RPZ-35/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 6 pa ź dziernika 2008r. RPZ- 61/9/08/AR DECYZJA nr RPZ 35/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „Intrat – Pil” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile, I. na podstawie art. 26 ust. 1 powo ł anej wy ż ej ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lone w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy, dzia ł ania „Intrat – Pil” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile, polegaj ą ce na stosowaniu w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych o nazwie „umowa” postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: 1. § 7 ust. 1 Reklamacje dotycz ą ce realizacji imprezy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy. 2. § 7 ust. 2 „Zleceniobiorca” zastrzega sobie prawo, ż e b ę dzie rozpatrywa ć reklamacje, które by ł y zg ł oszone podczas trwania imprezy. 3. § 7 ust. 3 Uczestnikowi nie przys ł uguje prawo zwrotu warto ś ci ś wiadcze ń , których nie wykorzysta ł w trakcie trwania imprezy. 4. § 7 ust. 4 Je ż eli z winy „Zleceniobiorcy” b ą d ź jego kontrahentów nie zostan ą zrealizowane okre ś lone umow ą ś wiadczenia lub te ż ich jako ść b ę dzie odbiega ć od okre ś lonych umow ą warunków, „Zleceniobiorcy” s ł u ż y, stosownie do postanowie ń Kodeksu Cywilnego, prawo do obni ż enia ceny lub wydania ś wiadczenia ekwiwalentnego. 5. § 8 ust. 1 „Zleceniodawca” zobowi ą zany jest do pokrycia szkód wyrz ą dzonych przez siebie w trakcie trwania kolonii w miejscu ich powstania. Za szkody wyrz ą dzone przez osoby niepe ł noletnie odpowiadaj ą ich prawni opiekunowie. 6. § 8 ust. 2 „ Zleceniobiorca” nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż „Zleceniodawcy” w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia lub kradzie ż y. 7. § 13 ust 3 W przypadku odst ą pienia od zawartej umowy strona odst ę puj ą ca zap ł aci drugiej stronie kar ę umown ą w wysoko ś ci 50% nale ż no ś ci wynikaj ą cej z § 12 ust. 2. i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. 1 II. Na podstawie art. 105§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks post ę powania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000r/., Nr 98, poz.1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, umarza si ę post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , wszcz ę te z urz ę du w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez „Intrat-Pil” S. z o.o. z siedzib ą w Pile praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu w „umowie’ ś wiadczenia us ł ug turystycznych postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: § 10 ust. 1 „Zleceniodawca” o ś wiadcza, i ż znany jest mu stan techniczny i sanitarny obiektu i w tym zakresie nie wnosi ż adnych zastrze ż e ń . III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, nak ł ada si ę na „Intrat- Pil” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci [….] z ł (s ł ownie: ………z ł ) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych przez organizatorów turystyki dzia ł aj ą cych na terenie województwa wielkopolskiego pod k ą tem zgodno ś ci z przepisami art. 385 1 - 385 3 Kodeksu cywilnego, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 223, poz. 2268 ze zm.). W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych o nazwie: „umowa” oraz nast ę puj ą cych pisemnych ofert: oferta zimowiska 2008, kolonie letnie i obozy m ł odzie ż owe nad morzem, kolonie letnie i obozy m ł odzie ż owe w górach stosowanych w obrocie konsumenckim przez „Intrat Pil” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile (dalej: Przedsi ę biorca lub Spó ł ka). Przeprowadzona kontrola wykaza ł a, ż e w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych (dalej: umowa) zawarto postanowienia, które mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów, co uzasadnia postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu stosowania postanowie ń umownych uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie- S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2008r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez „Intrat – Pil” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu w „umowie” postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci wskazanej w pkt I sentencji decyzji. Przedsi ę biorca zawiadomiony o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, pismem z dnia 12 maja 2008r. poinformowa ł , ż e b ę d ą ca przedmiotem oceny Urz ę du „umowa” stosowana by ł a od 2000r., za ś w chwili obecnej nie ma ż adnej umowy obrocie prawnym zawartej wg przedmiotowego wzorca, która nie by ł aby wykonana. Ponadto poinformowa ł , ż e wskazane przez 2 Prezesa Urz ę du w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów niedozwolone postanowienia umowne zostan ą zmienione podczas konsultacji z radc ą prawnym. Jednocze ś nie Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , i ż odbiorc ą jego us ł ug by ł g ł ównie klient instytucjonalny na podstawie wygranych przetargów nieograniczonych organizowanych w oparciu o ustaw ę o zamówieniach publicznych. G ł ównym klientem Przedsi ę biorcy by ł y zatem o ś rodki pomocy spo ł ecznej, urz ę dy miast i urz ę dy gmin. Zawierane z w/w podmiotami umowy sporz ą dzane by ł y w oparciu o specyfikacje istotnych warunków zamówienia w ł a ś ciwe do okre ś lonego przetargu, na podstawie za łą czanych wzorów i wymaga ń zamawiaj ą cego. Przedsi ę biorca nie ustosunkowa ł si ę szczegó ł owo do zarzutów stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych wyja ś niaj ą c, ż e niedozwolone postanowienia umowne zostan ą zmienione podczas konsultacji z radc ą prawnym. W toku post ę powania w niniejszej sprawie Przedsi ę biorca nie przed ł o ż y ł nowego, zmienionego wzorca umowy, ani nie przedstawi ł swojego stanowiska w sprawie. Wysoko ść osi ą gni ę tego przychodu w 2007r. Przedsi ę biorca udokumentowa ł przesy ł aj ą c zeznanie o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka pod firm ą : „Intrat- Pil” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile zosta ł a wpisana do rejestru przedsi ę biorców KRS pod numerem 0000219496 . Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. dzia ł alno ść biur podró ż y, biur turystycznych i agencji podró ż y. Dzia ł alno ść organizatora turystyki Spó ł ka prowadzi na podstawie wpisu do Ewidencji Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych prowadzonej przez Marsza ł ka Województwa Wielkopolskiego pod numerem 1925/053z. W obrocie konsumenckim Spó ł ka pos ł uguje si ę wzorcem umowy o nazwie: „umowa” oraz ofertami zimowiska, kolonii letnich i obozów m ł odzie ż owych, które stanowi ą integraln ą cz ęść umowy podpisywanej przez klienta. W niniejszym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł przytoczone w pkt I sentencji decyzji postanowienia „umowy”, uznaj ą c je za to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W/w umowa stosowana by ł a w obrocie z konsumentami od 2000r., a w chwili obecnej brak jest niewykonanych umów zawartych w oparciu o przedmiotowy wzorzec. W toku post ę powania w o ś wiadczeniu z dnia 12 maja 2008r. Przedsi ę biorca podkre ś li ł , ż e jego klientem by ł g ł ównie klient instytucjonalny, tj. o ś rodki pomocy spo ł ecznej, urz ę dy miast i gmin. „Intrat – Pil” Sp. z o.o. organizuje wy łą cznie grupowy zbiorowy wypoczynek dla dzieci i m ł odzie ż y. Zgodnie jednak z art. 3 pkt 11 ustawy o us ł ugach turystycznych klientem jest równie ż osoba, na rzecz której umowa zosta ł a zawarta, a tak ż e osoba, której przekazano prawo do korzystania z us ł ug turystycznych obj ę tych uprzednio zawart ą umow ą . Wobec powy ż szego uzna ć nale ż y, i ż klientem Przedsi ę biorcy jest osoba fizyczna korzystaj ą ca z us ł ugi turystycznej, nawet je ś li nie zawar ł a ona bezpo ś rednio z organizatorem turystyki umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Pismem z dnia 22 wrze ś nia 2008r. Przedsi ę biorca zosta ł zawiadomiony o zamkni ę ciu post ę powania dowodowego oraz mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Poznaniu. Przedsi ę biorca nie skorzysta ł w wyznaczonym terminie z przys ł uguj ą cego mu uprawnienia. 3 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z prawem. Stanowisko takie znajduje te ż oparcie w uzasadnieniu rz ą dowego projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102), która wprowadzi ł a do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów.” Pogl ą d ten mimo, i ż odnosi si ę do poprzednio obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy, pozostaje nadal aktualny. Poj ę cie „porz ą dek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Przy jej ocenie rozwa ż y ć nale ż y ka ż dorazowo kwesti ę , czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Ź ród ł em tych zasad s ą normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego - jako regu ł y post ę powania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm prawa pozytywnego (w szczególno ś ci prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych reguluj ą cych poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Ksi ę ga III. Zobowi ą zania. Tom I, Warszawa 2006, tak ż e Lex Polnica). O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok S ą du Najwy ż szego – Izba Administarcyjna – Lex Polonica). Zatem z bezprawno ś ci ą mamy do czynienia, gdy okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwaji, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). S ą d Najwy ż szy wskaza ł , ż e o bezprawno ś ci dzia ł ania mo ż na mówi ć wówczas, gdy nie zachodzi ż adna ze szczególnych okoliczno ś ci usprawiedliwiaj ą cych okre ś lone dzia ł anie, tj. dzia ł anie dozwolone przez obowi ą zuj ą ce przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub dzia ł anie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). Art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera w pkt 1-3 przyk ł adowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. „ Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej grupy konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta 4 nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby zawieraj ą ce z nim umowy ś wiadczenia us ł ug turystycznych. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Zgodnie z wyrokiem S ą du Apelacyjnego z 29 wrze ś nia 2005r. sygn. akt VI ACa 381/05, wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania, zgodnie z art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, ma skutek tak ż e wobec osób trzecich. W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…). Odwo ł uj ą c si ę do argumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Powy ż sze potwierdza wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów o z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, zgodnie z którym nie jest konieczna literalna zbie ż no ść porównywanych klauzul z tymi umieszczonymi w rejestrze dla uznania okre ś lonej klauzuli za niedozwolon ą . W ocenie S ą du o podobie ń stwie dwóch klauzul decyduje zamiar, cel takiego zapisu, który winien odpowiada ć celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą i wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r. , to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w obecnym stanie prawnym. Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż ana kwestia zosta ł a uregulowana w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł by odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W prowadzonym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim wzorców umownych, w których zawarte zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 5 umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. I. Przedmiotem niniejszego post ę powania by ł o m.in. postanowienie zawarte w § 7 ust. 1 wzorca umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, o tre ś ci: „Reklamacje dotycz ą ce realizacji imprezy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy”. W ocenie Prezesa Urz ę du, przewidziany termin wniesienia reklamacji jest zbyt krótki. Podkre ś li ć nale ż y, ż e umowa o ś wiadczenie us ł ugi turystycznej jest umow ą o charakterze mieszanym i w zakresie obowi ą zków zawiadomienia po stronie konsumenta, terminu zawiadomienia, skutków niezachowania takiego terminu oraz przedawnienia roszcze ń w odniesieniu do uprawnie ń przyznanych konsumentowi przez ustaw ę o ś wiadczeniu us ł ug turystycznych stosuje si ę na zasadzie analogii przepisy kodeksu cywilnego odnosz ą ce si ę do umowy o dzie ł o (tak: wyrok SOKiK z dnia 29.01.2007r., sygn. akt XVII AmC 160/05). Na tej podstawie do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y, zgodnie z którymi zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w terminie miesi ę cznym zapobiega utracie przez kupuj ą cego uprawnie ń z r ę kojmi. St ą d uzna ć nale ż y, ż e 7- dniowy termin na wniesienie reklamacji jest niew ą tpliwie zbyt krótki, co mo ż e zniech ę ci ć konsumenta do z ł o ż enia reklamacji. Wskaza ć nadto nale ż y, ż e podobne postanowienie przewiduj ą ce 7 – dniowy termin na z ł o ż enie reklamacji zosta ł o wpisane wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29.01.2007r. (sygn. akt XVII AmC 160/05) do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w pozycji nr 184. Powy ż sze potwierdzaj ą jeszcze inne wyroki SOKiK: z dnia 02 lutego 2005r. sygn. akt XVII Amc 104/4, w którym za niedozwolon ą klauzul ę umown ą uznano postanowienie o tre ś ci : „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy” , wpisane do rejestru w poz. 414 oraz wyrok z dnia 22 wrze ś nia 2005r., sygn. akt XVII Amc 76/04 o tre ś ci „Reklamacje dot. realizacji powy ż szej imprezy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy” , wpisane do rejestru w poz. 560. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie jest w zasadzie, poza drobnymi zmianami redakcyjnymi, to ż same z postanowieniem zamieszczonym w poz. 560 rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, a tym samym spe ł niona jest przes ł ank ą bezprawno ś ci stosowanej przez Przedsi ę biorc ę praktyki. Nadto postanowienie o tre ś ci: „Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo, ż e b ę dzie rozpatrywa ć reklamacje, które by ł y zg ł oszone podczas trwania imprezy”, zamieszczone w § 7 ust. 2 stosowanego przez Przedsi ę biorc ę wzorca umowy, stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. . 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego. Wskaza ć nale ż y, ż e przepisy art. 20 ust. 4, 5 i 6 ustawy o us ł ugach turystycznych reguluj ą ce sposób z ł o ż enia reklamacji oraz warunki jej rozpatrzenia okre ś laj ą w tym zakresie jedynie obowi ą zek pilota wycieczki do przyj ę cia reklamacji i ewentualnego przekazania jej organizatorowi turystyki, a tak ż e skutki nieustosunkowania si ę przedsi ę biorcy w odpowiednim terminie do z ł o ż onej reklamacji. Brak jest regulacji, która uprawnia ł aby przedsi ę biorc ę do odmowy rozpatrzenia reklamacji od uprzedniego zg ł oszenia tego faktu wyznaczonej osobie. Okre ś lenie wzajemnych praw i obowi ą zków stron umowy, jakie wprowadza omawiane postanowienie wzorca umownego, uzna ć nale ż y za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du przedmiotowe postanowienie wype ł nia równie ż znamiona okre ś lone w art. 385³ pkt 21 Kodeksu cywilnego. Przepis ten za niedozwolone uznaje postanowienia, które uzale ż niaj ą odpowiedzialno ść kontrahenta konsumenta od spe ł nienia przez konsumenta nadmiernie uci ąż liwych formalno ś ci. W ocenie Prezesa Urz ę du charakter taki maj ą obowi ą zki na ł o ż one na konsumenta w przytoczonym postanowieniu. Domniemywa ć nale ż y jednocze ś nie, ż e nie spe ł nienie przez konsumenta ww. obowi ą zków stanowi ć b ę dzie podstaw ę do 6 odmowy rozpatrzenia lub uznania reklamacji. Postanowienie to ogranicza zatem równie ż odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy wobec konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania (art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Zdaniem Prezesa Urz ę du, brak potwierdzonego zg ł oszenia wadliwego wykonania umowy nie oznacza, ż e konsument nie mo ż e wykaza ć usterek czy nieprawid ł owo ś ci imprezy w inny sposób. S ą d Ochrony Konkurencji i konsumentów wielokrotnie kwestionowa ł tego rodzaju postanowienia. W wyroku z dnia 20 grudnia 2005r. sygn. akt XVII Amc 114/03 SOKiK uzna ł postanowienie o tre ś ci : „Warunkiem rozpatrzenia reklamacji jest pisemne potwierdzenie jej u kierownika o ś rodka, rezydenta lub pilota wycieczki. Reklamacje nie spe ł niaj ą ce powy ż szych wymogów nie b ę d ą przyjmowane (…)” za niedozwolona klauzul ę umown ą (poz. 531 w rejestrze). Podobne postanowienia uznane zosta ł y za niedozwolone przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie- S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyrokach z dnia 20 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 72/03 (klauzula wpisana w pozycji 269 rejestru o tre ś ci: „Biuro (…) zastrzega sobie, ż e b ę dzie rozpatrywa ć reklamacje, o ile przedmiot reklamacji by ł zg ł oszony na pi ś mie pilotowi grupy w czasie trwania imprezy” ), 22 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 115/03 (klauzula wpisana w pozycji 280 rejestru o tre ś ci; „warunkiem skutecznego zg ł oszenia reklamacji przez Klienta jest do łą czenie do niej pisemnego zg ł oszenia nieprawid ł owo ś ci wraz z opisem na czym polegaj ą pilotowi, rezydentowi b ą d ź obs ł udze hotelowej i przez w/w osoby potwierdzone w ł asnor ę cznym podpisem lub w przypadku obs ł ugi hotelowej dodatkowo piecz ą tki hotelu” ) oraz 20 lutego 2007r. sygn. akt XVII Amc 50/06 (klauzula wpisana w pozycji 1246 rejestru o tre ś ci: „Uczestnik mo ż e zg ł osi ć Organizatorowi reklamacje niezw ł ocznie po stwierdzeniu niew ł a ś ciwego wykonania us ł ug w formie pisemnej, nie pó ź niej ni ż 14 dni od dnia zako ń czenia imprezy i pod warunkiem ich wcze ś niejszego zg ł oszenia pilotowi w trakcie imprezy turystycznej” ). W uzasadnieniu ostatniego z w/w wyroków, SOKiK stwierdzi ł , ż e poprzez stosowanie w/w postanowienia przedsi ę biorca utrudnia uczestnikowi imprezy turystycznej dochodzenie swoich praw, a tym samym zmierza do ograniczenia odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta z tytu ł u nienale ż ytego wykonania umowy. Ponadto w wyroku z dnia 11 maja 2007r., w sprawie sygn. akt XVII AmC 28/06, S ą d uzna ł , i ż na ł o ż enie na klienta obowi ą zku potwierdzenia reklamacji jest sprzeczne z art. 20 ust. 3 i 4 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych, który wyra ź nie okre ś la obowi ą zki i zadania pilota. Zdaniem SOKiK sprzeczne z prawem i dobrymi obyczajami jest żą danie od konsumenta spe ł nienia okre ś lonych formalno ś ci skoro nie ma on takiego obowi ą zku. Zgodnie z przywo ł anym przepisem prawnym klient ma, nie obowi ą zek ale prawo do uzyskania potwierdzenia reklamacji natomiast to zadaniem pilota jest niezw ł oczne nadanie biegu reklamacji. Przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych nakazuj ą rozdzielenie trybu reklamacyjnego od trybu zg ł aszania nieprawid ł owo ś ci. Tryb reklamacyjny nie mo ż e by ć uto ż samiany z trybem zg ł aszania stwierdzonych w czasie trwania przez uczestnika nieprawid ł owo ś ci, który to tryb jest bytem niezale ż nym od reklamacji i zosta ł on uregulowany w art. 16 b ustawy o us ł ugach turystycznych. Powy ż sze potwierdza wyrok SOKiK z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt XVII Amc 225/07, w którym postanowienie o tre ś ci: „Nie zg ł oszone reklamacje w trakcie pobytu nie mog ą by ć rozpatrywane po powrocie, z przyczyn oczywistych nie mog ą podlega ć weryfikacji” (poz. 1318 rejestru). Zarzut stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych obj ął równie ż § 7 ust. 3 umowy, zgodnie z którym „Uczestnikowi nie przys ł uguje prawo zwrotu warto ś ci ś wiadcze ń , których nie wykorzysta ł w trakcie trwania imprezy” . Postanowienie to pozwala Przedsi ę biorcy na zatrzymanie uiszczonej przez konsumenta ceny w sytuacji, gdy konsument nie korzysta ze ś wiadcze ń przewidzianych umow ą i to bez wzgl ę du na przyczyny, jakie do takiej sytuacji doprowadzi ł y i okoliczno ś ci, w jakich do niewykorzystania ś wiadczenia przez konsumenta dosz ł o. Zdaniem Prezesa Urz ę du, brak odniesienia si ę w niniejszym postanowieniu do przyczyn le żą cych wy łą cznie po stronie konsumenta, z szczegó ł owym okre ś leniem o jakie przypadki chodzi, nie spe ł nia wymogu precyzyjnego uj ę cia warunków, które mog ł yby uzasadnia ć zatrzymanie warto ś ci ś wiadczenia, z którego konsument nie skorzysta ł . Sformu ł owane w ten sposób postanowienie 7 stanowi bowiem podstaw ę do przyj ę cia, i ż wy łą czenie obowi ą zku zwrotu konsumentowi warto ś ci niewykorzystanych ś wiadcze ń mo ż e obejmowa ć tak ż e te sytuacje, które wyst ę puj ą po stronie kontrahenta konsumenta- Przedsi ę biorcy, a nawet te le żą ce po stronie konsumenta, ale za które konsument nie ponosi odpowiedzialno ś ci i które s ą od niego niezale ż ne b ą d ź przez niego niezawinione. Wskazane przyczyny prowadzi ć mog ą wi ę c do dowolnej w zasadzie interpretacji tego poj ę cia przez Przedsi ę biorc ę i nie daj ą gwarancji rozlicze ń stron umowy wzajemnej. Nale ż y podkre ś li ć , ż e zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który w czasie trwania imprezy nie wykonuje przewidzianych w umowie us ł ug, stanowi ą cych istotn ą cz ęść programu, jest obowi ą zany w przypadku, gdy nie spe ł nia ś wiadczenia zast ę pczego, do odpowiedniego obni ż enia ceny imprezy. Cena jest ekwiwalentem za ś wiadczenie wzajemne organizatora turystyki, co powoduje, ż e w przypadku rezygnacji konsumenta z us ł ugi powinien otrzyma ć zwrot wniesionej odpowiednio cz ęś ci ś wiadczenia pieni ęż nego. Tak kategoryczne wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy uzna ć nale ż y za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumenta. Postanowienie umo ż liwiaj ą ce Przedsi ę biorcy zatrzymanie ca ł o ś ci ceny pomimo niewykonania ś wiadczenia wyczerpuje dyspozycj ę art. 385 3 pkt 12 Kodeksu cywilnego, który za niedozwolone uznaje te postanowienia umowne, które wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. W orzecznictwie SOKiK wielokrotnie podkre ś lono, ż e postanowienia tej tre ś ci nie ró ż nicuj ą przyczyn, które spowodowa ł y niewykorzystanie ś wiadczenia obj ę tego umow ą i stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, okre ś lone w art. 385 3 pkt 12 Kodeksu cywilnego. orzeczenie SOKiK z dnia 29 stycznia 2007r. sygn. akt 160/05, w uzasadnieniu którego podniesiono, ż e cena imprezy turystycznej jest wynikiem zsumowania op ł at za poszczególne ś wiadczenia realizowane na rzecz klienta, a postanowienie które nie ró ż nicuje przyczyn niewykorzystania ś wiadczenia obj ę tego umow ą ra żą co narusza interesy konsumentów, prowadz ą c do obci ąż enia konsumentów ca ł o ś ci ą umówionego ś wiadczenia w sytuacji, gdy organizator nie realizuje ś wiadczenia na jego rzecz, oszcz ę dzi ł wp ł acon ą przez klienta kwot ę albo odzyska ł jak ąś cz ęść kosztów, jakie planowa ł ponie ść na realizacj ę danego ś wiadczenia. Na mocy tego wyroku wpisano do rejestru w pozycji 1086 postanowienie o tre ś ci: Niewykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń przez uczestnika nie upowa ż nia do żą dania zwrotu zap ł aconej kwoty. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie umowy jest to ż same z przytoczon ą powy ż ej klauzul ą abuzywn ą . Wywo ł uje bowiem to ż same skutki prawne, pozbawiaj ą c konsumenta prawa do zwrotu uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie, którego nie wykorzysta ł w czasie trwania imprezy- a wi ę c nie spe ł nione w tym zakresie przez Przedsi ę biorc ę i to bez wzgl ę du na przyczyny, jak i w oderwaniu od tego, czy Przedsi ę biorca nie realizuj ą c tego ś wiadczenia oszcz ę dzi ł wp ł acon ą przez konsumenta kwot ę czy te ż poniesione koszty odzyska ł . Podnie ść zatem mo ż na, i ż w omawianym przypadku konsument jest pozbawiony prawa żą dania zwrotu cz ęś ci poniesionych op ł at zarówno w przypadku gdy dobrowolnie zrezygnowa ł z wykorzystania okre ś lonych programem imprezy atrakcji, jak równie ż w sytuacji gdy do ich niewykorzystania dosz ł o na skutek zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych w pe ł ni po stronie „Intrat – Pil” sp. o.o. Podnie ść przy tym nale ż y, i ż zgodnie z tre ś ci ą art. 385 3 pkt 12 k.c. w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które w szczególno ś ci wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Przedmiotowa regulacja dopuszcza tak ż e zaistnienie sytuacji, gdy klient pozbawiony b ę dzie mo ż liwo ś ci domagania si ę zwrotu op ł at z tytu ł u niewykorzystanych ś wiadcze ń nawet w przypadku, gdy zostan ą one sprzedane innemu konsumentowi. Prowadzi ć to mo ż e do nieuzasadnionego wzbogacenia przedsi ę biorcy. Takie uregulowanie wzajemnych praw i obowi ą zków stron umowy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumentów, gdy ż prowadzi do obci ąż enia konsumenta ca ł o ś ci ą umówionego ś wiadczenia w sytuacji, gdy organizator turystyki nie realizuj ą c 8 na jego rzecz ś wiadczenia albo oszcz ę dzi ł a z powodu niewykonywania ś wiadczenia wp ł acon ą przez klienta kwot ę , albo odzyska ł a jak ąś cz ęść z kosztów jakie planowa ł a ponie ść na realizacj ę tego ś wiadczenia. Ponadto kwestionowana przez Prezesa Urz ę du klauzula zbli ż ona jest w swojej tre ś ci do innych postanowie ń zamieszczonych w rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych. I tak w wyroku z dnia 10 listopada 2004r. sygn. akt XVII Amc 67/03 SOKIK uzna ł za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: Niewykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadczenia zawartego w umowie z woli klienta nie upowa ż nia do zwrotu wp ł aconej kwoty ( klauzula wpisana w pozycji 358 rejestru). Podobnie w wyroku z dnia 19 pa ź dziernika 2004r. sygn. akt XVII Amc 76/03 stwierdzono, ż e: BUTiR ALF nie dokonuje zwrotu warto ś ci ś rodków niewykorzystanych z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika (klauzula wpisana w pozycji 686 rejestru). Równie ż w wyroku z dnia 28 grudnia 2006r. sygn. akt Amc 161/05, SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 3 pkt 12 Kodeksu cywilnego zapis o tre ś ci: Organizator nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane w pe ł ni z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika np. skrócenie pobytu, rezygnacja z cz ęś ci lub ca ł o ś ci programu, spó ź nienie na miejsce zbiórki itp . (klauzula wpisana w pozycji 1042 rejestru). Zdaniem Prezesa Urz ę du postanowienie § 7 ust. 4 umowy o tre ś ci : „Je ż eli z winy „Zleceniobiorcy” b ą d ź jego kontrahentów nie zostan ą zrealizowane okre ś lone umow ą ś wiadczenia lub te ż ich jako ść b ę dzie odbiega ć od okre ś lonych umow ą warunków, „Zleceniobiorcy” s ł u ż y, stosownie do postanowie ń Kodeksu Cywilnego, prawo do obni ż enia ceny lub wydania ś wiadczenia ekwiwalentnego” pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 16a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, zgodnie z którym w przypadku niewykonywania przewidzianych w umowie us ł ug Biuro jest zobowi ą zane ś wiadczy ć w pierwszej kolejno ś ci ś wiadczenia zast ę pcze bez obci ąż ania konsumenta dodatkowymi kosztami, nie za ś zwraca ć równowarto ść niezrealizowanych ś wiadcze ń . W razie niemo ż no ś ci wykonania ś wiadczenia zast ę pczego konsumentów, na mocy ust. 4 przywo ł anego przepisu przys ł uguje prawo zwrócenia si ę o naprawienie szkody wynik ł ej z niewykonania umowy. Podkre ś li ć ponadto nale ż y, ż e Przedsi ę biorca w my ś l art. 11b ust. 3 w/w ustawy mo ż e ograniczy ć swoj ą odpowiedzialno ść za niewykonanie umowy do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej. We wskazanym wy ż ej postanowieniu Przedsi ę biorca zastrzeg ł , ż e niewykonanie przez niego poszczególnych ś wiadcze ń zawartych w umowie rodzi jedynie obowi ą zek zwrotu równowarto ś ci niezrealizowanych ś wiadcze ń . W tym te ż zakresie przedmiotowe postanowienie mo ż e wy łą cza ć lub istotnie ogranicza ć odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania, co stanowi przes ł anki art. 385³ pkt 2 Kodeksu cywilnego. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 148/05, poz. 996 w rejestrze) SOKiK uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci „Je ż eli z przyczyn niezale ż nych od uczestnika podczas realizacji imprezy turystycznej nast ą pi ł a istotna zmiana programu lub ś wiadcze ń , Biuro zobowi ą zane jest do przedstawienia równorz ę dnych ś wiadcze ń zast ę pczych lub zwrotu nale ż no ś ci za niezrealizowane ś wiadczenia w wysoko ś ci proporcjonalnej do warto ś ci ca ł ej us ł ugi obj ę tej umow ą ” . Istot ą w/w klauzuli i postanowienia stosowanego przez Przedsi ę biorc ę jest ograniczenie prawa konsumenta do dochodzenia swoich roszcze ń , w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy przez organizatora turystyki. Oba porównywane zapisy s ą niezgodne z art. 16a ustawy o us ł ugach turystycznych , w my ś l którego w przypadku, gdy nie jest mo ż liwe wykonanie ś wiadczenia zast ę pczego uczestnik mo ż e żą da ć naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania umowy, chyba ż e zachodz ą okoliczno ś ci z art. 16a ust. 4 pkt 1 i 2 w/w ustawy. Ponadto zgodnie z art. 16a ust. 2 przedmiotowej ustawy klient z uzasadnionych powodów mo ż e nie wyrazi ć zgody na ś wiadczenie zast ę pcze i od umowy odst ą pi ć , co nak ł ada na organizatora turystyki obowi ą zki w stosunku do konsumenta wynikaj ą ce z tego przepisu. W takim przypadku klient ma tak ż e roszczenie o naprawienie szkody wynik ł ej z niewykonania umowy przez biuro podró ż y. Tym samym oba te postanowienia wype ł niaj ą dyspozycj ę art. 385 ³ pkt 2 i art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego, gdy ż 9 istnieje du ż e prawdopodobie ń stwo, ż e konsument zapoznaj ą c si ę zarówno z niedozwolon ą klauzul ą umown ą cytowan ą powy ż ej czy kwestionowanym przez Prezesa Urz ę du postanowieniem nie zorientuje si ę , ż e naruszaj ą one jego prawa i z tego tytu ł u przys ł uguj ą mu okre ś lone roszczenia. Zastosowanie postanowie ń o takiej tre ś ci mo ż e, w ocenie SOKiK, by ć wyrazem wprowadzania konsumentów w b łą d przez wyrobienie w nich mylnego przekonania, i ż w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci odpowiedzialno ść organizatora turystyki jest wy łą czona, a konsumenci nie mog ą zrealizowa ć swoich uprawnie ń wynikaj ą cych z ogólnie obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i Kodeksu cywilnego. Pod ąż aj ą c dalej za rozumowaniem SOKiK, takie post ę powanie traktowa ć nale ż y jako szczególnie ra żą ce naruszenie interesów konsumentów, kszta ł tuj ą ce ich prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Powy ż sze postanowienia stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne okre ś lone w art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego i Jako takie spe ł niaj ą przes ł anki klauzuli abuzywnej wymienionej w art. 385 ³ pkt 2 Kodeksu cywilnego. W ocenie Prezesa Urz ę du równie ż postanowienie § 8 ust. 1 umowy o tre ś ci: „Zleceniodawca zobowi ą zany jest do pokrycia szkód wyrz ą dzonych przez siebie w trakcie trwania kolonii w miejscu ich powstania. Za szkody wyrz ą dzone przez osoby niepe ł noletnie odpowiadaj ą ich prawni opiekunowie” nale ż y uzna ć za to ż same z brzmieniem klauzuli wpisanej do Rejestru pod pozycj ą ; 768 , uznan ą uprzednio wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. W wyroku z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt XVII Amc 6/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 768 do Rejestru, o tre ś ci: „Uczestnicy odpowiadaj ą za wyrz ą dzone szkody z w ł asnej winy, za które maj ą obowi ą zek zap ł aci ć niezw ł ocznie, z w ł asnych ś rodków w miejscu ich powstania”. Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsi ę biorc ę z klauzul ą umieszczon ą w Rejestrze, pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e - pomimo braku identyczno ś ci literalnej – ich stosowanie wywo ł uje to ż same skutki, bowiem nak ł adaj ą one na konsumenta obowi ą zek natychmiastowego pokrycia wyrz ą dzonych szkód. Tymczasem, na ł o ż enie takiego obowi ą zku mo ż e by ć dzia ł aniem przedwczesnym. Dopiero bowiem po ustaleniu, ż e szkody s ą wynikiem wy łą cznej winy konsumenta organizator mo ż e wyst ą pi ć z okre ś lonym roszczeniem. Ponadto konsument mo ż e nie mie ć mo ż liwo ś ci pokrycia szkody w trakcie trwania imprezy, a obci ąż enie go takimi kosztami na miejscu zdarzenia mo ż e utrudnia ć , a nawet uniemo ż liwia ć mu dalsze korzystanie z imprezy. Przytoczone postanowienie kszta ł tuje obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza jego interesy. Nierównomiernie przy tym rozk ł ada prawa i obowi ą zki stron umowy, zobowi ą zuj ą c jedynie konsumenta do niezw ł ocznego naprawienia szkody, nie przewiduje natomiast tego obowi ą zku po stronie Przedsi ę biorcy, w przypadku wyrz ą dzenia szkody konsumentowi. Argumentuj ą c nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków stron umowy SOKiK zwróci ł jednocze ś nie uwag ę na fakt, ż e wszelka odpowiedzialno ść odszkodowawcza organizatora rozpoczyna si ę dopiero po zako ń czeniu imprezy i jest mo ż liwa po rozpatrzeniu reklamacji klienta. Podobne rozwi ą zanie zastrzeg ł o sobie Biuro Podró ż y „Intrat- Pil” przewiduj ą c 7- dniowy termin na z ł o ż enie reklamacji, a dopiero po jej rozpatrzeniu ewentualne spe ł nienie żą dania odszkodowawczego. Zakwestionowano równie ż postanowienie § 8 ust. 2 umowy z uwagi na sprzeczne z prawem uregulowanie kwestii odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy. Zgodnie z tym postanowieniem, „Zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za baga ż Zleceniodawcy w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia czy kradzie ż y”. Postanowienie to ogranicza odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy za mienie konsumenta w czasie transportu oraz w czasie pobytu w miejscu docelowym, wyczerpuj ą c przes ł anki niedozwolonego postanowienia umownego w rozumieniu art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego. Jego interpretacja pozwala bowiem na przyj ę cie, ż e ka ż da 10 kradzie ż , zgubienie, zapomnienie czy zamiana w czasie trwania imprezy i bez wzgl ę du na okoliczno ś ci wy łą cza odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy. Kwestia odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki rozwa ż ona winna by ć w aspekcie przepisów art. 777 i nast. oraz 846 i nast. Kodeksu cywilnego, które dotycz ą odpowiedzialno ś ci przy wykonywaniu us ł ug przewozu oraz ś wiadczenia us ł ug hotelowych. Zdaniem Prezesa Urz ę du w/w postanowienie jest to ż same z klauzulami abuzywnymi wpisanymi w pozycjach: 217 i 997 rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych o tre ś ci odpowiednio: Biuro nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż uczestników w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzie ż y” (wpis na podstawie wyroku SOKiK z dnia 13 pa ź dziernika 20047r. sygn. akt XVII Amc 73/03) oraz Biuro podró ż y nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zagubiony, zniszczony lub skradziony na imprezie sprz ę t i baga ż , zw ł aszcza je ś li uczestnik zaniedba ł b ą d ź zaniecha ł w ł a ś ciwych ś rodków ostro ż no ś ci (wpis na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11 listopada 2006r. sygn. akt XVII Amc 148/05). W uzasadnieniu pierwszego z wyroków, SOKiK podkre ś li ł , ż e postanowienie wy łą czaj ą ce odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy w sposób niezgodny z regulacjami kodeksowymi normuj ą cymi kwestie przewozu rzeczy nale ż y uzna ć za niedozwolone postanowienie umowne, okre ś lone w art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego oraz art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego (przepis ten za niedozwolone uznaje postanowienia kszta ł tuj ą ce prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą cy jego interesy). Z kolei w uzasadnieniu drugiego wyroku, wskazuj ą c na przes ł anki klauzuli abuzywnej z art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego, SOKiK podkre ś li ł , ż e jej stosowanie ś wiadczy o d ąż eniu przedsi ę biorcy do stworzenia mylnego wra ż enia, ż e po zaistnieniu okre ś lonych w niej okoliczno ś ci jego odpowiedzialno ść zostaje ograniczona, a konsumenci nie mog ą realizowa ć swoich uprawnie ń wynikaj ą cych z ogólnie obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i z Kodeksu cywilnego. Takie post ę powanie nale ż y w ocenie S ą du uzna ć za szczególnie ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 61/05) uzna ł , i ż ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c., a tak ż e art. 385 3 pkt 2 k.c. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów podzieli ł stanowisko Prezesa Urz ę du, ż e w ś wietle art. 474 k.c. oraz uchwa ł y S ą du Najwy ż szego z dnia 25.02.1986r. III CZP 2/86, organizator turystyki odpowiada za dzia ł ania i zaniechania osób trzecich, którymi si ę pos ł uguje w wykonaniu swoich zobowi ą za ń , tak ż e wówczas, gdy nie mia ł on mo ż liwo ś ci kontroli nadzoru nad tymi osobami. Uzna ł , ż e zakwestionowane postanowienie zawiera zbyt daleko id ą ce wy łą czenie odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki. Zwalnia go bowiem w szczególno ś ci od odpowiedzialno ś ci za baga ż klienta nie tylko w sytuacjach, w których w ogóle nie powinien ponosi ć tej odpowiedzialno ś ci, albowiem ci ąż y ona na samym kliencie, ale równie ż w sytuacji, kiedy klient powierza baga ż , przedmioty warto ś ciowe organizatorowi lub osobom, przy pomocy których realizuje on ś wiadczenia obj ę te umow ą z klientem. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 555 mog ą zosta ć uznane za to ż same. Podobne argumenty przytoczy ł SOKiK w innym wyroku ( wyrok z dnia 02 lutego 2005r. , sygn. akt XVII AMc 104/04, poz. 417 rejestru), w którym to orzek ł , ż e postanowienie o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy baga ż Uczestnika” stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Powy ż sze potwierdza jeszcze wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt XVII Amc/6/05), w którym Sad stwierdzi ł , i ż Klient powierzaj ą c przedsi ę biorcy swoje mienie ma prawo oczekiwa ć , ż e uczestnicz ą c w imprezie ma zapewnione bezpiecze ń stwo zarówno w ł asnej osoby, jak i rzeczy osobistych. Stosowane przez „Intrat – Pil” Sp. z o.o. postanowienie stanowi zatem niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art.. 385³ pkt 2 Kodeksu cywilnego, gdy ż wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora turystyki za nale ż yte wykonanie zobowi ą zania, poprzez wy łą czenie odpowiedzialno ś ci za bezpiecze ń stwo baga ż u konsumenta. Przedmiotem niniejszego post ę powania by ł o równie ż postanowienie zawarte w § 10 ust. 3 analizowanego wzorca umowy, zgodnie z którym: „W przypadku odst ą pienia od zawartej umowy 11 strona odst ę puj ą ca zap ł aci drugiej stronie kar ę umown ą w wysoko ś ci 50% nale ż no ś ci wynikaj ą cej z § 12 ust. 2.” Postanowienie o zbli ż onej tre ś ci: „ W takim przypadku na kupuj ą cego na ł o ż ona zostanie kara umowna sk ł adaj ą c ą si ę z dotychczas wniesionych op ł at, nie ni ż sza jednak ni ż 30% sumy okre ś lonej w umowie sprzeda ż y timeshare w rubryce cena bez rabatu” , zosta ł o wyrokiem SOKiK z dnia 11 marca 2003r, sygn. akt XVII Amc 22/01 uznane za niedozwolone postanowienie umowne i wpisane do rejestru w pozycji 57. Ponadto w rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych jest kilkadziesi ą t klauzul pochodz ą cych z umów stosowanych przez organizatorów turystyki, które to postanowienia przewiduj ą rycza ł towe kary umowne o wysoko ś ci uzale ż nionej od daty odst ą pienia przez konsumenta od umowy lub rezygnacji z imprezy turystycznej. Obowi ą zek zap ł acenia kary umownej w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej tej zawartej w kwestionowanym przez Prezesa Urz ę du postanowieniu mie ś ci si ę w przedziale uznanym za ra żą c ą kar ę umown ą w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 Kodeksu cywilnego (por. np. wyrok z dnia 21 kwietnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 65/03- klauzula wpisana w pozycji 89 rejestru, 13 pa ź dziernika 2004r. sygn. akt XVII Amc 73/03- klauzula wpisana w pozycji 216 rejestru oraz 10 listopada 2004r. sygn. akt XVII Amc 80/03- klauzula wpisana w pozycji 359 rejestru). Zgodnie z ww. przepisem za niedozwolone postanowienie umowne uznaje si ę te, które nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. Wszystkie wymienione powy ż ej postanowienia nak ł adaj ą na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej w przypadku odst ą pienia od umowy. Jednocze ś nie podkre ś li ć nale ż y, i ż w ś wietle orzecznictwa S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, potr ą cenie przez organizatora turystyki kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta (odst ą pienia od umowy) jest dopuszczalne, jednak ż e koszty te winny by ć udokumentowane i rozliczone indywidualnie z ka ż dym konsumentem. Konsument powinien zatem otrzyma ć zwrot tej cz ęś ci ceny, która pozosta ł a po odliczeniu indywidualnie ustalonych kosztów. W analizowanym przypadku Przedsi ę biorca dokonuje natomiast potr ą ce ń kwot okre ś lonych procentowo, w oderwaniu od rzeczywi ś cie ponoszonych kosztów. Przede wszystkim podkre ś li ć nale ż y, ż e kara umowna zastrze ż ona w wysoko ś ci nie ni ż szej ni ż 50% warto ś ci ś wiadczenia jest niewspó ł mierna do wysoko ś ci ewentualnie poniesionej szkody przez Przedsi ę biorc ę i nieuzasadniona rozmiarem ponoszonego przez niego ryzyka gospodarczego. Wprawdzie, jak podkre ś lono w orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. uzasadnienie wyroku z dnia 13 czerwca 2005r. sygn. akt XVII Amc 20/04 dotycz ą ce co prawda bran ż y budowlanej, ale adekwatne w niniejszej sprawie), fakt poniesienia szkody nie stanowi niezb ę dnej przes ł anki do domagania si ę zap ł aty kary umownej, jednak ż e w umowach z konsumentami kara umowna musi pozostawa ć we wspó ł miernej wysoko ś ci do ponoszonej zwykle szkody. Zaznaczy ć ponadto nale ż y, ż e szkoda, jak ą poniesie organizator turystyki mo ż e by ć zniwelowana w przypadku, gdy w miejsce dotychczasowego klienta- odst ę puj ą cego od umowy znajdzie innego konsumenta, któremu sprzeda okre ś lona imprez ę . Wówczas uzasadnione by ł oby pobranie od odst ę puj ą cego od umowy konsumenta jedynie kosztów zwi ą zanych z rezerwacj ą ś wiadczenia oraz kosztów administracyjnych zwi ą zanych np. ze zmiana biletu lotniczego. Zatem koszty rezygnacji z wycieczki winny by ć okre ś lone w ka ż dym przypadku indywidualnie, w oparciu o poniesione przez Przedsi ę biorc ę koszty, odpowiednio udokumentowane konsumentowi. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń wzorców umowy oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wskazuje, ż e kwestionowane postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki postanowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwestionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. 12 Skutkuje to uznaniem, ż e wykazana zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest ponadto wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o zbiorowego interesu konsumentów. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów których nie da si ę zidentyfikowa ć – s ą to potencjalni klienci Przedsi ę biorcy. Podkre ś li ć bowiem nale ż y, i ż niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby zawieraj ą ce z nim umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. W przedmiotowej sprawie spe ł nione zatem zosta ł y przes ł anki niezb ę dne do uznania, ż e Przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów; wykazana zosta ł a zarówno bezprawno ść jego dzia ł ania jak i naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I sentencji. II. W toku niniejszego post ę powania Prezes Urz ę du zakwestionowa ł równie ż postanowienie § 10 ust. 1 umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych o tre ś ci: „Zleceniodawca o ś wiadcza, i ż znany jest mu stan techniczny i sanitarny obiektu i w tym zakresie nie wnosi ż adnych zastrze ż e ń ”. Zastrze ż enia Prezesa Urz ę du wzbudzi ł , fakt uprzedniego zrzeczenia si ę przez konsumenta wszelkich roszcze ń zwi ą zanych z zakwaterowaniem, przed rozpocz ę ciem realizacji imprezy turystycznej, a wi ę c w rzeczywisto ś ci zanim konsument b ę dzie móg ł zapozna ć si ę z warunkami technicznymi i sanitarnymi przydzielonego mu budynku. Wst ę pna analiza tego zapisu prowadzi ł a do wniosku, ż e mo ż e si ę ono mie ś ci ć w hipotezie klauzuli niedozwolonej wpisanej do rejestru w pozycji 516, na podstawie wyroku SOKiK z dnia 22 czerwca 2005r., sygn. akt XVII Amc 90/04, o tre ś ci „BT Barbara nie jest odpowiedzialne za niedogodno ś ci w hotelu wynik ł e z czasowych odci ęć ciep ł ej wody, ogrzewania lub klimatyzacji etc.” . W uzasadnieniu w/w wyroku S ą d uzna ł , i ż stosowany przez organizatora turystyki zapis stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385³ pkt 2 Kodeksu cywilnego, gdy ż istotnie ogranicza ono odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. W ocenie S ą du postanowienie to narusza przede wszystkim art. 474 Kodeksu cywilnego, w ś wietle którego organizator turystyki, który powierza wykonanie okre ś lonego ś wiadczenia wskazanego w umowie osobie trzeciej ( w tym przypadku osobie prowadz ą cej hotel) odpowiada jak za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie innych osób, którym powierza wykonanie zobowi ą zania. Oznacza to, i ż organizator turystyki powinien ponosi ć pe ł n ą odpowiedzialno ść za wszelkie dzia ł ania lub zaniechania podmiotów, przy pomocy których wykonuje ci ążą ce na nim zobowi ą zania wynikaj ą ce z umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych lub którym powierza ich wykonanie, a wi ę c tak ż e za dzia ł ania i zaniechania osób prowadz ą cych hotele. W/w klauzula opisuje zatem takie zachowanie przedsi ę biorcy, który wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę kontraktow ą wy łą cza z góry, tj. przed zaistnieniem ewentualnej szkody, wszelk ą odpowiedzialno ść za ewentualne szkody wyrz ą dzone dzia ł aniem lub zaniechaniem podmiotów dzia ł aj ą cych w jego imieniu, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 385³ pkt 2 Kodeksu cywilnego. Natomiast zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie § 10 ust. 1 umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych nie wy łą cza de facto odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Tym bardziej nie wy łą cza tej odpowiedzialno ś ci w przypadku wykonywania us ł ug turystycznych przez osob ę trzeci ą , której Przedsi ę biorca powierzy ł ich wykonanie. 13 Zakres regulacji obydwu postanowie ń jest zatem odmienny, co nie pozwala na stwierdzenie to ż samo ś ci porównywanych klauzul. W zwi ą zku z powy ż szym, w odniesieniu do w/w zarzutu podstaw ą rozstrzygni ę cia Prezesa Urz ę du jest przepis art. 105 § 1 Kodeksu post ę powania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego, o którym stanowi w/w przepis, oznacza brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, tj. elementu podmiotowego lub przedmiotowego. Okoliczno ś ci stanowi ą ce podstaw ę do umorzenia post ę powania mog ą pojawi ć si ę zarówno przed wszcz ę ciem post ę powania, jak i w jego trakcie. W/w przepis znajduje wi ę c zastosowanie nawet wówczas, gdy przes ł anka czyni ą ca post ę powanie bezprzedmiotowym istnia ł a ju ż w chwili jego wszcz ę cia, ale sta ł a si ę organowi znana dopiero w toku post ę powania administracyjnego. Analiza porównawcza kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du zapisu § 10 ust. 1 i przywo ł anej powy ż ej niedozwolonej klauzuli umownej zamieszczonej w rejestrze w poz. 516 prowadzi do wniosku, i ż w powy ż szym przypadku brak podstaw do stwierdzenia to ż samo ś ci obu postanowie ń , a co za tym idzie wykazania przes ł anki bezprawno ś ci dzia ł ania Przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z powy ż szym wykazywanie, ż e dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów równie ż uzna ć nale ż y za bezcelowe i bezprzedmiotowe. Tym samym nie zachodz ą podstawy prawne zezwalaj ą ce na przyj ę cie, ż e zachowanie Przedsi ę biorcy wyczerpa ł o we wskazanym zakresie przes ł anki praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, które uzasadnia ł oby wydanie decyzji nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania. Wobec Przedsi ę biorcy w zakresie zarzutu obejmuj ą cego postanowienie § 10 ust. 1 nie jest wi ę c mo ż liwe prowadzenie post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji wydanie decyzji merytorycznej. Orzeczono zatem jak w pkt II sentencji. III. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du ma kompetencje do ukarania Przedsi ę biorcy poprzez na ł o ż enie na niego kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ś li przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń , okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenia przepisów ustawy. Jest jednak oczywiste, i ż na wysoko ść kary musi mie ć równie ż wp ł yw stopie ń zagro ż enia lub naruszenia interesu publicznoprawnego stosowanymi praktykami ograniczaj ą cymi konkurencj ę . Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku kar przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą m.in.: potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Rozwa ż ane praktyki polegaj ą na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniami wzorców umów uznanymi przez SOKiK za niedozwolone oraz stosowaniu regulacji niezgodnych z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Fakt, ż e kwestionowane regulacje funkcjonuj ą w umowach rzeczywi ś cie zawieranych z konsumentami stwarza zagro ż enie, ż e 14 Przedsi ę biorca mo ż e albo nadmiernie ograniczy ć zakres swojej odpowiedzialno ś ci, albo na ł o ż y ć na konsumentów dodatkowe obowi ą zki i domaga ć si ę ich spe ł nienia. W roku podatkowym 2007 „Intrat – Pil” Sp. z o.o. osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci […] z ł . Maksymalna kara mog ł a zatem wynie ść […] z ł . Podkre ś li ć nadto nale ż y, i ż nak ł adana przez Prezesa Urz ę du kara finansowa pe ł ni trojak ą funkcj ę : represyjn ą , prewencyjn ą i edukacyjn ą . Ustalaj ą c wymiar kary nale ż y wzi ąć przede wszystkim pod uwag ę funkcj ę prewencyjn ą kar, w tym prewencj ę ogóln ą . Kara bowiem winna by ć ustalona tak, aby powstrzymywa ć przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę oraz innych przedsi ę biorców przed stosowaniem w przysz ł o ś ci tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zwa ż y ć nale ż y na du żą skal ę narusze ń zbiorowych interesów konsumentów przez przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie organizowania us ł ug turystycznych. Zachodzi zatem konieczno ść wymierzenia kary o takiej wysoko ś ci, która zniech ę ci organizatorów turystyki do stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych, a tym samym zobliguje ich do bie żą cego monitorowania rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych i uaktualniania, zgodnie z prawem, stosowanych przez siebie wzorców. Podkre ś li ć nale ż y, i ż rynek us ł ug turystycznych by ł ju ż kilkakrotnie kompleksowo badany przez Prezesa Urz ę du, a w jawnym Rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje si ę wiele klauzul dotycz ą cych tego ż rynku. Wydaj ą c decyzj ę w niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę , i ż Przedsi ę biorca po raz pierwszy naruszy ł przepisy ustawy w cz ęś ci dotycz ą cej stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Za okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce, które znacz ą co wp ł yn ęł y na wymiar kary, uznano stopie ń dolegliwo ś ci praktyk stosowanych przez przedsi ę biorc ę wobec konsumenta, który mo ż e by ć powa ż ny, poniewa ż w ka ż dym z zakwestionowanych postanowie ń dochodzi do pomniejszenia praw konsumenta na rzecz zwi ę kszenia uprawnie ń przedsi ę biorcy co mo ż e skutkowa ć dla klienta biura podró ż y konkretnymi dolegliwo ś ciami finansowymi. Nadto wskaza ć nale ż y, ż e Przedsi ę biorca stosowa ł w ramach prowadzonej przez siebie dzia ł alno ś ci szereg klauzul, które s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych kilka lat temu. Przedsi ę biorca mia ł wi ę c dostatecznie d ł ugi okres czasu na usuni ę cie przedmiotowych klauzul ze stosowanego przez siebie wzorca. Pami ę ta ć tak ż e nale ż y, ż e na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego zawsze spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci ich dzia ł a ń z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Przedsi ę biorca winien zatem zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów art. 385 1 i nast ę pne Kodeksu cywilnego., jak równie ż z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych do tre ś ci wpisów zamieszczanych w rejestrze. Zauwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e rejestr postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dost ę pny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl . Abuzywno ść postanowie ń wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowie ń w nim zamieszczonych nie powinien budzi ć jakichkolwiek w ą tpliwo ś ci. Na decyzj ę o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej i na jej wymiar mia ł równie ż wp ł yw d ł ugotrwa ł y okres stosowania wskazanej praktyki. Jak bowiem ustalono w toku post ę powania, wzorzec umowny zawieraj ą cy kwestionowane postanowienia by ł wykorzystywany przez „Intrat – Pil” Sp. z o.o. od 2000r. Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno- wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci finansowych karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy. Przyjmuj ą c wspomniane ww. wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie 15 wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci […] z ł (s ł ownie: ……….. z ł otych), co odpowiada …% przychodu Przedsi ę biorcy w 2007r. i równocze ś nie …..% kary maksymalnej. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje: 1.„Intrat – Pil” Sp. z o.o. Pl. Zwyci ę stwa 17 54-920 Pi ł a, 2. a.a. 16