RPZ-36/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ-421/5/04/AN Pozna ń , 30 grudnia 2004r. DECYZJA Nr RPZ 36/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Zak ł adów Naprawczych Taboru Kolejowego „Nowy S ą cz” S.A. z siedzib ą w Nowym S ą czu, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a si ę zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zak ł ady Naprawcze Taboru Kolejowego „Nowy S ą cz” S.A. z siedzib ą w Nowym S ą czu kontroli nad „Przedsi ę biorstwem Robót Komunikacyjnych” S.A. z siedzib ą w Poznaniu. Uzasadnienie W dniu 14 grudnia 2004r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury w Poznaniu wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji okre ś lonej w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej ustaw ą ), polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zak ł ady Naprawcze Taboru Kolejowego „Nowy S ą cz” S.A. z siedzib ą w Nowym S ą czu (zwane dalej ZNTK) kontroli nad „Przedsi ę biorstwem Robót Komunikacyjnych” S.A. z siedzib ą w Poznaniu (zwane dalej PRK) poprzez nabycie w ramach trzech odr ę bnych transakcji: - 174 325 akcji (25% g ł osów) nale żą cych do Skarbu Pa ń stwa, - 172 438 akcji (24,73% g ł osów) nale żą cych do „S ą deckiej Grupy Inwestycyjnej” Spó ł ka z o.o., - 40 101 akcji (5,75% g ł osów) nale żą cych do „IPACO” Spó ł ka z o.o. Wnioskodawca jest w ł a ś cicielem 174 324 akcji PRK, co daje mu 24,99 % g ł osów na walnym zgromadzeniu. W wyniku planowanej koncentracji uzyska prawo do 80,48 % g ł osów. Łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia, tj. w roku 2003, okre ś lony zgodnie z art. 15 ustawy oraz na podstawie przepisów rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. Nr 60, poz. 611), przekroczy ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy, tj. 50 mln euro. Jednocze ś nie nie zaistnia ł a ż adna z przes ł anek wy łą czaj ą cych obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji przewidzianych w art. 13 ustawy. W dniu 21 grudnia 2004r. wydano na podstawie art. 123 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 roku w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172) postanowienie o zaliczeniu w poczet dowodów informacji i dokumentów uzyskanych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w post ę powaniu antymonopolowym o sygn. akt RPZ – 421/2/04/AN/. W wyniku przeprowadzonego post ę powania, Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje. Aktywny uczestnik koncentracji, t.j ZNTK prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w g ł ównej mierze skoncentrowan ą na produkcji i ś wiadczeniu us ł ug naprawczych w zakresie taboru kolejowego i tramwajowego. W zg ł oszeniu zamiaru koncentracji spó ł ka wskaza ł a nast ę puj ą cy przedmiot dzia ł alno ś ci (wed ł ug klasyfikacji PKD): 1) 35 20 b – dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie naprawy, konserwacji, remontów lokomotyw kolejowych, tramwajowych oraz taboru kolejowego i tramwajowego 2) 28 52 z – obróbka mechaniczna elementów metalowych 3) 29 11 b – dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie instalowania, naprawy oraz konserwacji silników i turbin, z wyj ą tkiem silników lotniczych, samochodowych i motocyklowych 4) 27 51 z – odlewnictwo ż eliwa 5) 27 53 z – odlewnictwo metali lekkich 6) 27 54 a – odlewnictwo miedzi i stopów miedzi 7) 28 40 z – kucie, prasowanie, wyt ł aczanie i walcowanie metali, metalurgia proszków 8) 28 51 z – obróbka metali i nak ł adanie pow ł ok 9) 28 74 z – produkcja z łą czy, ś rub, ł a ń cuchów i spr ęż yn 10) 28 62 z – produkcja narz ę dzi 11) 28 71 z – produkcja pojemników metalowych 12) 28 21 z – produkcja cystern, pojemników i zbiorników 13) 28 22 z – produkcja grzejników i kot ł ów centralnego ogrzewania Wi ę kszo ś ciowym akcjonariuszem ZNTK jest Zbigniew Jakubas (94% g ł osów), który stoi na czele grupy kapita ł owej, w sk ł ad której wchodz ą nast ę puj ą ce podmioty: 1. MULTICO Sp. z o.o. , Warszawa - 75% g ł osów (po ś rednictwo finansowe, us ł ugi poligraficzne, wydawnictwo prasy („Kurier Lubelski”), dzia ł alno ść deweloperska), 2. MULTICO – PRESS Sp. z o.o ., Warszawa - po ś rednio poprzez Multico Sp. z o.o. - 100 % g ł osów (us ł ugi poligraficzne, dzia ł alno ść ochroniarska i po ś rednictwo finansowe), 3. Multidruk S.A ., Lublin- 95,5% g ł osów (dzia ł alno ść wydawnicza: poligrafia i reprodukcja zapisanych no ś ników informacji oraz wynajem nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek), 4. „ Multico” Oficyna Wydawnicza Sp. z o.o ., Warszawa - po ś rednio poprzez Multico Sp. z o.o. - 50 % g ł osów (wydawnictwo ksi ąż ek – przede wszystkim wydawnictwa albumowe, handel hurtowy nimi), 5. BIS - MEDIA Sp. z o.o ., Lublin - 51,01 % g ł osów (dzia ł alno ść radiowa i telewizyjna, wydawanie nagra ń d ź wi ę kowych) 6. Maxer S.A., Pozna ń - 86,35% g ł osów (budownictwo). 2 W dniu 28 pa ź dziernika 2004r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrazi ł zgod ę (Decyzja Nr RPZ-26/2004) na przej ę cie przez Zbigniewa Jakubasa kontroli nad Maxer S.A. z siedzib ą w Poznaniu. MAXER S.A. w Poznaniu (do 16 stycznia 2003 r. funkcjonuj ą ca pod nazw ą ENERGOPOL-7 POZNA Ń S.A.) specjalizuje si ę w zakresie wykopów w ą skoprzestrzennych w zawiesinie tiksotropowej pozwalaj ą cej na wykonywanie przes ł on wodoszczelnych i ż elbetowych konstrukcyjnych ś cian oraz pali typu barrett. Prowadzi ponadto dzia ł alno ść w zakresie budownictwa: − kubaturowego - budynki mieszkalne, biurowe, obiekty sportowe i sakralne, − in ż ynieryjnego - mosty, wiadukty, drogi i autostrady, − ochrony ś rodowiska - oczyszczalnie ś cieków, sortownie i sk ł adowiska odpadów, kolektory kanalizacyjne, − ruroci ą gów przesy ł owych - gazoci ą gi, ropoci ą gi, magistrale cieplne i wodoci ą gowe, a we w ł asnym Zak ł adzie Produkcji Konstrukcji Stalowych wytwarzane s ą elementy i konstrukcje stalowe montowane na placach budów. MAXER S.A. kontroluje nast ę puj ą ce podmioty: 1. Maxer Trading S.A., (dawniej Energopol 7 Trading SA) – 100% g ł osów (roboty budowlane, produkcja wyrobów budowlanych), 2. KRI – Roboty Instalacyjno-Elektryczne sp. z o.o., Pozna ń – 100% g ł osów (produkcja konstrukcji metalowych, wytwornic pary, obróbka mechaniczna elementów metalowych, roboty ogólnobudowlane, wykonywanie instalacji), 3. ENERGOPOL UKRAINA S.A., Kijów – 86% g ł osów (roboty ogólnobudowlane, us ł ugi nieprodukcyjne, naprawa i nadzór techniczny nad samochodami osobowymi i innymi przedsi ę biorstwami, hotelarstwo). Pasywny uczestnik koncentracji t.j. PRK specjalizuje si ę w wykonywaniu kolejowych i drogowych systemów komunikacyjnych oraz budowie stalowych i ż elbetonowych konstrukcji mostów i tuneli. Ze zgromadzonych informacji wynika, i ż przez ponad 55 lat przedsi ę biorstwo zrealizowa ł o ok.: − 1400 km linii kolejowych i tramwajowych, − 1300 km elektryfikacji linii kolejowych − 15 km mostów, wiaduktów i tuneli − 1,7 mln m 3 obiektów kubaturowych. Jako przyczyn ę i cel gospodarczy planowanej koncentracji, ZNTK wskaza ł o popraw ę pozycji PRK poprzez ustabilizowanie akcjonariatu Spó ł ki. Zgodnie z art. 17 ustawy, Prezes Urz ę du wydaje, w drodze decyzji, zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Pod poj ę ciem rynku w ł a ś ciwego, zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. W niniejszej koncentracji, bezpo ś redni uczestnicy planowanych transakcji, t.j. strona post ę powania (ZNTK) oraz spó ł ka przejmowana (PRK) prowadz ą dzia ł alno ść na 3 rozdzielnych rynkach produktowych, zarówno w wymiarze horyzontalnym jak i wertykalnym. ZNTK zajmuje si ę g ł ównie budow ą i napraw ą taboru szynowego, natomiast PRK budow ą linii szynowych, mostów, wiaduktów oraz budownictwem kubaturowym. Oba z wymienionych rynków maj ą przynajmniej wymiar krajowy. Obroty PRK wynios ł y w 2003r.- [usuni ę to], a ZNTK – [usuni ę to] z ł . W zakresie napraw taboru kolejowego, konkurentami dla ZNTK s ą m.in. takie przedsi ę biorstwa jak Fabryka Wagon S.A. w Ostrowie Wlkp., Fabryka Wagonów Gniewczyna S.A., ZNTK Ł apy. Z uwagi na to, i ż ZNTK jest uczestnikiem grupy kapita ł owej, w sk ł ad której wchodzi przedsi ę biorstwo z bran ż y budowlanej, t.j. Maxer S.A., konieczna by ł a analiza wp ł ywu planowanej koncentracji na rynki w ł a ś ciwe, wyró ż niane w dziale gospodarki „budownictwo” (sekcja F w klasyfikacji PKD). Jak ju ż wy ż ej wskazano, PRK dzia ł a na trzech rynkach produktowych: - wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych z wznoszeniem budynków (dalej: budownictwo kubaturowe) (PKD-45.21.A), - wykonywanie robót budowlanych w zakresie obiektów mostowych (PKD-45.21.B), - budowa dróg ko ł owych i szynowych (PKD-54.23.A). Spó ł ka MAXER S.A, prowadz ą c dzia ł alno ść na wielu produktowych rynkach budowlanych, w tym dwóch to ż samych z zakresem dzia ł ania PRK (budownictwo kubaturowe i budownictwo in ż ynieryjne w zakresie mostów, wiaduktów, dróg ko ł owych) specjalizuje si ę w budownictwie pozosta ł ych obiektów in ż ynierii wodnej (PKD-45.24.B). Nie prowadzi natomiast dzia ł alno ś ci w zakresie g ł ównej specjalizacji PRK – budowy dróg szynowych. . W przedmiotowym post ę powaniu istniej ą dwa rynki w ł a ś ciwe, na którym swoje us ł ugi wykonuj ą zarówno PRK jak i Maxer S.A.: − budownictwo kubaturowe, − budownictwo in ż ynieryjne (mosty, wiadukty, drogi i autostrady). W wymiarze geograficznym oba rynki równie ż maj ą zasi ę g przynajmniej ogólnokrajowy. W budownictwie kubaturowym, podobnie jak w ca ł ym budownictwie, konkurencja rynkowa jest bardzo silna. Wed ł ug VII edycji 2003 LISTY 100 - rankingu najwi ę kszych przedsi ę biorstw budowlanych w Polsce, organizowanego przez Wydawnictwo MURATOR i redakcj ę serwisu Murator PLUS, Maxer SA plasowa ł si ę na 6 miejscu z udzia ł em ok. 3%, po takich firmach jak: Mitex SA w Kielcach, Hochtief Polska sp. z o.o. w Warszawie, Strabag sp. z o.o. w Warszawie, Warbud SA w Warszawie, Mostostal Siedlce SA w Siedlcach. PRK nie wyst ę puje na tej li ś cie. Z danych GUS (opracowanie pod tytu ł em Budownictwo – wyniki dzia ł alno ś ci 2003 ) wynika, i ż warto ść robót budowlano-monta ż owych w zakresie budynków mieszkalnych i niemieszkalnych o charakterze inwestycyjnym wynios ł a łą cznie w 2003r. [usuni ę to] z ł . Łą czny udzia ł w rynku Maxer S.A. (z obrotami ogó ł em w 2003r.: [usuni ę to] z ł ) i PRK (z obrotami ogó ł em w 2003r.: [usuni ę to] z ł ) jest na tyle nieznaczny (z udzia ł ami odpowiednio: Maxer – ok. 2,5% i PRK - ok. 1,8%), ż e mo ż na stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja nie spowoduje na tym rynku ż adnych istotnych zmian. Podobnie przedstawia si ę sytuacja w zakresie budowy dróg l ą dowych (nie szynowych) mostów, wiaduktów, tuneli. Z raportu „Budownictwo drogowo-mostowe” (Boss Informacje Ekonomiczne 2002r.), wynika, i ż bran ż a ta jest bardzo rozdrobniona, a czo ł ówka dziesi ę ciu najwi ę kszych przedsi ę biorstw kontroluje zaledwie 30% rynku. Do liderów tej bran ż y nale żą takie firmy jak: Dromex SA (grupa Budimex), Mostostal Warszawa S.A., Przedsi ę biorstwo Robót In ż ynieryjnych SA (grupa Mostostal Zabrze), Gda ń skie Przedsi ę biorstwo Robót Drogowych SA (Skanska), Warszawskie Przedsi ę biorstwo Robót Drogowych SA, Bick S.A. (Mostostal Export), Mosty Ł ód ź S.A., Kieleckie Przedsi ę biorstwo Robót Mostowych S.A. 4 (Skanska), Mosty P ł ock S.A., Rzeszowskie Przedsi ę biorstwo Robót In ż ynieryjnych S.A., Przedsi ę biorstwo Robót Kolejowych i In ż ynieryjnych. Wed ł ug danych GUS (opracowanie pod tytu ł em Budownictwo – wyniki dzia ł alno ś ci 2003 ) warto ść robót budowlano- monta ż owych w zakresie budowy dróg l ą dowych (autostrad, dróg ekspresowych, ulic i pozosta ł ych), mostów, wiaduktów estakad, tuneli zakresie innych obiektów zakresie podobnym charakterze w 2003 r. wynios ł a 7.262.901.000 z ł . Nawet zaliczenie ca ł o ś ci obrotów obu firm do tego rynku w ł a ś ciwego nie zmieni oceny, i ż przedmiotowa zamierzona transakcja nie wp ł ynie nie poziom konkurencji na tym rynku. Tak bowiem zmierzone udzia ł y obu firm wynios ł y odpowiednio: Maxer S.A.- 4,62%, a PRK – 3,31%. Powy ż sze uzasadnia ocen ę , ż e przedmiotowe transakcje nie b ę d ą mia ł y wp ł ywu na rynek w uk ł adzie horyzontalnym. W zakresie budowy linii kolejowych konkurentami PRK s ą takie przedsi ę biorstwa jak: − Przedsi ę biorstwo Robót Komunikacyjnych 7 S.A. z siedzib ą w Warszawie, − Przedsi ę biorstwo Robót Kolejowych i In ż ynieryjnych S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu − Torpol sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu, − Przedsi ę biorstwo Robót Komunikacyjnych S.A. z siedzib ą w Krakowie, − a tak ż e inne du ż e firmy ogólnobudowlane np. Przedsi ę biorstwo Robót In ż ynieryjnych S.A. Holding. Z danych GUS (opracowanie pod tytu ł em Budownictwo – wyniki dzia ł alno ś ci 2003 ) wynika, i ż warto ść robót budowlano-monta ż owych w zakresie dróg szynowych, dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych o charakterze inwestycyjnym wynios ł a 652.692.700 z ł , a o charakterze remontowym – 283.325.500 z ł (ogó ł em: 938.018.200 z ł ). Gdyby wi ę c nawet uwzgl ę dni ć ca ł o ść przychodów PRK do obrotów osi ą ganych na tym rynku, to i tak udzia ł w rynku nie przekroczy ł by 40% - wyniós ł by 25,68%. Wprawdzie w zg ł oszeniu zamiaru koncentracji nie podano warto ś ci obrotów firmy Maxer SA na rynku jej g ł ównej specjalizacji, tj. rynku budowli wodnych, to jednak fakt ten nie zmienia oceny, ż e w zamierzonej koncentracji nie wyst ę puje przes ł anka, której mowa w punkcie 7.2.2 tiret 3 wykazu informacji i dokumentów, które powinno zawiera ć zg ł oszenie (za łą cznik do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji – Dz. U. z 2002 r., nr 37, poz. 334). Ten rynek produktowy, podobnie jak wszystkie inne z zakresu budownictwa poddany jest silnej konkurencji, Dzia ł a na nim wiele przedsi ę biorstw, w tym równie ż wi ę kszo ść , które dzia ł a ł y pod firm ą Hydrobudowa i oznaczeniem cyfrowym (przedsi ę biorstwo Maxer S.A. jest zreszt ą nast ę pc ą prawnym Energopolu-7, wcze ś niej Hydrobudowy-7). Organ antymonopolowy uzna ł , ż e jest wysoce ma ł o prawdopodobne, aby Maxer S.A. mia ł na tym rynku pozycj ę okre ś lon ą udzia ł em 30%. Stanowi to podstaw ę oceny, ż e zamierzone transakcje nie wywr ą wp ł yw na rynek w uk ł adzie wertykalnym. Wzi ą wszy pod uwag ę powy ż sze argumenty nale ż y uzna ć , i ż nie istniej ą rynki w ł a ś ciwe, na które planowana koncentracja wywrze wp ł yw zarówno w wymiarze horyzontalnym, wertykalnym jak i konglomeratowym. Tym samym istniej ą podstawy do stwierdzenia, i ż planowana koncentracja nie doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji na rynku, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę orzeka si ę jak w sentencji. 5 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : 1. Zak ł ady Naprawcze Taboru Kolejowego „Nowy S ą cz” S.A. ul. Wyspia ń skiego 3 33-300 Nowy S ą cz 2. a.a. 6