DAR-16/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR-423-00005/04/DL Warszawa, 29.12.2004 r. DECYZJA Nr DAR-16/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Eureko B.V. z siedzib ą w Amsterdamie, Holandia - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na nabyciu przez Eureko B.V. z siedzib ą w Amsterdamie, Holandia, od BIG BG Inwestycje S.A. z siedzib ą w Warszawie, 10% akcji Powszechnego Zak ł adu Ubezpiecze ń S.A. z siedzib ą w Warszawie („PZU”), powoduj ą cym przekroczenie 25% g ł osów na walnym zgromadzeniu PZU. Uzasadnienie W dniu 9 grudnia 2004 r. wp ł yn ęł o od Eureko B.V. z siedzib ą w Amsterdamie, Holandia (zwanego dalej "Eureko B.V." lub „Wnioskodawca”), skierowane do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem Urz ę du” lub „organem antymonopolowym”), zg ł oszenie zamiaru koncentracji - okre ś lonej w art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą ” - polegaj ą cej na nabyciu przez Eureko B.V. od BIG BG Inwestycje S.A. z siedzib ą w Warszawie, 10% akcji Powszechnego Zak ł adu Ubezpiecze ń S.A. z siedzib ą w Warszawie („PZU”), powoduj ą cym przekroczenie 25% g ł osów na walnym zgromadzeniu PZU. Uwzgl ę dniaj ą c, ż e z ł o ż one zg ł oszenie spe ł nia ł o formalne wymogi okre ś lone przepisami Dzia ł u V ustawy, w dniu 9 grudnia 2004 r. zosta ł o wszcz ę te, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy, post ę powanie antymonopolowe w sprawie opisanej koncentracji, o czym zawiadomiono Wnioskodawc ę postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 r. W wyniku przeprowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje: Z przekazanych przez Eureko B.V. informacji wynika, ż e spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem: • łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia, tj. w roku 2003, okre ś lony zgodnie z art. 15 ustawy oraz tre ś ci ą rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. nr 60 poz. 611) przekroczy ł ustawowy próg równowarto ś ci 50 mln EURO, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy, • nabycie akcji innego przedsi ę biorcy powoduj ą ce uzyskanie co najmniej 25% g ł osów na walnym zgromadzeniu jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust. 3 ustawy, • w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy, uzasadniaj ą ca niezg ł oszenie koncentracji. Obowi ą zek dokonania zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamierzonej koncentracji spoczywa ł na przedsi ę biorcy nabywaj ą cym akcje, tj. na Eureko B.V. Jednocze ś nie Wnioskodawca poinformowa ł , i ż przedmiotowa koncentracja nie podlega zg ł oszeniu w innym narodowym lub ponadnarodowym organie ochrony konkurencji. Uczestnicy koncentracji Eureko B.V. – aktywny uczestnik koncentracji, jest spó ł k ą niepubliczn ą z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą zarejestrowan ą w Holandii. Jest ona spó ł k ą holdingow ą (wed ł ug Polskiej Klasyfikacji Dzia ł alno ś ci zaklasyfikowana zosta ł a jako dzia ł alno ść holdingu - PKD 74.15). Eureko B.V. nie prowadzi bezpo ś rednio ż adnej dzia ł alno ś ci. Tworzy grup ę kapita ł ow ą , b ę d ą c 2 w ł a ś cicielem kilkudziesi ę ciu spó ł ek prowadz ą cych dzia ł alno ść m.in. polegaj ą c ą na ś wiadczeniu szerokiej palety us ł ug finansowych i ubezpieczeniowych, w tym przede wszystkim w zakresie ubezpiecze ń na ż ycie i zdrowotnych oraz ubezpiecze ń innych ni ż na ż ycie w kilkunastu krajach Europy, m.in. w: Holandii, Szwajcarii, Irlandii, Francji, Wlk. Brytanii, Portugalii, Luxemburgu, W ł oszech, Grecji, S ł owacji, Bu ł garii, Rumunii, na Cyprze. [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] PZU – pasywny uczestnik koncentracji, jest spó ł k ą akcyjn ą prawa polskiego, prowadz ą c ą dzia ł alno ść ubezpieczeniow ą (zgodnie z klasyfikacj ą PKD – symbol 66.03 Z) w zakresie pozosta ł ych ubezpiecze ń osobowych i maj ą tkowych (dzia ł II za łą cznika do ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej Dz.U. z 2003 r., nr 124, poz. 1151 z pó ź n. zm.). [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] PZU jako jednostka dominuj ą ca tworzy grup ę kapita ł ow ą , do której nale żą m.in. nast ę puj ą ce spó ł ki, dzia ł aj ą ce w zakresie: • Powszechny Zak ł ad Ubezpiecze ń na Ż ycie S.A. („PZU Ż ycie”) – ubezpiecze ń na ż ycie (dzia ł I za łą cznika do ww. ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej), • Powszechne Towarzystwo Emerytalne PZU S.A. („PTE PZU”) - tworzenia i zarz ą dzania Otwartym Funduszem Emerytalnym PZU, • Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych PZU S.A. – tworzenia i zarz ą dzania funduszami inwestycyjnymi PZU, • PZU Tower Sp. z o.o.- nabywania, eksploatacji, wynajmu i zbywania nieruchomo ś ci, • Centrum Informatyki Grupy PZU S.A. – dzia ł alno ś ci pomocniczej zwi ą zanej z ubezpieczeniami i funduszami emerytalnymi, • Krakowska Fabryka Armatur S.A. – produkcji baterii ł azienkowych i kuchennych, • Fabryka Wyrobów Precyzyjnych VIS S.A. – produkcji narz ę dzi, aparatury, cz ęś ci zamiennych, • PZU Asset Management S.A. – zarz ą dzania aktywami, • PZU NFI Management Sp. z o.o. – zarz ą dzania aktywami NFI, 3 • Blos Sp. z o.o. – dzia ł alno ś ci pomocniczej zwi ą zanej z po ś rednictwem finansowym, • UAB DK Lindra – dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej na rynku litewskim. Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa koncentracja polega ć b ę dzie na nabyciu przez Eureko B.V. od BIG BG Inwestycje S.A. (podmiotu zale ż nego Banku Millennium S.A.) 10% akcji PZU, [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw Zgodnie z art. 17 ustawy Prezes Urz ę du, w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie geograficznym, jak i produktowym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Bior ą c pod uwag ę okre ś lone powy ż ej kryteria rynku w ł a ś ciwego oraz ze wzgl ę du na specyfik ę , w ł a ś ciwo ś ci i ustawowy (powo ł ana wy ż ej ustawa o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej) wymóg roz łą czno ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej w zakresie ubezpiecze ń dzia ł u I i dzia ł u II wg podzia ł u okre ś lonego ww. ustaw ą ubezpieczeniow ą , ró ż ny kr ą g odbiorców, a tak ż e orzecznictwo Komisji Europejskiej dotycz ą ce koncentracji na rynku ubezpiecze ń – w ł a ś ciwymi rynkami produktowymi, na których dzia ł aj ą uczestnicy koncentracji, s ą : • rynek ubezpiecze ń osobowych i maj ą tkowych, na którym PZU dzia ł a bezpo ś rednio a Eureko B.V. po ś rednio poprzez spó ł ki zale ż ne i stowarzyszone, 4 • rynek ubezpiecze ń na ż ycie, na którym PZU dzia ł a poprzez podmiot zale ż ny PZU Ż ycie a Eureko B.V. poprzez podmioty zale ż ne i stowarzyszone. Rynkami geograficznymi dzia ł ania uczestników koncentracji s ą w zakresie ww. wymienionych produktów: - dla Eureko B.V. - rynki kilkunastu krajów europejskich (m.in.: Holandia, Francja, Luxemburg, Szwajcaria, Wlk. Brytania, Irlandia, Portugalia, Grecja, Cypr, S ł owacja, Bu ł garia, Rumunia); udzia ł y spó ł ek dzia ł aj ą cych w ramach grupy Eureko w rynkach tych krajów w zakresie ww. produktów wynosz ą w 2003 r.: [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA], - dla PZU – krajowy rynek polski; udzia ł PZU [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA]. Jak wynika z powy ż szego uczestnicy koncentracji, wraz ze swoimi grupami kapita ł owymi, funkcjonuj ą na roz łą cznych rynkach geograficznych, PZU dzia ł a bowiem na krajowym rynku polskim, a jego dzia ł alno ść na rynku ubezpiecze ń na Litwie znajduje si ę w pocz ą tkowej fazie rozwoju, natomiast grupa Eureko dzia ł a w Polsce jedynie jako akcjonariusz PZU i poza udzia ł em [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] w kapitale zak ł adowym PZU posiada jedn ą spó ł k ę zale ż n ą - Eureko Polska Sp. z o.o., która nie prowadzi dzia ł alno ś ci na ż adnym z ww. w ł a ś ciwych rynków produktowych. PZU dzia ł aj ą c na krajowym rynku ubezpiecze ń : osobowych i maj ą tkowych oraz na ż ycie (poprzez swoj ą spó ł k ę zale ż n ą PZU Ż ycie) spotyka si ę z konkurencj ą ze strony 36 zak ł adów ubezpiecze ń (wg danych KNUiFE za 2003 r.) posiadaj ą cych zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie ubezpiecze ń osobowych i maj ą tkowych (dzia ł II) oraz 35 zak ł adów ubezpiecze ń w zakresie ubezpiecze ń na ż ycie (dzia ł I). S ą to w wi ę kszo ś ci zak ł ady z udzia ł em zagranicznych inwestorów bran ż owych. Liczba tych ubezpieczycieli wykazuje tendencj ę rosn ą c ą . Mimo, i ż liczba ubezpieczycieli jest rosn ą ca, struktura podmiotowa rynku zmienia si ę powoli a udzia ł PZU w rynku jest nadal wysoki. Posiadan ą przez PZU pozycj ę nale ż y w zwi ą zku z tym uzna ć za dominuj ą c ą . Udzia ł najwi ę kszych konkurentów PZU kszta ł towa ł si ę w 2003 r. w zakresie: - ubezpiecze ń osobowych i maj ą tkowych na poziomie, oko ł o: 13% - Warta, 7%- Ergo Hestia, 5%- Allianz Polska, 3%- HDI Samopomoc, 2%-Uniqa i Tryg, - ubezpiecze ń na ż ycie na poziomie, oko ł o: 15%- Commercial Union Ż ycie, 9%-Amplico Life, 8%-ING Nationale Nederlanden, 4%-Warta Vita, 3%-Allianz Polska Ż ycie. 5 Ponadto w zwi ą zku z przyst ą pieniem Polski do UE wej ś cie nowych ubezpieczycieli na polski rynek ubezpieczeniowy jest uproszczone, bowiem dzia ł alno ść ubezpieczeniow ą prowadzi ć mog ą w Polsce, poprzez swoje oddzia ł y, zagraniczne zak ł ady ubezpieczeniowe z krajów cz ł onkowskich UE, po spe ł nieniu procedur informacyjnych. Oceniaj ą c przedmiotow ą koncentracj ę nale ż y stwierdzi ć , i ż : - maj ą c na uwadze ww. definicj ę rynku w ł a ś ciwego oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334) - w niniejszej sprawie nie ma rynków w ł a ś ciwych w Polsce, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, bowiem grupa Eureko dzia ł a w Polsce jedynie jako akcjonariusz PZU i poza udzia ł em [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] w kapitale zak ł adowym PZU posiada jedn ą spó ł k ę zale ż n ą - Eureko Polska Sp. z o.o., która nie prowadzi dzia ł alno ś ci na w ł a ś ciwym rynku produktowym, na którym dzia ł a PZU. Powy ż sze stwierdzenie odnosi si ę równie ż do rynków w uk ł adzie wertykalnym. Ze wzgl ę du na posiadanie przez PZU oraz jego podmiot zale ż ny PZU Ż ycie, w krajowych rynkach ubezpiecze ń : osobowych i maj ą tkowych oraz na ż ycie, udzia ł ów przekraczaj ą cych 40%, powy ż sze rynki s ą rynkami, na które przedmiotowa koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym; - PZU - posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku polskim w zakresie ubezpiecze ń osobowych i maj ą tkowych. Ponadto posiada pozycj ę dominuj ą c ą na polskim rynku ubezpiecze ń na ż ycie; przez pozycj ę dominuj ą c ą , zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%; - obaj uczestnicy koncentracji (Eureko B.V. i PZU) funkcjonuj ą na roz łą cznych rynkach geograficznych w zakresie prowadzenia swojej dzia ł alno ś ci. Przes ł ank ą przywo ł anego wcze ś niej art. 17 ustawy, maj ą c ą zastosowanie w przypadku przedmiotowej koncentracji Eureko B.V. – PZU, której spe ł nienie obliguje Prezesa Urz ę du 6 do wydania zgody na dokonanie koncentracji z udzia ł em przedsi ę biorcy o pozycji dominuj ą cej na rynku jest przes ł anka nie ograniczania w sposób istotny konkurencji na rynku, w szczególno ś ci przez nieumocnienie przez przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji pozycji dominuj ą cej. Jak wynika z dokonanych ustale ń , PZU i Eureko B.V. funkcjonuj ą na roz łą cznych rynkach geograficznych, zatem nabycie 10% akcji PZU, powoduj ą ce, i ż łą cznie z posiadanymi dotychczas akcjami PZU, Eureko B.V. posiada ć b ę dzie [TAJEMNICA PRZEDSI Ę BIORSTWA] g ł osów na walnym zgromadzeniu PZU, nie spowoduje wzrostu poziomu koncentracji na krajowych rynkach ubezpiecze ń osobowych i maj ą tkowych ani te ż na rynku ubezpiecze ń na ż ycie. Zatem nie b ę dzie skutkowa ł o umocnieniem pozycji dominuj ą cej PZU na tych rynkach, wskutek czego nie wyst ą pi istotne ograniczenie konkurencji na tych rynkach. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Analiz Rynku Adam Ż o ł nowski Otrzymuj ą : Pa ń stwo Witold Jurcewicz Ma ł gorzata Mroczkowska-Horne White&Case, W. Dani ł owicz, W. Jurcewicz i Wspólnicy Kancelaria Prawna sp. k. Ul. Marsza ł kowska 142 00-061 Warszawa Pe ł nomocnicy Eureko B.V. z siedzib ą w Amsterdamie, Holandia 7