przez Podmiot terminów, o których mowa w § 3 pkt 2a Umo- wy”. Do powo ł anego wy ż ej pisma skar ż ony do łą czy ł zmodyfikowany wzorzec umowy. P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . W dniu 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331). Art. 131 tego aktu praw- nego stanowi, ż e „Do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe”. Bior ą c zatem pod uwag ę , i ż przed- miotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te przed dniem 21 kwietnia 2007r., Prezes Urz ę du przy jej rozpatrywaniu stosuje przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000r. Instrumenty przewidziane przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, wykorzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczestnikami rynku. 3 Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie prawnej. Zakazane s ą wi ę c takie zachowania przedsi ę biorców, które naruszaj ą uprawnienia nieprofesjonalnych uczestników rynku, poprzez stosowanie wobec nich dzia ł a ń sprzecznych z prawem. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia- ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grud- nia 2000r. o ochronie […], „za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uwa- ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumen- tom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsu- mentów”. Artyku ł 23a ust. 2 precyzuje zatem klauzul ę generaln ą zawart ą w ust. 1, po- przez egzemplifikacj ę najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych narusze ń zbiorowych interesów konsu- mentów. Dla orzeczenia, ż e konkretne zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy stanowi prze- jaw stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wy- kazanie i udowodnienie, ż e podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł anie: 1) ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, a wi ę c w relacjach pomi ę dzy pod- miotem posiadaj ą cym przymiot przedsi ę biorcy a konsumentami, 2) jest bezprawne, 3) godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e stronami „Umowy Nr o przy łą - czenie do sieci gazowej”, stosowanej w dacie wszcz ę cia post ę powania byli: 9 Wielkopolska Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. w Poznaniu Oddzia ł Zak ł ad Gazowniczy Koszalin, a wi ę c przedsi ę biorca, przez którego – zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) – rozumie si ę osob ę fizyczn ą , prawn ą i jednostk ę organizacyjn ą nie b ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna usta- wa przyznaje zdolno ść prawn ą , wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł al- no ść gospodarcz ą , 9 Konsument, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego konsumentem jest oso- ba fizyczna lub prawna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bez- po ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Umowa zawierana jest wi ę c w obrocie konsumenckim przez „profesjonalist ę ”, b ę d ą cego przedsi ę biorc ą i nieprofesjonalnego uczestnika obrotu, tj. konsumenta. Pierwsza wi ę c przes ł anka analizowanego przepisu zosta ł a spe ł niona. Ad 2. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwali- fikowa ć zachowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie za- stosowanie w stosunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zaka- 4 zane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czy- ny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa ( por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janu- sza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e o ile, generalnie, przepis art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które – jak ju ż wskazano - mog ą przybiera ć ró ż ne formy i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej kon- kurencji itd.), o tyle w jednym przypadku norma ta wprost uznaje za bezprawne okre ś lony typ zachowa ń przedsi ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uzna- nych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru. Tak wi ę c dla orzeczenia praktyki nale ż y, w ka ż dym konkretnym przypadku, udowodni ć , ż e łą cznie zachodz ą nast ę puj ą ce przes ł anki: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, a nast ę pnie wpisane, przez organ do tego uprawniony, do w ł a ś ciwego rejestru. Jak wynika z ustale ń stanu faktycznego Oddzia ł Wielkopolskiej Spó ł ki Gazowni- czej w Koszalinie stosowa ł w obrocie z konsumentami wzór umowny pn. „Umowa Nr o przy łą czenie do sieci gazowej”, który - stanowi ą c zbiór opracowanych (gotowych) i obo- wi ą zuj ą cych przepisów (klauzul) - opracowany by ł bez wspó ł udzia ł u, czy woli kontrahen- tów (konsumentów). Jest to zatem wzorzec umowny, poprzez który definiuje si ę w litera- turze przedmiotu 1 wszelkie, jednostronne, przygotowane z góry przez proponentów, przed zawarciem umowy, gotowe klauzule, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulami- nów itp. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisa- niem takiego postanowienia do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”. Organem wyznaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpisów klauzul abuzywnych jest, na podstawie art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Maj ą c na uwadze zapis art. 479 44 K.p.c. oraz uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. III SZP 3/2006, orzeczenie s ą du, w danej sprawie, ma skutek nie tylko wobec przedsi ę biorcy, którego postanowienia umowne by ł y przedmiotem oceny przez SOKiK, ale tak ż e i wobec osób trzecich, a tym samym zakazane s ą tak ż e i postano- wienia umowne, stosowane lub obowi ą zuj ą ce u innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść wskazuje na identyczny zamiar, czy skutek prawny. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny – w drodze analogii – stosowa ć nale ż y zasady wyk ł adni przepisów, a przy okre ś laniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzy- stywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 5 te ż niedozwolonymi s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywalnej. Tak wi ę c, aby stwierdzi ć stosowanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru, o którym mowa powy ż ej, nale ż y wykaza ć , i ż klau- zule stosowane przez przedsi ę biorc ę i klauzule wyst ę puj ą ce w rejestrze charakteryzuj ą si ę albo identycznym brzmieniem, albo s ą nieznacznie zmodyfikowane – co nie ma to istotne- go wp ł ywu na zmian ę kwalifikacji klauzuli, jako niedozwolonej - albo, pomimo ró ż nicy w brzmieniu klauzule te wywo ł uj ą to ż same skutki, jak klauzule zapisane ju ż w rejestrze. Zestawienie klauzul umieszczonych w Rejestrze z postanowieniami zawartymi we wzorcach umownych z przedsi ę biorcami budowlanymi zawiera tablica 1 . Tablica 1 P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE W REJESTRZE POSTANOWIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE WE WZORCU . „U MO- WA N R O PRZY ŁĄ CZENIE DO SIECI GAZOWEJ ” L P . P OZYCJA W REJE- STRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA P ARAGRAF UMOWY 1 882 Opó ź nienia wywo ł ane decyzjami administracyjnymi lub ich brakiem, w wyniku zmiany przepisów oraz in- nych niezale ż nych od sprzedaj ą cego przeszkód spowoduj ą odpowiednie przesuni ę cie terminów rozpocz ę cia budowy i oddania przedmiotu budo- wy kupuj ą cemu Wyrok SOKiK z dnia 18.05.2005r., sygn. akt XVII Amc 86/03 2 921 Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zako ń czenia inwe- stycji wynikaj ą cych z przyczyn od niego niezale ż nych w tym w szcze- gólno ś ci: a. si ł y wy ż szej, b. dzia ł a ń organów administracyjnych, c. dzia- ł a ń nabywcy, przy czym zobowi ą zany jest o takiej zmianie poinformowa ć pisemnie nabywc ę z odpowiednim wyja ś nieniem i wskazaniem nowego terminu. Wyrok SOKiK z dnia 17.08.2006r., sygn. akt XVII Amc 100/05 3 230 W razie niewykonania umowy przez Sprzedaj ą cego i rezygnacji z umowy przez Kupuj ą cego zwróci on wp ł aco- ne kwoty w ca ł o ś ci Kupuj ą cemu po znalezieniu nowego nabywcy, lecz nie pó ź niej ni ż z ko ń cem inwestycji. Przez niewykonanie umowy przez Sprzedaj ą cego strony rozumiej ą ra żą co niezgodne z projektem lub wadliwe wykonawstwo – przed ł u ż e- nie czasu trwania umowy o wi ę cej ni ż 90 dni. Termin realizacji mo ż e by ć przesuni ę ty w przypadku, gdy mimo do ł o ż enia nale ż ytej staranno- ś ci przez Sprzedaj ą cego wyst ą pi ł y przyczyny niezale ż ne od Sprzedaj ą - cego takie jak: - warunki pogodowe Przedsi ę biorstwo gazownicze uprawnione jest do przed ł u ż enia terminu, o którym mowa w § 1 pkt 3 w przypadkach: b) niezale ż nego od Przedsi ę bior- stwa gazowniczego opó ź - nienia w uzyskaniu pozwole ń administracyjno-prawnych” § 4 ust. 5 6 uniemo ż liwiaj ą ce prowadzenie robót odnotowane w dzienniku budowy, - powód ź , kataklizm, - zmiana przepi- sów prawa itp., - opó ź nienie w uzgodnieniach formalno-prawnych z Urz ę dami i Instytucjami wynikaj ą cy- mi z przekroczenia terminów poda- nych w KPA Wyrok SOKiK z dnia 10.10.2004r., sygn. akt Amc 47/03 Wyniki analizy porównawczej postanowienia zwartego we wzorcu stosowanym przez Spó ł k ę z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e – pomimo braku identyczno ś ci literalnej – stosowanie jego wywo ł uje to ż same skutki. Posta- nowienie zawarte w § 4 ust. 5 stosowanego przez Przedsi ę biorstwo gazownicze wzorca, sprzeczne jest z art. 385 3 pkt 2 kc., który stanowi, ż e „ w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które w szczególno ś ci wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonania lub nienale- ż yte wykonanie zobowi ą zania”. Kwestionowana klauzula, bez ż adnej w ą tpliwo ś ci, umo ż li- wia przedsi ę biorcy uchylenie si ę od odpowiedzialno ś ci z tytu ł u nieterminowego wykonania umowy, nawet wówczas, gdy opó ź nienia te powsta ł y z wadliwego dzia ł ania lub niepodj ę - cia dzia ł ania przez Spó ł k ę . Stanowi to sprzeczn ą z dobrymi obyczajami prób ę przerzucenia, wy łą cznie na konsumenta, ryzyka gospodarczego, co z kolei ra żą co narusza jego interesy. Ten sam skutek wywo ł uj ą równie ż wskazane wy ż ej klauzule niedozwolone, wpisane ju ż do Rejestru, bowiem sformu ł owania umowne o tre ś ci : „Opó ź nienia wywo ł ane decyzjami ad- ministracyjnymi lub ich brakiem, …spowoduj ą odpowiednie przesuni ę cie terminów rozpo- cz ę cia budowy i oddania przedmiotu budowy kupuj ą cemu” (poz. 822 Rejestru) , „Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zako ń czenia inwestycji wynikaj ą cych z przyczyn od niego niezale ż nych w tym w szczególno ś ci ….dzia ł a ń organów administracyjnych…” (poz. 921 Rejestru), „ Termin realizacji mo ż e by ć przesuni ę ty w przypadku, gdy mimo do- ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci przez Sprzedaj ą cego wyst ą pi ł y przyczyny niezale ż ne od Sprzedaj ą cego takie jak…..opó ź nienie w uzgodnieniach formalno-prawnych z Urz ę dami i Instytucjami wynikaj ą cymi z przekroczenia terminów podanych w KPA” (poz. 230 Reje- stru), w sposób identyczny konstytuuj ą uprawnienie przedsi ę biorcy do uwolnienia si ę od odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niew ł a ś ciwego wykonania umowy, spowodowane – co mo ż e by ć bardzo szeroko interpretowane – ró ż nego rodzaju „opó ź nieniami administracyjnymi”, które powsta ć mog ą z ró ż nych przyczyn. Odbywa si ę to kosztem konsumenta, który w tym przypadku pozbawiony jest mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń . W ocenie organu an- tymonopolowego, nie ulega ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e wynik porównania kwestionowanej klauzuli z postanowieniami zawartymi w Rejestrze, pomimo odmiennego ich brzmienia, w pe ł ni uzasadnia przyj ę cie twierdzenia, ż e klauzula wywo ł uje to ż samy skutek, jak te, uznane ju ż prawomocnym wyrokiem s ą du za abuzywne. Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c w § 4 ust. 5 „Umowy Nr o przy łą czenie do sieci gazowej” kwestiono- wan ą klauzul ę , Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę wykorzystywania we wzorcu umownym postanowienia wpisanego ju ż do Rejestru. Tak wi ę c jej dzia ł ania kolidowa ł y z przepisami prawa, co jest wystarczaj ą ce dla uznania ich za bezprawne. Przes ą dza to o spe ł nieniu drugiej z przes ł a- nek analizowanego przepisu. 7 Ad 3. W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestni- ków rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska. 2 Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolo- wej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orze- czenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bo- wiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów”. Stosowany przez Przedsi ę biorstwo gazownicze wzorzec umowy wykorzystywany by ł przy zawieraniu umów z odbiorcami gazu, zatem kr ą g osób ubiegaj ą cych si ę lub za- mierzaj ą cych si ę ubiega ć o przy łą czenie do sieci gazowej nie jest z góry okre ś lony, czy limitowany. Bior ą c pod uwag ę , ż e konsument nie ma wp ł ywu na zapisy zawieranej z nim umowy, gdy ż stanowi ona z góry przygotowany przez profesjonalist ę zbiór postanowie ń , bez mo ż liwo ś ci – w zasadniczej jego cz ęś ci – podj ę cia indywidualnych negocjacji. Nale ż y uzna ć , ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na pos ł ugiwaniu si ę wzorcem umownym pn. „Umowa Nr o przy łą czenie do sieci gazowej”, zawieraj ą cym w § 4 ust. 5 postanowienie niedozwolone godzi w interes tych kontrahentów Spó ł ki, którzy s ą konsumentami, przy czym nale ż y mie ć na uwadze interes nie tylko obecnych, ale i potencjalnych klientów do- stawcy gazu. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów, który poprzez stosowanie wobec nich dzia ł a ń bezprawnych doznaje uszczerbku. Tak wi ę c i trze- cia przes ł anka analizowanego przepisu zosta ł a, w przedmiotowej sprawie, spe ł niona. W tym stanie rzeczy, po wykazaniu, ż e skar ż ony przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę w obrocie konsumenckim dzia ł a ń bezprawnych poprzez stosowanie wzorca umownego, za- wieraj ą cego postanowienie uznane za niedozwolone i wpisane do Rejestru, czym naruszy ł zbiorowy interes konsumentów, nale ż a ł o orzec, jak w sentencji Zgodnie z brzmieniem art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechanie jej stosowania. Co prawda, Wielkopolska Spó ł ka Ga- zownictwa, Oddzia ł – Zak ł ad Gazowniczy w Koszalinie stosuje od 1 maja 2007r. nowy wzorzec umowny pn. „Umowa Nr … o przy łą czenie do sieci gazowej”, w którym kwestio- nowany przez Rzecznika zapis umowny zosta ł zmieniony. Oddzia ł nie przedstawi ł jednak dostatecznych dowodów, ż e kwestionowany wzorzec umowy zosta ł ca ł kowicie wyelimino- wany z obrotu konsumenckiego, ani, ż e podj ął próby zmierzaj ą ce do zmiany tre ś ci umów ju ż funkcjonuj ą cych w tym obrocie. W zwi ą zku z tym organ antymonopolowy nie mia ł podstaw do zastosowania art. 23e ustawy antymonopolowej i wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania z dniem 1 maja 2007r. 2 Por. wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). 8 Maj ą c na uwadze wszystkie okoliczno ś ci sprawy, Prezes UOKiK orzek ł jak w sentencji. P OUCZENIE : Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przy- s ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Dele- gatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Otrzymuje: 1. Miejski Rzecznik Konsumentów Urz ą d Miejski Rynek Staromiejski 6-7 75-007 Koszalin 2. Wielkopolska Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. w Poznaniu Oddzia ł - Zak ł ad Gazowniczy Koszalin ul. Po ł czy ń ska 55-57 78-808 Koszalin 9